Wyrok - II SA/Po 263/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 24 czerwca 2026
Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję. Dnia 24 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi S. H. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztówUchylono zaskarżoną decyzję. Dnia 24 czerwca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2026 roku sprawy ze skargi S. H. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
płatnik składek / pracodawca
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
24 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Izabela Paluszyńska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 6 października 2025 r. Skarżący – S. H., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą w miejscowości Ł. , zwrócił się do Wójta Gminy [...] o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika, K. R.. Do wniosku Skarżący załączył komplet wymaganych prawem dokumentów, w tym m.in. dyplom uzyskania tytułu zawodowego mistrza, zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego, umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, świadectwo pracy, a także dyplom zawodowy oraz certyfikat kwalifikacji zawodowej potwierdzający zdanie egzaminu przez młodocianego pracownika.Decyzją z dnia 25 listopada 2025 r., nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił przyznania wnioskowanego dofinansowania. Organ I instancji uzasadnił swoje stanowisko faktem, iż młodociany pracownik zdał egzamin zawodowy, a nie egzamin czeladniczy. W ocenie Wójta, w przypadku gdy młodociany jest zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem, konieczne jest zdanie egzaminu czeladniczego, co wynika literalnie z art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej bezpodstawną odmowę przyznania dofinansowania z powodu niewłaściwej instytucji przeprowadzającej egzamin zawodowy oraz wskazując, że przepisy nie uzależniają przyznania dofinansowania od tego, czy egzamin przeprowadziła izba rzemieślnicza czy Okręgowa Komisja Egzaminacyjna (OKE).Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej również jako: "Kolegium" albo "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 20 lutego 2026 r., [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko Wójta Gminy [...], argumentując, iż warunkiem otrzymania dofinansowania jest zdanie odpowiedniego dla charakteru działalności pracodawcy egzaminu, tj. czeladniczego, jeżeli pracodawca jest rzemieślnikiem. Według SKO, skoro młodociany zatrudniony u Skarżącego (rzemieślnika) zdał egzamin zawodowy, a nie czeladniczy, warunek wynikający z art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1043) nie został spełniony.S. H., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą [...] wniósł w dniu 20 marca 2026 r. (data wpływu) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżając w całości decyzji SKO.Skarżący zarzucił organom naruszenie:1. przepisów postępowania: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: "K.p.a.") poprzez nierozpatrzenie w całości materiału dowodowego;2. przepisów prawa materialnego: art. 122 ust. 1 w zw. z art. 122 ust. 8 Prawa oświatowego przez błędne ustalenie, że dla przyznania dofinansowania niezbędne było przeprowadzenie egzaminu przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej.W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie przeprowadzenie egzaminu przed komisją izby rzemieślniczej nie było w ogóle możliwe, ponieważ właściwy cech rzemiosł (i zrzeszająca go Izba Rzemieślnicza) nie organizuje egzaminów czeladniczych w zawodzie sprzedawcy. Skarżący podkreślił, że ta obiektywna przeszkoda była całkowicie niezależna od woli i starań pracodawcy oraz młodocianego pracownika. Młodociana uzyskała pełne i formalne potwierdzenie swoich kwalifikacji zawodowych poprzez zdanie egzaminu państwowego organizowanego przez OKE. Odmowa dofinansowania w sytuacji wzorowego przeprowadzenia cyklu szkoleniowego narusza tym samym cel przepisów wspierających kształcenie młodocianych pracowników.Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Skarga zasługuje na uwzględnienie.Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji bądź postanowienia także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. Zgodnie z art. 122 ust. 1 powołanej ustawy, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia ze środków Funduszu Pracy.Z kolei kluczowy dla niniejszej sprawy art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a tiret pierwsze tej ustawy stanowi, że dofinansowanie przysługuje, jeżeli młodociany pracownik ukończył naukę zawodu u pracodawcy i zdał – w przypadku młodocianego pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego rzemieślnikiem – egzamin czeladniczy zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o rzemiośle.Organy orzekające w sprawie oparły swoje decyzje wyłącznie na dosłownym, brzmieniu tego przepisu. Taka wąska wykładnia jest jednak, w świetle wyjątkowych okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy, całkowicie błędna i niemożliwa do zaaprobowania w demokratycznym państwie prawnym.W pierwszej kolejności zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie skarżący, będący rzemieślnikiem zrzeszonym w cechu w [...], w dniu 24 sierpnia 2022 r. zawarł z K. R. (młodocianym pracownikiem) umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, w zawodzie sprzedawca (kod klasyfikacji 522301). Co warte podkreślenia, w części I pkt 2 in fine umowy standardowego wzoru jednoznacznie określono obowiązki egzaminacyjne młodocianego. Formularz umowy wskazuje warianty zakończenia nauki i rodzaj egzaminu, do którego młodociany winien przystąpić. W przedmiotowej sprawie Skarżący oraz młodociany pracownik wyrazili zgodną wolę i zobowiązanie, zaznaczając na dokumencie umowy, że młodociany jest zobowiązany do przystąpienia do egzaminu zawodowego składanego przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną.Po upływie okresu 36 miesięcy kształcenia, K. R. w pełni zrealizowała program przygotowania zawodowego. Spełniła ona warunki uzyskania dyplomu zawodowego i nabyła kwalifikacje w zawodzie sprzedawcy. Młodociana zdała egzamin państwowy przeprowadzony przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną, uzyskując certyfikat kwalifikacji zawodowej w zakresie prowadzenia sprzedażyW tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z oficjalnymi, ogólnodostępnymi i aktualnymi informacjami zamieszczonymi na stronie internetowej [...] Izby Rzemieślniczej w [...] (właściwej dla siedziby skarżącego) pod adresem [...], wykaz zawodów rzemieślniczych, w których przedmiotowa Izba powołuje komisje egzaminacyjne i przeprowadza egzaminy czeladnicze, stanowi katalog zamknięty. Z weryfikacji tego katalogu jednoznacznie wynika, że w województwie [...] nie przeprowadza się egzaminu czeladniczego na stanowisko "sprzedawca".Ta okoliczność faktyczna ma kluczowe znaczenie, gdyż oznacza, że skarżący, będąc rzemieślnikiem kształcącym młodocianą w zawodzie sprzedawcy, zderzył się z systemową luką organizacyjną. Nie miał fizycznej i prawnej możliwości skierowania uczennicy na egzamin czeladniczy przed Izbą Rzemieślniczą. To właśnie dlatego, już na etapie podpisywania umowy w 2022 r., w jej treści zobowiązano małoletnią do przystąpienia do jedynej dostępnej formy weryfikacji jej wiedzy w tym zawodzie w regionie – egzaminu zawodowego przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną. Organy administracji publicznej zignorowały ten zapis umowy, do którego zawarcia same dopuściły, przyjmując zgłoszenie o jej podpisaniu bez zastrzeżeń.Sąd w składzie orzekającym w pełni aprobuje i przyjmuje za własną linię orzeczniczą ukształtowaną m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 marca 2026 r., sygn. akt III SA/Gd 733/25, Baza NSA. Wprawdzie wspomniane orzeczenie dotyczyło lustrzanej sytuacji (pracodawca niebędący rzemieślnikiem zatrudniający instruktora rzemieślnika), to jednak argumentacja tam wyrażona znajduje wprost, na zasadzie analogii ratio legis, zastosowanie w niniejszej sprawie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku słusznie zauważył, że przyjmowana przez organy skrajnie literalna wykładnia przepisów oświatowych pomija całkowicie cel