Wyrok - II SA/Gl 80/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 24 czerwca 2026
Teza
Uchylono postanowienie I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi B. A., M. A. (A.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 listopada 2025 r. nr WINB-WOA.7722.221.2025.AJ w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny stanu technicznego bUchylono postanowienie I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi B. A., M. A. (A.) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 19 listopada 2025 r. nr WINB-WOA.7722.221.2025.AJ w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny stanu technicznego b
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
biegły
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
24 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Artur Żurawik
Podstawa prawna
art. 140
kpa
art. 77
kpa
art. 8
kpa
art. 10
kpa
art. 7
kpa
art. 200
ppsa
art. 120
ppsa
art. 66
prawo budowlane
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Uchylono postanowienie I i II instancji
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 października 2025 roku, nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. nałożył na obecnie skarżących B.A. oraz M.A. - właścicieli budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o numerze ewidencyjnym [...] przy ul. [...] w P., obowiązek przedstawienia oceny stanu technicznego tego budynku, określającej przyczyny powstania zawilgocenia ściany zachodniej kondygnacji przyziemia oraz prawidłowości wykonania drenażu opaskowego - w terminie do dnia 14 listopada 2025 r. Organ wskazał jednocześnie, że ocena techniczna powinna określić również zakres i sposób przeprowadzenia robót budowlanych zmierzających do usunięcia przyczyn powstania zawilgoceń i doprowadzenia w tym zakresie budynku do odpowiedniego stanu technicznego.Na skutek wniesionego przez skarżących zażalenia na powyższe postanowienie, Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem, uchylił postanowienie organu I instancji w zakresie terminu i w tym zakresie wyznaczył nowy termin wykonania zobowiązania tj. w terminie do dnia 9 stycznia 2025 r. (prawdopodobnie chodziło o rok 2026), zaś w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. W szczególności wskazał, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zainicjowane zostało pismem skarżących z dnia 5 czerwca 2025 r. skierowanym do Prezydenta miasta P., z treści którego wynikało, że domagali się oni wszczęcia postępowania w zakresie zmiany stanu wody na gruncie. Pismem z dnia 16 lipca 2025 r. Prezydent P. przekazał kopię wystąpienia stron organowi nadzoru budowlanego pierwszej instancji. Organ ten, po wszczęciu postępowania, przeprowadził czynności dowodowe w postaci dwukrotnych oględzin nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] – w dniach 19 sierpnia oraz 16 września 2025 r. W ich trakcie nie uzyskano jednoznacznych wyników wskazujących na to, że zawilgocenie ściany zachodniej (przyziemia) budynku położonego przy ul. [...] jest bezpośrednim następstwem wykonania drenażu w ogródku na sąsiedniej posesji przy ul. [...].Dalej organ wyjaśnił podstawę prawną wydania kontrolowanych postanowień i przywołał przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (obecnie: Dz. U. z 2026 r, poz. 524). Stwierdził, że żądana przez organ I instancji ocena techniczna jest konieczna z uwagi na uzasadnione wątpliwości dotyczące stanu technicznego budynku skarżących, w szczególności stanu hydroizolacji ścian przyziemia. Podczas czynności kontrolnych wykonano zadymienie instalacji ze studni kanalizacyjnych zlokalizowanych na ul. [...]. Na tej podstawie organ I instancji założył, że drenaż opaskowy został wykonany wzdłuż ścian zachodnich budynków, jednak nie można ustalić jego rzeczywistego przebiegu i zakresu. Nie można również jednoznacznie ustalić jakie są przyczyny powstawania zawilgocenia ściany zachodniej budynku skarżących.Powołując się na art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego oraz stwierdzając, że zawilgocenie ściany zachodniej występuje w budynku skarżących, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo nałożył na właścicieli obowiązek przedstawienia oceny technicznej, niezależnie od tego, że przyczyną zawilgocenia mogą być działania sąsiada. Z punktu widzenia przepisów prawa budowlanego istotne jest bowiem jedynie to, że zjawisko występuje w obiekcie, za którego stan techniczny odpowiadają jego właściciele.W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucili:- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 w zw. z art. 11, w zw. z art. 140 k.p.a., poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia postanowienia, a w szczególności nieodniesienie się do zarzutów zawartych w zażaleniu;- naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na treść wydanego postanowienia tj. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 c ust 1, 2 i 3 Prawa budowlanego, poprzez zaniechanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego i bezzasadne uznanie iż zachodzą uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego budynku skarżących, które uzasadniają nałożenie na nich obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej;- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a. poprzez nałożenie obowiązku przedstawienia oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego - nałożenie tego obowiązku na osoby, które w żaden sposób nie przyczyniły się do powstania uszkodzeń w obiekcie, co uchybia zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i wydanie postanowienia bez zapoznania się z uwagami strony do protokołu kontroli z dnia 16 września 2025 r.;- nieuzasadnione wyłączenie materiałów z niniejszego postępowania do odrębnego postępowania obejmującego ustalenie prawidłowości wykonania drenażu wobec nieruchomości sąsiedniej, podczas gdy sprawa winna zostać rozpoznawana łącznie.Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a ponadto o wstrzymanie wykonalności zaskarżonego postanowienia, o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przez PINB w P., obejmującego ustalenie prawidłowości wykonania drenażu wobec sąsiedniej nieruchomości położonej przy ul. [...].W uzasadnieniu skarżący przedstawili argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i uznając podniesione w skardze zarzuty za bezzasadne.Pismem z dnia 3 marca 2026 r. skarżący uzupełnili swoją dotychczasową argumentację.Postanowieniem z dnia 23 marca 2026 r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia.Pismem z dnia 8 czerwca 2026 r. skarżący zwrócili się o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy tut. Sądu pod sygn. II SA/Gl 680/26.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, naruszają prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), zwanej dalej p.p.s.a., co skutkowało koniecznością usunięcia ich z obrotu prawnego.Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, który umożliwia organom administracji architektoniczno-budowlanej bądź też nadzoru budowlanego nałożenie na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy powstaną uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego.Odnosząc treść przywołanego przepisu do realiów niniejszej sprawy zauważyć przyjdzie, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zainicjowane zostało pismem skarżących z dnia 5 czerwca 2025 r. skierowanym do Prezydenta Miasta P., z treści którego wynika, że strony domagały się wszczęcia postępowania w zakresie zmiany stanu wody na gruncie. Pismem z dnia 16 lipca 2025 r. Prezydent Miasta P. przekazał kopię wystąpienia stron organowi nadzoru budowlanego pierwszej instancji. Organ ten, po wszczęciu postępowania przeprowadził czynności dowodowe w postaci dwukrotnych oględzin nieruchomości. W ich trakcie nie uzyskano jednoznacznych wyników wskazujących na to, że zawilgocenie ściany zachodniej (przyziemia) budynku skarżących jest bezpośrednim następstwem wykonania drenażu w ogródku na sąsiedniej posesji. W konsekwencji organ uznał, że w opisanych okolicznościach ocena stanu technicznego należącego do skarżących budynku wymaga sporządzenia opinii.W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę zaistniały stan faktyczny, wydanie tego rodzaju rozstrzygnięcia uznać należy za co najmniej przedwczesne.Po pierwsze wypada zgodzić się z argumentacją skarżących dotyczącą "równoległego" prowadzenia ich sprawy oraz postępowania w sprawie prawidłowości wykonania drenażu na nieruchomości sąsiedniej. Skarżący zarówno na etapie postępowania administracyjnego jak i sądowego poddawali w wątpliwość zasadność "rozdzielenia" postępowań. Sąd również podziela te zastrzeżenia, albowiem u podstaw kontrolowanego postępowania administracyjnego leży rozstrzygnięcie kwestii potencjalnego oddziaływania zrealizowanych robót budowlanych (drenażu) na nieruchomość sąsiednią. Zgromadzony dotychczas materiał dowodowy nie dawał jednoznacznej odpowiedzi w tej materii, co zresztą organ I instancji sam przyznał w ostatnim zdaniu uzasadnienia swojego postanowienia, wyraźnie wskazując, że w sprawie wykonania drenażu na terenie działki sąsiedniej wszczęte zostanie odrębne postępowanie administracyjne.Tymczasem w ocenie Sądu, opartej o zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, sprawy stanu technicznego obu nieruchomości pozostają ze sobą w związku, co oznacza, że albo organ powinien prowadzić jedno postępowanie w tej materii (tak jak miało to miejsce w początkowej fazie), albo przynajmniej wstrzymać się z nałożeniem na skarżących obowiązku wykonania ekspertyzy technicznej do czasu jednoznacznego stwierdzenia w odrębnym postępowaniu, że zawilgocenie ściany nie jest wynikiem jakichkolwiek działań na nieruchomości sąsiedniej. Przyjęcie odmiennego punktu widzenia może doprowadzić do sytuacji, w której strona zobligowana do przedłożenia oceny technicznej, sporządzonej na własny koszt, w istocie poniesie wydatki na próżno, gdyby w wyniku odrębnego postępowania okazało się, że rzeczywiście to działania sąsiada skutkowały pogorszeniem stanu technicznego należącego do nich budynku.Co więcej, Sąd zauważa, że co najmniej równocześnie z postępowaniem organów nadzoru budowlanego, przed Prezydentem miasta P. toczyło się (lub toczy się nadal) postępowanie, którego materialnoprawną podstawę stanowił art. 234 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r., poz. 960). Skarżący przedłożyli kopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 października 2025 r., mocą której uchylono decyzję organu pierwszej instancji umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stanu wody na gruncie i przekazano do ponownego rozpatrzenia. Lektura uzasadnienia tej decyzji wskazuje, że koniecznym było ustalenie, czy właściciel nieruchomości sąsiedniej dokonał zmiany kierunku spływu wody na jego nieruchomości, a jeżeli tak, to kiedy. Ta kwestia, w świetle oświadczeń skarżących oraz ustaleń dokonanych w toku postępowania dowodowego, może zaś mieć istotne znaczenie dla ustalenia powodów wilgotnienia ściany należącego do nich budynku.W opisywanych okolicznościach zastosowanie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego mogłoby mieć miejsce tylko wówczas, gdyby wszelkie inne możliwości dowodowe zawiodły. Przepis ten, biorąc pod uwagę następstwa jego zastosowania, winien być traktowany jako ultima ratio – a więc skorzystanie z niego ma charakter wyjątkowy. Wypada przy tym podzielić pogląd, zgodnie z którym zastosowanie tej regulacji możliwe jest wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują nie są wystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Innymi słowy, art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie przy użyciu posiadanej wiedzy i środków rozstrzygnąć powstałych wątpliwości np. co do stanu technicznego obiektu lub prawidłowości wykonanych robót (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2026 r., sygn. akt III SA/Po 76/26). Zauważyć przy tym przyjdzie, że wbrew pozorom nie stanowi on wyłomu względem zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k.p.a., która nakłada na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przywołany przepis prawa budowalnego stanowi jej dopełnienie, dając organowi dodatkowy instrument dowodowy, co zarazem w najmniejszym stopniu nie modyfikuje obowiązku wyrażonego w art. 77 § 1 k.p.a. – a więc konieczności wszechstronnego i wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez organ.Wypada zatem podzielić zawartą w skardze argumentację, zbieżną ze stanowiskiem wyrażonym w w/w wyroku WSA w Poznaniu, wskazującą na to, że dopiero wówczas, gdy wiedza i doświadczenie pracowników organu są niewystarczające, dopuszczalne jest nałożenie na stronę obowiązku przedłożenia opinii biegłego (bo tym w istocie jest ocena techniczna). Tymczasem powołane wyżej okoliczności wskazują na to, że wiedza pracowników organu w niniejszej sprawie mogła być poszerzona o ustalenia poczynione zarówno przez inny organ – w tym przypadku Prezydenta miasta P. w postępowaniu toczącym się w oparciu o przepisy Prawa wodnego, jak i ustalenia własne – wynikające z postępowania dotyczącego robót budowlanych wykonanych na nieruchomości sąsiedniej. W rezultacie nałożenie na skarżących obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej w sytuacji, gdy okoliczności dotyczące stanu technicznego budynku, a szczególnie przyczyn jego pogorszenia nie zostały jednoznacznie wyjaśnione, w bezpośredni sposób godzi w zasadę zaufania obywatela do organu (art. 8 § 1 k.p.a.).Prowadząc ponownie postępowanie organy administracji publicznej wezmą pod uwagę sygnalizowane wyżej okoliczności i rozważą zasadność zastosowania art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego względem skarżących dopiero wówczas, gdy uda się jednoznacznie ustalić, że działania prowadzone na nieruchomości sąsiedniej nie stanowią przyczyny pogorszenia stanu technicznego obiektu budowlanego należącego do skarżących.Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., a na ich wysokość składa się uiszczony przez skarżących wpis od skargi.Z uwagi na powyższe motywy uchylenia kontrolowanych postanowień, dalsze wnioski skarżących, w tym wnioski dowodowe, pozostawały bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, przynajmniej na obecnym etapie postępowania.Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.Wskazać jeszcze wypadnie, że powołane orzeczenie WSA w Poznaniu jest dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.plWskazać jeszcze wypadnie, że powołane orzeczenie WSA w Poznaniu jest dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl