sygn. II SA/Gl 662/26 29 czerwca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach

Wyrok - II SA/Gl 662/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 29 czerwca 2026

Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu A. sp. z o.o. w P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 kwietnia 2026 r. nr SKO.OS.41.9/995/2025/18270/BL w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasadza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej spółki kwotę 580 ( słUchylono zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu A. sp. z o.o. w P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 kwietnia 2026 r. nr SKO.OS.41.9/995/2025/18270/BL w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasadza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej spółki kwotę 580 ( sł
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik uchylono orzeczenie
Typ sprawy sprawa nieprocesowa
Tryb posiedzenie niejawne
Role w sprawie
Skarb Państwa apelujący / skarżący wnioskodawca
Data orzeczenia 29 czerwca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący Krzysztof Nowak
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżoną decyzję

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak, , , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu A. sp. z o.o. w P. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 kwietnia 2026 r. nr SKO.OS.41.9/995/2025/18270/BL w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasadza od Wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej spółki kwotę 580 ( słownie: pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 16 kwietnia 2026 r., nr SKO.OS/41.9/995/2025/18270/BL, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "Kolegium" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1965r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) – dalej "k.p.a.", po rozpatrzeniu odwołań A. M., A. K., D. C., E. S., J. I., M. O., D. S., M. K., G. S., M. J., D. D., J. D., od decyzji Prezydenta Miasta D. (dalej "organ" lub "organ I instancji") z dnia 21 października 2025 r. znak [...] w sprawie orzeczenia o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa zespołu zabudowy mieszkaniowej z usługami oraz niezbędną infrastrukturą" przewidzianego do realizacji w D. przy ul. [...], dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] wraz z określeniem istotnych warunków korzystania ze środowiska w fazie realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, uchyliło tą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.Spółka A. sp. z o.o. z P. (dalej "wnioskodawca") wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem z dnia 7 lipca 2025 r. uzupełnionym przy piśmie z 6 sierpnia 2025 r. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa zespołu zabudowy mieszkaniowej z usługami oraz niezbędną infrastrukturą" przewidzianego do realizacji w D. przy ul. [...], dz. ew. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...].Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji wydał decyzję z dnia 21 października 2025 r. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że uznał się za właściwy miejscowo i rzeczowo do przeprowadzenia postępowania (przywołał w tym zakresie orzecznictwo sądów administracyjnych) oraz wskazał, że w oparciu o art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1112 ze zm.) - dalej "u.o.o.ś." w związku z § 3 ust. 1 pkt 55 lit. a) tiret drugie, § 3 ust. 1 pkt 58 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz.1839 ze zm.) - dalej "Rozporządzanie", wnioskowane przedsięwzięcie zaliczane jest do mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przywołał także inne przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie.Organ stwierdził, że wnioskodawca zgodnie z art. 74 ust. 1 u.o.o.ś. dołączył do wniosku:• kartę informacyjną przedsięwzięcia,• poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz przewidywany obszar, o którym mowa w art. 74 ust. 3 a zdanie drugie u.o.o.ś,• mapę, w postaci papierowej oraz elektronicznej, w skali zapewniającej czytelność przedstawionych danych z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz z zaznaczonym przewidywanym obszarem, o którym mowa w art. 74 ust. 3a zdanie drugie u.o.o.ś., wraz z wyznaczoną odległością, o której mowa w art. 74 ust. 3a pkt 1 u.o.o.ś.,Dostarczone przez wnioskodawcę materiały organ I instancji poddał wnikliwej analizie, opierając się na wiedzy jaką posiada oraz na przepisach prawa materialnego. Dokonał ustalenia stron postępowania biorąc pod uwagę obszar oddziaływania przedsięwzięcia w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę. W oparciu o mapę z zaznaczonym przewidywanym terenem, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz z zaznaczonym przewidywanym obszarem, o którym mowa w art. 74 ust. 3a u.o.o.