Wyrok - II SAB/Go 94/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. - z dnia 24 czerwca 2026
Teza
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę [...] do załatwienia wniosku skarżącego P. B. złożonego dnia [Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy I. zobowiązuje Wojewodę [...] do załatwienia wniosku skarżącego P. B. złożonego dnia [
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
24 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Przewodniczący
Grażyna Staniszewska
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (11)
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku
UZASADNIENIE
Pismem z dnia [...] marca 2026 r. P. B. wniósł skargę na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...] w sprawie wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę (spraw nr [...]). W skardze skarżący zawarł wniosek o: 1. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, 2. Stwierdzenie, że bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 3. zobowiązanie Wojewody [...] do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku. 4. Zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 10 000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. z uwagi na rażące naruszenie prawa. 5. Zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych (zwrot wpisu sądowego w wysokości 100 zł). 6. Rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżącego.W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu [...].04.2025 r. złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W dniu [...].06.2025 r, dopełnił obowiązek złożenia odcisków palców, jednak pomimo upływu ponad 9 miesięcy, organ nie wydał decyzji w sprawie. Wniosek nie zawiera żadnych wad formalnych. Wskazał, że przy przenoszeniu sprawy na kartę pobytu z jednego województwa do drugiego status sprawy i terminy jej rozpatrzenia są zachowane na podstawie zasady ciągłości postępowania administracyjnego zapisanej w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym także przy przekazaniu sprawy do miejsca zamieszkania. Skarżący wyjaśnił, że w dniu [...].03.2026 r. wniósł ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody [...]. Do dnia dzisiejszego organ nie rozpoznał sprawy, nie wydał decyzji ani nie wskazał (nie poinformował) nowego, realnego terminu załatwienia sprawy. Zdaniem skarżącego urząd działa z rażącym naruszeniem zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady szybkości i wnikliwości postępowania (art. 12 k.p.a.). Ponadto, organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art 36 k.p.a., nie informując o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, nie wskazując przyczyn zwłoki, ani nie wyznaczając nowego terminu załatwienia sprawy. Takie zaniechanie narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art 8 k.p.a.). Postępowanie jest prowadzone w sposób opieszały, co wyczerpuje znamiona bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.Skarżący wskazał, że bezczynność organu narusza jego prawa, ponieważ długi czas oczekiwania negatywnie wpływa na jego sytuację zawodową i osobistą. Bezczynność organu naraża go na bezpośrednie ryzyko rozwiązania obowiązującej umowy oraz utratę jedynego źródła dochodu. Wyjaśnił, że specyfika jego obowiązków wymaga odbywania wyjazdów o charakterze służbowym, co bez posiadania karty pobytu jest obecnie niemożliwe. Ewentualne rozwiązanie umowy z przyczyn niezależnych od skarżącego spowoduje, że zgromadzony w aktach materiał dowodowy straci swoją aktualność. W konsekwencji, opieszałość organu zmusi go do wszczęcia nowej, czasochłonnej procedury, co stanowi rażące naruszenie zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.). Działanie organu w obecnym kształcie stoi w sprzeczności z art. 7 k.p.a. Wskazał, że sytuacja ta ma charakter krytyczny dla egzystencji jego rodziny, gdyż jako jedyny żywiciel rodziny ponosi pełną odpowiedzialność za utrzymanie najbliższych. Postawa organu godzi w zasadę pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i narusza poczucie bezpieczeństwa prawnego, które powinno być gwarantowane przez demokratyczne państwo prawa. Zdaniem skarżącego wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p,s.a. jest w pełni uzasadniony stopniem naruszeń, jakich dopuścił się organ. Bezczynność jest rażąca i realnie wpływa na życie skarżącego. Brak rozstrzygnięcia sprawy w ustawowym terminie uniemożliwia mu wykonywanie obowiązków zawodowe wynikających z umowy, co bezpośrednio zagraża stabilności finansowej jego rodziny. Wnioskowana suma ma stanowić nie tylko formę zadośćuczynienia za doznany stres i niepewność jutra, ale także pełnić funkcję dyscyplinującą wobec organu.W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2026 r. skarżący wniósł o przyznanie na jego rzecz od organu sumy 20 tys. zł, uzasadniając jej wysokość poniesioną szkodą spowodowaną utratą zarobków.W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie.W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2026 r. do Wojewody [...] przekazano zgodnie z właściwością wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy dla ob. Białorusi P.. B. Cudzoziemiec wniosek o pobyt czasowy złożył w dniu [...] kwietnia 2025 r. do Wojewody [...], który po uzyskaniu informacji o zmianie miejsca zamieszkania skarżącego przekazał wniosek do Wojewody [...]