Uzasadnienie z 16 marca 2026, sygn. IV P 2286/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 03.12.2024 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej – k. 45) powód G. I. wniósł o zasądzenie od pozwanej (...) sp. z o.o. (pop. (...) sp. z o.o.) z siedzibą we L. kwoty 12.564,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wyliczonymi od kwoty 9500 zł od dnia 11.10.2024 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 3064,50 zł od dnia 11.11.2024 r. do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Uzasadniając swoje żądanie, powód wskazał, że był zatrudniony u pozwanej w okresie od 01.09.2023 r. do 31.08.2024 r. na podstawie umowy o pracę na czas określony na stanowisku X., Radca Prawny. Powód pracował w Centrum (...) pozwanej w M., od dnia 01.12.2023 r. za wynagrodzeniem w wysokości 9500 zł brutto miesięcznie, płatnym do 10. dnia następnego miesiąca za poprzedni miesiąc. Podniósł, że dnia 31.07.2023 r. zawarł również z pracodawcą umowę o zachowaniu poufności oraz umowę o zakazie konkurencji, w tym na czas po ustaniu stosunku pracy, której zawarcia nie mógł odmówić, gdyż pracodawca uzależnił od tego zawarcie umowy o pracę.

Powód wskazał, że zakres zakazu konkurencji został wskazany w § 1 ust. 1 umowy o zakazie konkurencji z dnia 31.07.2023 r., gdzie określono, co oznacza prowadzenie działalności konkurencyjnej przez pracownika w stosunku do działalności pracodawcy, a także w § 1 ust. 2 tejże umowy, w którym strony określiły jaki rodzaj działalności stanowi działalność konkurencyjną. Dalej powód podniósł, że zgodnie z § 2 ust. 1 powyższej umowy po ustaniu stosunku pracy nie mógł prowadzić działalności konkurencyjnej w okresie 3 miesięcy od ustania stosunku pracy, a na podstawie § 2 ust. 2 umowy pracodawca zobowiązał się do wypłacenia mu w czasie trwania klauzuli konkurencyjnej w miesięcznych ratach odszkodowania w wysokość 50% wynagrodzenia brutto otrzymanego przez okres 6 miesięcy przed ustaniem stosunku pracy. Jednocześnie, na podstawie § 2 ust. 2 i ust. 3 umowy warunkiem wypłaty odszkodowania za dany miesiąc kalendarzowy było złożenie przez pracownika oświadczenia o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca kalendarzowego, w którym pracownik powstrzymał się od prowadzenia działalności konkurencyjnej na wskazany w umowie adres e-mail pracodawcy.

Powód wskazał, że dostosował się do zakazu konkurencji i nie prowadził działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy, mając na uwadze wprowadzenie wysokiej kary umownej za naruszenie zakazu konkurencji, przewidzianej w § 2 ust. 5 umowy. Powód podniósł, że w dniu 30.09.2024 r. przesłał stronie pozwanej na adres mailowy pierwsze oświadczenie o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej wraz z wezwaniem do zapłaty w terminie 10.10.2024 r. kwoty 9500 zł brutto stanowiącej odszkodowanie za nieprowadzenie działalności konkurencyjnej w miesiącu wrzesień 2024 r., w wysokości obliczonej na podstawie postanowień umowy o zakazie konkurencji. Wskazał, że tego samego dnia przesłał powyższe dokumenty również pocztą tradycyjną. Podniósł, że dnia 29.10.2024 r. przesłał kolejne oświadczenie o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej na adres e-mail pracodawcy wraz z wezwaniem do zapłaty kwoty 3064,50 zł w terminie do 10.11.2024 r., tytułem odszkodowania za przestrzeganie zakazu konkurencji w miesiącu październik 2024 r.. W ocenie powoda z uwagi na bezskuteczny upływ terminu do zapłaty odszkodowania za wrzesień 2024 r. wyznaczony w wezwaniu z dnia 30.09.2024 r., na podstawie art. 101 ² § 2 k.p. ustanowiony zakaz konkurencji ustał z dniem 10.10.2024 r. Kwota dochodzona w wezwaniu z dnia 10.11.2024 r. stanowiła więc odszkodowanie za miesiąc październik 2024 r., stanowiące odpowiednią część odszkodowania za cały miesiąc ze względu na obowiązywanie zakazu jedynie do 10.10.2024 r. Wskazał, że dnia 29.10.2024 r. przesłał ponownie oświadczenie o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej wraz z wezwaniem pocztą tradycyjną. Podniósł, że pozwana w odpowiedzi na jego wezwania nie kwestionowała żądania powoda co do wysokości, ale odmówiła zapłaty.

Wyjaśnił, że pozwem dochodzi zapłaty należności za obowiązywanie i przestrzeganie zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy za cały miesiąc wrzesień i część października 2024 r., tj. do dnia 10.10.2024 r.

Dnia 7.01.2025 r. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, nakazując stronie pozwanej zapłatę w terminie dwutygodniowym od doręczenia nakazu kwoty 12.564,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie wyliczonych od kwoty 9500 zł od dnia 11.10.2024 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty 3064,50 zł od dnia 11.11.2024 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 750 zł na rzecz Skarbu Państwa – kasy Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia tytułem opłaty sądowej od pozwu, od której wniesienia powód był zwolniony albo aby wniosła w tym terminie dwutygodniowym sprzeciw.

Dnia 27.01.2025 r. (data prezentaty Sądu – k. 58) strona pozwana wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty, zaskarżając nakaz w całości i wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazała, że kwestionuje wszelkie zarzuty i twierdzenia powoda podniesione w pozwie, poza tymi które wyraźnie przyznaje. Podniosła, że zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy, stanowiący podstawę roszczeń powoda objętych pozwem regulują postanowienia art. 102 ² k.p., które to przewidują dopuszczalność zawarcia umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy przez pracodawcę i pracownika mającego dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. W ocenie strony pozwanej w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające objęcie powoda zakazem konkurencji wynikające z art. 102 ² k.p.

Pozwana wskazała, że powód świadczył u niej pracę na stanowisku radcy prawnego, compliance oficera w zakresie obejmującym wyłącznie doradztwo prawne. Podkreśliła, że powód prowadził równolegle z pracą u strony powodowej od 1 kwietnia 2016 roku do 1 listopada 2024 r. działalność gospodarczą w formie Kancelarii Radcy Prawnego. Pozwana wskazała, że prowadzi i prowadziła działalność w obszarze inżynierii i związanego z nią doradztwa technicznego w branży akustycznej oraz wibroakustycznej. W ocenie strony pozwanej przedmioty działalności stron w żaden sposób nie pokrywają się, w związku z czym w niniejszej sprawie brak konieczności ochrony interesów pracodawcy z uwagi na ryzyko aktywności powoda w tym samym zakresie przedmiotowym i kierowanym do tego samego kręgu odbiorców. Strona pozwana stoi na stanowisku, że brak posiadania specjalistycznej wiedzy i kompetencji przez powoda w obszarze akustyki i wibroakustyki, których powód również nie posiadł w toku świadczenia pracy na rzecz pozwanej, przekreślało objęcie powoda zakazem działalności konkurencyjnej.