ś., wraz z wyznaczoną odległością, o której mowa w art. 74 ust. 3a pkt 1 u.o.o.ś., oraz dane pozyskane z wewnętrznego systemu IntraEWID (rejestr ewidencyjny gruntów i budynków), organ I instancji ustalił, że liczba stron postępowania przekroczyła 10.Zgodnie z przepisami u.o.o.ś. zawiadomienie stron o wszczęciu postępowania nastąpiło w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu oraz przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej.Następnie organ wskazał, że zgodnie z przepisami u.o.o.ś. wystąpił o opinię do regionalnego dyrektora ochrony środowiska, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne.• Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w K. postanowieniem znak: [...] z dnia 21 sierpnia 2025 r. stwierdził brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko i określił warunki jego realizacji.• Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w D. pismem znak: [...] z dnia 27 sierpnia 2025 r., stwierdził, że nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko.• Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie pismem znak: [...] z dnia 19 sierpnia 2025 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych wyjaśnień na temat lokalizacji planowanego przedsięwzięcia, a po otrzymaniu uzupełnienia przedłożonego przez wnioskodawcę wyraził opinię, że dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie istnieje obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i określił warunki jego realizacji.Ponadto organ I instancji podniósł, że wydając decyzję uwzględnił opinie ww. organów oraz uwarunkowania wynikające z art. 85 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 63 ust. 1 u.o.o.ś.Odwołanie do Kolegium złożyli: K. R., M. W., B. B., A. M., L. M., A. K., D. C., O. C. i I. C., E. S., J. I., M. O., D. S., M. K., G. S., M. J., D. D., J. D., B. D., M. Z., S. Z., M. R.. W szerokim uzasadnieniu odwołania przedstawili argumenty uzasadniające żądanie przeprowadzenia rzetelnej analizy oraz obowiązkowej pełnej oceny odziaływania przedsięwzięcia na środowisko.Kolegium opisaną na wstępie decyzją z 16 kwietnia 2026 r. uchyliło zaskarżona decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie i stwierdził, że po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz po rozważeniu stanu prawnego i faktycznego sprawy zaskarżona decyzja nie może się ostać w obiegu prawnym. Kolegium uznało, że nie można podzielić zaprezentowanej przez organ I instancji wykładni przepisów dotyczących organu właściwego w sprawie i przedstawiło szerokie uzasadnienie z którego wynika, że prowadzenie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji opisanego przedsięwzięcia w sytuacji, gdy strony postępowania: Skarb Państwa i Gmina D. są jednocześnie reprezentowane przez Prezydenta Miasta D. ma to wpływ na prawa i obowiązki tego organu w omawianym zakresie. Zdaniem Kolegium w kontrolowanej sprawie Prezydent Miasta D. jest organem, który orzekał w I instancji. Jest on również organem wykonawczym i reprezentantem stron tego postępowania - Skarbu Państwa oraz Gminy D. - i działa w ich imieniu, w tym składa prawem przewidziane oświadczenia. Zatem, w ocenie Kolegium, w świetle art. 24 § 1 pkt. 1 i pkt. 4 k.p.a., jako podmiot reprezentujący stronę postępowania podlega on wyłączeniu z przedmiotowego postępowania z mocy prawa. Zgodnie zaś z treścią art. 24 § 4 kpa wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Wyłączenie Prezydenta Miasta D. z mocy prawa pociąga za sobą również wyłączenie pozostałych pracowników Urzędu Miasta D., którym Prezydent Miasta D. mógłby udzielić ewentualnego upoważnienia do działania w imieniu organu. Kolegium podniosło, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa i sądów administracyjnych, wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o wyłączeniu pracownika skutkuje nieprawidłowością tych decyzji.W konsekwencji uznając zaskarżoną decyzję organu I instancji za wadliwą organ odwoławczy udzielając mu wytycznych co do zakresu ponownego rozpatrywania sprawy stwierdził, że powinien on rozważyć swoja właściwość i wystąpić do Kolegium jako organu wyższego stopnia z wnioskiem o wyznaczenie organu zastępczego. Z uwagi na tą okoliczność Kolegium stwierdziło, że merytoryczne odniesienie się do wydanej przez organ I instancji decyzji byłoby przedwczesne.W sprzeciwie od powyższego rozstrzygnięcia Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ n a wydanie rozstrzygnięcia art. 138 § 2 k.p.a. przez jego zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw oraz art. 24 § 1 pkt. 1 i 4 k.p.a. przez ich błędną wykładnię, polegającą na jego rozszerzającym stosowaniu do organu, a w konsekwencji – niewłaściwe zastosowanie. Ponadto wniosła o zasądzenie od Kolegium na rzecz Skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca przedstawiła argumenty uzasadniające podniesione zarzuty. Wskazała, że organ I