Uzasadnienie z 23 lutego 2026, sygn. VIII U 2411/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w C., po rozpoznaniu wniosku Ł. A. z dnia (...) roku, odmówił podjęcia wypłaty świadczeń w zbiegu z uzyskiwaną przez nią rentą rodzinną. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki do uzyskania do wypłaty świadczeń w zbiegu określone art. 95a ust. 1-3 ustawy emerytalnej, jednakże wysokość uzyskiwanej przez nią renty jest wyższa niż trzykrotność najniższej emerytury, co uniemożliwia uwzględnienie wniosku.

(decyzja k: 4)

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Ł. A. wskazując, iż organ błędnie ustalił wysokość należnego jej świadczenia.

(odwołanie k: 3)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

(odpowiedź na odwołanie k: 6-6 odwrót)

Na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 roku strony podtrzymały stanowiska w sprawie.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ł. A. jest uprawniona do renty rodzinnej po mężu V. A. od dnia (...)roku na stałe.

(bezsporne, decyzja z (...) k: 6 akt rentowych)

Decyzją z dnia (...) roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w C. ustalił wysokość należnej jej renty rodzinnej od (...) roku na kwotę (...). Do w/w świadczenia wnioskodawczyni przysługują:

1.  ryczałt energetyczny w kwocie (...),

2.  dodatek pielęgnacyjny w kwocie (...),

3.  dodatek kompensacyjny w kwocie (...).

(bezsporne, decyzja z (...) k: 5)

Decyzją z dnia (...) roku organ rentowy przyznał wnioskodawczyni emeryturę od dnia (...) roku tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Wypłata emerytury została zawieszona ponieważ pobierana renta rodzinna jest świadczeniem korzystniejszym.

(bezsporne, decyzja z (...) k: 29 akt emerytalnych)

Wnioskiem z dnia (...) roku wnioskodawczyni wniosła o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną.

(bezsporne, wniosek k: 30 akt emerytalnych)

W dniu (...) roku ZUS wydał zaskarżoną decyzję.

(bezsporne)

Aktualnie najniższa emerytura wynosi (...)

(bezsporne)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie załączonych akt emerytalno – rentowych wnioskodawczyni i znajdujących się w nich dokumentów, które były wystarczające do ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a których autentyczność i moc dowodowa nie była przedmiotem sporu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jest nieuzasadnione.

Nie ulega wątpliwości, iż podstawą wydanej decyzji był przepis art. 95a w zw. z art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. poz. 1749 z 2025) – dalej ustawa emerytalna.

W myśl art. 95 ust. 1 W razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego, z zastrzeżeniem art. 95a.

Zgodnie z art. 95a ust. 1 osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz do emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1) przysługującą rentę rodzinną oraz 25 % emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej, albo

2) przysługującą emeryturę, emeryturę rolniczą, emeryturę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emeryturę wojskową, emeryturę policyjną, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, rentę rolniczą szkoleniową, rentę z ubezpieczenia społecznego rolników.

Nie ulega zaś wątpliwości, iż wnioskodawczyni na datę złożenia wniosku o wypłatę świadczeń w zbiegu była uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym mężu V. A.. Organ rentowy nie kwestionował zaś spełnienia przez nią również pozostałych przesłanek wymienionych w art. 95a ust. 1 – 3 ustawy emerytalnej.

Nie oznacza to jednak istnienia po jej stronie prawa do wypłaty świadczeń w zbiegu. Zgodnie bowiem z art. 95a ust. 4 wysokość sumy świadczeń, o których mowa w ust. 1 nie może przekroczyć trzykrotności kwoty najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy emerytalnej.

W myśl art. 95a ust. 5 do limitu ustalonych świadczeń w zbiegu, o którym mowa w ust. 4, uwzględnia się świadczenia, o których mowa w ust. 1 i 10, a także świadczenia wypłacane przez instytucje zagraniczne oraz świadczenia i dodatki o charakterze innym niż jednorazowe wypłacane na podstawie ustawy lub na podstawie odrębnych przepisów wraz ze świadczeniami, o których mowa w ust. 1.

Analiza powyższych przepisów pozwala zatem na jednoznaczną ocenę, iż w przypadku gdy chociażby jedno ze świadczeń ustalanych w zbiegu przewyższy kwotowo trzykrotność najniższej emerytury brak jest podstaw do podjęcia wypłaty świadczeń w zbiegu. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż aktualnie najniższa emerytura wynosi 1.878,91zł (p. 1 lit. „a” Komunikatu Prezesa ZUS z dnia 18.02.2025r w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych, kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent oraz kwot emerytur i rent wolnych od egzekucji i potrąceń – M.P. poz. 152 z 2025). Tym samym wysokość każdego ze świadczeń przysługujących wnioskodawczyni nie może przekroczyć kwoty (...)

