sygn. II OZ 622/26 24 czerwca 2026 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - II OZ 622/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 24 czerwca 2026

Teza
Oddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1556/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2025 r. nr 463/2025Oddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1556/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2025 r. nr 463/2025
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono zażalenie
Typ sprawy sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap zażalenie
Tryb posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna kontrola administracyjna spadek
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia 24 czerwca 2026
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Grzegorz Czerwiński
Rozstrzygnięcie

Oddalono zażalenie; Odrzucono zażalenie

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1556/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.P. i D.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2025 r. nr 463/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K. i K.P., 2. odrzucić zażalenie D1.K. i R.P.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 10 kwietnia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1556/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił skargę K.P. i D.K. (dalej jako "skarżące") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2025 r. nr 463/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki.Za odrzuceniem skargi przemawiał fakt, że skarżące nie uiściły wpisu sądowego do skargi. Skarżące wniosły skargę nie opłacając wpisu. Wezwano je do uiszczenia wpisu lecz one zaskarżyły zarządzenie o wpisie i wystąpiły o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniami referendarza sądowego z 19 stycznia 2026 r. odmówiono im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (sygn. akt VII SPP/Wa 439/25 i VII SPP/Wa 452/25). Zażalenie na zarządzenie o wpisie zostało oddalone postanowieniem NSA z 13 listopada 2025 r. (sygn. akt II OZ 1754/25 i II OZ 1755/25). Wobec powyższego skarżące zostały wezwane zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału VII z 5 marca 2026 r. do wykonania prawomocnych zarządzeń Przewodniczącego Wydziału VII z 30 czerwca 2025 r. wzywających je do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Wezwania doręczono skarżącym 19 marca 2026 r. Termin uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie 26 marca 2026 r. Z dokumentów księgowych Sądu dotyczących opłat sądowych wynikało, że do dnia 8 kwietnia 2026 r. skarżące nie uiściły wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Wobec tego zastosować należało art. 220 § 3 P.p.s.a. i skargę odrzucić.D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P. wnieśli odrębne zażalenia na powyższe postanowienie (k. 96 i 105 akt).K.P. i R.P. domagają się podjęcia przez Sąd działań zmierzających do zapewnienia rzetelnego, zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego i własnościowego w toczących się postępowaniach administracyjnych przed PINB i MWINB. Przedstawili okoliczności będące w ich ocenie istotą sporu w postępowaniu przed organami administracyjnymi. Podkreślili wadliwość ustaleń faktycznych organów oraz wydawanie decyzji z pominięciem faktu, że sprawa spadkowa obejmująca nieruchomość, której dotyczy rozbiórka nie została prawomocnie zakończona. Nastąpiło zwielokrotnienie spraw wynikające z uznania, że każdy współwłaściciel był właścicielem wszystkich budowli.Na te wadliwości zwrócił uwagę MWINB w decyzji z dnia 7 kwietnia 2026 r. nr 361/2026 uchylając decyzję PINB nr II WT/634/2024 i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Stanowi to urzędowe przyznanie, że ich zarzuty co do jakości postępowania i ustaleń organów były zasadne. Problem ten dostrzegł i opisał organ II instancji.