. Okolicznością uzasadniającą pobyt cudzoziemca jest wykonywanie pracy. W dniu [...] marca 2026 r. cudzoziemiec złożył ponaglenie. W dniu [...] marca 2026r. wpłynęła skarga P. B., w której zarzucił Wojewodzie [...] bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowaniaPonadto w dniu [...] kwietnia 2026 r., za pośrednictwem e-doręczeń, skarżący przesłał w raz z załącznikami pismo pod nazwą uzupełnienie skargi. Zgodnie z art. 35 §1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki. W § 3 uściślono, iż postępowanie powinno zakończyć się w terminie miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej w terminie 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W § 4 wskazano, iż przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3. W myśl art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawierał braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Zgodnie z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W art. 35 § 5 kpa zapisano, iż do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. W ocenie organu w niniejszym postępowaniu nie bez znaczenia pozostają zapisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (j.t. Dz. U. z 2025r., poz. 337). Zgodnie z art. 100d ust. 1 pkt 1 a) tej ustawy w okresie do dnia 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Dodatkowo w art. 100d ust. 3 i 4 wskazano, że w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznanie sprawy bez zbędnej zwłoki. Ich zakresem objęte są wymienione postępowania prowadzone wobec wszystkich cudzoziemców, a nie tylko wobec obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. Stanowisko to znalazło również odzwierciedlenie w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych oraz orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z 5 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22 i z 4 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22). Skarżący złożył wniosek o pobyt czasowy i pracę w dniu [...] kwietnia 2025 r., jednakże do Wojewody [...] wniosek wpłynął [...] lutego 2026 r., czyli w trakcie obowiązywania przepisów o zawieszeniu terminów do rozpatrzenia postępowania, co oznacza iż w tym przypadku termin nie rozpoczął biegu. Na mocy przytoczonych przepisów w okresach w nich wyraźnie zakreślonych terminy załatwiania przez wojewodów tych spraw spoczywają, tj. nie rozpoczynają biegu, a w przypadku rozpoczęcia tego biegu - ulegają zawieszeniu do końca takiego okresu. Chodzi tu o terminy załatwiania spraw, które określone są albo w art. 35 § 3 kpa albo w poszczególnych przepisach ustawy o cudzoziemcach (np. art. 112a ust. 1 i 2 dotyczących postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy). Ponadto, przepisy art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej są podstawą wyłączenia stosowania przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu do zawiadamiania strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, jak również wyłączenia w okresach w nich zakreślonych wymierzania organom grzywien i zasądzania od nich sum pieniężnych. Wreszcie przepisy te w tożsamy sposób stanowią, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w jednej ze spraw w nich określonych, lub dokonywanie ich z opóźnieniem w okresach w nich zakreślonych, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym stanowią podstawę do czasowego wyłączenia podstawy prawnej wywodzenia następujących środków prawnych: • ponaglenia do organu wyższego stopnia, tj. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dotyczącego bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, w rozumieniu art. 37 § 1 K.p.a.; • skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w rozumieniu art. 3 § 2pkt 8 P.p.s.a. Stanowią również podstawę do czasowego wyłączenia możliwości wymierzania wojewodom przez sądy administracyjne grzywien, o których mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. oraz zasądzania sum pieniężnych, o których mowa w tym przepisie. Organ wskazał, że u podstaw sformułowania rozwiązań wynikających z art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej leżało to, że jednym z pobocznych (acz dalej bardzo poważnych dla administracji rządowej) skutków wybuchu wojny zapoczątkowanej rosyjskim atakiem na Ukrainę z dniem 24 lutego 2022 r. i spowodowanego nią masowego napływu wysiedleńców z terytorium Ukrainy, będzie znaczące, zwiększone obciążenie wojewodów koniecznością rozpatrywania dodatkowych wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, w tym w szczególności (ale nie wyłącznie) pochodzących od obywateli Ukrainy, którzy zostaną pozbawieni możliwości powrotu na terytorium państwa swojego obywatelstwa, uzyskania tam kolejnej wizy (choćby z uwagi na ewakuację większości polskich urzędów konsularnych z terytorium Ukrainy). Tym samym przepisy art. 100c i art. 100d ustawy specjalnej są związane z określonym, trudnym dla całej administracji rządowej w Rzeczypospolitej Polskiej zajmującej się cudzoziemcami, stanem zwiększonego obciążenia wpływem nowych spraw, będącego skutkiem zdarzenia zewnętrznego, obiektywnego, któremu nie można skutecznie przeciwdziałać (wojna skutkująca bardzo dużymi, bezprecedensowymi w historii Rzeczypospolitej Polskiej ruchami migracyjnymi).Wojewoda wskazał, że pomimo tego, iż Rzeczpospolita Polska z pełnym poszanowaniem swoich zobowiązań wynikających z dyrektywy Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r. w sprawie minimalnych standardów przyznawania tymczasowej ochrony na wypadek masowego napływu wysiedleńców oraz środków wspierających równowagę wysiłków między Państwami Członkowskimi związanych z przyjęciem takich osób wraz z jego następstwami (Dz. Urz. UE L 212 z 07.08.2001, str. 12 - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 19, t. 4, str. 162), zapewniła wdrożenie instytucji ochrony czasowej (tymczasowej ochrony) dla wysiedleńców z Ukrainy, uciekających przed skutkami działań wojennych rozpoczętych agresją Federacji Rosyjskiej, w okresie od rozpoczęcia wojny znacząco wzrosła liczba wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, niebędących zezwoleniami udzielanymi dla celów urzeczywistnienia tejże ochrony czasowej. Masowy napływ cudzoziemców chcących zalegalizować swój pobyt w Polsce, mający miejsce na przestrzeni ostatnich lat oraz napływ obywateli Ukrainy szukających schronienia przed trwającymi na Ukrainie działaniami wojennymi, spowodował zaburzenia funkcjonowania organów administracji publicznej, odpowiedzialnych za udzielanie cudzoziemcom zezwoleń na pobyt. Należy spodziewać się, że sytuacja związana z nadzwyczajnym i masowym napływem wniosków potrwa co najmniej do końca obowiązywania ochrony czasowej, tj. do marca 2027 r., zwłaszcza że w 2026 r. planowane jest umożliwienie obywatelom Ukrainy, korzystającym z ochrony czasowej, składanie wniosków o wydanie karty pobytu, ważnej przez 3 lata. Zakładać należy, że wszczętych zostanie ok. 800 tys. nowych, dodatkowych postępowań, co będzie stanowić kolejne poważne obciążenie systemu. W związku z powyższym, w ocenie organu, stosowanie ww. artykułu w obecnej sytuacji nadal jest zasadne. Pozostawanie Polski pod zwiększoną presją migracyjną potwierdza również Komisja Europejska w informacji dotyczącej możliwości wyłączenia Polski z mechanizmu solidarnościowego Paktu o Azylu i Migracji. Dlatego organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. - z uwagi na czasową niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność prowadzenie postępowania, a zatem również skarg o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P. p. s. a., a w przypadku uznania dopuszczalności skargi - o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2026 poz. 143, dalej jako p.p.s.a.).Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z akt sprawy wynika, że taki środek został wniesiony przez stronę w dniu [...] marca 2026 r. i został on pozostawiony bez rozpoznania.Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje. Pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane zostały w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. I tak, bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uzasadnienie uchwały 7 sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19).Przedmiotem skargi na przewlekłość lub bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym jest zatem ocena jego zachowania (zarówno działania, jak i zaniechania czynności), dokonywana z perspektywy przepisów regulujących bieg postępowania oraz okoliczności faktycznych i prawnych rzutujących na aktywność organu. Każdy, kto inicjuje postępowanie administracyjne ma prawo oczekiwać podejmowania przez organ działań odpowiadających zasadzie szybkości zawartej w art. 12 § 1 k.p.a., oczekiwać od organu sumiennej analizy treści wniosku i działań zmierzających do rozwiania wątpliwości odnośnie jego treści, jeżeli takowe się pojawią, a także oczekiwać rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 1426/19).Przepis art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 z późn. zm.; dalej jako u.c.) stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.W pierwszej kolejności należy wskazać, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie u.p.o.U. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c do u.p.o.U. Zgodnie z nim w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:1) udzielenia cudzoziemcowi:a) zezwolenia na pobyt czasowy,b) zezwolenia na pobyt stały,c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej;2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.Następnie do u.p.o.U. - z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. - został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2023 r. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie u.p.o.U., ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. z 2024 r. poz. 232), do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie u.p.o.U. oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2024 r. poz. 854), następnie do 4 marca 2026 r. (art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa; Dz. U. z 2025 r. poz. 1301). Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do dnia 4 marca 2027 r. (zob. art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2026 r. poz. 203).Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.U. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy (por. wyroki NSA: z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22; z 11 października 2024 r., II OSK 1074/24; z 13 czerwca 2025 r., II OSK 2940/24).Przyjmowano również, że art. 100c i 100d nie naruszają Konstytucji RP, prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych, jak również art. 6 i 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (por. wyroki NSA: z 23 października 2024 r., II OSK 801/24; z 30 października 2024 r., II OSK 1303/24; z 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24; z 17 grudnia 2024 r., II OSK 1355/24; z 21 stycznia 2025 r., II OSK 1123/24; z 18 lutego 2025 r., II OSK 2057/24; z 20 lutego 2025 r., II OSK 1961/24). Wskazywano, że art. 100c o 100d u.p.o.U. nie wyłączają prawa do sądu, ale wprowadzają tylko jego czasowe ograniczenie i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ograniczenie to nie było przy tym dowolne, ale uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r.Równocześnie w orzecznictwie formułowano zastrzeżenie, że powyższe oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (por. wyroki NSA z 18 listopada 2024 r., II OSK 926/24 oraz z 21 stycznia 2025 r.,II OSK 1123/24). Tym samym, ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d u.p.o.U. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (por. wyrok TK z 22 września 2005 r.,Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Konkluzja ta koresponduje również z ogólną zasadą prawa cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa). Mając na uwadze zakończenie procesu masowego napływu do Polski kolejnych obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską (co potwierdzają m.in. dane statystyczne udostępnione przez Urząd do Spraw Cudzoziemców za rok 2023 oraz rok 2024), a także wystarczający okres ponad dwóch lat, w jakim władze publiczne winny dostosować potencjał kadrowy oraz organizacyjny służb migracyjnych celem realizacji zasady szybkości postępowania w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski, w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (por. wyroki NSA: z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24; z 12 czerwca 2025 r., II OSK 3096/24; z 13 czerwca 2025 r., II OSK 2940/24; z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2719/24).Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie u.p.o.U. oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 3 Konstytucji RP oraz at. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych. W konsekwencji oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.p.o.U., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r. (por. wyroki NSA: z 1 października 2025 r., II OSK 22741/24, z 25 września 2025 r., II OSK 2646/24, z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3107/24, z 19 maja 2025 r., II OSK 2587/24). NSA wskazał także, że z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe - odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczące regulacji tej samej materii są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny z Konstytucją. Niezbędne jest też dodanie, że odmowa zastosowania przepisu w sprawie ma takie znaczenie, że sąd, stwierdziwszy niekonstytucyjność danego przepisu, uwzględnia ten fakt przy orzekaniu o indywidualnym stosunku prawnym będącym przedmiotem oceny jedynie w rozpoznawanej sprawie. Dzięki temu takie uprawnienie sądu nie uchybia kompetencji TK, którego orzeczenie jest powszechnie obowiązujące i ostateczne (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP). NSA uznał, że taka właśnie sytuacja - oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej - miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 u.p.o.U. w brzmieniu nadanym nowelą u.p.o.U. z 2024 r. w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (por. wyrok NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2587/24).Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela przedstawione powyżej stanowisko. Należy zatem stwierdzić, że niezgodność art. 100d u.p.o.U. z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po dniu 30 czerwca 2024 r. Argumentacja podniesiona w odpowiedzi na skargę, jako odnosząca się do przyszłych, oczekiwanych zdarzeń, nie mogła zmienić powyższej oceny.Poza tym zwrócić należy uwagę na kwestię ustalenia daty wszczęcia postępowania oraz wpływu tej okoliczności na termin załatwienia sprawy, a w konsekwencji także na ewentualną bezczynność lub przewlekłość prowadzonego postępowania. Zasadne będzie odwołanie się w tym względzie do uchwały NSA z 3 września 2013 r., O OPS 2/13, zgodnie z którą skutek wszczęcia postępowania administracyjnego wywołuje również wniesienie podania nieczyniącego zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa (art. 63 § 2 - 3a k.p.a.), o ile nie zajdą okoliczności wskazane w art. 61a § 1 k.p.a. Oznacza to, że czynności wymienione w art. 64 § 2 k.p.a. (bądź też w art. 105 ust. 2 i art. 106 ust. 2a u.c.) organ podejmuje w toku wszczętego już postępowania. Z dniem usunięcia braków wniosku nie następuje natomiast wszczęcie postępowania, lecz w oparciu o art. 112a ust. 2 u.c. ma miejsce rozpoczęcie biegu szczególnego terminu do wydania decyzji określonego w art. 112a ust. 1 u.c. Taki stan rzeczy nie oznacza, że w okresie od złożenia wniosku (tj. od wszczęcia postępowania) do zaistnienia zdarzeń określonych w art. 112a ust. 2 u.c. organ nie musi podejmować żadnych czynności, jak choćby wezwać cudzoziemca do usunięcia braków wniosku. W orzecznictwie wskazuje się, że brak podejmowania takich działań przez organ mógłby być oceniany nie przez pryzmat bezczynności, lecz przewlekłości (por. wyroki NSA: z 19 maja 2025 r., II OSK 258/24, z 25 września 2025 r., II OSK 2646/24). Zauważyć należy, że art. 112a u.c. nie wyłącza zastosowania ogólnych regulacji kodeksowych, w tym wyrażonej w art. 12 § 1 i 2 k.p.a. zasady szybkości postępowania, jak również wynikającego z art. 35 § 1 k.p.a. obowiązku organu załatwiania spraw przez organ administracji publicznej bez zbędnej zwłoki, mającej w istocie walor ogólnej zasady postępowania i w tym sensie powiązanym z obowiązkiem niezwłocznego załatwienia sprawy (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 9 kwietnia 2024 r., II SAB/Wr 154/24). Analiza przepisu art. 112a ust. 2 u.o.c. wskazuje, że chodzi o uzupełnienie wszelkich wymogów wynikających z u.c. oraz braków formalnych wniosku (por. wyroki NSA: z 22 maja 2024 r., II OSK 2476/23 i z 10 kwietnia 2025 r., II OSK 1238/24).W kontrolowanej sprawie wniosek skarżącego pozbawiony jest braków formalnych, zostały one bowiem uzupełnione przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2025 r. jeszcze na etapie postępowania przed Wojewodą [...], przed którym skarżący stawił się osobiście i pobrano od niego odciski placów. Pismem Wojewody [...]z dnia [...] stycznia 2026 r., w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, wniosek skarżącego został przekazany według właściwości Wojewodzie [...], do którego wpłynął w dniu [...] lutego 2026 r. Pismem z dnia [...] marca 2026 r. Wojewoda [...] poinformował stronę o stanie sprawy. W kolejnym piśmie skierowanym do strony z dnia [...] czerwca 2026 r. organ wskazał, że wniosek nie zawiera braków formalnych wobec czego rozpoczyna jego rozpoznanie.Wskazać w tym miejscu należy, że przedmiotem rozpoznania jest skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę [...], co oznacza że badaniem może być objęty jedynie okres w jakim rozpoznawany jest wniosek przez Wojewodę [...]. W związku z zarzutem wadliwego prowadzenia postępowania przez Wojewodę [...], przedmiotem postępowania nie był ten okres postępowania, który toczył się przed Wojewodą [...]