regulacji art. 122 Prawa oświatowego. Podstawowym celem (ratio legis) ustawodawcy w tym zakresie jest zachęcanie pracodawców do kształcenia młodocianych poprzez częściową refundację (dofinansowanie) ponoszonych przez nich kosztów. Intencją Państwa jest wspieranie tych przedsiębiorców, którzy angażują swój czas, środki oraz zasoby kadrowe, by przygotować młode pokolenie do wejścia na rynek pracy.W kontrolowanej sprawie nie budzi najmniejszych wątpliwości, że proces kształcenia młodocianej K. R. został przeprowadzony prawidłowo. Pracodawca spełnił wszystkie wymogi merytoryczne – zapewnił wykwalifikowanego instruktora (posiadającego tytuł mistrza i kurs pedagogiczny), dbał o frekwencję ucznia i prawidłowy przebieg praktyk. Co więcej, cel społeczny kształcenia został osiągnięty – uczennica zdała egzamin państwowy i uzyskała kwalifikacje sprzedawcy.Zastosowanie wykładni czysto językowej w sytuacji, gdy Państwo (poprzez struktury samorządu rzemieślniczego) nie zapewnia technicznej możliwości zdania egzaminu literalnie wpisanego do ustawy, prowadzi do skutku rażąco niesprawiedliwego. Interpretacja taka pozbawia pracodawcę dofinansowania wyłącznie z przyczyn formalnych i strukturalnych, na które nie miał on żadnego wpływu i które nie rzutowały w żaden sposób na wysoką jakość przeprowadzonego kształcenia. Należy wyraźnie podkreślić, że w takich okolicznościach faktycznych, jedyną dopuszczalną prawnie metodą jest odejście od literalnego brzmienia przepisu i zastosowanie wykładni funkcjonalnej. Oznacza to uznanie egzaminu zawodowego zdanego przed OKE jako ekwiwalentnego względem egzaminu czeladniczego na potrzeby realizacji przesłanek z art. 122 Prawa oświatowego.Sąd pragnie podkreślić, że jeśli na gruncie obowiązujących reguł wykładni możliwe są różne interpretacje przepisu (lub gdy wykładnia językowa prowadzi do paraliżu celów ustawy), organy mają bezwzględny obowiązek ustalić jego rozumienie tak, aby najpełniej urzeczywistniać wartości konstytucyjne, w tym zasadę zaufania do Państwa i prawa.Dlatego za skrajnie sprzeczne z regułami obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym należy uznać działanie administracji publicznej, która najpierw milcząco akceptuje zgłoszenie umowy o pracę, w której wskazano egzamin państwowy przed OKE jako finalny cel edukacji, a następnie, po 36 miesiącach, po pozytywnym zdaniu przez uczennicę egzaminu, odmawia przedsiębiorcy rekompensaty finansowej, obciążając go winą za systemowy brak egzaminów rzemieślniczych dla tej branży w Wielkopolsce.Reasumując, ze względu na nadrzędny cel regulacji, tj. wspieranie pracodawców kształcących młodocianych, oraz obiektywną niemożliwość przeprowadzenia egzaminu czeladniczego w zawodzie sprzedawcy przez właściwą Izbę Rzemieślniczą w regionie, przepis art. 122 ust. 8 pkt 1 lit. a tiret pierwsze Prawa oświatowego należy interpretować w sposób funkcjonalny. Dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje w tej sytuacji skarżącemu z uwagi na fakt, że uczeń ukończył cykl nauki i złożył z wynikiem pozytywnym egzamin przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną, potwierdzający nabycie wymaganych umiejętności.Z powyższych względów zarzuty skargi należało uznać za w pełni trafne. Organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, dokonując błędnej i szkodliwej społecznie zawężającej wykładni przepisów, co miało kluczowy wpływ na wynik sprawy.Z tych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku, eliminując z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję.Rozpatrując sprawę ponownie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze będzie związane oceną prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego ich całkowity zwrot od organu II instancji.24 czerwca 2026 r.Zarządzenie1. Notować;2. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć: skarżącemu, organowi;3. Za 40 dni lub z pismem.., zasądzając na rzecz Skarżącego ich całkowity zwrot od organu II instancji.24 czerwca 2026 r.Zarządzenie1. Notować;2. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć: skarżącemu, organowi;3. Za 40 dni lub z pismem.