Wyrok - I SA/Po 699/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 25 czerwca 2026
Teza
Uchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Michał Ilski (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 marca 2026 r. nr [...] w przedmiocie wymiany karty motorowerowej na prawo jazdy kat.[...] I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję StarUchylono decyzję I i II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia WSA Michał Ilski (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 marca 2026 r. nr [...] w przedmiocie wymiany karty motorowerowej na prawo jazdy kat.[...] I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Star
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 czerwca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący
Michał Ilski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Starosta G. decyzją z 10 grudnia 2025 r., nr [...] wydaną wobec M. M. (dalej zwanego również skarżącym) odmówił wymiany karty motorowerowej nr [...] wydanej 16 czerwca 2003 r. na prawo jazdy kat. [...].Organ pierwszej instancji powołał się na art. 133 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1490 – dalej w skrócie: "u.k.p."). Wyjaśniono, że przepis ten odnosi się wyłącznie do uprawnień uzyskanych na podstawie ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i do osób, które mają ukończone 14, a nie osiągnęły jeszcze 18 lat. Nie ulega wątpliwości, że przed dniem wejścia w życie u.k.p. (tj. 19 stycznia 2013 r.) skarżący miał skończone 18 lat. Wobec tego w świetle art. 133 ust. 3 u.k.p. uznaje się skarżącego za uprawnionego do kierowania motorowerem i jego uprawnienia nie uległy zmianie. Wyjaśniono również, że kategoria prawa jazdy [...] została wprowadzona art. 6 ust. 1 u.k.p. i uprawnia zarówno do kierowania motorowerami jak i czterokołowcem lekkim. Zaznaczono, że skarżący w żaden sposób nie jest ograniczony w korzystaniu ze swoich dotychczasowych uprawnień, jeśli chodzi o kierowanie motorowerem, jednak posiadane dotychczas uprawnienia nie są wystarczające do kierowania czterokołowcem lekkim. Wymiana karty motorowerowej na prawo jazdy kategorii [...] stanowiłaby nieuprawnione rozszerzenie posiadanych przez stronę uprawnień o dodatkową kategorię do kierowania czterokołowcem lekkim.Skarżący wniósł odwołanie od wymienionej na wstępie decyzji organu pierwszej instancji. Wniesiono o uchylenie decyzji Starosty i ponowne rozpatrzenie wniosku o wymianę karty motorowerowej na prawo jazdy kategorii [...] w świetle obowiązujących przepisów prawa, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które zostały przedstawione w odwołaniu.Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 3 marca 2026 r., nr [...] utrzymało w mocy wymienioną na wstępie decyzję organu pierwszej instancji.Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że skarżący uzyskał kartę motorowerową 16 czerwca 2003 r. Skarżący przed dniem wejścia w życie u.k.p. miał ukończone 18 lat. Wobec tego, w świetle tej ustawy uznaje się go za osobę uprawnioną do kierowania motorowerem, a jego uprawnienia w tym zakresie nie uległy zmianie. Wyjaśniono, że postanowienia art. 133 ust. 3 u.k.p. mają zastosowanie zarówno do osób, które uzyskały uprawnienia na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym z 1 lutego 1983 r. jak i ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Przepis art. 133 ust. 2 u.k.p. odnosi się do uprawnień uzyskanych na podstawie ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym i do osób, które mają ukończone 14, a nie osiągnęły jeszcze 18 lat.Z dniem wejścia w życie u.k.p., zgodnie z jej art. 8 ust. 1 pkt 1 do kierowania motorowerem konieczne stało się uzyskanie prawa jazdy kategorii [...], a sytuacja posiadaczy karty motorowej, którzy ukończyli 18 lat została uregulowana w art. 133 ust. 3 u.k.p. Osoby te zachowały uprawnienia do kierowania motorowerem.Wskazano również, że zgodnie z art. 124 ust. 9 u.k.p., osobom w wieku od 13 do 18 lat ubiegającym się o uprawnienia do kierowania motorowerem do dnia 18 stycznia 2013 r. wydaje się kartę motorowerową określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. W art. 133 ust. 2 u.k.p. umożliwiono tym, właśnie osobom, od 14 roku życia do ukończenia 18 roku życia, dokonanie wymiany takich kart na prawa jazdy [...]. Wskazano przy tym, że skarżący nie zalicza się do tej grupy.Wyjaśniono również, że skarżący otrzymując kartę motorowerową uzyskał uprawnienia do kierowania motorowerem, którego definicję zawiera art. 2 pkt 46 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Skarżący wnosząc o wymianę karty motorowerowej na prawo jazdy kategorii [...] w istocie ubiega się o rozszerzenie posiadanych uprawnień o kierowanie czterokołowcem lekkim. Stwierdzenie, że posiadany dotychczas dokument uprawniałby również do kierowania czterokołowcem lekkim stanowiłoby bezpodstawne rozszerzenie posiadanych uprawnień o dodatkową kategorię do kierowania czterokołowcem lekkim.Skarżący wniósł skargę na omówioną powyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:1) art. 133 ust. 2 u.k.