Wyrok z 21 maja 2026, sygn. V U 108/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 maja 2026 roku

Sąd Rejonowy w Rybniku, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Magdalena Michalska-Kania

Protokolant : starszy sekretarz sądowy Elżbieta Radochońska

po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 roku w Rybniku

na rozprawie

sprawy z odwołania Ł. A.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P.

z dnia 16 stycznia 2026 roku nr (...)

o świadczenie rehabilitacyjne

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu Ł. A. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego od dnia 25 stycznia 2026 r. do 24 maja 2026 r. w wysokości 100% podstawy wymiaru.

Sygn. akt V U 108/26

UZASADNIENIE

Decyzją z 16 stycznia 2026 roku nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. przyznał ubezpieczonemu Ł. A. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 25 stycznia 2026 roku do 24 kwietnia 2026 roku w wysokości 90% podstawy wymiaru, a od 25 kwietnia 2026 roku do 24 maja 2026 roku w wysokości 75% podstawy wymiaru. W piśmie z tego samego dnia organ poinformował ubezpieczonego, że świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru w związku z wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. Wskazano, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) świadczenie rehabilitacyjne wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy, a 75% tej podstawy za pozostały okres.

vide: akta organu rentowego

Od powyższej decyzji ubezpieczony złożył odwołanie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie, że zdarzenie z 27 lipca 2025 roku było wypadkiem przy pracy. W konsekwencji domagał się przyznania świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 100% podstawy wymiaru za cały okres jego pobierania. W uzasadnieniu wskazano, że zdarzenie z 27 lipca 2025 roku zostało przez pracodawcę błędnie zakwalifikowane jako wypadek w drodze do pracy, co stało się podstawą wydania decyzji przez organ. Ubezpieczony wyjaśnił, że do wypadku doszło na schodach znajdujących się na terenie zakładu pracy.

vide: k. 3-3v

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał wcześniejsze twierdzenia, podtrzymując, że zdarzenie z 27 lipca 2025 roku stanowiło wypadek w drodze do pracy. Podano, że niezdolność do pracy ubezpieczonego nie była oceniana jako wypadek w pracy, gdyż ubezpieczony nie przedłożył dokumentacji potwierdzającej zaistnienie wypadku przy pracy.

vide: k. 4-5

Sąd ustalił co następuje:

Ubezpieczony Ł. A. jest zatrudniony u płatnika składek (...) S.A. w L. jako mechanik w dziale utrzymania ruchu i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom społecznym.

Bezsporne

W dniu 27 maja 2025 roku ubezpieczony miał rozpocząć pracę na nocnej zmianie o godz. 22:00. W związku z tym przyjechał na parking dla pracowników o godz. 21:50. Następnie przeszedł przez portiernię, w której znajdowała się bramka ograniczająca dostęp dla osób postronnych. Aby przez nią przejść należało legitymować się stosowną przepustką pracowniczą.

Po przejściu przez wskazaną bramkę Ł. A. udał się na schody prowadzące do hali produkcyjnej, w której znajduje się jego stanowisko pracy i w której ubezpieczony potwierdzał rozpoczęcie pracy na specjalnym czytniku. Podczas wejścia po schodach ubezpieczony nieprawidłowo postawił stopę na stopniu. Poczuł ostry ból w prawym kolanie i upadł. Udało mu się ostatecznie samodzielnie dotrzeć do stanowiska pracy. Współpracownicy, widząc, że ubezpieczony utyka, zaprowadzili go do punktu medycznego.

Ubezpieczonego przetransportowano do szpitala, gdzie zdiagnozowano skręcenie kolana prawego w wyniku wypadku przy pracy.

Zdarzenie z dnia 27 lipca 2025 roku zostało przez pracodawcę ubezpieczonego zakwalifikowane jako wypadek w drodze do pracy.

Ł. A. początkowo nie kwestionował takiej kwalifikacji zdarzenia ponieważ miał świadomość, że uzyska zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy wymiaru.

Dowód: akta organu rentowego : karta wypadku w drodze do pracy lub z pracy, karta informacyjna leczenia szpitalnego; akta sprawy : przesłuchanie ubezpieczonego k. 23-23v

Ubezpieczony pozostaje niezdolny do pracy od 27 lipca 2025 roku, a okres zasiłkowy zakończył się z dniem 24 stycznia 2026 roku.

Bezsporne, nadto akta organu rentowego: wniosek o świadczenie rehabilitacyjne

Lekarz orzecznik ZUS dnia 13 stycznia 2026 roku orzekł, że zasadnym jest przyznanie ubezpieczonemu świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy od daty wyczerpania zasiłku chorobowego.

Bezsporne, nadto akta organu rentowego: opinia lekarska z 13.01.2026r.

Decyzją z 16 stycznia 2026 roku nr (...) Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. przyznał ubezpieczonemu Ł. A. prawo do zasiłku chorobowego za okres od 25 stycznia 2026 roku do 24 kwietnia 2026 roku w wysokości 90% podstawy wymiaru, a od 25 kwietnia 2026 roku do 24 maja 2026 roku w wysokości 75% podstawy wymiaru. Jednocześnie organ rentowy wyjaśnił, że świadczenie rehabilitacyjne nie przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru w związku z wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. Wskazano, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) świadczenie rehabilitacyjne wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za okres pierwszych trzech miesięcy, a 75% tej podstawy za pozostały okres.

Dowód: w aktach organu rentowego: decyzja z dnia 16.01.2026 r., pismo do ubezpieczonego z 16.01.2026r.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci w/w dokumentów, które Sąd uznał za wiarygodne, wzajemnie ze sobą korelujące i rzeczowe, a także w oparciu o przesłuchanie ubezpieczonego, które wraz z dowodami z dokumentów tworzyły spójny i logiczny obraz przedstawiający stan faktyczny sprawy.

Sąd zważył co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Stan faktyczny sprawy był niesporny. Organ rentowy przyznał, że nie kwestionuje przebiegu zdarzenia i urazu doznanego w jego konsekwencji. Z racji wydania przez organ rentowy decyzji przyznającej ubezpieczonemu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w spornym okresie, badaniu nie podlegały także medyczne przesłanki przyznania tego świadczenia. Spornym aspektem okazała się jedynie kwalifikacja zdarzenia z dnia 27 lipca 2025 roku dokonana przez pracodawcę jako wypadku w drodze do pracy, na której oparł się organ. Ocena charakteru zdarzenia miała zatem wpływ nie na samo prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, a jedynie na jego wysokość.

Jak stanowi art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa) świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy. Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy (§2).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (dalej: ustawa wypadkowa) za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

1)  podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

2)  podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

3)  w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Jak wynika z powyższego, na pojęcie wypadku przy pracy składają się cztery elementy: nagłość zdarzenia, zewnętrzność przyczyny, związek zdarzenia z pracą, skutek w postaci szkody jaką jest uraz lub śmierć.

Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 13 ww. ustawy „uraz” to uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego.

W niniejszej sprawie zdarzenie z 27 lipca 2025 roku spełnia wypełnia powyżej wymienione znamiona: miało charakter nagły, było wywołane przyczyną zewnętrzną oraz zaistniał skutek urazu u ubezpieczonego – skręcenie stawu kolanowego. Kwestią sporną pozostawał jedynie związek zdarzenia z wykonywaną pracą, co przekłada się na określenie czy miejsce i czas wypadku pozostają w związku z pracą. Dla ustalenia związku zdarzenia z pracą, kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy do zdarzenia doszło na terenie zakładu pracy. Przesądza to o kwalifikacji prawnej zdarzenia jako wypadku przy pracy, a nie wypadku w drodze do pracy.

W tym zakresie należy podzielić zapatrywania wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 24 stycznia 1997 r., II UKN 57/96, w którym wyjaśniono, że o zdarzeniu w drodze z lub do pracy można mówić od opuszczenia przez pracownika drzwi domu - mieszkania, w którym mieszka, lub bramy zakładu pracy i kończy się również na granicy terenu władztwa zakładu pracy, czy też progu domu (mieszkania) pracownika. Wynika stąd, że każde zdarzenie podczas drogi do pracy, mające miejsce pomiędzy progiem drzwi pracownika a granicą zakładu pracy (teren pracodawcy, nad którym ma władzę) klasyfikuje się jako wypadek w drodze do pracy.

Dodatkowo należy zaznaczyć, że czasowy i miejscowy związek zdarzenia z pracą jest wystarczający do zakwalifikowania go jako wypadku przy pracy, bez konieczności wykazywania dodatkowego związku funkcjonalnego. W pojęciu "wykonywania zwykłych czynności" mieszczą się zatem również takie czynności, jak dojście pracownika do stanowiska pracy, czynności poprzedzające i następujące po czynnościach produkcyjnych oraz inne czynności podejmowane przez pracownika w miejscu pracy, które nie są wprawdzie skierowane bezpośrednio na wykonywanie pracy, lecz służą pośrednio wypełnieniu obowiązków pracowniczych i są usprawiedliwione faktem przebywania pracownika w zakładzie pracy. Należą do nich przebranie się w ubiór roboczy, ochronny, a nawet pozostawienie garderoby w szatni, spożycie posiłku, udanie się do biura celem załatwienia spraw administracyjnych itp. Są to czynności niemające bezpośredniego związku z wykonywaniem pracy, ale które są prawnie i życiowo uzasadnione istotą stosunku pracy. Nie można wszak abstrahować od definicji stosunku pracy zawartej w art. 22 § 1 k.p., zgodnie z którą pracownik ma obowiązek wykonywania pracy oznaczonego rodzaju, zaś pracodawca powinien określić miejsce i czas wykonywania owej pracy oraz pokierować jej przebiegiem, ponosząc wszelkie związane z tym ryzyka. Również czas pracy w ujęciu art. 128 § 1 k.p. nie oznacza jedynie samego efektywnego świadczenia pracy, lecz rozumiany jest jako czas, w którym pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Niezrozumiałe jest zatem zerwanie normatywnego związku z pracą zdarzenia zaistniałego na terenie zakładu pracy i w czasie wyznaczonym przez pracodawcę jako czas pracy, przez odmowę przypisania charakteru zwykłych czynności pracowniczych takim zachowaniom, jak poruszanie się i zaparkowanie pojazdu, którym pracownik przybył do zakładu, opuszczanie tego pojazdu czy przemierzanie drogi z parkingu do miejsca wykonywania kolejnych czynności (np. potwierdzenie obecności w zakładzie, przebranie się w szatni i wreszcie podjęcie pracy na wyznaczonym stanowisku). Spełnienie tychże kwestionowanych czynności jest nieodzowne, aby pracownik mógł przystąpić do realizacji swoich obowiązków pracowniczych, a fakt, iż miały one miejsce po przekroczeniu bramy zakładu, wyklucza objęcie ich definicją drogi do lub z pracy (por. uchwała SN z dnia 19 września 1979 r., III PZP 7/79; wyrok SN z 28 czerwca 2023 r., I PSKP 28/22; wyrok SA w Łodzi z 11 maja 2021 r., III APa 25/20; uchwała SN z 7 lutego 2013 r., III UZP 6/12). W ramach owego związku normatywnego dla stwierdzenia, że nagłe zdarzenie spowodowane przyczyną zewnętrzną jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej ustawy, wystarczające jest ustalenie, że zdarzenie nastąpiło podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika „zwykłych czynności” lub poleceń przełożonych. Skoro związek zdarzenia z pracą nie musi mieć charakteru przyczynowo - skutkowego, sama praca nie musi być przyczyną zdarzenia, to za wypadki przy pracy można uznać takie zdarzenia, które pozostają z nim w związku miejscowym, czasowym bądź funkcjonalnym (por. wyrok SN z dnia 28 czerwca 2023 r. I PSKP 28/22; W. Sanetra „Przesłanki wyłączenia prawa do świadczeń pieniężnych w razie wypadku przy pracy” PiP 1971 z. 7, s. 86-87).

Biorąc powyższe pod rozwagę i rozumując a contrario należy stwierdzić, że każde zdarzenie, mające miejsce na terenie pracodawcy będącym pod jego władztwem, klasyfikuje się jako wypadek przy pracy, o ile oczywiście ubezpieczony znajdował się na terenie zakładu pracy w celu jej świadczenia.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe w połączeniu z powyższymi rozważaniami jednoznacznie wykazało, że zdarzenie z 27 lipca 2025 roku, jako iż miało miejsce na terenie będącym pod władztwem pracodawcy już po przekroczeniu portierni zakładu, było wypadkiem przy pracy w rozumieniu ustawy wypadkowej. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że do wypadku doszło w chwili, gdy ubezpieczony zmierzał do swojego stanowiska pracy. Nie znajdował się zatem na terenie zakładu pracy w celach innych niż świadczenie pracy, którą miał niezwłocznie rozpocząć.

Końcowo należy wskazać, że art. 22 ustawy wypadkowej stanowi, że zakład odmawia przyznania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego w przypadku:

1)  nieprzedstawienia protokołu powypadkowego lub karty wypadku;

2)  nieuznania w protokole powypadkowym lub karcie wypadku zdarzenia za wypadek przy pracy w rozumieniu ustawy;

3)  gdy protokół powypadkowy lub karta wypadku zawierają stwierdzenia bezpodstawne.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie był jednak związany tymi ograniczeniami. Z brzmienia art. 22 ustawy wypadkowej wynika jedynie, z jakich powodów organ rentowy odmawia przyznania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. Adresatem tej normy prawnej jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z tego przepisu nie wynika także, aby ubezpieczony miał zamkniętą drogę do dochodzenia roszczeń wypadkowych, nawet bez protokołu uznającego wypadek przy pracy (post. SN z 25 czerwca 2020 r., III PK 128/19). Pomimo zatem nieuznania spornego zdarzenia za wypadek przy pracy, ubezpieczony ma prawo do występowania z roszczeniem o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy wypadkowej przy wykazaniu wszystkich przesłanek tego świadczenia. Świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje w wysokości 100% podstawy wymiaru. (art. 9 ust. 1 ustawy wpadkowej).

W konsekwencji, w oparciu o powyższe rozważania, uznać należało, że ubezpieczonemu przysługuje prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w związku z wypadkiem przy pracy w wysokości 100% podstawy wymiaru. Zdarzenie z 27 lipca 2025 roku powinno być bowiem prawidłowo zakwalifikowane się jako wypadek przy pracy, a nie jako wypadek w drodze do pracy, jak uczynił to pracodawca.

Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne, Sąd działając na podstawie przywołanych przepisów oraz art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił w całości zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu Ł. A. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w okresie od 25 stycznia 2026 do 24 maja 2026 roku w wysokości 100% podstawy wymiaru.

sędzia Magdalena Michalska-Kania