Postanowienie - I OW 81/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 czerwca 2026
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. L. w sprawie przyznania zasiłku stałego postanawia wskazać PrezydeWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. L. w sprawie przyznania zasiłku stałego postanawia wskazać Prezyde
Data orzeczenia
25 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Wnioskiem z 24 kwietnia 2026 r. Wójt Gminy M., reprezentowany przez Dyrektora Centrum Usług Społecznej w M., zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. L. w sprawie przyznania zasiłku stałego. Wniósł o wskazanie, że organem właściwym w tej sprawie jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w sprawie wnioskodawczyni zapadły uprzednio postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27.6.2025 r. I OW 75/25 [winno być 73/25 - uw. NSA] dotyczące świadczenia niepieniężnego w postaci schronienia i z 15.12.2025 r. I OW 173/25 wydane w toku postępowania dotyczącego świadczenia pieniężnego w przedmiocie umorzenia postępowania. Zdaniem Wójta, stan faktyczny i prawny jest od tego czasu niezmienny. Wnioskodawczyni przebywa w schronisku [...] bezdomności przy ul. [...] w W.. Jej ostatni adres zameldowania na pobyt stały to G., ul. [...] [...] M.. Wnioskodawczyni zamieszkiwała pod wskazanym adresem w od 25.4.2006 r. do 29.9.2016 r. Nieruchomość tą sprzedała 30.9.2016 r. Następnie, nabyła nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w której zamieszkiwała. Nieruchomość ta została sprzedana, a zainteresowana oświadczyła, że zamieszkuje pod adresem [...] W., ul. [...] (k. 3-4, 54-55 akt sądowych).W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wniósł o wskazanie Wójta Gminy M. jako organ właściwy w sprawie. Prezydent podniósł, że B. L., jest osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym, a jej ostatnim adresem zameldowania na pobyt stały adres ul. [...] w miejscowości G., gm. M., do którego nie ma możliwości powrotu, gdyż ww. nieruchomość wnioskodawczyni sprzedała. Jest więc ona osobą bezdomną, mimo że jej pobyt w schronisku dla osób bezdomnych przy ul. [...] w W. jest na zasadach komercyjnych. Fakt trwałego przebywania na terenie [...] W., a nawet nabycie i sprzedanie nieruchomości na terenie [...] W. pozostaje bez wpływu na status osoby bezdomnej w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej, skoro wnioskodawczyni przebywa w schronisku dla osób bezdomnych na podstawie decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie w formie tymczasowego schronienia w schronisku [...] bezdomności. Fakt przyznania świadczenia w formie schronienia na rzecz wnioskodawczyni ma wpływ także na przedmiot niniejszego postępowania co do ustalenia statusu B. L., jako osoby bezdomnej, a w konsekwencji przyjęcia, że właściwy w jej sprawie jest Wójt Gminy M. (k. 60-61v. akt sądowych).Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej kpa). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ppsa. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, ponieważ oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.Sprawa administracyjna dotyczy świadczeń z pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r. poz. 639, dalej ups) reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 ups, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. W myśl art. 101 ust. 2a ups, w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.Postanowieniem z 27.6.2025 r. I OW 75/25 Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B. L. o ustalenie prawa do świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie udzielenia schronienia w schronisku dla bezdomnych, wskazał Prezydenta m.st. Warszawy jako organ właściwy w sprawie. Postanowieniem z 15.12.2025 r. I OW 173/25 Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając wniosek Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Prezydentem m.st. Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku B. L. o ustalenie prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego, również wskazał Prezydenta m.st. Warszawy jako organ właściwy w sprawie, podzielając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu postanowienia z 27.6.2025 r. I OW 73/25 (w uzasadnieniu postanowienia I OW 173/25, odwołując się do uprzedniego sporu o właściwość w sprawie z wniosku B. L. o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, omyłkowo dwukrotnie powołano postanowienie z 27.6.2025 r. I OW 75/25, lecz sprawa I OW 75/25 dotyczyła innych organów i innego zainteresowanego; prawidłową sygnaturą jest "I OW 73/25"). Wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy innego świadczenia z pomocy społecznej, a zatem w sprawie nie zachodzi powaga rzeczy osądzonej i tak zaistniały spór może podlegać rozpoznaniu, to z akt sprawy wynika, że ani stan faktyczny, ani stan prawny co do właściwości organów nie uległy zmianie od czasu wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowień z: 27.6.2025 r. I OW 73/25 i 15.12.2025 r. I OW 173/25. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko wyrażone w postanowieniu z 27.6.2025 r. I OW 73/25, podzielone następnie w postanowieniu z 15.12.2025 r. I OW 173/25, bez konieczności powielania podniesionej w uzasadnieniach tych postanowień argumentacji.Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności, nie ulega wątpliwości, że o ile zainteresowana przebywa obecnie w Schronisku [...] bezdomności [...] [...] [...] [...] przy ul. [...] w W., o tyle jej pobyt w tej placówce ma podstawę w umowie cywilnej z [...].12.2024 r. Tym samym, zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2a ups, mający charakter szczególny w stosunku do art. 101 ust. 2 ups. W konsekwencji, organem właściwym do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o przyznanie zasiłku stałego jest Prezydent m.st. Warszawy.Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 w zw. z art. 4 ppsa w zw. z art. 101 ust. 2a ups, postanowił jak w sentencji. w zw. z art. 101 ust. 2a ups, postanowił jak w sentencji.