Działania powoda w ocenie strony pozwanej, począwszy od zawarcia umowy o zakazie konkurencji, a skończywszy na skierowaniu względem strony pozwanej roszczeń odszkodowawczych na tym tle, stanowią nadużycie przez powoda zaufania do jego klienta oraz prawa podmiotowego, które nie powinno korzystać z ochrony prawnej, jako że powód czyni z niego użytek sprzeczny z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Strona pozwana powołała się również w uzasadnieniu swojego stanowiska na tezę Sądu Najwyższego zawartą w wyroku z dnia 12 kwietnia 2016 r. w sprawie II PK 73/15 stanowiącą, że „klauzula konkurencyjna zawarta z radcą prawnym pozbawiona jest causae” oraz glosę do ww. wyroku. Opierając się na powyższym orzecznictwie i glosie pozwana podniosła, że z uwagi na to, że powód świadczył na rzecz strony pozwanej wyłącznie pomoc prawną w ramach zawodu radcy prawnego, należy przyjąć, że umowa o zakazie konkurencji będąca podstawą prawną roszczenia objętego pozwem jest nieważna. Strona pozwana podniosła także, że takie stanowisko przyjęła w korespondencji kierowanej do powoda w listopadzie 2024 r., zwalniając z daleko idącej ostrożności procesowej jednocześnie powoda z obowiązku powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy, na podstawie § 2 umowy o zakazie konkurencji.

W piśmie z dnia 09.05.2025 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej – k. 142) strona powodowa podtrzymała w całości roszczenie wskazane w pozwie oraz argumentację stanowiska w nim przedstawioną. Powód wskazał, że przy wykładni, na jaką powołuje się pozwana, kwestia braku causae może dotyczyć ewentualnie informacji objętych tajemnicą zawodową wynikających ze świadczenia usługi prawnej u pozwanej przez powoda. Podkreślił, że czym innym jest zachowanie poufności informacji objęte umową o poufności czy tajemnicą zawodową, a czym innym kwestia zakazu konkurencji, który ogranicza powoda w wykonywaniu pracy na rzecz innych podmiotów oraz w prowadzeniu indywidualnej działalności gospodarczej, tylko dlatego, że nabył informacje objęte tajemnicą zawodową. Strona powodowa wskazała, że przyjęcie za cytowanym przez pozwaną orzeczeniem Sądu Najwyższego, że zakaz konkurencji występuje „niejako z automatu” po zakończeniu stosunku pracy z radcą prawnym, także wówczas gdy umowa o zakazie konkurencji nie została zawarta, ograniczałoby wolność gospodarczą i tworzy nową konstrukcję prawną, nieuregulowaną ustawowo, w której nie chodzi o zachowanie poufności informacji przez radcę prawnego, a w oparciu o powoływaną przez stronę powodową glosę, o generalnie nie podejmowanie usług na rzecz innych podmiotów działających na rynku. W ocenie powoda, zakaz konkurencji jest czymś innym niż tylko zabezpieczeniem poufności informacji nabytej podczas wykonywania usług np. prawnych, cel zakazu jest szerszy i polega na uniemożliwieniu wykonywania przez radcę prawnego usług dla podmiotów konkurencyjnych. Powód stwierdził, że zakaz konkurencji stanowi ograniczenie swobody działalności, które musi być wyraźnie ustawowo zapisane, przez określenie warunków takiego ograniczenia, a nie wprowadzone dowolnie przez rozszerzającą wykładnię prawa.

Powód podniósł także, że zakaz konkurencji wiąże się z ważnymi informacjami jakie posiada pracownik, a pracodawca sam decyduje o zawarciu umowy o zakazie konkurencji celem zabezpieczenia przed szkodą, jeśli uznaje, że pracownik posiada ważne informacje, których ujawnienie mogłoby wyrządzić mu szkodę. W ocenie strony powodowej, w zakazie konkurencji nie chodzi jedynie o zachowanie tajemnicy informacji, ale o zabezpieczenie pracodawcy przed jakimkolwiek ich wykorzystaniem przez pracownika, w pracy czy działalności konkurencyjnej, a pracodawca zawierając umowę o zakazie konkurencji po zakończeniu stosunku pracy, chce się zabezpieczyć na przyszłości. Podniósł również, że skoro zawarto umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, to logicznym jest, że taki zakaz został ustanowiony również w czasie stosunku pracy. W ocenie powoda nie miało więc znaczenia, jaką działalność prowadzi pracownik w chwili uzyskania informacji ważnej dla pracodawcy i czy w ogóle prowadzi działalności gospodarczą. Ponadto zaprzeczył, aby prowadził od 1 kwietnia 2016 roku do 1 listopada 2024 r. działalność gospodarczą, a podniósł, że zasadniczo jej nie prowadził w okresie pracy dla pozwanej, odwieszając ją tylko na krótkie okresy najwyżej miesięczne, aby dokonać w tym czasie koniecznych rozliczeń podatkowych. Podkreślił, że nie ma to większego znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest zabezpieczeniem pracodawcy na przyszłość, a powód nie prowadził działalności konkurencyjnej po zakończeniu pracy u pozwanej w trakcie trwania zakazu konkurencji.

Powód podniósł również, że zajmował u pozwanej stanowisko X. (...), w związku z czym zajmował się głównie kontrolowaniem procesów w firmie pozwanej, w tym zgodności procesów z prawem i regulaminami, ale także miał dostęp do przedmiotów własności przemysłowej i innych poufnych danych, także wykraczających poza obsługę prawną, a jego praca nie ograniczała się do świadczenia pomocy prawnej. Stanowisko radcy prawnego było stanowiskiem obok stanowiska głównego X. (...).

Powód podniósł także, że zawartej umowy o zakazie konkurencji nie można uznać za niezgodnej z zasadami współżycia społecznego z tego powodu, że umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie zmierza tylko do obarczenia byłego pracownika obowiązkiem poufności, lecz do zobowiązania go od powstrzymania się od ściśle określonej działalności konkurencyjnej. W ocenie powoda, z powyższych względów nie ma zakazu zawierania takich umów, a odszkodowanie za zakaz konkurencji stanowi nie benefit za zachowanie tajemnicy, ale rekompensatę za zaprzestanie ustalonej aktywności zawodowej.

W piśmie procesowym z dnia 13.08.2025 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej – k. 189), strona pozwana podtrzymała dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie w całości. W ocenie strony pozwanej powód jako radca prawny powinien dokonać generalnej oceny na rzecz jakich podmiotów świadczy usługi, również te po ustaniu stosunku pracy z danym pracodawcą, aby nie dokonać nadużycia w postaci wyjawienia tajemnicy zawodowej, czy wykorzystania informacji uzyskanych podczas wykonywania zawodu. Pozwana spółka podniosła, że takie zachowanie jest obowiązkiem radcy prawnego wynikającym z art. 9, art. 15, art. 16 i art. 26 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego. Podniosła, że mając na względzie powyższe przepisy, okoliczności, na które powołuje się powód nie są ograniczeniem wolności gospodarczej ani nowa konstrukcją prawną, a radca prawny powinien prowadzić działalności w taki sposób, aby z jednej strony nie ujawniać informacji dotyczących klienta, do czego w sprawie odnoszą się klauzule o poufności, a z drugiej strony nie wykorzystać pozyskanych informacji w sposób, który mógłby skutkować korzyści radcy prawnego bądź podmiotu trzeciego, do czego odnosi się zakaz konkurencji. W ocenie pozwanej nie chodziło o to, aby powód nie mógł świadczyć usług na rzecz innych podmiotów, ale o to, aby posiadane przez niego istotne informacje w danej branży nie zostały przez niego lub za jego pośrednictwem wykorzystane przez podmioty konkurencyjne. Pozwana podniosła, że skoro umowy o obowiązku zachowania poufności oraz zakazie konkurencji pokrywają się zakresem z obowiązkami powoda wynikającymi z wykonywania przez niego zawodu radcy prawnego, trafna jest teza Sądu Najwyższego o tym, że umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy zawarta z radcą prawnym wykonującym obsługę prawną pracodawcy jest bezwzględnie nieważna jako pozbawiona swojej causae na podstawie art. 58 § 1 kc. w związku z art. 300 oraz art. 101 ² kp.

