Wyrok - II SA/Łd 46/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - z dnia 23 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Dnia 23 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Protokolant starszy asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 listopada 2025 roku znak: KO.440.105.2025 w przedmiocie odmowy przUchylono decyzję I i II instancji. Dnia 23 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Protokolant starszy asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 listopada 2025 roku znak: KO.440.105.2025 w przedmiocie odmowy prz
Data orzeczenia
23 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Przewodniczący
Agata Sobieszek-Krzywicka
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga D.K.na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 listopada 2025 r. (znak: KO.440.105.2025), utrzymującąw mocy decyzję Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego z dnia 17 września 2025 r. (nr MOPS.IV.4102.4532.5219.2025) w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego za zakup odzieży i wyrobienie zdjęcia do dowodu osobistego wydaną na podstawie art. 3 ust. 3, 4, art 7, art. 8, ust 1-4, art. 14, art. 36 pkt 1 lit. c, art. 39 ust.1 i 2, art. 106 ust. 1, 3, 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.o pomocy społecznej (Dz.U. 2025r. poz. 1214).Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 4 sierpnia 2025 r. D.K. pa zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie pomocy w sprawie odpłatności za: jego pobyt w Fundacji "P" "z wyżywieniem (60 zł za osobodobę), ubezpieczenia zdrowotnego, zakup odzieży oraz zrobienie zdjęcia do dowodu osobistego. Ponadto skarżący wniósł o zasiłek okresowy na 3 miesiące począwszy od sierpnia 2025 r. Wniosek powyższy został następnie przekazany według właściwości do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tomaszowie Mazowieckim według miejsca ostatniego stałego zameldowania strony. Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonegodnia 8 sierpnia 2025 r. ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest kawalerem. Zameldowany jest w Tomaszowie Mazowieckim, jednak podaje, że jest osobą bezdomną od 1,5 roku. Obecnie przebywa w Fundacji "P" " w S., gdzie udał się bez żadnego skierowania. Leczy się na epilepsję (nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). Nie pracuje zawodowo, zarejestrowany był w Urzędzie Pracy w Tomaszowie Mazowieckim bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych do dnia 21 sierpnia 2025 r. Został wyrejestrowany z ewidencji w PUP w Tomaszowie Mazowieckim na swój wniosek, by móc dokonać rejestracji w Urzędzie Pracy w Piotrkowie Trybunalskim. Nie wykazuje żadnego dochodu. Decyzją z dnia 4 września 2025 r. (znak: MOPS.IV.4101.4532.4939.2025) skarżącemu przyznano zasiłek okresowy w kwocie 505 zł, z przeznaczeniem na zabezpieczenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych.Pismem z 28 sierpnia 2025 r. organ I instancji w trybie art. 10 oraz art. 79a k.p.a. zawiadomił, iż strona może zapoznać się z aktami oraz przedłożyć dodatkowe dowody. Jednocześnie w tym piśmie organ zawarł następującą treść: "Jak wynika z akt sprawy w dniu 14.08.2025r. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tomaszowie Mazowieckim Pana wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, potwierdzenie prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, pokrycie kosztów pobytu w schronisku, zasiłku celowego na zakup odzieży oraz zasiłku celowego na wyrobienie zdjęć do dowodu osobistego. Z wywiadu środowiskowego wynika,że przebywa Pan w Schronisku dla Bezdomnych w S. ul.[...], gdzie udał się Pan samodzielnie, bez żadnego skierowania. Jest Pan kawalerem. Prowadzi Pan samodzielne gospodarstwo domowe. Był Pan osobą zarejestrowaną w PUPw Tomaszowie Mazowieckim, jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku do dnia 21.08.2025r.. Nie wykazuje Pan żadnego dochodu. W związku z Pana wnioskiem należy przyznać zasiłek okresowy na miesiąc sierpień 2025r., z przeznaczeniem na zabezpieczenie podstawowych potrzeb egzystencjalnych. Natomiast wnioseko przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży nie może zostać rozpatrzony pozytywnie, ponieważ posiada Pan ubranie, które można odświeżyć (uprać), a po powrocie do Tomaszowa Mazowieckiego może otrzymać Pan zaświadczenie do PCK w/m, gdzie otrzyma Pan odzież bezpłatnie. Organ nie może pozytywnie przychylić się do wniosku o przyznanie prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, ponieważ do dnia 21.08.2025r.( tj w czasie złożenia przez Pana wniosku) był Pan objęty ubezpieczeniem zdrowotnym przez Powiatowy Urząd Pracy w Tomaszowie Mazowieckim, z którego wyrejestrował się Pan na własną prośbę dnia 22.08.2025r., z zamiarem rejestracji w PUP w Piotrkowie Trybunalskim, czym sam przyczynił się Pan do pogorszenia swojej sytuacji. Na podstawie akt sprawy ustalono, że wniosek o wydanie dowodu osobistego został już przez Pana złożony w Urzędzie Miejskim w S.. Oznacza to, że posiadał Pan zdjęcia do dowodu osobistego. Zatem Pana wniosek o przyznanie zasiłku celowego na wyrobienie zdjęć do dowodu osobistego nie jest zasadny. Ponadto wniosek o pokrycie kosztów pobytu w schronisku także nie może zostać rozpatrzony pozytywnie, ponieważ jest Pan mieszkańcem Tomaszowa Mazowieckiego, a na terenie naszego miasta funkcjonuje Schronisko dla Bezdomnych Mężczyzn, które jest przeznaczone dla naszych mieszkańców. Schronisko zapewnia większość potrzeb wymienionych w Pana wniosku. W Pana przypadku wskazany jest powrót do Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie może Pan otrzymać skierowanie do tutejszego Schroniska dla Bezdomnych Mężczyznul. [...].Dnia 17 września 2025 r. do MOPS w Tomaszowie Mazowieckim wpłynęło pismo skarżącego opatrzone datą 12 września 2025 r. W piśmie tym podniósł,iż zwracał się do MOPS w Tomaszowie o zasiłek i pobyt w schronisku w marcu2025 r. Przez rok nie otrzymał pomocy. Do Fundacji w S. przywiozła go "Pani Kurator". Za wyrobienie zdjęcia do dowodu osobistego zapłacił za niego pracownik Fundacji, któremu winien oddać te pieniądze. Posiadane przez niego ubranie nadawało się do wyrzucenia. Z Fundacji dostał dalece za duże ubrania. Co do ubezpieczenia wskazuje, że organ powołuje się na nieaktualny stan. Jest zarejestrowany w PUP w Piotrkowie Trybunalskim. Obecnie mieszka w Fundacji.Ma uszkodzoną rękę i 15 września 2025 r. jedzie do O. do neurologa.W noclegowni w Tomaszowie Mazowieckim był wielokrotnie pobity.Następnie również dnia 17 września 2025 r. Prezydent Tomaszowa Mazowieckiego wydał, wskazaną na wstępie decyzję, którą odmówił skarżącemu przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup odzieży i wyrobienie zdjęcia do dowodu osobistego.W motywach decyzji wskazano, że skarżący otrzymał pomoc na miesiąc sierpień 2025 r. w formie zasiłku okresowego zgodnie z decyzją z dnia 4 września 2025 r. nr MOPS.IV.41O1.4532.4939.2025., z którego powinien zaspokoić swoje niezbędne potrzeby w tym opłacenie wyrobienia zdjęcia do dowodu osobistego oraz zakup odzieży. Organ nadmienił, że aby otrzymać darmową odzież w Tomaszowie Mazowieckim, należy udać się do Punktu Wydawania Odzieży PCK - działalność punktu jest skierowana do osób, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej.Powołując się na art. 3 ust. 3 i 4 oraz art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organ odmówił opisanej powyżej pomocy. Ponadto organ wskazał, że posiada ograniczone środki finansowe w ramach zadań własnych. Reasumując, organ stwierdził, że nie zachodzą szczególne okoliczności do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup odzieży oraz wyrobienie zdjęcia do dowodu osobistego na miesiąc sierpień 2025 r.W odwołaniu od powyższej decyzji D.K. pa wyjaśnił, że odzieżz Fundacji dostał używaną i "lekko" za dużą, dlatego prosił o pomoc w postaci zasiłku celowego na zakup odzieży. Ponadto podniósł, że za zdjęcia do dowodu osobistego zapłacił jego kolega, któremu ma oddać 60 zł. Dzięki pomocy otrzymał dowód osobisty i mógł się zarejestrować w PUP w Piotrkowie Trybunalskim. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego prośby i pomoc w formie ww. zasiłków celowych.Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławczew Piotrkowie Trybunalskim utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji.W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że organ I instancji przeanalizował sytuację skarżącego dochodząc do uzasadnionego przekonania, że nie zaistniały okoliczności pozwalające udzielić D.K. oczekiwanej przez niego pomocy. W ocenie Kolegium decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup odzieży oraz wyrobienie zdjęcia do dowodu osobistegonie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.Z dokumentacji akt sprawy wynika, że organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego zasiłku celowego na zrobienie zdjęcia do dowodu osobistego, gdyż zainteresowany przedstawił złożony wniosek o wydanie dowodu osobistego,co oznacza, że posiadał zdjęcie do dowodu osobistego, a więc był w posiadaniu środków pieniężnych na wyżej wymieniony cel, co już samo w sobie zasadniczo ogranicza możliwości przyznania zasiłku. Pamiętać bowiem należy, że podstawą tego typu świadczenia jest wskazany uprzednio brak środków i możliwości zaspokojenia przez wnioskującego niezbędnej potrzeby we własnym zakresie. Zgłoszona zaś przez skarżącego potrzeba została w rzeczywistości zaspokojona przy wykorzystaniu jego własnych możliwości i uprawnień w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.p.s. Zatem wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zrobienie zdjęcia do dowodu osobistego był niezasadny.Zdaniem Kolegium skoro potrzeba została zrealizowana, to oznacza,że strona własnym staraniem mogła to uczynić. Nie wymagała zatem wsparciaz ograniczonych środków, jakimi dysponują organy pomocy społecznej. Każda zaspokojona potrzeba nie stanowi już niezbędnej potrzeby życiowej w rozumieniuu.p.s. Pomoc finansowa nie może być przeznaczona na refundację poniesionych już wydatków. Wprawdzie skarżący informuje, że zdjęcie zrobił za pieniądze pożyczone od kolegi, co nie zmienia faktu zrealizowania potrzeby.Organ zauważył również, iż w oświadczeniu z 15 września 2025 r. skarżący podał, że Fundacja "P"zapewnia wyżywienie, nocleg, ubrania, pranie oraz opiekę medyczną. Zatem Kolegium uznało, że skarżący ma zapewnione ubranie. Ponadto jak wskazał organ I instancji w ww. piśmie z 28 sierpnia 2025 r., po powrocie do Tomaszowa Mazowieckiego, strona może otrzymać bezpłatnie ubrania z PCK. Biorąc pod uwagę także ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje organ I instancji na realizację zadań z pomocy społecznej, odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup odzieży jest w pełni uzasadniona. Nie może uciec uwadze, że w sierpniu 2025 r. skarżący miał przyznany zasiłek okresowy w kwocie 505 zł decyzja z dnia 4 września 2025 r. (znak: MOPS.IV.4101.4532.4939.2025),z którego mógł także zaspokoić ww. potrzeby.W świetle przytoczonych wyżej okoliczności prawnych i faktycznych, Kolegium nie znalazło podstaw do innego rozstrzygnięcia sprawy, niż to wynika z zaskarżonej decyzji.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.K. pa podniósł, że dowód osobisty otrzymał z Urzędu Gminy w S. w dniu 11 sierpnia 2025 r., natomiast wniosek o jego wydanie złożył w dniu 6 sierpnia 2025 r. dlatego za zdjęcia nie mógł zapłacić z "zasiłku z dnia 04.09.2025 r." Skarżący wyjaśnił, że na wyrobienie zdjęcia pożyczył pieniądze od innego podopiecznego Fundacji. Wskazał także, że pracownik socjalny poinformował go, że nie otrzyma pomocy dopóki nie wróci do Tomaszowa Mazowieckiego. Skarżący czuje się dyskryminowany. Ponadto podnosi, że otrzymał "rzeczy, lecz są one za duże.". D.K. pa wskazał również, że organ I instancji nie poinformował, że stronanie mieszka od 10 lat pod adresem zameldowania, ponieważ mieszka tam bratz żoną i dziećmi. W najbliższych dniach zamierza się wymeldować. Wskazał,iż kieruje także pismo do Rzecznika Praw Obywatelskich. Poprosił o pozytywne rozpatrzenie jego prośby.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.W piśmie z dnia 15 maja 2026 r. pełnomocnik skarżącego wyznaczonyz urzędu zarzucił organowi naruszenie:1. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziałw postępowaniu albowiem Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Tomaszowie Mazowieckim w piśmie z dnia 28 sierpnia 2025 r. poinformował stronę o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów. Skarżący pismem z dnia 12 września 2025 r. doręczonym do organu w dniu 17 września 2025 r. wskazał na szereg istotnych okoliczności przemawiających za przyznaniem mu zasiłku celowego. Mimo to organI instancji w dniu 17 września 2025 r. wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup odzieży i wyrobienia zdjęć do dowodu osobistego, nie odnosząc się w żaden sposób do argumentacji strony podniesionejw piśmie z dnia 12 września 2025 r.2. art. 39 ust. 1 i 2 ustawy - o pomocy społecznej poprzez nieprzyznanie stronie zasiłku celowego na sfinansowanie zdjęć do dowodu