Żalący się podnoszą, że zdają sobie sprawę, że zaskarżone postanowienie Sądu dotyczyło wyłącznie kwestii formalnej tj. braku uiszczenia należnej opłaty sądowej od skargi i w tym zakresie Sąd był związany obowiązującymi przepisami dotyczącymi wpisu sądowego ale domagają się aby Sąd mając na uwadze art. 7, art. 8 § 1 i art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP) – wziął pod uwagę, że:• sprawa nie jest oczywiście bezzasadna – decyzja MWINB 361/2026 potwierdza poważne uchybienia po stronie organów,• bez rzetelnego, całościowego ustalenia stanu faktycznego i własnościowego przez PINB i MWINB dalsze nakładanie na D.K. i jej siostrę obowiązków rozbiórek i legalizacji prowadzi do naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz zasady proporcjonalności;• odpowiedzialność za samowolę budowlaną i wykonanie nakazów jest ściśle związana z osobą właściciela/inwestora, co w kontekście toczącego się postepowania spadkowego wymaga szczególnej staranności przy ustaleniu kręgu stron (art. 28 K.p.a.).Wnieśli o przeprowadzenie przez PINB nowej, rzetelnej kontroli od początku, po zakończeniu sprawy spadkowej [...] z dokładnym ustaleniem liczby wszystkich obiektów budowlanych, ich wymiarów, wysokości, konstrukcji oraz sposobu użytkowania, sporządzenia aktualnej mapy sytuacyjnej z jednoznacznym naniesieniem położenia każdego obiektu na konkretnych działkach ewidencyjnych ([...], [...],[...]), ścisłego uwzględnienia postępowania spadkowego aby nakazy rozbiórki czy legalizacji były przypisywane tylko rzeczywistym właścicielom, a nie z automatu wszystkim potencjalnym spadkobiercom, powstrzymania się od mnożenia decyzji i obowiązków wobec niej i jej siostry w odniesieniu do obiektów, które nie zostały jednoznacznie zidentyfikowane co do położenia i właściciela.Nie kwestionują, że jej środki zaskarżenia mogły być dotknięte wadami formalnymi (brak opłat, brak profesjonalnego pełnomocnika). Proszą aby Sąd dostrzegł szerszy kontekst sprawy: skalę błędów organów administracji, trwające postępowanie spadkowe oraz niemożność rzetelnego ustalenia odpowiedzialności za poszczególne obiekty bez ustaleń co do liczby, parametrów i własności budowli.D.K. i D1.K. wnieśli odrębne zażalenie na postanowienie Sądu jednak argumentacja i stawiane przez nich zarzuty są identyczne jak w wyżej opisanym zażaleniu.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie D.K. i K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zażalenie D1.K. i R.P. podlega odrzuceniu.Istotą zaskarżonego postanowienia jest to, że D.K. i K.P. składając skargę do sądu, nie uiściły niezbędnego wpisu sądowego. Kwestia zasadności wpisu i jego wysokości została potwierdzona postanowieniem NSA z 13 listopada 2025 r. sygn. akt II OZ 1754/25 (K.P.) i postanowieniem tego Sądu z tej samej daty sygn. akt II OZ 1755/25, w których oddalono zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wpisie. Wobec tego kwestia uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł została prawomocnie przesądzona gdyż od postanowienia NSA środek odwoławczy nie przysługuje. Przewodniczący Wydziału miał zatem prawo a nawet obowiązek wezwać skarżące zarządzeniem z 5 marca 2026 r. do wykonania jego prawomocnego już zarządzenia z 30 czerwca 2025 r. wzywającego je do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. W okolicznościach doręczenia skarżącym zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 5 marca 2026 r. w dniu 19 marca 2026 r. przy wyraźnym pouczeniu, że brak wpisu w terminie spowoduje odrzucenie skargi i że zażalenie na niniejsze zarządzenie nie przysługuje, Sąd po sprawdzeniu w dokumentacji finansowej czy skarżące dokonały wpłaty wpisu, miał podstawę do odrzucenia ich skargi stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a.Zdaniem NSA, wbrew zarzutom skarżących nie doszło do nadmiernie rygorystycznego i formalistycznego zastosowania tego przepisu, bez należytego uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy oraz charakteru działań podejmowanych przez skarżących po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu. Jedyną ważną okolicznością istotną dla odrzucenia skargi było to, że po skutecznym wezwaniu skarżących prawomocnym zarządzeniem z 5 marca 2026 r. do wpłaty wpisu skarżące nie uiściły go. Przekonanie skarżących o wadliwości zaskarżonych decyzji organów nadzoru budowlanego nie może przesądzić o zwolnieniu skarżących od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Liczba zainicjowanych przez skarżące spraw przed sądem administracyjnym także nie zwalnia z obowiązku uiszczenia wpisu w konkretnej sprawie.Sąd I instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę albowiem złożona przez D.K. i K.P. skarga zasadniczo podlegała wpisowi sądowemu. Z akt wynika, że K.P. ani D.K. nie uzyskały prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli nie wystąpiła sytuacja z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wyłączenia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.Zatem prawidłowo postąpił Przewodniczący Wydziału wzywając skarżące zarządzeniem z 5 marca 2026 r. do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego od skargi (k. 61 i 62 akt). Wezwania odebrały 19 marca 2026 r. (zpo k. 65 i 74 akt) zatem termin 7 dni do uiszczenia wpisu upływał im 26 marca 2026 r. Skoro jak wynika z dokumentacji księgowej opłat sądowych WSA w Warszawie w tym terminie skarżące nie uiściły 500 zł wpisu od skargi, skarga ta stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu.W ocenie NSA, argumentacja zażaleń nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Kwestie dotyczące wadliwego zdaniem skarżących postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia adresatów nakazu rozbiórki z zaskarżonej decyzji, wadliwie przeprowadzonego postępowania dowodowego czy wadliwej kwalifikacji i oznaczenia obiektu budowlanego podlegającego rozbiórce, kwestie następstwa prawnego w zakresie własności obiektów na nieruchomościach po zmarłych właścicielach nie miały znaczenia dla wydania zaskarżonego postanowienia. Zresztą same skarżące mają tego świadomość wskazując, że zaskarżone postanowienie dotyczyło kwestii braku opłaty sądowej.W tym stanie rzeczy skarżące zobligowane były do opłacenia skargi a skoro tego nie zrobiły, pomimo kolejnego wezwania do uiszczenia wpisu, skargę należało odrzucić, tak jak prawidłowo uczynił to Sąd w zaskarżonym postanowieniu.Kwestia wadliwości postępowania organu nie mogła podlegać ocenie NSA bowiem ocenie podlega jedynie prawidłowość odrzucenia skargi a nie zasadność merytorycznych zarzutów skargi, która została przecież odrzucona.Wskazane w zażaleniu normy konstytucyjne (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP) nie zostały zdaniem NSA naruszone poprzez odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. albowiem skarżące wykorzystały instytucję prawa pomocy i składały środki zaskarżenia w toczącym się postępowaniu z ich skargi. Okoliczność, że w efekcie tych działań nie uzyskały zwolnienia od kosztów, ustanowienia pełnomocnika nie prowadzi do wniosku, że pozbawiono je prawa do sądu. Nie można twierdzić, że każde negatywne rozstrzygnięcie Sądu o prawach i obowiązkach procesowych strony, tutaj w przedmiocie ponoszenia kosztów sądowych jest naruszeniem jej prawa do sądu. Sąd przeprowadził ocenę ich zdolności finansowych na potrzeby tego postępowania i uznał, że są w stanie uiścić wpis od skargi a w razie potrzeby wystąpić o pomoc pełnomocnika z wyboru.Nie naruszono także zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa przez odrzucenie skargi skoro każdy podmiot składający pismo podlegające opłacie w postępowaniu sądowym np. skargę ma obowiązek uiścić należną od niego opłatę – wpis sądowy (art. 214 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a.). Sąd oceniał sytuację osobistą i majątkową skarżących i uznał, że w tej konkretnej sprawie uiszczenie wpisu jest możliwe. Zdaniem NSA, Sąd postąpiłby wbrew zasadzie równości wobec prawa gdyby rozpoznał skargę skarżących nie pobierając wpisu gdy ich sytuacja majątkowa pozwalała na ich poniesienie. Uprzywilejowanie skarżących pod względem zwolnienia od wpisu z uwagi na ilość prowadzonych postępowań, charakter wadliwości decyzji nie mogło mieć miejsca albowiem takich podstaw nie przewidują przepisy P.p.s.a.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.Zażalenie wniesione zaś przez D1.K. i R.P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D1.K. i R.P. na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi K.P. i D.K. jest niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni podmiotami wnoszącymi skargę. Były nimi wyłącznie skarżące.Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia D1.K. i R.P.W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.., orzekł jak w pkt 2 sentencji.