Strona pozwana wskazała również, że zakaz konkurencji wynikający z umowy z dnia 31.07.2023 r. został ograniczony do bardzo wąskiego obszaru działalności i z uwagi na swoją specyfikę ogranicza bardziej inżyniera niż prawnika, a mając na uwadze, że ilość podmiotów działających na rynku w tym obszarze jest stosunkowo niewielka, zakaz konkurencji nie może zostać uznany za uciążliwy lub znacząco ograniczający działalność gospodarczą prowadzoną przez powoda.

W ocenie pozwanej wszystkie obowiązki, jakie wykonywał powód u pracodawcy, mieściły się w ustawowo określonym zakresie usług świadczonych przez radcę prawnego wynikających z art. 6 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, a w szczególności obowiązki związane z kontrolowaniem procesów i zapewnieniem zgodności działalności spółki z przepisami prawa i regulaminami, działania z zakresu działalności przemysłowej. Pozwana podniosła także, że powód również opiniował umowy, proponował zapisy aneksów czy udzielał merytorycznego wsparcia w procesie rozpoznawania reklamacji kontrahentów, na dowód czego wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z korespondencji e-mail pomiędzy powodem a pracownikami strony pozwanej.

Strona pozwana podkreśliła także, że powód nie wskazał konkretnego przykładu ważnych i poufnych danych, do których miał dostęp. W ocenie strony pozwanej również katalog obowiązków określanych w praktyce jako typowe zadania compliance oficera, takie jak monitorowanie zmian legislacyjnych, wdrażanie i nadzorowanie procedur wewnętrznych, tworzenie i opiniowanie regulacji w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, ochrony danych osobowych, przeciwdziałanie korupcji czy whistleblowingu, nie wykracza poza ramy czynności doradczych i opiniodawczych, które radca prawny wykonuje w ramach bieżącej obsługi prawnej przedsiębiorstwa. Strona pozwana podkreśliła jednocześnie, że radca prawny posiada kompetencje zarówno prewencyjne, związane z projektowaniem i implementacją mechanizmów zgodności, jaki i interwencyjne, polegające na reprezentowaniu spółki przed sądami i organami administracji publicznej w przypadku stwierdzenia naruszeń.

W związku z powyższym, w ocenie strony pozwanej zakres działań na stanowisku compliance oficer stanowi węższą i wyspecjalizowaną część szerszych obowiązków radcy prawnego, a rozróżnienie między rolami ma charakter wyłącznie organizacyjny i nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego.

Powód ustosunkował się do powyższych twierdzeń pozwanej w piśmie z dnia 11.09.2025 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej – k. 201), podtrzymując w całości swoje stanowisko. W ocenie powoda obsługa pozwanej przez powoda na stanowisku X. (...) obejmowała szerszy zakres usług niż przedstawia to pozwana, a obsługa ta wykraczał poza obsługę prawną. W szczególności były to konsultacje w różnych sprawach z zakresu szeroko pojętej działalności pozwanej, jak własności przemysłowej, procedur bezpieczeństwa, regulaminów związanych z mieniem pozwanej i prawami i obowiązkami pracowników, procedurami związanymi z ochroną danych osobowych, bezpieczeństwem IT. Powód wskazał, jednocześnie, że nie ma dostępu do korespondencji z pozwaną, gdyż są to dokumenty wewnętrzne pozwanej, a świadczenie usług przez powoda nie zawsze było dokumentowane droga e-mailową z uwagi na wykonanie szeregu konsultacji z pracownikami pozwanej drogą werbalną. Podniósł także, że miał dostęp do wszelkich baz w firmie, które nie wymagały dostępu z punktu widzenia świadczenia usług prawnych. Przyznał, że choć miał wykonywać w pracy również obowiązki radcy prawnego w sprawach dłużników i kierować sprawy do sądu, to natłok spraw, w tym nieuregulowanych organizacyjnie kwestii u pozwanej sprawił, że powód nie miał czasu zająć się innymi sprawami niż uporządkowaniem kwestii organizacyjnych i prawnych jako X. (...), a także kwestii związanych z działalnością pozwanej w zakresie własności przemysłowej, roszczeń państwa o zwrot środków, zaległości w instytucjach. Podniósł również, że pozwana nie miała zaktualizowanych regulaminów, w tym regulaminów pracy, określonych ryzyk zagrożenia na stanowiskach, które to kwestie powód konsultował z zewnętrznym bhp- owcem. Zwrócił uwagę, że wykonując swoje obowiązki u pozwanej musiał wyliczać różnego rodzaju kwestie, jak wzrosty kosztów przy kontraktach, co w ocenie powoda nie było typową usługą prawną. Powód podniósł także, że częścią pracy X. (...) jest opracowanie regulaminów i wprowadzenie ich w firmie, kontrolowanie zgodności ich przestrzegania w firmie, badanie zgodności funkcjonowania firmy z powszechnie obowiązującym prawem, co w ocenie powoda nie jest typową działalnością jaką wykonuje radca prawny, który głównie zajmuje się rozwiązywaniem casusów - problemów z punktu widzenia obowiązującego prawa w konkretnych sprawach. Powód stanął na stanowisku, że zawód X. (...) ma szerszy zakres niż radca prawny. W ocenie powoda strony umówiły się na pracę typową dla X. (...), a nie radcy prawnego, a usługi radcy prawnego świadczone przez powoda miały być tylko dodatkowa usługą.

Ponadto, powód podniósł, że strona pozwana to przedsiębiorca, osoba prawna, profesjonalista w dziedzinie w której działa i tak powinna być oceniana na gruncie niniejszej sprawy. Wobec tego, w ocenie powoda ciężko uznać, że strony zawierając umowę na świadczenie przez powoda usług jako X. (...) wraz z umową o zakazie konkurencji, ułożyły wzajemnie stosunek umowny na świadczenie przez powoda usług, w sposób sprzeczny z naturą stosunku, w sposób sprzeciwiający się ustawie czy zasadom współżycia społecznego. Powód podniósł również, że pozwana chciała zawrzeć umowę o zakazie konkurencji, co mogło być spowodowane tym, że pozwana nie byłaby w stanie rozdzielić informacji na te z obsługi prawnej i inne, które powód uzyskałby w trakcie świadczenia usług dla pozwanej, a które byłby istotne dla pozwanej i których wykorzystanie mogłoby wyrządzić pozwanej szkodę. W ocenie powoda branże, których dotyczył zakaz konkurencji były istotne dla pozwanej i to ona zdecydowała o konieczności zawarcia umowy o zakazie konkurencji.

W odpowiedzi na powyższe pismo powoda, strona pozwana złożyła pismo procesowe w dniu 06.11.2025 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej – k. 204), podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W ocenie strony pozwanej powód dopuścił się jedynie polemiki z argumentacją strony pozwanej, opierając się na wcześniej już przytoczonych twierdzeniach, a w rzeczywistości zakres obowiązków powoda na podjętym stanowisku pracy obejmował czynności stricte prawnicze i ściśle związanych z zawodem radcy prawnego, także w przypadku czynności z zakresu własności przemysłowej, tworzenia i aktualizacji regulaminów wewnętrznych, prowadzenia sprawy dot. roszczenia państwa o zwrot środków, zaległości w instytucjach, tworzenia systemów na potrzeby realizacji założeń ustawy (...). Ponadto, w ocenie strony pozwanej powód nie udowodnił, że jego zakres obowiązków wykraczał poza zadanie przypisane zwyczajowo do stanowiska radcy prawnego, ani że wykonywane przez niego czynności nie są właściwe dla zawodu radcy prawnego.

Na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska wyrażone w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powód G. I. został zatrudniony przez pozwaną (...) sp. z o.o. (pop. (...) sp. z o.o.) z siedzibą we L. od 01.09.2023 r. na podstawie umowy o pracę na czas określony na stanowisku „X. (...), Radca Prawny” w pełnym wymiarze czasu pracy.

Bezsporne, a nadto dowód:



umowa o pracę na czas określony z dnia 31.07.2023 r. (k. 12).

Powód jest radcą prawny. W kwietniu 2016 roku rozpoczął wykonywanie jednoosobowej działalności gospodarczej pod firmą Kancelaria (...) (...). (...) sp. z o.o. z siedzibą we L. zajmuje się działalnością gospodarczą w obszarze inżynierii i związanego z nią doradztwa technicznego w branży akustycznej i wibroakustycznej.

Bezsporne

Powód pracując u pozwanej na zajmowanym stanowisku był odpowiedzialny za zapewnienie przestrzegania przez pracodawcę zewnętrznych przepisów prawa i polityk wewnętrznych, minimalizowanie ryzyka prawnego i finansowego. Powód w ramach pracy udzielał porad prawnych, tworzył i aktualizował regulaminy wewnętrzne pozwanej, prowadził sprawy dot. roszczeń państwa o zwrot środków i zaległości w instytucjach. Miał także reprezentować pozwaną w postępowaniach przed sądami. Pracownicy pozwanej konsultowali się z powodem w sprawach zawieranych przez pozwaną umów, które powód analizował, a następnie sugerował w nich zmiany. Powód zajmował się także sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych i (...). Sporządzał regulaminy konieczne z punktu widzenia prawa pracy. Powód w ramach konsultacji z pracownikami wyjaśniał im znaczenie pojęć prawnych, w tym w szczególność w zakresie pojęć stosowanych w prawie własności przemysłowej. Jednocześnie nie miał dostępu do finansów firmy, nie zarządzał spółką. W ramach wykonywanych obowiązków wykonywał drobne wyliczenia. Dokumenty, które otrzymywał do wglądu nie zawierały wiedzy know-how spółki, nie miał dostępu do szczegółowych informacji technicznych i technologicznych spółki. Wszelkie wykonywane przez powoda czynności u pozwanej stanowiły świadczenie pomocy prawnej.

Dowód:



korespondencja mailowa pomiędzy powodem a pracownikami strony pozwanej od 8 listopada 2023 r. do 12 czerwca 2023 r. - k. 157-166.



korespondencja mailowa pomiędzy powodem a pracownikami strony pozwanej od 18 czerwca 2023 r. do 19 czerwca 2024 r. - k. 167-172.



korespondencja mailowa pomiędzy powodem a pracownikami strony pozwanej od 29 maja 2024 r. do 5 czerwca 2024 r. - k. 173-174.



korespondencja mailowa pomiędzy powodem a pracownikami strony pozwanej z dnia 27 czerwca 2024 r. - k. 175-176.



korespondencja mailowa pomiędzy powodem a pracownikami strony pozwanej od 13 czerwca 2024 r. do 18 czerwca 2024 r. - k. 177-183.



korespondencja mailowa pomiędzy powodem a pracownikami strony pozwanej od 6 lutego 2024 r. do 20 czerwca 2024 r. - k. 184-187.



wiadomość e-mail z dnia 20 czerwca 2024 r., k. 188.



zeznania świadka X. J. na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r., k. 244.



przesłuchanie powoda G. I. na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r., k. 244v, 245.



przesłuchanie wiceprezesa V. I. za stronę pozwaną na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r., k. 245v, 246.



przesłuchanie członka Zarządu U. Z. za stronę pozwaną na rozprawie w dniu 4 marca 2025 r., k. 299- 300.



Dnia 31.07.2023 r. przy zawarciu umowy o pracę strony zawarły również umowę o zakazie konkurencji oraz umowę o zachowaniu poufności.

Bezsporne, a nadto dowód:



umowa o zakazie konkurencji z dnia 31.07.2023 r. (k.12).



umowa o zachowaniu poufności z dnia 31.07.2023 r. (k. 12).

W § 1 ust. 1 umowy o zakazie konkurencji określono na czym polegać ma prowadzenie działalności konkurencyjnej w stosunku do działalności pracodawcy, w szczególności było to:



prowadzenie, bezpośrednio lub pośrednio, jakiejkolwiek działalności konkurencyjnej w stosunku do działalności pracodawcy na własny rachunek w formie indywidualnej działalności gospodarczej, jako wspólnik w spółce cywilnej lub spółce osobowej lub jako członek spółdzielni, zarówno odpłatnie, jak i nieodpłatnie;



wykonywanie pracy w ramach umowy o pracę lub świadczenie usług w ramach umowy zlecenia lub na podstawie innego stosunku prawnego, stale, okresowo, jak i incydentalnie, na rzecz podmiotu prowadzącego działalności konkurencyjną w stosunku do działalności pracodawcy;



nabywanie lub obejmowanie udziałów lub akcji lub innych tytułów uczestnictwa spółkach kapitałowych prowadzących działalność konkurencyjną w stosunku do działalności pracodawcy; obejmowanie stanowisk w organach zarządzających, nadzorujących lub kontrolujących w spółkach handlowych, spółdzielniach lub innych podmiotach, prowadzących działalność konkurencyjną w stosunku do pracodawcy;



działanie w charakterze pełnomocnika, prokurenta, doradcy, pośrednika, agenta lub w innym podobnym charakterze na rzecz podmiotu prowadzącego działalność konkurencyjną w stosunku do działalności pracodawcy.

W § 1 ust. 2 umowy o zakazie konkurencji określono, że termin „działalność konkurencyjna w stosunku do działalności pracodawcy” oznacza „jakąkolwiek działalność polegająca na świadczeniu usług z zakresu akustyki architektonicznej, akustyki przemysłowej, wibroakustyki maszyn, akustyki środowiskowej dla klientów działających w branży architektonicznej, budowlanej przemyśle maszynowym, obronnym, energetycznym, motoryzacyjnym i lotniczym. Dla oceny czy dany podmiot prowadzi działalność konkurencyjną w stosunku do pracodawcy pod uwagę należy brać nie tylko przedmiot działalności wynikający z dokumentów stanowiących podstawę działania tego podmiotu, ale również przedmiot działalności faktycznie wykonywanej przez ten podmiot oraz pracodawcę. Przy czym przez podmiot prowadzących działalność konkurencyjną wobec pracodawcy należy rozumieć podmiot z siedzibą w Rzeczypospolitej Polskiej lub za granicą, niezależnie od jego formy prawnej, który prowadzi działalność na terytorium Unii Europejskiej.”

W § 1 umowy o zakazie konkurencji określono zakaz konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy, a w § 2 umowy określono zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 umowy w okresie 3 miesięcy od dnia ustania stosunku pracy pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy w rozumieniu § 1 ust. 1 i 2 umowy. Zgodnie z § 2 ust. 2 pracodawca w czasie trwania klauzuli konkurencyjnej wynikającej z postanowień niniejszego paragrafu, zobowiązuje się do wypłaty Pracownikowi w miesięcznych równych ratach odszkodowania w wysokości 50% wynagrodzenia brutto otrzymanego przez pracownika przez okres 6 (słownie: sześć) miesięcy przed ustaniem stosunku pracy. Przelew raty nastąpi nie później niż w ciągu pierwszych 10 dni następnego miesiąca kalendarzowego po miesiącu, w którym pracownik powstrzymał się od prowadzenia działalności konkurencyjnej, na rachunek bankowy pracownika właściwy do wypłaty wynagrodzenia w trakcie trwania stosunku pracy. Warunkiem wypłaty pracownikowi odszkodowania za dany miesiąc kalendarzowy jest złożenie przez niego oświadczenia o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej, w o którym mowa w ust. 3.

W myśl § 2 ust. 3 umowy o zakazie konkurencji „podpisane i wypełnione oświadczenie o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej, o którym mowa w ust. 2, pracownik zobowiązany jest przesłać pracodawcy na następujący adres e-mail: (...), w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca kalendarzowego, w którym pracownik powstrzymał się od prowadzenia działalności konkurencyjnej. Niezłożenie przez pracownika oświadczenia, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, traktowane będzie przez pracodawcę jako podjęcie przez pracownika działalności konkurencyjnej. Wzór oświadczenia o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej stanowi Załącznik nr 1 do umowy.”.

Bezsporne, a nadto dowód:



umowa o zakazie konkurencji z dnia 31.07.2023 r., k.12.

Powód został zatrudniony na miejsce poprzednio zatrudnionego radcy prawnego. Po rozwiązaniu stosunku pracy z powodem, spółka nawiązała współpracę z kancelarią prawną. W strukturach pozwanej spółki nie ma wyodrębnionego stanowiska X. (...).

Dowód:



przesłuchanie wiceprezesa J. X. za stronę pozwaną na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r., k. 246v.

Umowa o pracę zawarta z powodem na czas określony uległa rozwiązaniu z dniem 31.08.2024 r. Wynagrodzenie miesięczne powoda w okresie od 01.09.2023 r. do 30.11.2023 r. opiewało na kwotę 9000 zł brutto, a w okresie od 01.12.2023 r. do 31.08.2024 r. na kwotę 9500 zł brutto.

Bezsporne, a nadto dowód:



umowa o pracę na czas określony z dnia 31.07.2023 r. (k. 12).

Dnia 30.09.2024 r. powód przesłał na adres korespondencji mailowej pozwanej oświadczenie o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej w okresie od 01.09.2024 r. do 30.09.2024 r. wraz z wezwaniem do zapłaty kwoty 9500 zł w terminie 10.10.2024 r. Tego samego dnia przesłał pozwanej powyższe dokumenty również drogą pocztową.

Bezsporne, a nadto dowód:



korespondencja mailowa wysłana z adres (...) (...) na adres (...) z dnia 30.09.2024 r., k. 34.



wezwanie do zapłaty odszkodowania za zakaz konkurencji z dnia 30.09.2024 r., k. 36-37.



oświadczenie o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej w okresie od 01.09.2024 r. do 30.09.2024 r., k. 38.



potwierdzenie nadania przesyłki poleconej, k. 39.

W piśmie z dnia 14.10.2024 r. pozwana w odpowiedzi na wezwanie z dnia 30.09.2024 r. odmówiła zapłaty odszkodowania, wskazując, że umowa o zakazie konkurencji jest nieważna w świetle postanowień art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Pozwana zwolniła w piśmie powoda z obowiązku powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy.

Bezsporne, a nadto dowód:



pismo strony pozwanej z dnia 14.10.2024 r., k. 63-65.



potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej z dnia 18.10.2024 r., k. 68.

Dnia 29.10.2024 r. powód przesłał na adres korespondencji mailowej oświadczenie o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej w okresie od 01.10.2024 r. do 29.10.2024 r. wraz z wezwaniem do zapłaty kwoty 3064,50 zł w terminie 10.11.2024 r. Dnia 29.10.2024 r. powód przesłał pozwanej powyższe dokumenty również drogą pocztową.

Bezsporne, a nadto dowód:



korespondencja mailowa wysłana z adresu (...).com na adres (...) z dnia 29.10.2024 r., k. 35.



wezwanie do zapłaty odszkodowania za zakaz konkurencji z dnia 30.09.2024 r., k. 40-42.



oświadczenie o nieprowadzeniu działalności konkurencyjnej w okresie od 01.10.2024 r. do 29.10.2024 r., k. 43.



potwierdzenie nadania przesyłki poleconej, k. 44.

W pismach z dni 6.11.2024 r. i 19.11.2024 r. pozwana w odpowiedzi na wezwania do zapłaty z dni 30.09.2024 r. oraz 29.10.2024 r. odmówiła zapłaty odszkodowania, podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z dnia 9.10.2024 r.

Bezsporne, a nadto:



pismo strony pozwanej z dnia 6.11.2024 r., k. 66.



potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej z dnia 6.11.2024 r., k. 67-68.



pismo strony pozwanej z dnia 19.11.2024 r., k. 64.



potwierdzenie odbioru przesyłki poleconej z dnia 29.11.2024 r. , k. 70.

Umowa o zakazie konkurencji z dnia 31.07.2025 r. zawarta przez strony jest bezwzględnie nieważna.

Średnie miesięczne wynagrodzenie powoda z ostatnich trzech miesięcy pracy liczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy wyniosło 10.609,52 zł brutto.

Dowód:



zaświadczenie o dochodach z dnia 7.05.2025 r., k. 137.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Stan faktycznych w sprawie Sąd ustalił na podstawie zaoferowanych przez strony postępowania dowodów z dokumentów wymienionych w treści uzasadnienia znajdujących się w aktach sprawy, dopuszczonych przez Sąd jako dowód w sprawie na podstawie art. 243 ² k.p.c. (k. 443v.), a także w aktach osobowych powoda, albowiem ich wiarygodność i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu i nie została skutecznie zakwestionowana przez żadną ze stron.

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się także na dowodzie z zeznań świadka X. J. oraz przesłuchania wiceprezesa V. I. i wiceprezesa J. X. w charakterze strony pozwanej, jako, że były one w ocenie Sądu spójne, logiczne, wewnętrznie uporządkowane, a także wzajemnie się uzupełniały, skutkiem czego Sąd uznał je za wiarygodne.

Zeznania świadka X. J. miały znaczenie dla ustaleń stanu faktycznego. Choć świadek nie miał szczegółowej wiedzy na temat zakresu obowiązku powoda, to był w stanie jednoznacznie potwierdzić, że powód świadczył pomoc prawną, konsultując przedkładane mu przez pracowników umowy zawierane przez pozwaną. Świadek podał konkretne przykłady umów, które konsultował z powodem, co przyczyniło się do uznania przez
Sąd zeznań tego świadka za wiarygodne.

Sąd oparł się także w ustaleniach faktycznych na dowodzie z przesłuchania w charakterze strony pozwanej: wiceprezesa V. I. i wiceprezesa J. X. oraz członka Zarządu U. Z., którym w całości dał wiarę jako spójnym i wzajemnie uzupełniającym się i znajdującymi potwierdzenie w zeznaniach świadków. Członkowie Zarządu strony pozwanej odpowiadali na pytania spontanicznie, a ich wywód był wewnętrznie uporządkowany.

Ustalając stan faktyczny w sprawie Sąd przeprowadził także dowód z przesłuchania powoda G. I., jednak nie dał mu wiary. Twierdzenia powoda nie korespondowały z zeznaniami świadka X. J. oraz twierdzeniami strony pozwanej, a sam powód nie był w stanie wskazać na czym konkretnie miałyby polegać wykonywane przez niego czynności, które nie były świadczeniem pomocy prawnej. Wskazywał jedynie, że czynności te były wykonywane w pewnych obszarach, takich jak własność przemysłowa, jednak z dowodów, w szczególności z przesłuchania strony pozwanej, wynikało, że czynności wykonywane w tych obszarach stanowiły świadczenie pomocy prawnej.

W niniejszym postępowaniu powód dochodził zapłaty odszkodowania za przestrzeganie przez niego zakazu konkurencji po ustaniu stosunku pracy do dnia 10.10.2024 r. na podstawie art. 101 ² k.p., natomiast strona pozwana wnosiła o oddalenie powództwa w całości.

W niniejszej sprawie bezsporne pozostawało to, na jakim stanowisku powód został zatrudniony, a także to, że strony zawarły w dniu 31.07.2024 r. umowę o zakazie konkurencji. Strony nie zgadzały się natomiast co do tego, czy zawarta przez nie umowa była ważna.

Strona pozwana powoływała się na treść orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2016 r., wydanego w sprawie II PK 73/15, podnosząc, że zawarta umowa jest bezwzględnie nieważna. W ww. orzeczeniu Sąd Najwyższy stwierdził bowiem, że umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy zawarta z radcą prawnym, który w ramach obowiązków pracowniczych wykonuje obsługę prawną pracodawcy pozbawiona jest swojej causae, wobec braku możliwości wykorzystania przez radcę prawnego informacji uzyskanych podczas zatrudnienia z uwagi na przepisy normujące zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz z zasady etyki radcy prawnego i jako pozbawiona causae na podstawie art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. jest bezwzględnie nieważna.

Powód stanął natomiast na stanowisku, że przy wykładni, na jaką powołuje się pozwana, kwestia braku causae może dotyczyć ewentualnie informacji objętych tajemnicą zawodową wynikających ze świadczenia usługi prawnej a zachowanie poufności informacji objęte umową o poufności czy tajemnicą zawodową, jest czymś innym niż zakaz konkurencji, który ogranicza powoda w wykonywaniu pracy na rzecz innych podmiotów oraz w prowadzeniu indywidualnej działalności gospodarczej. Strona powodowa wskazała, że przyjęcie za cytowanym przez pozwaną orzeczeniem, że zakaz konkurencji występuje „niejako z automatu” po zakończeniu stosunku pracy z radcą prawnym, także wówczas gdy umowa o zakazie konkurencji nie została zawarta, ograniczałoby wolność gospodarczą i tworzy nową konstrukcję prawną, nieuregulowaną ustawowo, w której nie chodzi o zachowanie poufności informacji przez radcę prawnego. Stwierdził, że zakaz konkurencji stanowi ograniczenie swobody działalności, które musi być wyraźnie ustawowo zapisane, przez określenie warunków takiego ograniczenia, a nie wprowadzone dowolnie przez rozszerzającą wykładnię prawa.

W powiązaniu z powyższymi stanowiskami strony spierały się także o to, co należało do obowiązków powoda jako pracownika pozwanej. Powód stał na stanowisku, że świadczenie przez niego pracy na rzecz pozwanej polegało głównie na wykonywaniu czynności X. (...), czynności te nie były nie były czynnościami mieszczącymi się w zakresie czynności wykonywanych przez radców prawnych, a świadczenie przez niego pomocy prawnej pozwanej stanowiło czynności dodatkowe. Zdaniem strony pozwanej, wszelkie obowiązki wykonywane przez powoda stanowiły świadczenie pomocy prawnej przez powoda jako radcę prawnego.

W pierwszej kolejności należy odnieść się do podnoszonej przez stronę pozwaną kwestii ważności zawartej umowy o zakazie konkurencji. W tym zakresie Sąd w niniejszej sprawie podzielił w całości i przyjął za własne stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w orzeczeniu z dnia 12 kwietnia 2016 r. w sprawie II PK 73/15.

Przepisy Kodeksu pracy dopuszczają możliwość zawarcia pomiędzy pracodawcą a pracownikiem umowy o zakazie podejmowania działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy w trakcie zatrudnienia (art. 101 ¹ k.p.) i po rozwiązaniu stosunku pracy (art. 101 ² k.p.). Przepisy te służą zarówno ochronie interesów pracodawcy, jak i ochronie pracowników przed takim ukształtowaniem umowy, które prowadziłoby do obiektywnie nieuzasadnionego ograniczenia wolności podejmowania zatrudnienia. Zakaz konkurencji stanowi umowne ograniczenie wolności pracy, a przepisy dopuszczające taką ingerencję w sferę wolności limitują jednocześnie jej zakres do działalności konkurencyjnej lub zatrudnienia konkurencyjnego. Ponieważ dotyczą one ograniczeń jednej z podstawowych wolności, nie powinny być interpretowane rozszerzająco, a dokonywane przy ich stosowaniu oceny powinny być oparte na obiektywnych kryteriach. Ograniczenie pracownika w wykonywaniu pracy w ramach zakazu konkurencji powinno być tak skonstruowane i interpretowane, by wolność pracy, mająca dla pracownika fundamentalne znaczenie, nie była limitowana ponad rzeczywistą potrzebę.

Zgodnie z art. 101 ¹ § 1 k.p., w zakresie określonym w odrębnej umowie, pracownik nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność (zakaz konkurencji). Natomiast w myśl art. 101 ² § 1 k.p., przepis art. 101 ¹ § 1 stosuje się odpowiednio, gdy pracodawca i pracownik mający dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę, zawierają umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy. Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy ma więc charakter przyczynowy, zawiera się ją dlatego, że pracownik ma dostęp do szczególnie ważnych informacji, a ich ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Inaczej rzecz ujmując, celem tej umowy jest wyłączenie możliwości praktycznego wykorzystania wiedzy i umiejętności uzyskanych w toku zatrudnienia u danego pracodawcy w samodzielnej działalności konkurencyjnej oraz przy wykonywaniu pracy na rzecz podmiotów, które taką działalność prowadzą, bowiem mogłoby to prowadzić do wystąpienia szkody po stronie pracodawcy.

Zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego w rozumieniu art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. Zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz zasady organizacji i działania samorządu radców prawnych - sprawującego stosownie do art. 17 ust. 1 Konstytucji pieczę nad należytym wykonywaniem tego zawodu w interesie publicznym - określa ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych. Według art. 3 ust. 2-5 u.r.p., w brzmieniu obowiązującym od 15 września 1997 r., radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego (ust. 2) i jest obowiązany zachować w tajemnicy wszystko, o czym dowiedział się w związku z udzieleniem pomocy prawnej (ust. 3); obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez radcę prawnego nie może być ograniczony w czasie (ust. 4); nie można też radcy prawnego zwolnić z obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej co do faktów, o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej lub prowadząc sprawę (ust. 5).

Obowiązku zachowania przez radcę prawnego w tajemnicy informacji uzyskanych w związku z udzielaniem pomocy prawnej dotyczą także w szerokim zakresie zasady etyki radcy prawnego (reguły sformalizowanej deontologii zawodowej), stanowione przez samorząd radcowski.

W art. 57 pkt 7 u.r.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 września 1997 r. przyznana została Krajowemu Zjazdowi Radców Prawnych - organowi samorządu radców prawnych - kompetencja do uchwalania, w ramach sprawowanej przez ten samorząd zgodnie z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu radcy prawnego, zasad etyki radców prawnych. Działając na podstawie art. 57 pkt 7 u.r.p., VIII Krajowy Zjazd Radców Prawnych uchwałą z dnia 10 listopada 2007 r. nr 5/2007, która weszła w życie 1 stycznia 2008 r., uchwalił Kodeks etyki radcy prawnego (jednolity tekst tego Kodeksu uwzględniający zmiany wprowadzone 6 listopada 2010 r. ogłoszony został uchwałą Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 grudnia 2010 r., nr 8/VIII/2010).

Zgodnie z art. 12 tego Kodeksu, istota zawodu radcy prawnego polega na tym, że uzyskuje on od klienta w zaufaniu informacje, których klient nie ujawniłby nikomu; radca prawny jest zobowiązany do zachowania w tajemnicy wszystkiego, o czym dowiedział się w związku z wykonywaniem czynności zawodowych; obowiązek zachowania w tajemnicy obejmuje wszystkie uzyskane przez radcę prawnego informacje, niezależnie od ich formy lub sposobu ich utrwalania; obowiązek zachowania w tajemnicy zawodowej obejmuje nie tylko zakaz ujawnienia informacji, lecz także skorzystania z nich w interesie własnym lub osoby trzeciej. W myśl art. 22 ust. 2 tego Kodeksu, radca prawny ma też obowiązek powstrzymać się od występowania na rzecz nowego klienta, jeżeli występuje ryzyko naruszenia zobowiązania do poufności wobec poprzedniego klienta lub jeśli posiadana przez niego wiedza o sprawach poprzedniego klienta dałaby nowemu klientowi nieuzasadnioną przewagę, w szczególności gdy wiedza posiadana przez radcę prawnego w sprawach innego klienta mogłaby dać jakiekolwiek korzyści nowemu klientowi (podobne postanowienia zawiera Kodeks etyki radców prawnych, który wszedł w życie 1 lipca 2015 r. - por. art. 16, 16, 17, 26, 28, 29).

Tak ukształtowany, jak wyżej przedstawiono, obowiązek zachowania tajemnicy przez radcę prawnego jest - podkreślił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2004 r., SK 64/03 - nierozerwalnie związany ze statusem zawodu radcy prawnego: jego przynależnością do wyróżnionej w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP kategorii zawodów zaufania publicznego. Obowiązek ten został ustanowiony w interesie klientów radców prawnych, a nie samych radców. Klienci przekazują radcy informacje dotyczące ich ważnych dóbr i interesów. Musi temu towarzyszyć zachowanie poufności. Zachowania poufności wymaga przede wszystkich ochrona tych dóbr i interesów. Zachowanie poufności jest nieodzowne także do prawidłowego wykonania zleconej usługi. Warunkiem prawidłowego udzielenia pomocy prawnej klientowi jest uzyskanie od niego wszystkich potrzebnych posiadanych przez niego informacji. Klient nie powinien powstrzymywać się przed ich przekazaniem z obawy niezachowania ich w tajemnicy.

Obowiązek zachowania tajemnicy przez radcę prawnego ma jednak znaczenie wykraczające także poza stosunek zachodzący pomiędzy radcą a klientem. Prawidłowe wykonywanie zawodu radcy prawnego leży w interesie nie tylko klientów, ale i samorządu radcowskiego oraz wymiaru sprawiedliwości.

Obowiązek zachowania tajemnicy przez radcę prawnego obwarowany jest różnorakimi sankcjami prawnymi. W szczególności radca prawny ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną klientowi wskutek ujawnienia uzyskanych od niego informacji. Do radcy prawnego w związku z naruszeniem przez niego tajemnicy zawodowej może mieć też zastosowanie art. 266 § 1 k.k.

Doniosłość obowiązku zachowania tajemnicy przez radcę prawnego podkreśla art. 27 u.r.p., w kształcie obowiązującym od 15 września 1997 r. Zawarta w nim rota ślubowania składanego przez radcę prawnego brzmi: "Ślubuję uroczyście w wykonywaniu zawodu radcy prawnego przyczyniać się do ochrony i umacniania porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązki zawodowe wypełniać sumiennie i zgodnie z przepisami prawa, zachować tajemnicę zawodową, postępować godnie i uczciwie, kierując się zasadami etyki radcy prawnego i sprawiedliwości".

Powód był zatem zobowiązany do zachowania w tajemnicy wszystkich uzyskanych w związku z wykonywaniem obsługi prawnej pozwanej spółki poufnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić tę spółkę na jakąkolwiek szkodę już na podstawie przytoczonych przepisów normujących zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz zasad etyki radcy prawnego. Choć z tych przepisów i zasad nie wynikał zakaz świadczenia przez powoda obsługi prawnej, ani wykonywania usług innego rodzaju dozwolonych dla radców prawnych na rzecz innych podmiotów po zakończeniu obsługi pozwanej spółki, to jednak te przepisy i zasady zobowiązywały go w relacjach zawodowych z innymi podmiotami do bezwzględnego, nieograniczonego w czasie przestrzegania obowiązku zachowania w tajemnicy wszystkich uzyskanych w związku z obsługą spółki poufnych informacji, których ujawnienie mogłoby ją narazić na jakąkolwiek szkodę.

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy zawarta z powodem jako osobą wykonującą obsługę prawną strony pozwanej pozbawiona byłaby zatem swojej causae, skoro brak możliwości wykorzystania przez niego jakichkolwiek informacji uzyskanych podczas zatrudnienia u strony pozwanej wynikał już z przepisów normujących zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz z zasad etyki radcy prawnego.

Niedopełnienie obowiązków przez powoda jako radcy prawnego wynikających z przepisów normujących zasady wykonywania zawodu radcy prawnego oraz z zasad etyki radcy prawnego obwarowane zostało przy tym różnorodnymi sankcjami nie tylko na gruncie prawa cywilnego (art. 471 k.c. - odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania), ale też w obszarze odpowiedzialności dyscyplinarnej, a nawet karnej, wobec czego umowa o zakazie konkurencji w niniejszej sprawie nie mogła służyć lepszemu zabezpieczeniu interesów strony pozwanej w tym kontekście.

Brak lub wadliwość causae dla czynności prawnych kauzalnych powoduje ich bezwzględną nieważność (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.). W przypadku czynności obligatoryjnych kauzalnych, z nieprawidłową causae, świadczenie osoby zobowiązanej nie może być skutecznie dochodzone na gruncie przepisów o wykonaniu zobowiązań.

Jak przy tym podkreślił Sąd Najwyższy w przywoływanym wyroku „Brak causae w umowie o zakazie konkurencji dotyczy jedynie pracownika będącego radcą prawnym i w ramach swoich obowiązków pracowniczych wykonującego obsługę prawną pracodawcy, a nie osoby, która będąc radcą prawnym, zajmuje stanowisko niezwiązane z obsługą prawną podmiotu zatrudniającego”.

Stanowisko Sądu Najwyższego mogło znaleźć więc zastosowanie w niniejszej sprawie jedynie w przypadku stwierdzenia przez Sąd, że powód wykonując pracę na rzecz strony pozwanej świadczył pomoc prawną, a zajmowane stanowisko było związane z obsługa prawną pracodawcy.

Z ustalenie stanu faktycznego wynika, że powód udzielał porad prawnych oraz prowadził konsultacje prawne z pracownikami pozwanej, co bezspornie stanowiło czynności odpowiadające czynności wykonywanym przez radców prawnych. Czynnościami, które zdaniem powoda nie były charakterystyczne dla wykonywania zawodu radcy prawnego, a które powód wykonywał miały być czynności polegające na konsultacjach w różnych sprawach z zakresu szeroko pojętej działalności pozwanej, tj. sprawach z zakresu własności przemysłowej, procedur bezpieczeństwa, regulaminów związanych z mieniem pozwanej i prawami i obowiązkami pracowników, procedurami związanymi z ochroną danych osobowych, bezpieczeństwem IT, a także wyliczanie różnego rodzaju kwestii, jak wzrosty kosztów przy kontraktach. Nie było także w ocenie powoda typową działalnością radcy prawnego opracowanie regulaminów i wprowadzenie ich w firmie, kontrolowanie zgodności ich przestrzegania, badanie zgodności funkcjonowania firmy z powszechnie obowiązującym prawem, co jednocześnie miało być elementem jego pracy jako X. (...). W ocenie powoda praca radcy prawnego polega głównie na rozwiązywaniu casusów - problemów z punktu widzenia obowiązującego prawa w konkretnych sprawach. Powód stanął na stanowisku, że zawód X. (...) ma szerszy zakres niż radca prawny.

Sąd nie podzielił powyższego stanowiska powoda.

W myśl art. 4 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu pomocy prawnej. Zgodnie z art. 6 ww. ustawy świadczenie pomocy prawnej przez radcę prawnego polega w szczególności na udzielaniu porad i konsultacji prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed urzędami i sądami w charakterze pełnomocnika lub obrońcy. Ustawa o radcach prawnych nie zawiera więc precyzyjnej definicji pomocy prawnej, a ustawodawca w regulacjach prawnych ograniczył się jedynie do przykładowego (na co jasno wskazuje użyty w przepisie zwrot "w szczególności") wskazania co wchodzi w zakres pojęcia pomocy prawnej, wymieniając jedynie najbardziej typowe czynności które mieszczą się w ramach wykonywania zawodu prawniczego. W orzecznictwie podkreśla się, że występują dwa elementy konstruujące pojęcie pomocy prawnej, po pierwsze jest to kwalifikacja podmiotowa polegająca na realizacji tych czynności przez radcę prawnego, a po drugie jest natomiast wyróżnienie przedmiotowe w oparciu o kryterium usług prawnych wymagających określonej wiedzy i analizy prawnej (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 26.02.2025 r., XXIII Zs 150/24, LEX nr 3904721).

Jak wskazuje się w doktrynie, do charakterystycznych, a zarazem istotnych cech pomocy prawnej należy zakwalifikować subsumpcję ustaleń stanu faktycznego oraz obowiązujących norm prawnych i uzupełniających ich norm pozaprawnych. Przepis art. 6 wymienionej ustawy pomija takie czynności składające się na pomoc prawną radcy prawnego jak zastępstwo materialnoprawne, przygotowywanie projektów dokumentów, prowadzenie korespondencji urzędowej czy zarządzanie ryzykiem prawnym. Ze względu na otwarty katalog czynności wchodzących w zakres pomocy prawnej za aktywność niemieszczącą się w tym pojęciu można uznać wszystkie zajęcia, które nie służą optymalizacji udzielanej pomocy prawnej, lecz za cel główny stawiają inny rodzaj świadczeń. Czynności o charakterze szkoleniowym, choć formalnie mogą stanowić odrębny przedmiot działalności, objęte są np. świadczeniem pomocy prawnej, jeśli mają względem niej podporządkowany charakter, którego nie można z pewnością dopatrzyć się w aktywności lub działalności handlowej, produkcyjnej czy rolniczej ( B. Sołtys w: T. Scheffler (red.) Ustawa o radcach prawnych. Komentarz. wyd. 2, 2022, komentarz do art. 6, Legalis).

Mając na uwadze powyższe, obowiązki wykonywane przez powoda na podstawie zawartej z pozwaną umowy o pracę w ocenie Sądu mieściły się w zakresie czynności wykonywanych przez radców prawnych w ramach świadczenia pomocy prawnej. Czynnościami tymi było bezsporne konsultowanie wszelkich umów z powodem przez pracowników pozwanej, ale także wykonywanie obowiązków z zakresu własności przemysłowej, procedur bezpieczeństwa, regulaminów związanych z mieniem pozwanej i prawami i obowiązkami pracowników, procedurami związanymi z ochroną danych osobowych, bezpieczeństwem IT, a także wyliczanie różnego rodzaju kwestii. Z dowodu z przesłuchania strony pozwanej wynikało bowiem, że powód w powyższym zakresie działalności pozwanej wyjaśniał w ramach konsultacji pracownikom pozwanej terminologię związaną z daną dziedziną prawa. Celem czynności podejmowanych w powyższych obszarach było zatem świadczenie pomocy prawnej pozwanej poprzez udzielanie porad prawnych i sporządzenie projektów aktów prawnych takich jak regulaminy, co stanowi czynności będące świadczeniem pomocy prawnej wymienione expressis verbis w treści art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

Ponadto, podnoszone przez powoda dokonywanie wyliczeń różnego rodzaju, a także zajmowanie się sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych w ocenie Sądu stanowiło czynności pomocnicze, podporządkowane świadczeniu pomocy prawnej przez powoda pozwanej, umożliwiające weryfikację zgodności z prawem dokumentów oraz uiszczania przez pozwaną składek na ubezpieczenie społeczne, co również mieści się w definicji świadczenia pomocy prawnej. Niczym nieuzasadnionym jest przekonanie powoda o tym, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega wyłącznie na rozwiązywaniu casusów. Z samego przepisu art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych wynika bowiem, że w zakres czynności stanowiących świadczenie pomocy prawnej przez radców prawnych wchodzi także chociażby sporządzanie projektów aktów prawnych, co nie stanowi rozwiązywania problemów z punktu widzenia obowiązującego prawa w konkretnych sprawach, a jednak ustawodawca uznał to za element świadczenia przez radców prawnych pomocy prawnej.

Co wymaga podkreślenia, podczas wykonywania obowiązków powód nie uzyskał żadnych poufnych informacji, których nie miał by obowiązku zachować w tajemnicy na podstawie przepisów obowiązujących radców prawnych. Jak ustalono w stanie faktycznym, powód analizując dokumenty przedkładane mu do weryfikacji przez pracowników pozwanej, nie uzyskiwał dostępu do danych stanowiących rozwiązania technologiczne spółki, praktyki know-how, a wszelkie pomysły były przedstawiane powodowi jedynie w ogólnym zarysie, koniecznym do udzielenia pomocy z zakresu prawa.

W tym miejscu należy także wskazać, że w ocenie Sądu powód wykonując swoje obowiązki, wykonywał obowiązki właściwe dla stanowiska X. (...), tj. kontrolował procesy w firmie pozwanej, w tym ich zgodności z prawem i regulaminami, jednak to nie oznaczało, że dokonywane przez niego czynności nie mieszczą się w zakresie świadczenia pomocy prawnej jako radca prawny. Czynności wykonywane przez powoda jako X. (...) stanowiły wycinek czynności, które mógł on podejmować jako radca prawny, a jak wynikało ze stanu faktycznego, w zakres obowiązków powoda wchodziło również wykonywanie czynności, których X. (...) wykonywać by nie mógł nie będąc jednocześnie radca prawnym. Jako przykład takich czynności należy reprezentowanie spółki przed sądami, co jak stwierdził powód należało do jego obowiązków.

O wykonywaniu przez powoda czynności stanowiących w istocie świadczenie pomocy prawnej, a nie jedynie obowiązki X. (...) świadczą także okoliczności towarzyszące zatrudnieniu i zakończeniu współpracy z powodem przez pozwaną oraz struktura organizacyjna pozwanej. Powód został bowiem zatrudniony po zakończeniu współpracy przez pozwaną spółkę z radcą prawnym poprzednio obsługującym spółkę, a po rozwiązaniu umowy z powodem, pozwana nawiązała współpracę z kancelarią prawną. Jednocześnie w strukturze pozwanej brak wyodrębnionego stanowiska X. (...). Powyższe świadczy w ocenie Sądu o tym, że pozwana zatrudniając powoda, miała na celu zatrudnić radcę prawnego, celem zapewnienia obsługi prawnej spółki, a nie X. (...), wbrew wymienienia w nazwie stanowiska powoda w pierwszej kolejności stanowiska X. (...), który nie ma tak szerokich uprawnień jak radca prawny.

Wobec ustalenia powyższego, Sąd uznał, że powód świadczył na rzecz pozwanej de facto czynności będące świadczeniem pomocy prawnej i zajmował się na zajmowanym stanowisku obsługą prawną pozwanej.

W konsekwencji powyższego, Sąd uznał, że zawarta z powodem umowa o zakazie konkurencji jest bezwzględnie nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. jako pozbawiona causae, a w konsekwencji powyższego nie rodzi ona żadnych skutków prawnych z mocy prawa, a powód nie może skutecznie dochodzić swojego roszczenia wynikającego z art. 101 ² k.p.

Mając powyższe na uwadze, w punkcie I. sentencji wyroku Sąd oddalił powództwo w całości.

Orzeczenie o kosztach procesu zawarte w punkcie II. sentencji wyroku znalazło natomiast oparcie w przepisie art. 98 § 1 k.p.c., stosownie do której strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Z uwagi na oddalenie powództwa w całości powód jako strona przegrywająca sprawę została zobowiązana do zwrotu na rzecz strony pozwanej poniesionych kosztów procesu, w wysokości 2700 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, stanowiących koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). O odsetkach od zasądzonych kosztów zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 ¹ zd. 1 k.p.c. zgodnie z którym, od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

W punkcie III. sentencji wyroku Sąd, w oparciu o treść art. 96 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 959 t.j.) zaliczył nieuiszczone koszty sądowe na rachunek Skarbu Państwa, mając na uwadze fakt, że powód jako pracownik był zwolniony od obowiązku ich ponoszenia.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.