osobistego w sytuacji, gdy jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego skarżący nie miał środków na wyrobienie zdjęć i musiał pożyczyć pieniądze od innego podopiecznego fundacji. Organy obu instancji nie wzięły pod uwagę, iż skarżący jest osobą bezdomną, nie posiadającą żadnego dochodu, a przyznany mu zasiłek okresowy nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych w tym wyrobienia zdjęć do dowodu osobistego. Organy obu instancji również nieprawidłowo uwzględniły fakt przyznania skarżącemu zasiłku okresowego za sierpień 2025 r. w wysokości 505 zł jako okoliczność uzasadniającą odmowę przyznania zasiłku celowego. Decyzjaw tym zakresie została bowiem wydana dopiero w dniu 4 września 2025 r., a zatem już po powstaniu potrzeby, której dotyczył wniosek.3. art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. poprzez nie przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup odzieży w sytuacji, gdy jak wynika z materiału dowodowego Skarżący nie miał odzieży, nie miał środków na zakup odzieży, a odzież, którą dostał z Fundacji jest na niego za duża. Organy obu instancji rozpoznały wniosek w oderwaniu od podstawowych zasad i celów pomocy społecznej, przede wszystkim zasady,iż pomoc społeczna ma umożliwić życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organy obu instancji również nieprawidłowo uwzględniły fakt przyznania Skarżącemu zasiłku okresowego za sierpień 2025 r. w wysokości 505 zł jako okoliczność uzasadniającą odmowę przyznania zasiłku celowego. Decyzja w tym zakresie została bowiem wydana dopiero w dniu 4 września 2025 r., a zatem już po powstaniu potrzeby, której dotyczył wniosek.Jednocześnie pełnomocnik strony wniósł o zasądzenie na jego rzecz wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając, iż wynagrodzenie nie zostało uiszczone zarówno w całości,jak i części.W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, że organ błędnie przyjął, że sfinansowanie wykonania fotografii do dowodu osobistego ze środków pożyczonych od osoby trzeciej oznacza, iż skarżący dysponował "własnymi zasobami i możliwościami" w rozumieniu art. 2 ust. 1 u.p.s. Pożyczka ma charakter zwrotny i nie prowadzi do trwałego zwiększenia majątku osoby ubiegającej się o pomoc, lecz przeciwnie - skutkuje powstaniem zobowiązania finansowego, które dodatkowo pogarsza jej sytuację bytową. W konsekwencji nie można utożsamiać skorzystania z pomocy osoby prywatnej z posiadaniem realnych środków własnych. Taka wykładnia pozostaje sprzeczna z celem ustawy o pomocy społecznej, którym jest wsparcie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej oraz doprowadzenie do ich usamodzielnienia, a nie pogłębianie ich zadłużenia. Wydatek na wykonanie fotografii do dowodu osobistego stanowi obiektywnie uzasadnioną i niezbędną potrzebę życiową, a nie dowolną potrzebę konsumpcyjną. Posiadanie ważnego dokumentu tożsamości jest warunkiem korzystania z podstawowych praw obywatelskich oraz realizacji licznych obowiązków administracyjnych. Brak dowodu osobistego może skutkować wykluczeniem społecznym i faktycznym brakiem dostępu do świadczeń publicznych, rynku pracy czy opieki zdrowotnej. W tej sytuacji odmowa wsparcia w pokryciu kosztu wykonania fotografii prowadzi do naruszenia zasady pomocniczości państwa wobec osób najuboższych oraz stoi w sprzeczności z funkcją ochronną systemu pomocy społecznej.Dodatkowo, organy obu instancji nieprawidłowo uwzględniły fakt przyznania skarżącemu zasiłku okresowego za sierpień 2025 r. w wysokości 505 zł jako okoliczność uzasadniającą odmowę przyznania zasiłku celowego. Decyzja w tym zakresie została bowiem wydana dopiero w dniu 4 września 2025 r., a zatem już po powstaniu potrzeby, której dotyczył wniosek.W konsekwencji w dacie ponoszenia wydatku na wykonanie fotografii oraz zakupu odzieży skarżący nie dysponował środkami z tytułu zasiłku okresowego. Organ nie może opierać rozstrzygnięcia na środkach, które w chwili powstania potrzeby nie były faktycznie dostępne dla strony.Organy obydwu instancji w swoich decyzjach ani nie wskazały możliwości finansowych organu pomimo, iż uznanie organu jest uzależnione m.in. od wielkości przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną oraz od liczby osób uprawnionych do korzystania z danej pomocy i ubiegających się o nią ani nie dokonały wnikliwej, indywidualnej oceny sytuacji skarżącego D.K.Organy