Postanowienie - II GZ 262/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 23 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w.... Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3989/25 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr 237/11/2024/Ub w przedmiocie ustaleniaUchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w.... Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. akt VI SA/Wa 3989/25 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr 237/11/2024/Ub w przedmiocie ustalenia
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
płatnik składek / pracodawca
uczestnik postępowania
uczestnik
Data orzeczenia
23 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Ostrowska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 6 lutego 2026 r. odrzucił wniosek [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 sierpnia 2024 r. nr 237/11/2024/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.Pismami z 10 listopada 2025 r. [...] (dalej: Skarżąca) pismem z dnia 10 listopada 2025 r. wniosła skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 sierpnia 2024 r. nr 237/11/2024/Ub w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz złożyła do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.W uzasadnieniu ww. wniosku Skarżąca wskazała, że jej pełnomocnik treść zaskarżonej decyzji poznał dniu 3 listopada 2025 r., podczas przeglądania akt toczącego się przed Sądem Okręgowym w [...] postępowania sądowego z udziałem Skarżącej [...], pod sygn. akt [...], którego przedmiotem jest kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznych osób wykonujących na rzecz skarżącej czynności w ramach zawartych z nimi umów o dzieło. Skarżąca podniosła, iż wskazana decyzja NFZ nie została zaskarżona przez nią w ustawowym terminie, z uwagi na błędną redakcję komparycji przedmiotowej decyzji. W ocenie skarżącej, z komparycji decyzji nie wynika w żaden sposób, kto jest jej adresatem, w tym w szczególności, iż jest ona adresowana do skarżącej jako strony postępowania, a z pouczenia o możliwości zaskarżenia przedmiotowej decyzji nie wynika by Skarżąca mogła zaskarżyć rozstrzygnięcie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucając na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.; dalej p.p.s.a.), wniosek stwierdził, iż skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu nie sprostała ciążącym na niej obowiązkom uprawdopodobnienia, że do uchybienia – bez jej winy – terminu faktycznie doszło.Sąd uznał, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, treść sentencji zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazuje, że sporne umowy, z tytułu wykonania których [...] podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnego były zawierane ze Skarżącą jako płatnikiem składek, która była jednocześnie stroną postępowania administracyjnego. W związku z tym Skarżąca niewątpliwie również jest adresatem zaskarżonej decyzji.WSA podkreślił, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przez skarżącą zaskarżonej decyzji, z którego wynika, że przedmiotowa decyzja została prawidłowo doręczona skarżącej w dniu 6 września 2024 r. Sąd nadmienił, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji znajduje się podpis [...], który zgodnie z treścią odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego Skarżącej, pełni funkcję prezesa zarządu Skarżącej i jest jednocześnie osobą uprawnioną do jej reprezentowania.W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji zostało zawarte prawidłowe pouczenie o przysługującej Skarżącej skardze od przedmiotowej decyzji do sądu administracyjnego, którą należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia.Wobec powyższego, zdaniem Sądu pierwszej instancji, już w dniu 6 września 2024 r. tj. jednocześnie dniu doręczenia Skarżącej zaskarżonej decyzji, Skarżąca miała wiedzę o wydanym wobec niej jako stronie postępowania administracyjnego, rozstrzygnięciu Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie podlegania przez uczestnika obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów zawieranych ze Skarżącą jako płatnikiem składek. W konsekwencji, zdaniem WSA, termin trzydziestu dni do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoczął swój bieg w dniu 7 września 2024 r., a jego koniec upłynął ostatecznie wraz z dniem 7 października 2024 r. Sąd pierwszej instancji zaznaczył jednocześnie, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą oraz z załącznikami do skargi został złożony przez Skarżącą dopiero w dniu w dniu 10 listopada 2025 r.Biorąc zatem pod uwagę wyżej wskazane okoliczności, Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jako