Wyrok z 26 marca 2026, sygn. IV U 400/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 marca 2026 roku

Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Motyczyńska

Protokolant: Magdalena Kubiak - Myśliwek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2026 roku we Wrocławiu

sprawy z odwołania C. N.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we N.

z dnia 1 lutego 2024 r. znak: (...)

o odmowie prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 21 września 2023 roku

I.  oddala odwołanie;

II.  zasądza od ubezpieczonej C. N. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we N. kwotę 360 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;;

III.  koszty sądowe zalicza na rachunek Skarbu Państwa.

Sygn. akt IV U 400/24

UZASADNIENIE

Decyzją z 1 lutego 2024 r. (znak: (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we N. (dalej również: ZUS), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 5 stycznia 2024 r., odmówił ubezpieczonej C. N. prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 21 września 2023 r. z przyczyn podanych w uzasadnieniu.

W uzasadnieniu ww. decyzji ZUS m.in. wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy
i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia przyznania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, gdy protokół powypadkowy zawiera stwierdzenia bezpodstawne. Podał, także, że wedle art. 21 ust. 1 wymienionej ustawy, świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu gdy wyłączną przyczyną wypadku przy pracy, było naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Wskazał, że za działanie z rażącym niedbalstwem należy rozumieć między innymi sytuacje, w których poszkodowany zdaje sobie sprawę z grożącego mu niebezpieczeństwa, gdyż występuje ono w danych okolicznościach faktycznych, tak że każdy człowiek
o przeciętnej przezorności oceni je jako ewidentne - mimo to z naruszeniem przepisów bez potrzeby naraża się na niebezpieczeństwo ignorując następstwa swojego zachowania. ZUS następnie wyjaśnił, że z przedłożonej dokumentacji wypadkowej wynika, że wyłączną przyczyną wypadku przy pracy z dnia 21 września 2023 r. było naruszenie przez C. N. przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane wskutek rażącego niedbalstwa. Podał, że ubezpieczona nie zastosowała się do przepisów o ruchu drogowym (art. 25 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym Dz. U. z 2023 r. poz. 1047), zgodnie
z którymi kierujący pojazdem, zbliżając się do skrzyżowania, jest zobowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony. Dodał, że jak wynika z notatki Policji ubezpieczona została ukarana mandatem karnym, a w protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy nr (...) r. z dnia
29 września 2023 r. bezpodstawnie stwierdzono w punkcie 5, że nie naruszyła przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia.

Odwołanie od ww. decyzji wniosła ubezpieczona (k. 4-5 akt) podając m.in., że nie zgadza się z treścią decyzji ZUS. Wskazała, że 21 września 2023 r. otrzymała od swojego pracodawcy polecenie wyjazdu służbowego do H. celem załatwienia pilnych spraw służbowych jej samochodem osobowym. Podała, że owego dnia doszło do kolizji jej samochodu z innym pojazdem, na skrzyżowaniu ulic w miejscowości H., która to kolizja została uznana z jej winy przez Policję. Zaznaczyła, że pojazd z którym się zderzyła jechał
z bardzo dużą prędkością jak na obszar zabudowany, ponieważ pojazd ten w sposób nagły pojawił się w obszarze jej widzenia, co nie zostało przez patrol Policji sprawdzone i nie było wzięte pod uwagę w końcowej ocenie tej kolizji. W chwili wjazdu na skrzyżowanie samochód z prawej strony nie był widoczny. Wskazała, że świadomie nie podjęłaby ryzyka przejazdu przez skrzyżowanie widząc nadjeżdżające auto. Dodała, że został nałożony na nią mandat karny, który będąc w zrozumiałej sytuacji, tj. w szoku przyjęła. Skonstatowała, że wypadek był spowodowany następstwem różnych okoliczności, a nie naruszeniem przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia. Zaznaczyła, że poruszając się własnym pojazdem w celu wykonania zadań służbowych nie dopuściła się rażącego niedbalstwa.

W odpowiedzi na powyższe (k. 7-8 akt) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł
o oddalenie odwołania z uwagi na brak podstaw prawnych do jego uwzględnienia i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Uzasadniając powyższe stanowisko wskazał m.in., że z przedłożonej dokumentacji wypadkowej wynika, że wyłączną przyczyną wypadku przy pracy z dnia 21 września 2023 r. było naruszenie przez ubezpieczoną przepisów o ruchu drogowym, zgodnie z którymi kierujący pojazdem, zbliżając się do skrzyżowania jest zobowiązany zachować szczególną ostrożność
i ustąpić pierwszeństwa przejazdu pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony. Dodał, że jak wynika z notatki Policji ubezpieczona została ukarana mandatem karnym, natomiast
w protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy nr (...). z dnia
29 września 2023 r. bezpodstawnie stwierdzono w pkt 5, że ubezpieczona nie naruszyła przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia. Z powyższego według ZUS wynika, że ubezpieczona nie tylko spowodowała na swoim zdrowiu uraz ale także spowodowała obrażenia u innej osoby. Dodał, że ubezpieczona nie zatrzymując swojego pojazdu i nie udzielając pierwszeństwa przejazdu nie może tłumaczyć się brakiem winy, że wcześniej tego nie planowała i nie zamierzała i dlatego też w odwołaniu „bezpodstawnie wnosi o umorzenie jej winy oraz nie obciążanie jej dodatkowo brakiem możliwości uzyskania świadczenia z tytułu powstałych urazów i powstałym uszczerbku na zdrowiu „ W wyniku analizy odwołania ZUS stwierdził, iż nie wskazano nowych okoliczności, które miałyby wpływ na zmianę zaskarżonej decyzji.