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten ogranicza możliwość wymiany karty motorowerowej wyłącznie do osób, które w chwili wejścia w życie ustawy nie ukończyły 18 roku życia, podczas gdy jego prawidłowa wykładnia wskazuje na techniczno-organizacyjny charakter normy umożliwiającej wymianę dokumentów;2) art. 133 ust. 3 u.k.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis ten wyłącza możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii [...] przez osoby, które ukończyły 18 lat przed dniem wejścia w życie ustawy, podczas gdy przepis ten jedynie gwarantuje zachowanie uprawnień i zwalnia z obowiązku posiadania dokumentu;3) art. 6 ust. 1 u.k.p. poprzez jego błędną interpretację polegającą na utożsamieniu wydania prawa jazdy kategorii [...] z rozszerzeniem uprawnień, podczas gdy w zakresie motorowerów skarżący już takie uprawnienia posiada;4) zasady praworządności – art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 – dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa – art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie wykładni prowadzącej do nieuzasadnionego ograniczenia uprawnień skarżącego;5) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i pominięcie funkcjonalnego charakteru instytucji wymiany dokumentów;6) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób niewyczerpujący, bez należytego odniesienia się do argumentów strony.W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:Skarga okazała się zasadna.Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie organów należało orzec o odmowie wymiany skarżącemu karty motorowerowej wydanej 16 czerwca 2003 r. na prawo jazdy kat. [...]. Skarżący kwestionuje powyższe zapatrywanie.Z niespornych okoliczności stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący 16 czerwca 2003 r. uzyskał uprawnienia do kierowania motorowerem oraz wydano mu kartę motorowerową [...]Wskazany dokument został wydany pod rządami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm. – dalej w skrócie: "p.r.d.").Na mocy art. 87 ust. 3 pkt 1 wskazanego aktu, nie wymaga się uprawnienia do: kierowania rowerem, wózkiem rowerowym, motorowerem lub pojazdem zaprzęgowym od osoby, która ukończyła 18 lat.Na mocy z kolei art. 96 ust. 1 wskazanego aktu, dokumentem stwierdzającym uprawnienie do kierowania przez osobę, która nie ukończyła 18 lat:1) rowerem i wózkiem rowerowym - jest karta rowerowa, motorowerowa lub prawo jazdy;2) motorowerem - jest karta motorowerowa lub prawo jazdy;3) pojazdem zaprzęgowym - jest prawo jazdy, karta motorowerowa lub rowerowa, jeżeli osoba uprawniona ukończyła 15 lat.Stosownie z kolei do postanowień art. 96 ust. 2 powołanego aktu, kartę rowerową lub motorowerową może uzyskać osoba, która wykazała się niezbędnymi kwalifikacjami i osiągnęła wymagany wiek: 10 lat w przypadku karty rowerowej i 13 lat w przypadku karty motorowerowej.Postanowienia art. 87 ust. 3 oraz art. 96 p.r.d. zostały uchylone 19 stycznia 2013 r. wraz z wejściem w życie u.k.p.Istotne znaczenie mają postanowienia art. 133 ust. 2 i 3 u.k.p.Stosownie do postanowień art. 133 ust. 2 u.k.p., karta motorowerowa wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, zachowuje ważność do czasu ukończenia przez jej posiadacza 18 roku życia. Karta motorowerowa podlega wymianie, na koszt osoby uprawnionej, na prawo jazdy kategorii [...], o ile osoba ma ukończone 14 lat.Zgodnie z kolei z art. 133 ust. 3 u.k.p., osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy ukończyła 18 lat, uznaje się za uprawnioną do kierowania motorowerem na terytorium kraju. Wobec tej osoby nie wymaga się posiadania dokumentu stwierdzającego to uprawnienie.Zauważyć przy tym należy, że przepisy te zostały zamieszczone w rozdziale 20 wskazanej ustawy zatytułowanym "Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe". Wyjaśnić w tym kontekście należy, że w przepisach przejściowych reguluje się wpływ nowej albo znowelizowanej ustawy na stosunki powstałe pod działaniem ustawy albo ustaw dotychczasowych.Dokonując wykładni art. 133 ust. 2 u.k.p. należy dostrzec, że przepis ten składa się z dwóch zdań.W pierwszym z nich wyrażona została norma wskazująca, że karta motorowerowa wydana na podstawie przepisów p.r.d. zachowuje ważność do czasu ukończenia przez jej posiadacza 18 roku życia.Z kolei w zdaniu drugim art. 133 ust. 2 u.k.p. wyrażona została norma przewidująca pod