spóźniony.W podstawie prawnej orzeczenia wskazano art. 88 p.p.s.a.Skarżąca nie zgadzając z postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżyła je w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania:1. art. 86 § 1 w zw. z art. 88 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie z uwagi, iż skarżąca składając wskazany wniosek nie uprawdopodobniła, że do uchybienia - bez jej winy - terminu faktycznie doszło pomimo, iż z okoliczności przedmiotowej sprawy jednoznaczny wynika, iż skarżąca nie złożyła skargi w przypisanym terminie z przyczyn od niej niezależnych, czego potwierdzeniem jest fakt, iż decyzja Prezesa NFZ będąca przedmiotem zaskarżenia nie wskazywała skarżącej jako jej adresata.Mając na uwadze powyższy zarzut skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia skargi.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych niż wskazanych w nim przyczyn.Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Z art. 87 § 1 p.p.s.a. wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć (por. postanowienie NSA z 30 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 227/18). Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy.Zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a., zgodnie z którym spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wniosek jest niedopuszczalny, gdy brakuje ustawowych warunków jego dopuszczalności, np.: jeżeli został złożony po upływie roku od uchybionego terminu, a nie dotyczy przypadku wyjątkowego (art. 87 § 5 p.p.s.a.); jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.); jeżeli czynność strony była dokonana w terminie (art. 86 § 1 p.p.s.a.); jeżeli wniosek nie dotyczy terminu procesowego, lecz np. terminu prawa materialnego lub terminu instrukcyjnego (art. 278 lub art. 141 § 1 p.p.s.a.) albo terminu związanego z upływem określonej fazy postępowania sądowego (zob. Postanowienie NSA z 15.11.2011 r., sygn. akt. II OZ 1090/11).Z treści przywołanych przepisów wynika, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu administracyjnego jest zbadanie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym przez ustawodawcę siedmiodniowym terminie, liczonym od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz czy wniosek jest dopuszczalny z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 87 § 5 p.p.s.a. Ocena braku winy w uchybieniu terminowi aktualizuje się dopiero po uprzednim ustaleniu, że sam wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 oraz art. 87 § 5 p.p.s.a.Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie ustalił jednoznacznie okoliczności związanych z dochowaniem przez stronę zakreślonego przez ustawodawcę siedmiodniowego terminu oraz nie uzasadnił przyczyn uznania wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. za spóźniony lub z mocy prawa za niedopuszczalny. Nie można uznać za wystarczające w zakresie daty ustalenia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz przesłanek określonych w art. 87 § 5 p.p.s.a. twierdzenie, że "termin trzydziestu dni do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpoczął swój bieg 7 września 2024 r., a jego koniec upłynął ostatecznie wraz z dniem 7 października 2024 r. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą oraz z załącznikami do skargi został złożony przez Skarżącą dopiero w dniu 10 listopada 2025 r."Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucając skargę na podstawie art. 88 p.p.s.a. nie wskazał, jaką faktycznie przyjął datę jako datę początkową ustania przyczyny uchybienia terminu przez Skarżącą i od której to daty rozpoczął swój bieg siedmiodniowy termin o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Nie wyjaśnił jednocześnie jaki widzi związek pomiędzy datą 6 września 2024 r., kiedy to Spółka otrzymała decyzję, a datą 10 listopada 2025 r., w którym to dniu wniosła o przywrócenie terminu na wniesienie skargi. Sąd nie rozważył przesłanek wynikających z art. 87 § 1 oraz art. 87 § 5 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brakuje więc odpowiednich i wyczerpujących wyjaśnień Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Lakoniczność i niespójność zaskarżonego postanowienia przemawia zatem za jego uchyleniem.Ponownie rozpoznając wniosek Sąd pierwszej instancji dokładnie wyjaśni w uzasadnieniu postanowienia jaką konkretną datę przyjmuje za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia skargi i ustali wówczas, czy została ona wniesiona z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważy, czy przedmiotowy wniosek jest dopuszczalny na podstawie art. 87 § 5 p.p.s.a.W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.