W uzupełnieniu braków formalnych odwołania, ubezpieczona w piśmie z 11 lipca 2024 r. (k. 18 akt) podała, że żąda przyznania jednorazowego odszkodowania za wypadek w czasie pracy, który miał miejsce 21 września 2023 r. Wskazała, że doznała urazu kręgosłupa, a uraz ten jest udokumentowany badaniami, które zostały dołączone wraz z wnioskiem
o odszkodowanie. Wyjaśniła, że uraz odcinka szyjnego i idące w ślad za tym bóle zgodnie
z Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, trybu postępowania przy ustalaniu tego uszczerbku oraz postępowania o wypłatę jednorazowego odszkodowania, został określony jako pkt.89 oraz pkt. 94 a. Wniosła więc o przyznanie odszkodowania za uszkodzenie kręgosłupa w odcinku szyjnym - ograniczenie ruchomości w zakresie rotacji lub zginania powyżej 20 stopni w wysokości i 15% tj. 21 465 zł oraz z tytułu urazowego zespołu korzonkowego (bólowe, ruchowe, czuciowa lub mieszane) w wysokości 15%, tj. 21 465 zł, przy czym łączna kwota jednorazowego odszkodowania o jakie wnosi to 42 930 zł.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

C. N. pozostawała zatrudniona w (...) Sp.k. w A. na stanowisku specjalisty ds. sprzedaży. Ubezpieczona była zatrudniona w Dziale Sprzedaży. Do jej obowiązków należała m.in. sprzedaż telefonów i produktów znajdujących się w ofercie spółki, a także pozyskiwanie nowych klientów.

Ubezpieczona w dniu wypadku była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych (w tym wypadkowego i rentowego) przez płatnika: (...) Sp.k. w A. (NIP (...)).

Dowód: umowa o pracę z 23 czerwca 2023 r. – w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; notatka służbowa – w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; informacja roczna dla osoby ubezpieczonej - w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; przesłuchanie ubezpieczonej C. N. na rozprawie w dniu 9 czerwca 2025 r. – protokół rozprawy (k. 63v.-64 akt).

C. N. dnia 21 września 2023 r. około godziny 12:00 wyjechała prywatnym samochodem W. (...) (2) (wykorzystywanym do celów służbowych) z siedziby pracodawcy celem załatwienia spraw służbowych (odebranie etykiet), zgodnie z poleceniem wyjazdu służbowego nr (...) z dnia 21 września 2023 r. Tego dnia było słonecznie, a w miejscu pracy panowała od rana nerwowa atmosfera, która wpływała również na nastrój ubezpieczonej.

Gdy C. N. wjechała do H. i załatwiła sprawy służbowe w drukarni, to udała się w drogę powrotną do siedziby pracodawcy w A. . W H. jechała
w kierunku firmy ulicą (...) i dojechała do skrzyżowania z ulicą (...). Kiedy około godziny 12:51 wjechała w pobliże skrzyżowania, obejrzała się w lewo i prawo w wyniku czego stwierdziła, że ani z lewej strony ani z prawej strony nic nie jedzie, wobec czego wjechała na to skrzyżowanie, gdy z prawej strony zobaczyła, że z dużą prędkością nadjeżdża w jej kierunku inny samochód, który uderzył w prawy przedni bok samochodu kierowanego przez C. N.. Po chwili gdy ww. zorientowała się w sytuacji, jej samochód znajdował się na poboczu w odległości około 70 metrów od miejsca skrzyżowania i zderzenia zarazem. W pewnej chwili czując mocny ból głowy i szyi powoli sama o własnych siłach wyszła z samochodu, po czym przechodząca starsza B. pomogła jej przejść i usiąść na ławeczce przystanku autobusowego. Kierowca samochodu z którym się zderzyła podszedł do poszkodowanej i zapytał czy potrzebuje pomocy. Wówczas C. N. odpowiedziała że boli ją mocno szyja. Zadzwoniono na nr 112 zawiadamiając służby, tj. straż, pogotowie i policję, która pojawiła się po godzinie. C. N. natomiast powiadomiła swojego przełożonego o zaistniałym zdarzeniu.

Funkcjonariusze Policji stwierdzili, że zdarzenie nastąpiło z winy C. N. (kierującej samochodem osobowym W. (...) (1), nr rej. (...)). Jako przyczynę w zaświadczeniu z 30 stycznia 2024 r., wydanym w oparciu o notatkę informacyjną o zdarzeniu drogowym, Komenda Powiatowa Policji w H. Wydział Ruchu Drogowego wskazała nieprawidłowe skręcanie. Ubezpieczonej wystawiono mandat karny, który przyjęła
i od którego się nie odwołała. Mandat karny opiewał na kwotę 1000 zł. Dodatkowo nałożono na nią 10 punktów karnych. Innym uczestnikiem zdarzenia był B. U., kierujący samochodem osobowym A. (...) o nr rej. (...).

Na skutek ww. zdarzenia pracodawca C. N. wszczął postępowanie o ustalenie okoliczności i przyczyny wypadku z 21 września 2023 r. W tym celu powołano zespół powypadkowy. Po przeprowadzonym postępowaniu w dniu 29 września 2023 r. sporządzono protokół nr (...)., w którym zdarzenie z dnia 21 września 2023 r. uznano za wypadek przy pracy.

Dowód: protokół nr (...) z 29 września 2023 r. ustalenia okoliczności
i przyczyn wypadku przy pracy – w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; wyjaśnienia poszkodowanego z 25 września 2023 r. – w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; polecenie wyjazdu służbowego z 21 września 2023 r. - w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; zaświadczenie z 30 stycznia 2024 r. wydane w oparciu o notatkę informacyjną
o zdarzeniu drogowym (k. 37 akt); pismo z 25 września 2024 r. (k. 24 akt); przesłuchanie ubezpieczonej C. N. na rozprawie w dniu 9 czerwca 2025 r. – protokół rozprawy (k. 63v.-64 akt).

Ubezpieczona odczuwała skutki zdrowotne ww. zdarzenia, w tym mocny ból szyi
i karku, wobec tego dzień po zdarzeniu udała się do lekarza, który wystawił jej zwolnienie lekarskie i skierowanie do ortopedy.

W dniu 22 września 2023 r. rozpoznano u ubezpieczonej powierzchowny uraz głowy
i szyi, natomiast lekarz ortopeda w dniu 25 września 2023 r. rozpoznał u C. N. skręcenie i naderwanie odcinka szyjnego kręgosłupa.

W zaświadczeniu lekarskim z 20 listopada 2023 r. lekarz ortopeda wskazał, że po kolizji komunikacyjnej z 21 września 2023 r. stwierdzono u ubezpieczonej zespół bólowy okolicy kręgosłupa C z promieniowaniem do lewego barku.

Dowód: protokół nr (...) z 29 września 2023 r. ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy – w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; dokumentacja medyczna – w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; zaświadczenie z 20 listopada 2023 r. o stanie zdrowia - w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; przesłuchanie ubezpieczonej C. N. na rozprawie w dniu 9 czerwca 2025 r. – protokół rozprawy (k. 63v.-64 akt).

Pismem z 30 listopada 2023 r. C. N. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we N. wniosek o ustalenie prawa do jednorazowego odszkodowania za uszczerbek na zdrowiu doznany z tytułu wypadku przy pracy z dnia
21 września 2023 r.

W piśmie z 28 grudnia 2023 r., doręczonym 5 stycznia 2024 r., pracodawca ubezpieczonej złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we N. wniosek
o stwierdzenie uszczerbku na zdrowiu przez lekarza orzecznika ZUS.

Dowód: wniosek z dnia 21 września 2023 r. o wypłatę jednorazowe odszkodowania – w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; wniosek z 28 grudnia 2023 r. o stwierdzenie uszczerbku na zdrowiu przez lekarza orzecznika ZUS.

Decyzją z 1 lutego 2024 r. (znak: (...)) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we N., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 5 stycznia 2024 r., odmówił prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 21 września 2023 r.

W uzasadnieniu ww. decyzji ZUS m.in. wskazał, że zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy
i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 ze zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmawia przyznania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, gdy protokół powypadkowy zawiera stwierdzenia bezpodstawne. Podał, że wedle art. 21 ust. 1 wymienionej ustawy, świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu gdy wyłączną przyczyną wypadku przy pracy, było naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Wskazał, że za działanie z rażącym niedbalstwem należy rozumieć między innymi sytuacje, w których poszkodowany zdaje sobie sprawę z grożącego mu niebezpieczeństwa, gdyż występuje ono w danych okolicznościach faktycznych, tak że każdy człowiek
o przeciętnej przezorności oceni je jako ewidentne - mimo to z naruszeniem przepisów bez potrzeby naraża się na niebezpieczeństwo ignorując następstwa swojego zachowania. ZUS następnie wyjaśnił, że z przedłożonej dokumentacji wypadkowej wynika, że wyłączną przyczyną wypadku przy pracy z dnia 21 września 2023 r. było naruszenie przez C. N. przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane wskutek rażącego niedbalstwa. Podał, że ubezpieczona nie zastosowała się do przepisów o ruchu drogowym (art. 25 ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym Dz. U. z 2023 r. poz. 1047), zgodnie
z którymi kierujący pojazdem, zbliżając się do skrzyżowania, jest zobowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony. Dodał, że jak wynika z notatki Policji ubezpieczona została ukarana mandatem karnym,
a w protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy nr (...) z dnia
29 września 2023 r. bezpodstawnie stwierdzono w punkcie 5, że nie naruszyła przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia.

Dowód: decyzja z 1 lutego 2024 r. (znak: (...)) wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we N. – w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Do chwili obecnej ubezpieczona odczuwa skutki zdrowotne wypadku, tj. bóle głowy, a także drętwienie rąk i nóg. Pozostaje pod opieką rehabilitanta, ortopedy i neurologa.

Dowód: przesłuchanie ubezpieczonej C. N. na rozprawie w dniu 9 czerwca 2025 r. – protokół rozprawy (k. 63v.-64 akt).

Przeprowadzona analiza wypadku drogowego zaistniałego z dnia 21 września 2023 r. wykazała, że zasadniczą przyczyną analizowanego wypadku było nieprawidłowe zachowanie C. N. kierującej samochodem marki W.. Wyjaśniła ona, że występowały trudności w obserwowaniu drogi spowodowane oślepianiem przez słońce i zaparkowanymi pojazdami ograniczającymi widoczność. Oznacza to, że obserwowała drogę i jej otoczenie przed wjechaniem na skrzyżowanie, jednak w sposób niewystarczający do uniknięcia zderzenia
z samochodem marki A..

Doszło do naruszeń zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez C. N., kierującą samochodem marki W.. Polegały one na niezachowaniu szczególnej ostrożności przy przejeżdżaniu przez skrzyżowanie ulic (...) oraz nieustąpieniu pierwszeństwa przejazdu samochodowi marki A. poruszającemu się drogą
z pierwszeństwem przejazdu, wjeżdżając na skrzyżowanie z drogi podporządkowanej. Przeprowadzona analiza nie pozwala określić, czy doszło do naruszania jakichkolwiek zasad bezpieczeństwa przez B. U. kierującego samochodem marki A..

Zasadniczą przyczyną zaistniałego wypadku w dniu 21 września 2023 r. było naruszenie zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego przez C. N. kierującą samochodem marki W. podczas przejeżdżania przez skrzyżowanie ulic (...). Przeprowadzona analiza nie pozwala określić czy B. U. w jakikolwiek sposób przyczynił się do zaistnienia przedmiotowego wypadku. W analizowanej sprawie stan zagrożenia wywołała C. N. kierująca samochodem marki W. w momencie, gdy przekraczała linię warunkowego zatrzymania złożoną z trójkątów (znak drogowy poziomy P-13).

C. N. miała możliwość uniknąć wypadku zachowując szczególną ostrożność podczas wjeżdżania na skrzyżowanie ulic (...), nawet w przypadku jeśli występowały trudności w obserwowaniu drogi spowodowane oślepianiem przez słońce
i zaparkowanymi pojazdami ograniczającymi widoczność. W takiej sytuacji powinna ona jeszcze bardziej zwiększyć uwagę i dostosować swoje zachowanie do warunków i sytuacji panującej aktualnie na drodze. Podejmując decyzję o wjeździe na skrzyżowanie powinna wykonać ten manewr powoli i stopniowo, dopóki nie miałaby pewności, że ulicą (...) od strony południowej nie poruszają się pojazdy, którym powinna ustąpić pierwszeństwa. Przekraczając krawędź jezdni ul. (...) przy ograniczonej widoczności powinna nadal obserwować czy z jej prawy strony nie nadjeżdżają pojazdy, ponieważ wjeżdżając na skrzyżowanie zwiększa się odległość z której mogłaby dostrzec nadjeżdżające pojazdy
i uniknąć zderzenia poprzez zatrzymanie pojazdu przed torem jazdy pojazdów nadjeżdżających z jej prawej strony.

Przeprowadzona analiza pozwoliła jedynie określić, że w chwili początkowej zderzenia prędkość pojazdu samochodu A. wynosiła około 50 km/h, natomiast nie jest możliwe określenie prędkości, z jaką poruszał się przed zderzeniem. Prędkość samochodu marki W. w chwili początkowej zderzenia wynosiła około 20 km/h, natomiast nie jest możliwe określenie czy przed wjazdem na skrzyżowanie samochód marki W. był zatrzymany, czy był cały czas w ruchu.

Reakcja C. N. kierującej samochodem marki W. była nieprawidłowa do sytuacji panującej na drodze. W przypadku stwierdzenia trudności w obserwowaniu drogi, spowodowanych oślepianiem przez słońce i zaparkowanymi pojazdami ograniczającymi widoczność powinna przed podjęciem decyzji o wjeździe na skrzyżowanie jeszcze bardziej zwiększyć uwagę i dostosować swoje zachowanie do warunków i sytuacji panującej aktualnie na drodze poprzez wykonanie tego manewru powoli i stopniowo, dopóki nie miałaby pewności, że ulicą (...) od strony południowej nie poruszają się pojazdy, którym powinna ustąpić pierwszeństwa. Natomiast brak jest jakichkolwiek dowodów, które pozwoliłyby ustalić, w jaki sposób B. U. zareagował na powstanie stanu zagrożenia na drodze.

Dowód: opinia z 17 września 2025 r. sporządzona przez biegłego sądowego z zakresu rekonstrukcji kolizji i wypadków drogowych (k. 52-67 akt); opinia uzupełniająca z 24 listopada 2025 r. sporządzona przez biegłego sądowego z zakresu rekonstrukcji kolizji i wypadków drogowych (k. 88-88v. akt).

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie ubezpieczona domagała się zmiany decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we N. z dnia 1 lutego 2024 r., którą organ odmówił jej prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 21 września 2023 r. Wniosła przy tym o przyznanie jej odszkodowania za uszkodzenie kręgosłupa w odcinku szyjnym - ograniczenie ruchomości w zakresie rotacji lub zginania powyżej 20 stopni w wysokości i 15% tj. 21 465 zł oraz z tytułu urazowego zespołu korzonkowego (bólowe, ruchowe, czuciowa lub mieszane) w wysokości 15%, tj. 21 465 zł, przy czym łączna kwota jednorazowego odszkodowania o jakie wniosła to 42 930 zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł natomiast o oddalenie odwołania. Nie kwestionował faktu zaistnienia zdarzenia z dnia 21 września 2023 r. oraz tego, że zdarzenie
to zostało uznane za wypadek przy pracy. Organ rentowy podnosił natomiast, że z przedłożonej dokumentacji wypadkowej (w tym notatki policji) wynika, że wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez ubezpieczoną przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane wskutek rażącego niedbalstwa.

Sąd dokonał ustaleń stanu faktycznego w oparciu o dowody z dokumentów znajdujące się w aktach sprawy oraz w aktach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zgromadzonej w nich dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej. Wiarygodność i autentyczność tych dokumentów nie była kwestionowana przez strony. Sąd również nie znalazł podstaw, by odmówić im przymiotu wiarygodności. Wskazać należy, że w myśl art. 243 ² k.p.c. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia. Dotyczy to również dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych załączonych do akt sądowych.

Wskazać przy tym należy, odnosząc się do protokołu nr (...) z 29 września 2023 r. ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, że w ocenie Sądu protokół powypadkowy stanowi istotny dowód w sprawie, jako dokument sporządzony bezpośrednio po zdarzeniu przez podmiot zobowiązany do ustalenia jego okoliczności i przyczyn. Zawarte
w nim ustalenia faktyczne, w szczególności dotyczące przebiegu zdarzenia, miejsca wypadku oraz jego podstawowych okoliczności, w przeważającej mierze zasługują na walor wiarygodności i zostały przez Sąd uwzględnione przy rekonstrukcji stanu faktycznego. Jednocześnie jednak Sąd nie podzielił wszystkich wniosków końcowych zawartych
w protokole, w szczególności stwierdzenia w punkcie 5 protokołu, iż nie ustalono, aby wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez poszkodowanego pracownika przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia. Ocena ta pozostaje bowiem w sprzeczności z pozostałym, zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, który (jako bardziej wszechstronny
i poddany kontroli procesowej) zasługuje na przeważający walor dowodowy. W szczególności z opinii biegłego sądowego wynika, iż zachowanie C. N. naruszało obowiązujące zasady bezpieczeństwa w stopniu istotnym, a naruszenia te pozostawały w adekwatnym związku przyczynowym z zaistniałym zdarzeniem. Wnioski te znajdują dodatkowe potwierdzenie w notatce urzędowej sporządzonej przez funkcjonariuszy Policji, jak również
w fakcie nałożenia na ubezpieczoną mandatu karnego, co stanowi zewnętrzne, obiektywne potwierdzenie naruszenia przez nią przepisów prawa. W konsekwencji Sąd uznał, iż w części zawierającej ocenę przyczyn wypadku protokół powypadkowy nie może zostać uznany za miarodajny i wymaga korekty w świetle pozostałych dowodów. W tym zakresie Sąd dał pierwszeństwo opinii biegłego oraz dokumentom urzędowym, które (z uwagi na swoją szczegółowość, fachowy charakter oraz większy stopień obiektywizmu) pozwalają na bardziej trafną ocenę przyczyn zdarzenia.

Dokonując ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd posłużył się także dowodem
z opinii z 17 września 2025 r. i opinii uzupełniającej z 24 listopada 2025 r. sporządzonych przez biegłego sądowego z zakresu rekonstrukcji kolizji i wypadków drogowych. Oceny ww. opinii Sąd dokona w dalszej części uzasadnienia.

Nadto Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dowodu z przesłuchania ubezpieczonej C. N., któremu to dał wiarę w zakresie jaki został ukazany w uzasadnieniu wyroku. Sąd odmiennie niż C. N. ocenił to, czy dopuściła się ona rażącego niedbalstwa.

Zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 1 - 4 w związku z art. 16 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2189 t.j.; dalej jako ustawa wypadkowa) ubezpieczonemu, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Za stały uszczerbek na zdrowiu uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu nierokujące poprawy. Za długotrwały uszczerbek na zdrowiu uważa się takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące ulec poprawie. Oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową dokonuje się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji.

Zgodnie z art. 15 ustawy wypadkowej, przyznanie lub odmowa przyznania jednorazowego odszkodowania oraz ustalenie jego wysokości następuje w drodze decyzji ZUS. Z kolei stosownie do art. 16 ust. 1 i 2 ustawy wypadkowej, stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu oraz jego związek z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową ustala lekarz orzecznik lub komisja lekarska. Przy ustalaniu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS dotyczące trybu orzekania
o niezdolności do pracy.

Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 k.p., za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy. W myśl art. 3 ust. 2 k.p., na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ: 1) w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone w ust. 1, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań; 2) podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony; 3) przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że ubezpieczona uległa wypadkowi, który był jednocześnie wypadkiem drogowym. Bezspornym jest również, że w związku z wypadkiem ubezpieczona została ukarana mandatem karnym.

Podstawą do odmowy ubezpieczonej świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego było zarzucone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych naruszenie przez ubezpieczoną przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, a konkretnie przepisów prawa ruchu drogowego.

Zwrócić należy uwagę, że w myśl art. 21 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r.
o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (aktualnie t.j. z 2025 r., poz. 257), świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa w art. 3 ustawy, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia
i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwaliła się wykładnia, że uprawniony nie traci prawa do świadczenia wypadkowego, jeżeli oprócz udowodnionego naruszenia przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, wywołanego jego umyślnym lub rażąco niedbałym zachowaniem - przyczyną wypadku przy pracy (wypadku komunikacyjnego) było obiektywnie nieprawidłowe (niewłaściwe) zachowanie innego uczestnika zdarzenia, choćby niezawinione. Jeśli zatem zachowanie poszkodowanego pracownika będącego sprawcą wypadku drogowego nie stanowiło wyłącznej przyczyny wypadku, a tylko przyczyniło się do powstania tego zdarzenia (stanowiło jego współprzyczynę), to pracownik nie jest pozbawiony prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 3 grudnia 2013 r., II UK 169/13, LEX nr 1421810; z 9 czerwca 2016 r., III UK 158/15, LEX nr 2124045 oraz z 21 listopada 2018 r., I PK 156/17, LEX nr 2634550). W tej sytuacji pojawienie się jakiejkolwiek współprzyczyny wypadku wyklucza negatywne konsekwencje, jakie płyną w odniesieniu do ubezpieczonego z treści art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej. (postanowienie SN z 28.05.2025 r., I USK 402/23, LEX nr 3899470.).

W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że rażące niedbalstwo jest zachowaniem graniczącym z umyślnością, a zarazem takim, które daje podstawę do „szczególnie negatywnej oceny postępowania” pracownika (por. wyr. Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 grudnia 1993 r. III AUr 411 /93, PS 1994 r. Nr 4 poz. 14 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 lutego 1996 r. III AUr 702/96, OSA 1998 r. Nr 3 poz. 8). Powyższe rozumienie tego pojęcia zapoczątkował Trybunał Ubezpieczeń Społecznych, który w wyroku z dnia 20 września 1973 r. (III TO 84/73, PIZS 1975 Nr 1 s. 74) wyjaśnił, że niedbalstwo pracownika jako przyczyna wypadku przy pracy zwalnia zakład pracy od odpowiedzialności tylko wtedy, jeżeli miało charakter rażący a więc „graniczyło
z umyślnością”. Podobny pogląd w omawianej kwestii wyraził także J. Pasternak. Jego zdaniem rażące niedbalstwo polega na naruszeniu przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy
i spowodowaniu tym szkody nieprzewidzianej przez sprawcę w skutek graniczącego
z umyślnością „niedołożenia należytej uwagi i staranności” (Przydatność dawnego orzecznictwa w ocenie wypadku jako wypadku przy pracy PiZS 1976 Nr 10 s. 45-47).

W orzecznictwie wskazuje się również, że nieprawidłowa technika jazdy samochodem
i nienależyta obserwacja drogi, wynikające z nieprzestrzegania przepisów ruchu drogowego, będące wyłączną przyczyną wypadku drogowego, mającego charakter wypadku przy pracy, mogą być ocenione jako naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego wskutek rażącego niedbalstwa i stanowić podstawę wyłączenia prawa ubezpieczonego do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego zgodnie
z art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 4 grudnia 2008 r., II UK 106/08, OSNP 2010 nr 11-12, poz. 143; z 13 lutego 2024 r., I USKP 33/23, Legalis nr 3048574; a także postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 listopada 2013 r., I UK 265/13, LEX nr 1555180; z 18 sierpnia 2021 r., II USK 251/21, Legalis nr 2734605, czy z 12 stycznia 2023 r., I USK 4/22, Legalis nr 2877550). ( Postanowienie SN z 28.05.2025 r., I USK 402/23, LEX nr 3899470.).

Zaznaczyć trzeba, że ubezpieczona naruszyła przepisy prawa o ruchu drogowym.
Co prawda nie każde naruszenie przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia jest konsekwencją rażącego niedbalstwa. Z tego względu konieczna jest indywidualizacja określonego zdarzenia i tego rodzaju proces miał miejsce w analizowanej sprawie.

Sąd biorąc pod uwagę specjalistyczny charakter wiedzy która była niezbędna do wydania rozstrzygnięcia, dopuścił z urzędu dowód z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych na fakty: przyczyn wypadku drogowego, w którym uczestniczyła C. N. w dniu 21 września 2023 r., w tym wystąpienia umyślnego działania odwołującej się, lub rażącego niedbalstwa po jej stronie, ewentualnej wyłącznej winy po stronie odwołującej się determinującej powstanie wypadku, w szczególności do wskazania: czy i jakie zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym naruszyła w dniu 21 września 2023 r. ubezpieczona C. N. i kierujący B. U.; co było przyczyną zaistniałego wypadku w dniu 21 września 2023r.; czy i który z uczestników wypadku stworzył sytuację kolizyjną lub przyczynił się do wypadku; jakie były możliwości uniknięcia wypadku; prędkości pojazdów uczestniczących
w zdarzeniu w dniu 21 września 2023 r., czy reakcje uczestników zdarzenia były prawidłowe do sytuacji panującej na drodze.

Biegły w wydanej opinii wskazał, iż przeprowadzona analiza wykazała, że zasadniczą przyczyną analizowanego wypadku było nieprawidłowe zachowanie C. N. kierującej samochodem marki W.. Wskazał, że ubezpieczona wyjaśniła, że występowały trudności
w obserwowaniu drogi spowodowane oślepianiem przez słońce i zaparkowanymi pojazdami ograniczającymi widoczność. Oznacza to, że obserwowała drogę i jej otoczenie przed wjechaniem na skrzyżowanie, jednak w sposób niewystarczający do uniknięcia zderzenia
z samochodem marki A.. Biegły dalej podał, że doszło do naruszeń zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez C. N., kierującą samochodem marki W.. Polegały one na niezachowaniu szczególnej ostrożności przy przejeżdżaniu przez skrzyżowanie ulic (...) oraz nieustąpieniu pierwszeństwa przejazdu samochodowi marki A. poruszającemu się drogą z pierwszeństwem przejazdu, wjeżdżając na skrzyżowanie z drogi podporządkowanej. Kolejno biegły wskazał, że przeprowadzona analiza nie pozwala określić, czy doszło do naruszania jakichkolwiek zasad bezpieczeństwa przez B. U. kierującego samochodem marki A.. Zasadniczą przyczyną zaistniałego wypadku w dniu 21 września 2023 r. było jednak naruszenie zasad bezpieczeństwa ruchu drogowego przez C. N. kierującą samochodem marki W. podczas przejeżdżania przez skrzyżowanie ulic (...). Przeprowadzona analiza nie pozwala określić czy B. U. w jakikolwiek sposób przyczynił się do zaistnienia przedmiotowego wypadku. W analizowanej sprawie stan zagrożenia wywołała C. N. kierująca samochodem marki W. w momencie, gdy przekraczała linię warunkowego zatrzymania złożoną z trójkątów (znak drogowy poziomy P-13). C. N. miała możliwość uniknąć wypadku zachowując szczególną ostrożność podczas wjeżdżania na skrzyżowanie ulic (...), nawet w przypadku jeśli występowały trudności
w obserwowaniu drogi spowodowane oślepianiem przez słońce i zaparkowanymi pojazdami ograniczającymi widoczność. W takiej sytuacji powinna ona jeszcze bardziej zwiększyć uwagę i dostosować swoje zachowanie do warunków i sytuacji panującej aktualnie na drodze. Podejmując decyzję o wjeździe na skrzyżowanie powinna wykonać ten manewr powoli
i stopniowo, dopóki nie miałaby pewności, że ulicą (...) od strony południowej nie poruszają się pojazdy, którym powinna ustąpić pierwszeństwa. Przekraczając krawędź jezdni ul. (...) przy ograniczonej widoczności powinna nadal obserwować czy z jej prawej strony nie nadjeżdżają pojazdy, ponieważ wjeżdżając na skrzyżowanie zwiększa się odległość z której mogłaby dostrzec nadjeżdżające pojazdy i uniknąć zderzenia poprzez zatrzymanie pojazdu przed torem jazdy pojazdów nadjeżdżających z jej prawej strony.

Do rzeczonej opinii zastrzeżenia złożył Zakład Ubezpieczeń Społecznych zarzucając jej błędny wniosek, w którym ww. biegły wskazuje na brak podstaw, aby stwierdzić, że zachowanie C. N. miało charakter rażącego niedbalstwa. Zakład podał, że z analizy opinii biegłego sądowego wynika takie stanowisko organu rentowego, że poszkodowana swoim zachowaniem rażąco naruszyła przepisy ustawy, tj. art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1 i art. 25 ust. 1 prawo o ruchu drogowym. Dalej ZUS przyznał, że biegły w swojej opinii stawia prawidłowe tezy
i udowadnia nieprawidłowe zachowanie odwołującej się, lecz pomija odpowiedzialność kierującej pojazdem po drodze publicznej.

Biegły odniósł się do zastrzeżeń w opinii uzupełniającej z 24 listopada 2025 r. podtrzymując wniosek zawarty w sporządzonej przez niego opinii pisemnej, w której wskazał brak podstaw do stwierdzenia, że do wypadku drogowego doszło wskutek rażącego niedbalstwa po stronie C. N. kierującej samochodem marki W.. Dodał, że jej zachowanie było nieprawidłowe i stanowiło zasadniczą przyczynę wypadku zaistniałego
w dniu 21 września 2023 r., jednak według biegłego nie miało ono charakteru rażącego niedbalstwa. Dalej biegły zaznaczył, że powyższy wniosek został sformułowany na podstawie wyjaśnień C. N., w których wskazała, że występowały trudności w obserwowaniu drogi spowodowane oślepianiem przez słońce i zaparkowanymi pojazdami ograniczającymi widoczność, a analizując zgromadzony materiał dowodowy nie zidentyfikował żadnych przesłanek do stwierdzenia, że jej wyjaśnienia są nieprawdziwe.

Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że w jego ocenie zgromadzony materiał dowodowy prowadzi do wniosku, iż zachowanie ubezpieczonej wyczerpuje przesłanki rażącego niedbalstwa w rozumieniu przepisów ustawy wypadkowej, skutkującego wyłączeniem prawa do jednorazowego odszkodowania. Bezsporne jest, że ubezpieczona naruszyła zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym (zgodnie z którymi kierujący pojazdem, zbliżając się do skrzyżowania jest zobowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa przejazdu pojazdowi nadjeżdżającemu z prawej strony), a naruszenie to stanowiło zasadniczą, bezpośrednią przyczynę wypadku. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie zarówno w dokumentacji powypadkowej, jak i w opinii biegłego. Dodatkowo ubezpieczona przyjęła mandat karny, co stanowi przyznanie faktu popełnienia wykroczenia drogowego i potwierdza obiektywny charakter naruszenia reguł ostrożności. Wprawdzie biegły wskazał, iż zachowanie ubezpieczonej nie miało charakteru rażącego niedbalstwa, jednakże ocena ta (jako odnosząca się do kwalifikacji prawnej stopnia winy) nie wiąże Sądu. Biegły dostarcza wiadomości specjalnych w zakresie rekonstrukcji przebiegu zdarzenia, natomiast ostateczna ocena, czy dane zachowanie wypełnia przesłanki rażącego niedbalstwa, należy do Sądu. Co istotne, z treści opinii wynika, że biegły oparł wniosek o braku rażącego niedbalstwa na wyjaśnieniach samej ubezpieczonej, uznając (po analizie materiału dowodowego) że brak jest przesłanek do zakwestionowania ich prawdziwości. Taka metodologia nie może być jednak uznana za wystarczającą dla rozstrzygnięcia o stopniu winy w rozumieniu prawa ubezpieczeń społecznych. Nawet bowiem przy przyjęciu, iż wyjaśnienia ubezpieczonej są wiarygodne, nie wyklucza to możliwości zakwalifikowania jej zachowania jako rażąco niedbałego. Innymi słowy, prawdziwość relacji co do przebiegu zdarzenia nie determinuje jeszcze jego prawnej oceny. W realiach niniejszej sprawy, przyjmując nawet wersję zdarzenia przedstawioną przez ubezpieczoną, należy stwierdzić, że dopuściła się ona naruszenia elementarnych zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym, których znaczenie i konieczność przestrzegania są oczywiste dla każdego uczestnika ruchu. Były to reguły podstawowe, niewymagające szczególnej wiedzy czy doświadczenia, a ich zignorowanie wiązało się z łatwo przewidywalnym ryzykiem powstania szkody. Stopień naruszenia reguł ostrożności oraz jego znaczenie dla powstania zdarzenia wskazują na jaskrawe niedołożenie należytej staranności. Ubezpieczona, jako uczestnik ruchu drogowego, powinna była w sposób oczywisty przewidywać skutki swojego działania, a mimo to nie zastosowała się do podstawowych zasad bezpieczeństwa, czym stworzyła stan bezpośredniego zagrożenia. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że naruszenie to zostało zakwalifikowane przez organ uprawniony jako wykroczenie, za które nałożono mandat karny. Choć sam mandat nie przesądza o rażącym niedbalstwie, to w zestawieniu z pozostałymi okolicznościami sprawy stanowi dodatkowe potwierdzenie oczywistego i poważnego charakteru uchybienia.

W konsekwencji Sąd uznał, że zachowanie ubezpieczonej miało charakter rażącego niedbalstwa, albowiem polegało na naruszeniu elementarnych zasad bezpieczeństwa, przy jednoczesnej możności przewidzenia skutków takiego działania. Spełniona została zatem negatywna przesłanka z ustawy wypadkowej, co skutkuje brakiem prawa do jednorazowego odszkodowania.

Mając na względzie powyższe, Sąd w punkcie I sentencji orzeczenia, na podstawie
art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., oddalił odwołanie.

W punkcie II sentencji orzeczenia Sąd, na podstawie art. 98 k.p.c., zasądził od ubezpieczonej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrot poniesionych przez niego kosztów procesu, na które składała się opłata za czynności radcy prawnego. Jej wysokość została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) i wynosiła 360 zł. O odsetkach od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

W punkcie III sentencji wyroku Sąd orzekł o kosztach sądowych zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa, gdyż zarówno ubezpieczona, jak i organ rentowy byli zwolnieni od obowiązku ich uiszczenia na mocy art. 94 i art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r.
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, a zgodnie z art. 98 cytowanej ustawy w toku postępowania z zakresu ubezpieczeń społecznych wydatki ponosi Skarb Państwa.