Z decyzji waloryzacyjnej wynika natomiast, iż przysługująca jej renta rodzinna wynosi (...). Zgodnie jednak z cytowanym już przepisem art. 95a ust. 5 do wysokości tego świadczenia należy doliczyć wysokość przysługujących jej dodatków stałych tj. dodatku pielęgnacyjnego uzyskiwanego na podstawie art. 75 ustawy emerytalnej oraz ryczałtu energetycznego i dodatku kompensacyjnego uzyskiwanego na podstawie art. 20 ust. 2 p. 2 i 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach raz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. poz. 2039 z 2022 z późn. zm.).

Nie ulega przy tym wątpliwości, iż w/w dodatki mają po pierwsze charakter stały a więc inny niż jednorazowy, jak również znajdują swoją podstawę zarówno w ustawie emerytalnej, jak i przepisach odrębnych a zatem podlegają doliczeniu do ustalanej wysokości renty rodzinnej pozostającej w zbiegu - w myśl wskazanego powyżej art. 95a ust. 5.

Tym samym łączna wysokość branego pod uwagę świadczenia w postaci renty rodzinnej wraz z dodatkami wynosi (...) a zatem przekracza trzykrotność najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy emerytalnej, co uniemożliwia podjęcie wypłaty świadczeń w zbiegu.

Zauważyć przy tym należy, iż ustawodawca zdecydował się na określenie również maksymalnej kwoty do wypłaty świadczeń w zbiegu ustalając ją właśnie na trzykrotność najniższej emerytury. Zgodnie bowiem z art. 95a ust. 7 w przypadku przekroczenia kwoty trzykrotności kwoty najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2, świadczenia, o których mowa w ust. 1, ulegają pomniejszeniu o kwotę przekroczenia według kolejności:

1) świadczenia finansowane z budżetu państwa:

a) świadczenia z zaopatrzenia emerytalno-rentowego żołnierzy zawodowych,

b) świadczenia z zaopatrzenia emerytalno-rentowego funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Biura Ochrony Rządu, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej,

c) inne świadczenia;

2) świadczenia finansowane z Funduszu Emerytalno-Rentowego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego;

3) świadczenia finansowane z Funduszu Pracy;

4) świadczenia finansowane z Funduszu Emerytur Pomostowych;

5) świadczenia finansowane z Funduszu.

W myśl ust. 8 w przypadku gdy suma świadczeń w zbiegu przekracza trzykrotność kwoty najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2, decyzje o pomniejszeniu świadczeń w celu wypłaty świadczeń w zbiegu, o których mowa w art. 95a ust. 1, wydaje organ rentowy albo organ emerytalny dokonujący pomniejszenia.

Nawet zatem w sytuacji, gdy oba świadczenia w zbiegu nie przekraczają osobno trzykrotności najniższej emerytury, to jeśli ich suma wskazaną wartość przekroczy, wypłata świadczeń w zbiegu i tak zostanie ograniczona aktualnie do kwoty (...)

Wobec powyższego w sytuacji wnioskodawczyni, której jedno ze świadczeń przewyższa w/w kwotę brak było jakichkolwiek podstaw do podjęcia wypłaty świadczeń w zbiegu.

Podkreślić przy tym należy, iż przy rozpoznawaniu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest dopuszczalne stosowanie zasad współżycia społecznego i łagodzenie rygorów prawa ubezpieczeń społecznych przez stosowanie klauzul generalnych z art. 5 kc i art. 8 kp. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym i jest w pełni podzielane przez Sąd w składzie rozpoznającym odwołanie (vide m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12.07.2023r I USK 125/22, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 23.06.2021r III AUa 194/21, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29.10.2020r III AUa 503/20 czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 07.04.2016r III AUa 1521/15). Brak jest zatem podstaw do stosowania klauzul generalnych przewidzianych art. 5 kc czy art. 8 kp, które nie mogą zatem wpływać na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Skoro zatem z powszechnie obowiązujących przepisów jednoznacznie wynika maksymalna wysokość wypłacanych świadczeń w zbiegu, a tym samym wartość, której osobno żadne ze świadczeń w zbiegu nie może przekroczyć, to Sąd nie jest kategorycznie władny aby tak ustalone granice zmieniać niezależnie od osobistej czy materialnej sytuacji skarżącej.

Reasumując wniesione odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie i podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 ¹⁴§1 kpc.

SSO Paweł Wojas