Wyrok z 16 kwietnia 2026, sygn. VI U 1521/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 kwietnia 2026 roku

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Karolina Chudzinska

Protokolant : st.sekr.sąd. Małgorzata Pyszka – Cichońska

po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2026 roku w P.

na rozprawie

sprawy W. H.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w P.

o ubezpieczenie

na skutek odwołania W. H.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w P.

z dnia 3 kwietnia 2025r., nr(...)

z udziałem G. H. (1)

zmienia zaskarżoną decyzję i ustala, że W. H., jako pracownik u płatnika składek G. H. (1), podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 lipca 2024r.

Sędzia Karolina Chudzinska

Sygn. akt VI U 1521/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 kwietnia 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. stwierdził, że W. H. jako pracownik u płatnika składek G. H. (1) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom/u: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 1 lipca 2024r.

W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że W. H. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych przez płatnika składek G. H. (1) jako pracownik od 1 lipca 2024 r. W miesięcznych raportach rozliczeniowych płatnik składek wykazał za ubezpieczoną następujące podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i wymiar czasu pracy za miesiące: 07/2024 r. - 2150,00 zł, 1/2 etatu, 08/2024 r. - 819,05 zł, 1/2 etatu, 09/2024 r. - 931,67 zł, 1/2 etatu, 10/2024 r. - 860,00 zł, 1/2 etatu, 11/2024 r. - 1433,33 zł, 1/2 etatu, 12/2024 r. - 1290,00 zł, 1/1 etatu. Płatnik wykazał wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy ubezpieczonej w okresie od 20 września 2024 r. do 10 października 2024 r. oraz od 24 października do 4 listopada 2024r., a ponadto ubezpieczona wystąpiła o wypłatę zasiłku chorobowego od 4 stycznia 2025 r. do 24 kwietnia 2025 r. W toku postepowania kontrolnego ZUS ustalił, że strony w dniu 1 lipca 2024r. zawarły umowę o pracę na stanowisko: pracownik biurowy, na czas określony od 1 lipca 2024r. do dnia 31.12.2025 r., na pół etatu za wynagrodzeniem 2150,00 zł w zadaniowym czasie pracy. Ponadto ZUS ustalił, że w dniu 12 listopada 2024r. strony zmieniły warunki pracy zwiększając od dnia 1 grudnia 2024r. wymiar etatu do pełnego za wynagrodzeniem 4300 zł miesięcznie. ZUS ustalił także, że ubezpieczona nie znała wcześniej pracodawczyni, poznały się w czerwcu 2024 roku., a do jej zadań na stanowisku pracownika biurowego należało układanie dokumentacji kadrowych i przygotowywanie kart BHP, a po zwiększeniu etatu do pełnego także archiwizowanie, korespondencja i sporządzanie dokumentów. Powodem zmiany wymiaru czasu pracy z 1/2 etatu na 1/1 etat był planowany urlop pracodawcy i G. H. (1) poprosiła ubezpieczoną o zastępstwo w czasie nieobecności. Ubezpieczona swoje obowiązki wykonywała w biurze w U. przy ul. (...), a także w P. przy ul. (...) w miejscu zamieszkania. Ubezpieczona nie podpisywał listy obecności, a wynagrodzenie za pracę otrzymywała gotówką do ręki w siedzibie firmy ostatniego dnia miesiąca. ZUS ustalił również, że firma płatnika zajmuje się usługami kadrowo - księgowymi, szkoleniem BHP, ppoż, ubezpieczeniami, wynajmem. Powodem zatrudnienia ubezpieczonej przez G. H. (1) było podpisanie nowego kontraktu, zmiana przepisów i sprawy prywatne. Przed zatrudnieniem ubezpieczonej jej obowiązki wykonywała sama G. H. (1). Po tym, jak ubezpieczona stała się niezdolna do pracy, nikogo nie zatrudniono na jej miejsce, płatnik obecnie szuka osoby na jej miejsce, ale nie ma chętnych. Zdaniem ZUS brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających faktyczne świadczenie pracy przez W. H., a także efektów tej pracy. Wątpliwości organu rentowego zbudził fakt zatrudnienia ubezpieczonej w firmie, w której wcześniej nikt nie był zatrudniony na takim stanowisku, a na jej miejsce nikogo nie zatrudniono. Zdaniem ZUS, strony postępowania skonstruowały określoną sytuację prawną w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a zawarta umowa o pracę była czynnością pozorną.