instancji przeprowadził analizę przepisów prawa dotyczących właściwości organu do prowadzenia postępowania w sprawie i stwierdził, że nie ma przesłanek do wystąpienia z wnioskiem o wyznaczenie organu zastępczego do załatwienia sprawy. Skarżąca podkreśliła, że polecenie Kolegium sprowadza się do nakazania rozważenia swojej właściwości przez organ I instancji, pomimo iż, Kolegium przyznało, że kwestia ta została już wyjaśniona w uzasadnieniu decyzji przez ten organ.W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie z art. 64e p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (zob. np. wyroki NSA: z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 2345/21; z 27 lipca 2021r., sygn. akt I OSK 959/21). Sąd ocenia więc jedynie, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Taka wykładnia przepisu art. 64e p.p.s.a. znajduje potwierdzenie w treści art. 151a § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.Przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Przepis powyższy musi być interpretowany w świetle art. 12 k.p.a. (zasada szybkości i prostoty postępowania), art. 15 k.p.a. (zasada dwuinstancyjności) i art. 136 k.p.a. (postępowanie dowodowe na etapie odwoławczym). Z jednej strony decyzja odwoławcza typu kasacyjnego nie może prowadzić do nieuzasadnionego wydłużania postępowania administracyjnego, z drugiej zaś – nie może naruszać istoty postępowania dwuinstancyjnego, a więc prawa stron do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w jej całokształcie. Określone w art. 136 § 1 k.p.a. uprawnienie do przeprowadzenia na etapie odwoławczym uzupełniającego postępowania dowodowego nie może naruszać zasady dwuinstancyjności, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w § 2 i 3.Wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest niedopuszczalne, gdy organ odwoławczy może uzupełnić braki postępowania we własnym zakresie. Jest to konsekwencją reguły ustawowej, a mianowicie, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. musi mieć charakter wyjątkowy. Wydając taką decyzję, organ odwoławczy powinien więc nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek wymagających wyjaśnienia, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował art. 136 k.p.a. Tylko umotywowane niezastosowanie przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a. daje podstawy do wydania decyzji kasacyjnej.W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie badał merytorycznie zaskarżonej decyzji, ale skoncentrował swoje rozstrzygnięcie na kwestiach właściwości organu I instancji do rozpoznania sprawy. Wyjaśnił, dlaczego uważa, że pomimo rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych organ I instancji nie powinien prowadzić postępowania w sprawie. Uchylając decyzję organu I instancji i w konsekwencji udzielając mu wytycznych co do dalszego prowadzenia sprawy nakazał mu "rozważyć" kwestie właściwości i wystąpić o wyznaczenie organu zastępczego. Sąd zgadza się z argumentacją strony skarżącej, że organ I instancji odniósł się do kwestii swojej właściwości w uzasadnieniu decyzji i poparł to orzecznictwem sądów administracyjnych. Tym samym Kolegium badając problem właściwości organu I instancji powinno zająć jednoznaczne stanowisko w tym przedmiocie. Użycie w wytycznych dalszego postępowania słowa "rozważyć" nie jest takim rozstrzygnięciem. Warto w tym miejscu podkreślić, że wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości jest podstawą do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt.1. k.p.a. Postępowanie odwoławcze ma jednak w tym przypadku priorytet i stwierdzenie braku właściwości (miejscowej lub rzeczowej) po stronie organu I instancji stanowi przesłankę do uchylenia jego decyzji i umorzenia postępowania w sprawie. Skoro organ I instancji nie jest właściwy w sprawie to prowadzone przez niego postępowanie jest bezprzedmiotowe w znaczeniu procesowym. Organ ten nie może wydać decyzji merytorycznej. Jeżeli zaistnieją przesłanki wyłączenia organu określone w art. 25 § 1 k.p.a. ma on obowiązek przekazać akta sprawy (np. wniosek inwestora z załącznikami) do organu wyższego stopnia. Jest to czynność o charakterze materialno-technicznym.Z tych względów oraz na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w punkcie pierwszym wyroku. Stosownie do art. 152 p.p.s.a., ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie zastosować się do oceny i wskazań przedstawionych powyżej.Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt drugi wyroku), obejmujących wpis od sprzeciwu, uzasadnia przepis art. 200 i 205 p.p.s.a.., ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy zobowiązany będzie zastosować się do oceny i wskazań przedstawionych powyżej.Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt drugi wyroku), obejmujących wpis od sprzeciwu, uzasadnia przepis art. 200 i 205 p.p.s.a.