. Jak wyżej wskazano wniosek skarżącego o zezwolenie na pobyt czasowy został przekazany przez Wojewodę [...] przy piśmie tego organu z dnia [...] stycznia 2026 r. i wpłynął do Wojewody [...] w dniu [...] lutego 2026.r., od tej też daty należy liczyć termin w jakim Wojewoda [...] winien załatwić sprawę.Podkreślić należy, że po wpłynięciu wniosku skarżącego do [...] Urzędu Wojewódzkiego, poza w.w. pismami informacyjnymi z dnia [...] mara 2026 r. i [...] czerwca 2026 r. organ nie podjął żadnej czynności w sprawie.W ocenie Sądu stan sprawy uzasadnia przyjęcie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy oraz bezczynności. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w chronologii zdarzeń wynikającej z akt sprawy. Zdaniem Sądu pismo organu z dnia [...] marca 2026 r., wbrew jego treści, nie zmierzało do załatwienia sprawy, była to zatem czynność pozorna, co potwierdza zresztą stan sprawy. W następnym okresie organ nie podjął żadnej czynności procesowej (oprócz pisma z dnia [...] czerwca 2026 r. będącego reakcję na wniesienie skargi), co kwalifikuje sprawę jako stan bezczynności.Z tych też względów Sąd - na podstawie art. 149 §1 pkt 3 p.p.s.a. - stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowanie (pkt II wyroku). Jednocześnie z uwagi na to, że na dzień wyrokowania nie została wydana decyzja stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 60 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy (pkt I wyroku). Sąd określając czasookres, kiedy powinno nastąpić rozpoznanie sprawy, uwzględnił szczególny termin do załatwiana spraw wskazany w art. 112a ust. 1 u.c.Jednocześnie Sąd - na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdził, że bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Należy podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., I OSK 468/13, wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14, wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r.,II SAB/Łd 209/17).W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie istotna jest okoliczność, że nastąpiła zmiana wykładni art. 100d ust. 1-4 u.p.o.U., która nie była jednolita w orzecznictwie sądów administracyjnych. Należy mieć także na uwadze przedstawione powyżej stanowisko NSA, który dokonał tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw dotyczących przedłużenia obowiązywania art. 100d u.p.o.U. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 sierpnia 2025 r., IV SAB/Wa 239/25). Wojewoda postawał zatem w przekonaniu, że treść przepisów polskiego prawa wprowadzała spoczywanie terminów do załatwienia spraw cudzoziemców. Organ respektował więc przywołane u.p.o.U., co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu pozostawania w zwłoce, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać organowi lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę.Z tych samych powodów Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. Stąd też w tym zakresie skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt V wyroku). Koszty te sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 535 z późn. zm.).Odnosząc się do argumentacji skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 105 ust. 1 u.c. cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.Natomiast w myśl art. 108 ust. 1 u.c. jeżeli termin na złożenie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie: 1) wojewoda wydaje cudzoziemcowi zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 2) pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.Z przytoczonych przepisów wynika, że od daty złożenia wniosku, który nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione, pobyt cudzoziemca na terenie Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny, co oznacza również możliwość podejmowania zatrudnienia.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku.. (pkt V wyroku). Koszty te sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r., poz. 535 z późn. zm.).Odnosząc się do argumentacji skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 105 ust. 1 u.c. cudzoziemiec składa wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy nie później niż w ostatnim dniu jego legalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.Natomiast w myśl art. 108 ust. 1 u.c. jeżeli termin na złożenie wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy został zachowany i wniosek nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione w terminie: 1) wojewoda wydaje cudzoziemcowi zaświadczenie potwierdzające złożenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy; 2) pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna.Z przytoczonych przepisów wynika, że od daty złożenia wniosku, który nie zawiera braków formalnych lub braki formalne zostały uzupełnione, pobyt cudzoziemca na terenie Rzeczypospolitej Polskiej uważa się za legalny, co oznacza również możliwość podejmowania zatrudnienia.Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji wyroku.