pewnymi warunkami wymianę karty motorowerowej, na prawo jazdy kategorii [...].Istotne znaczenie ma to, że w art. 133 ust. 2 zdanie drugie u.k.p. mowa jest ogólnie o karcie motorowerowej. W art. 133 ust. 2 zdanie drugie u.k.p. nie poczyniono jakiegokolwiek rozróżnienia kart motorowerowych, w szczególności w zależności od tego czy ich posiadacze w dniu wejścia w życie u.k.p. ukończyli bądź też nie 18 rok życia.W takiej sytuacji kierując się zasadą lege non distinguente nec nostrum est distinguere należy stwierdzić, że norma wyrażona w art. 133 ust. 2 zdanie drugie u.k.p. przewidująca możliwość wymiany karty motorowerowej znajduje zastosowanie do wszystkich kart motorowerowych, o ile osoba ubiegająca się o wymianę ma ukończone 14 lat.Aprobata innego rodzaju sytuacji kolidowałaby z zasadą równości wobec prawa. Stosownie do postanowień art. 32 Konstytucji RP, wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2). W świetle ustabilizowanego orzecznictwa TK z zasady równości wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących [tak: wyrok TK z 6 maja 1998 r., K 37/97]. Sytuacja, w której uprawnienie do wymiany karty motorowerowej przysługiwałoby jedynie osobom, które w dniu wejścia w życie u.k.p. nie ukończyły 18 roku życia skutkowałoby faworyzującym traktowaniem tej grupy osób oraz dyskryminującym traktowaniem osób posiadających tego rodzaju karty, które w dniu wejścia w życie u.k.p. ukończyły 18 rok życia.Dokonując z kolei wykładni art. 133 ust. 3 u.k.p. należy dostrzec, że mowa jest w nim o osobach, które przed dniem wejścia w życie u.k.p. ukończyły 18 lat. Na mocy wskazanego przepisu osoby te uznaje się za uprawnione do kierowania motorowerem na terytorium RP oraz nie wymaga się od nich posiadania dokumentu stwierdzającego to uprawnienie.Z uwagi na przejściowy charakter wskazanego przepisu dla dokonania jego prawidłowej wykładni konieczne jest zwrócenie uwagi na treść przytoczonego wcześniej art. 87 ust. 3 pkt 1 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie u.k.p. Na mocy wskazanego ostatnio przepisu nie wymagano uprawnienia do kierowania motorowerem od osoby, która ukończyła 18 lat.W ocenie Sądu wskazywane przez organ postanowienia art. 133 ust. 3 u.k.p. dotyczą osób, od których na mocy art. 87 ust. 3 pkt 1 p.r.d. nie wymagano uprawnień do kierowania motorowerem. Postanowienia art. 133 ust. 3 u.k.p. nie wykluczają jednak w żadnej mierze tego aby osoby legitymujące się kartami motorowerowymi powoływały się na postanowienia art. 133 ust. 2 zadnie drugie wskazanego aktu.Wskazać również należy, że nie ma racji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując, że art. 124 ust. 9 u.k.p. wszedł w życie zgodnie z art. 139 pkt 1 tego aktu po upływie 14 dni od ogłoszenia wskazanej ustawy, tj. 25 lutego 2011 r. Na mocy art. 139 pkt 1 u.k.p. doszło bowiem do wejścia w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia art. 125 pkt 9, nie zaś art. 124 ust. 9.Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu. Organy obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 133 ust. 2 i 3 u.k.p. Z uwagi na powyższe podzielić należało również zarzuty naruszenia art. 7 i 8 k.p.a. Sąd nie podziela przy tym zarzutów naruszenia przepisów wskazanego ostatnio aktu normujących postępowanie dowodowe. Wadliwość decyzji organów w obecnym kształcie jest pochodną błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, a nie nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego. W ocenie Sądu decyzje organów odpowiadają również wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dokonanie błędnej wykładni prawa materialnego nie może być poczytywane za naruszenie przepisów normujących treść decyzji administracyjnej.W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organów będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej wykładni prawa oraz dokonanie przez jej pryzmat powtórnego rozpatrzenia wniosku skarżącego o wymianę karty motorowerowej na prawo jazdy kat. [...].Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późń zm.) należało orzec, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł.. Dokonanie błędnej wykładni prawa materialnego nie może być poczytywane za naruszenie przepisów normujących treść decyzji administracyjnej.W toku powtórnego postępowania obowiązkiem organów będzie uwzględnienie przedstawionej powyżej wykładni prawa oraz dokonanie przez jej pryzmat powtórnego rozpatrzenia wniosku skarżącego o wymianę karty motorowerowej na prawo jazdy kat. [...].Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późń zm.) należało orzec, jak w pkt I. sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanego aktu. Na kwotę zasądzonych kosztów składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł.