Postanowienie - II GZ 257/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 411/26 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 20 listopada 2025 r. nr RZPP-DPR-WPZ.450.232.2025.Oddalono zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2026 r., sygn. akt V SA/Wa 411/26 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 20 listopada 2025 r. nr RZPP-DPR-WPZ.450.232.2025.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
25 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Patrycja Joanna Suwaj
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 lutego 2026 r. (sygn. akt V SA/Wa 411/26) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w B. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 20 listopada 2025 r. nr RZPP-DPR-WPZ.450.232.2025.KG w przedmiocie uznania stosowanych praktyk za naruszające zbiorowe prawa pacjentów do świadczeń zdrowotnych.W treści uzasadnienia WSA wskazał, że Spółka w skardze na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z 20 listopada 2025 r. uznającą stosowane przez Skarżącą praktyki polegające na organizacji procesu udzielania świadczeń zdrowotnych w ten sposób, że wystawienie pacjentom recepty na preparat określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 września 2006 r. w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów kategorii 1 i preparatów zawierających te środku lub substancje bez dokonania osobistego zbadania pacjenta przez osobę wystawiającą receptę, dopuszczając udzielenie tego świadczenia zdrowotnego za pośrednictwem systemów teleinformatycznych lub systemów łączności, za naruszające zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych, zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej przywoływana jako: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wyjaśniła, że wykonanie decyzji prowadziłoby do przerwania lub istotnego utrudnienia ciągłości terapii pacjentów, w szczególności tych, którzy z uwagi na stan zdrowia, miejsca zamieszkania lub inne okoliczności korzystają z wizyt kontrolnych w formie zdalnej. Zaznaczyła, że skutki braku wstrzymania zaskarżonej decyzji miałyby odzwierciedlenie w postaci przerw w leczeniu, utraty zaufania pacjentów oraz dezorganizacji procesu terapeutycznego i byłyby nieodwracalne. Dodała, iż powyższe skutki są szczególnie istotne w odniesieniu do pacjentów cierpiących na choroby przewlekłe, ponieważ w ich przypadku każda przerwa w leczeniu może skutkować zagrożeniem dla ich zdrowia i życia.W związku z powyższym Sąd I instancji wskazał, że podane przez Skarżącą przesłanki nie mogą być podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. WSA zwrócił uwagę, że w Rozdziale 13b ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2026 r. poz. 26, dalej: "ustawa") określono w sposób kompleksowy zasady i tryb kompensacji szkód wynikających ze zdarzeń medycznych. Jeżeli w następstwie zaniechania terapii wystąpi nasilenie objawów chorobowych, może być to rozpatrywane w indywidualnym przypadku pacjenta, który doznał rozstroju zdrowia. WSA stwierdził, że Rzecznik Praw Pacjenta w wydanej decyzji uznał prowadzone w spółce terapie za naruszające zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych. Celem wydania tego rodzaju aktu było doprowadzenie do zaprzestania powyższych naruszeń. Zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 64 ust. 1 ww. ustawy, nadano w pkt III rygor natychmiastowej wykonalności. W razie wydania tego rodzaju decyzji, na podstawie art. 64 ust. 1 ww. ustawy organ jest zobowiązany nadać jej rygor natychmiastowej wykonalności. Organ nie ma swobody w podejmowaniu decyzji, co do nadania natychmiastowej wykonalności. Z kolei zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a. rygor natychmiastowej wykonalności nadaje się, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Sąd I instancji podkreślił, że cel zaskarżonej decyzji, a także jej charakter rozumiane jako zapobieganie naruszeniom praw pacjentów należy uznać za uzasadniający odmowę wstrzymania wykonania decyzji.2. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie przez NSA zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. zarzuciła:1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 1 p.p.s.a. poprzez:– błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;– błędne przyjęcie, że możliwość dochodzenia roszczeń kompensacyjnych przez pacjenta, który doznał rozstroju zdrowia w przypadku wykonania decyzji, eliminuje przesłanki wstrzymania wykonania decyzji;– pominięcie rzeczywistego charakteru skutków wykonania decyzji polegające na pominięciu faktu, że dla części pacjentów dostęp do świadczeń w formie tzw. wideowizyt jest jedyną realną formą zachowania ciągłości leczenia, a także na braku analizy skutków nagłego przerwania terapii.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.4. W pierwszej kolejności wskazać należy, że rację ma Spółka, iż wbrew stanowisku Sądu I instancji, rozdział 13b ustawy nie ma w sprawie zastosowania. Dotyczy on bowiem, jak wynika z art. 67q ustawy "zdarzeń medycznych zaistniałych w trakcie udzielania lub w efekcie udzielenia bądź zaniechania udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w szpitalu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej". Z kolei z akt sprawy wynika, że Skarżąca nie wykonywała świadczeń finansowanych ze środków publicznych ("Podmiot leczniczy nie posiada żadnych umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia w zakresie realizacji świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych" str. 14 zaskarżonej decyzji, akta administracyjne). Po drugie świadczenia kompensacyjne wskazane w rozdziale 13b ustawy dotyczą jedynie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych udzielanych w szpitalu, tj. zakładzie leczniczym, w którym podmiot leczniczy wykonuje działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalnego (zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy o działalności leczniczej). Natomiast w sprawie Skarżąca nie wykonywała świadczeń w formie szpitalnej ("Podmiot leczniczy prowadzi działalność w rodzaju m.in. ambulatoryjne świadczenia zdrowotne" str. 14 zaskarżonej decyzji, akta administracyjne).5. Niemniej powyższe braki w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, nie mogły doprowadzić do jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, gdyż jak zostało już wskazane, odpowiada ono prawu.6. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z nich.7. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. post. NSA z 3.10.2011 r., I FSK 1427/11; wszystkie orzeczenia wskazane w treści uzasadnienia dostępne w CBOiS, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko – akceptowane przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu – kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (post. NSA: z 10.5.2011 r., II FZ 106/11; z 9.9.2011 r., II FSK 1501/11; z 28.9.2011 r., I FZ 219/11; z 26.11.2007 r., II FZ 338/07, wszystkie orzeczenia wskazane w treści uzasadnienia dostępne w CBOiS, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, Strona musi zatem poprzeć go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawić konkretne relacje między wstrzymaniem zaskarżonego postanowienia a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto wniosek powinien zostać poparty stosownymi dokumentami, potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie.8. W rozpoznawanej sprawie, zabrakło właściwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że Sąd I instancji słusznie nie znalazł podstaw do udzielenia Skarżącej ochrony tymczasowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżąca nie wykazała ani nie udokumentowała konkretnych, wyjątkowych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym zasadnym jest uznanie, że zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa. Skarżąca czyni w argumentacji szereg założeń czysto abstrakcyjnych i niepewnych. Twierdzenia na temat przerw w leczeniu, utraty zaufania pacjentów oraz dezorganizacji procesu terapeutycznego są hipotetyczne i stanowią subiektywną ocenę Skarżącej, które nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione w oparciu o już zaistniałe fakty. Tylko istnienie realnego i wymiernego zagrożenia, uzasadnia udzielenie ochrony tymczasowej.Wymaga wskazać, że strona wnosząc o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności nie może powoływać się we wniosku na ewentualne szkody osób trzecich. Ponieważ postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania prowadzone jest wyłącznie na wniosek, zagrożenie szkodą lub skutkami powinno dotyczyć wnioskodawcy, nie mogą go natomiast uzasadniać pośrednie skutki decyzji dotykające innych osób (post. NSA z 23 marca 2023 r., I OZ 56/23).10. Zauważyć należy, że Skarżąca, nie dołączyła do wniosku żadnych dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację finansową, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Jest to o tyle ważne, że tylko skorelowanie poniesienia ewentualnych kosztów związanych z wykonaniem zaskarżonej decyzji i sytuacji majątkowej strony pozwala ocenić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Stan, w którym sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została przedstawiona i poparta dokumentami źródłowymi uniemożliwia Sądowi dokonanie ustalenia, czy brak wstrzymania zaskarżonej decyzji będzie skutkował powstaniem następstw, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.11. Ponadto słusznie Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana w związku z uznaniem praktyk Strony za naruszające zbiorowe prawa pacjenta i jej celem było doprowadzenie do zaprzestania tych naruszeń. Decyzji tej, na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r. poz. 1318 z późn. zm.), nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przepis ten nie pozostawia organowi tzw. luzu decyzyjnego, a więc w razie wydania decyzji na podstawie art. 64 ust. 1 ww. ustawy organ jest zobowiązany nadać jej rygor natychmiastowej wykonalności. Charakter zaskarżonej decyzji i jej zasadniczy cel, tj. zapobieganie dalszym naruszeniom praw pacjenta, także wpłynęło na odmowne rozpoznanie wniosku skarżącego.12. Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.., orzekł jak w sentencji.