obu instancji rozpoznały wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup odzieży w oderwaniu od nadrzędnej zasady, iż pomoc społeczna ma umożliwić życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.O powyższym świadczy przyjęcie, że skarżący domaga się przyznania środków na cel, inne niż zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, ponieważ, w ocenie organu, skarżący w Fundacji ma zapewnione ubranie, a po powrocie do Tomaszowa Mazowieckiego może otrzymać bezpłatne ubrania z PCK, w świetle konsekwentnie podnoszonych twierdzeń Skarżącego, iż ubrania te są na niego za duże. Organy nie dokonały jednak oceny, czy zapewniona odzież faktycznie umożliwia Skarżącemu normalne funkcjonowanie i zaspokojenie potrzeby bytowej w sposób respektujący jego godność, ograniczając się jedynie do formalnego ustalenia, że możliwość otrzymania odzieży istnieje. Nie można utożsamiać samego formalnego dostępu do odzieży z rzeczywistym zaspokojeniem potrzeby bytowej, jeżeli oferowana odzież jest niedostosowana do osoby, która ma z niej korzystać.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawoo ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodniez dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.Mając na uwadze tak określone kryterium legalności Sąd uznał,że skarga D.K. zasługuje na uwzględnienie.Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 24 listopada 2025 r. utrzymującąw mocy decyzję Prezydenta Miasta Tomaszowa Mazowieckiego z dnia 17 września 2025 r. w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie zasiłku celowego za zakup odzieży i wyrobienie zdjęcia do dowodu osobistego.Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. 2025r. poz. 1214) (dalej: u.p.s.).Stosownie do art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne (ust.3). Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowanego (ust. 4).W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że z art. 39 ust. 1 oraz ust. 2 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy "może" być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Takie sformułowanie oznacza więc, że wnioskodawca nie posiada roszczenia o przyznanie zasiłku celowego czy też jego oczekiwanej wysokości. Przepis ten umożliwia organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy,a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na obowiązujące zasady przy korzystaniu z pomocy społecznej. Uznaniem administracyjnym objęte jest zatem zarówno określenie szczególnie uzasadnionego przypadku jak i wysokość przyznanej pomocy, co nie oznacza jednakże dowolności. Organ musi się poruszać w pewnych racjonalnych granicach, które wyznacza z jednej strony rzetelna i wnikliwa ocena sytuacji wnioskodawcy oraz miarkowanie pomocy w zależności od usprawiedliwionych potrzeb, a z drugiej strony możliwości organu. Wynika to wprost z art. 2 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s., w myśl którego rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.Wskazać trzeba, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a. Z drugiej strony uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza zasadniczo sądową kontrolę wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to domena zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji. Jak już wyżej wskazano organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane przez nie fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana.Rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku właściwy organ musi mieć zatem na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocy musi uwzględniać fakt, że posiadane ograniczone środki finansowe jakimi dysponuje, powinny zostać rozdysponowane w sposób budzący zaufanie do państwa, czyli z jednej strony trafić do jak największej liczby osób potrzebujących, a z drugiej - do tych najbardziej potrzebujących. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ nie może swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby (oraz jej gospodarstwa domowego), choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była niezwykle trudna i wyróżniająca się na tle pozostałych osób (por. wyrok WSA w Łodzi z 20 grudnia 2023 r., II SA/Łd 786/23, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).Dalej podkreślenia wymaga, iż przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 4 września 2014 r., II SA/Go 482/14, LEX nr 1513358, CBOSA, "niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym".Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy w pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że – istotnie jak podniósł pełnomocnik skarżącego – organy obu instancji nie odniosły się do treści pisma skarżącego, które zostało doręczone organowi w dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej. W piśmie tym skarżący podniósł w szczególności, iż zwracał się do MOPS w Tomaszowie o zasiłek i pobyt w schronisku w marcu 2025 r. Przez rok nie otrzymał pomocy, zaś co do ubezpieczenia wskazał, że organ powołuje się na nieaktualny stan. Jest zarejestrowany w PUP w Piotrkowie Trybunalskim. Obecnie mieszka w Fundacji. Ma uszkodzoną rękę i 15 września 2025 r. jedzie do O. do neurologa. Powyższa treść wskazuje, że organ w dniu orzekania nie ustalił jaki jest aktualny stan zdrowia skarżącego i jego sytuacja osobista, a mimo wszystko rozstrzygnął sprawę, z pominięciem okoliczności przywołanych przez skarżącego, bez ich uprzedniej weryfikacji. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że organy zupełnie nie podjęły rozważań, że skarżący jest chory na epilepsję (przedstawił jedno zaświadczenie wskazujące na to rozpoznanie), ponadto skarżący wskazywał na uraz ręki (w tym wypadku strona nie przedstawiła żadnego dowodu). U skarżącego występuje więc nie tylko problem bezdomności, ale także długotrwała choroba. W ten sposób organy obu instancji naruszyły art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, nie dokonując jego dogłębnej analizy i nie podejmując się ustalenia faktycznych istotnych dla rozpoznania wniosku strony,co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji obu instancji.Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku dnia 4 marca 2022 r. (I OSK 1153/21, LEX nr 3323390, CBOSA), w którym Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej organ musi wziąć pod uwagę swoje możliwości finansowe. Powszechnie wiadomo, że organy pomocowe, dysponując ograniczoną pulą środków finansowych, mają obowiązek zapewnienia realizacji zadań nie tylko fakultatywnych, ale i obligatoryjnych, w czasie trwania całego roku budżetowego. Wielkość środków, którymi dysponują organy pomocowe jasno wskazuje, że nie jest możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do świadczeń. Niemniej jednak w niniejszej sprawie wydając decyzję organ pomocy społecznej nie wykazał jakimi środkami dysponuje w danym roku, ilu jest potrzebujących, jaka kwota średnio przypada na jedno środowisko i czy zatem wyczerpał już swoje możliwości finansowe. Wszak wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz liczby innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. W tej sprawie organ podniósł, że tylko raz pomógł skarżącemu (kwota zasiłku okresowego 505 zł przyznana jednorazowo we wrześniu 2025 r.) i nawet tej okoliczności nie wykazano stosownym dowodem, bowiem nie załączono tej decyzji do akt przedstawionych Sądowi do kontroli.Następnie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. Z treści art. 104 § 2 k.p.a. jasno wynika, że decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części, albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji. Zasadniczym celem wydania decyzji jest przede wszystkim załatwienie nim sprawy administracyjnej. Istotę sprawy administracyjnej określa art. 1 pkt 1 k.p.a., warunkując jej byt od działania właściwego organu uprawnionego do wydania decyzji, której adresatem jest konkretna strona, w oparciu o przepisy materialne, w sprawie indywidualnej. Tymczasem w niniejszej sprawie organ I instancji nie rozstrzygnął w całości o żądaniu skarżącego odnośnie zasiłku celowego. Kontrolowana decyzja zawiera bowiem tylko rozstrzygnięciew przedmiocie pomocy na zakup odzieży i wykonanie fotografii do dowodu osobistego, brakuje rozstrzygnięcia w sprawie dofinansowania pobytu w schroniskui świadczenia zdrowotnego. Wniosek skarżącego w tym zakresie nie został załatwiony, czego nie dostrzegło również Kolegium kontrolując decyzję w toku instancji. Doszło zatem do sytuacji, gdy strona występowała o zasiłek celowy zgłaszając cztery potrzeby, lecz organ rozstrzygnął w decyzji tylko o dwóch spośród nich, nie załatwiając sprawy co do istoty w całości z naruszeniem art. 104 k.p.a. Jednocześnie, również naruszając wspomnianą normę, organ w piśmie wystosowanym do strony w trybie art. 79a k.p.a. zawarł treść wskazującą na rozstrzygnięcie, mylnie pozostając w przekonaniu, że owo pismo informacyjne może sprawę załatwić. Cytując powyższe pismo organu z dnia 28 sierpnia 2025 r. trzeba bowiem dostrzec, że organ wprost wskazał : "Organ nie może pozytywnie przychylić się do wniosku o przyznanie prawa do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych, ponieważ do dnia 21.08.2025r.( tj w czasie złożenia przez Pana wniosku) był Pan objęty ubezpieczeniem zdrowotnym przez Powiatowy Urząd Pracy w Tomaszowie Mazowieckim, z którego wyrejestrował się Pan na własną prośbę dnia 22.08.2025r., z zamiarem rejestracji w PUP w Piotrkowie Trybunalskim, czym sam przyczynił się Pan do pogorszenia swojej sytuacji" oraz "(...) wniosek o pokrycie kosztów pobytu w schronisku także nie może zostać rozpatrzony pozytywnie, ponieważ jest Pan mieszkańcem Tomaszowa Mazowieckiego, a na terenie naszego miasta funkcjonuje Schronisko dla Bezdomnych Mężczyzn, które jest przeznaczone dla naszych mieszkańców." Należy tu przypomnieć oczywistą zasadę, że na pismo informacyjne stronie nie służy żaden środek zaskarżenia. Zatem gdyby nie obecna kontrola sądowa postępowania skarżący miałby ograniczone szanse na kontrolę instancyjną rozstrzygnięcia organu I instancji.Przechodząc zaś do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy zwrócić uwagę, że wyrobienie dowodu osobistego jest tak kluczowe dla strony(i obowiązkowe, co wynika wprost z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r.o dowodach osobistych, teksy jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1753 ), że nie można odmówić tej okoliczności charakteru "niezbędności". Wszak niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której dana osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Od posiadania dowodu tożsamości uzależniony jest dostęp do określonych uprawnień dla strony, więc nie sposób przyjąć, że skarżący mógłby się obyć bez dowodu osobistego.Dalej, Sąd dostrzega, iż organ nie rozważył przesłanek z art. 39 ust. 3 u.p.s., która to norma odnosi się w sposób szczególny do osób bezdomnych potrzebujących świadczeń zdrowotnych. Przyznać należy, że również w przypadku tego świadczenia organ pomocy społecznej działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet spełnienie ustawowych kryteriów uzyskania pomocy, nie przesądza o tym, że pomoc taka zostanie przyznana, a także, że zostanie przyznana w formiei wysokości oczekiwanej przez wnioskodawcę. Innymi słowy spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia, w tym także świadczeniaw żądanej wysokości. Niemniej jednak w zaskarżonej decyzji zabrakło rozważańo możliwości zastosowania powołanego wyżej przepisu odnośnie skarżącego pozostającego w kryzysie bezdomności.Podkreślenia jeszcze raz wymaga, iż decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem organ przede wszystkim nie ustalił wszystkich prawnie relewantnych okoliczności sprawy, zaskarżona decyzja nie została przez organy obu instancji wyczerpująco uzasadniona, a dodatkowo nie objęła swym rozstrzygnięciem wszystkich zgłoszonych przez skarżącego potrzeb.Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. cw związku z art. 134 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku).Ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien podać, jaką ilość środków finansowych posiadał z przeznaczeniem na wypłatę zasiłków celowych oraz ilość osób (gospodarstw domowych) objętych pomocą w 2025 r., a także średnią wypłat przypadającą na gospodarstwo domowe. Jednocześnie organ ustali aktualną sytuację zdrowotną i osobistą skarżącego z rozważaniem argumentów przedstawionych przez stronę. Następnie organ wyda rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku celowego obejmujące wszystkie potrzeby zgłoszone przez stronę.O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., przyznając kwotę 480 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, obejmującą wynagrodzenie reprezentującego skarżącego adwokata ustalone stosownie do § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2026 r. poz. 87).ib., przyznając kwotę 480 zł powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług, obejmującą wynagrodzenie reprezentującego skarżącego adwokata ustalone stosownie do § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2026 r. poz. 87).ib