Odwołanie od tej decyzji wniosła ubezpieczona W. H., zaskarżyła decyzję w całości i wniosła o jej zmianę poprzez przywrócenie jej do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia oraz o zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazała, że od dnia 1 lipca 2024 roku jest zatrudniona w firmie (...) z siedzibą w U. najpierw na pół etatu, a od 1 grudnia 2024r.- na pełen etat na stanowisku pracownik biurowy. O tej pracy dowiedziała się od znajomych, skontaktowała się z G. H. (1) w celu zapytania, czy byłaby możliwość podjęcia pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, ponieważ miała małe dziecko. G. H. (1) się zgodziła i podpisały umowę. Ubezpieczona podnosiła, że

do zakresu jej obowiązków należało układanie chronologicznie faktur, przygotowanie i składanie dokumentów kadrowych, segregowanie przywiezionych przez właścicielkę dokumentów. Swoją pracę w zależności od okoliczności wykonywała albo w U. w siedzibie firmy albo w swoim miejscu zamieszkania. Pierwszy miesiąc wykonywał pracę pod okiem pracodawcy. Za swoją pracę otrzymywała co miesiąc wynagrodzenie płatne gotówką ostatniego dnia miesiąca lub nawet wcześniej. Ubezpieczona wskazał, że w listopadzie 2024r. pracodawczyni zapytała czy jest w stanie od grudnia 2024r. przejąć większy zakres obowiązków, a tym samym zacząć pracę w wyższym wymiarze czasu pracy. Poinformowała ją, że podpisuje roczny kontrakt na archiwizowanie starych dokumentów i sama tego nie da rady zrobić. Miała również zaplanowany dłuższy urlop oraz załatwianie prywatnych spraw, co uniemożliwiłoby jej na rozpoczęcie w/w prac. Ubezpieczona się na to zgodziła. Od grudnia ubezpieczona rozpoczęła pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, a po pewnym czasie okazało się, że jest w ciąży. Ciąża była zagrożona poronieniem i w związku z tym ubezpieczona nie mogła pracować. Ubezpieczona wskazał, że G. H. (1) zdecydowanie nie była zadowolona z takiego obrotu sprawy, ale zrozumiała sytuację w jakiej się ubezpieczona znalazła i zmieniła swoje plany.

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalanie oraz o zasądzenie od odwołującej na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu ZUS podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

W. H. ma (...) lat i wykształcenie średnie, liceum ogólnokształcące ukończyła w 2018 roku. W przeszłości pracowała na umowę o pracę w H. jako ekspedientka, jako opiekunka do dzieci oraz sprzedawca w cukierni. Ubezpieczona jest mężatką. W (...) roku ubezpieczona urodziła pierwsze dziecko. (...) chodzi do przedszkola.

Dowód: dokumenty z akt osobowych odwołującej, dowód z zeznań ubezpieczonej i zainteresowanej - zapis AV na płycie CD- k. 41 akt.

G. H. (1) jest z zawodu księgową, od kilkunastu lat prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i zajmuje się prowadzeniem spraw kadrowo - płacowych i szkoleniami BHP. Zainteresowana ma biuro u siebie w domu - w U. oraz współpracuje z biurem rachunkowym z P.. Dokumenty, potrzebne jej do pracy od osób i firm, które są przez nią obsługiwane, odbiera albo od klientów, albo z biura rachunkowego, z którym współpracuje. Zainteresowana obsługuje 8 klientów w U. - osoby prowadzące jednoosobowe działalności gospodarcze, zatrudniające pracowników, oraz około 20 firm z P.. Zajmuje się sprawami kadrowymi łącznie około 300 pracowników. Biuro zainteresowanej prowadzi dla wszystkich tych pracowników akta osobowe, nalicza wynagrodzenia, składki, PFRON, podatek, wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłki chorobowe (u tych pracodawców, którzy są upoważnieni do wypłaty zasiłków chorobowych). Składa deklaracje składkowe, podatkowe a także przechowuje dokumenty pracownicze, składkowe, podatkowe.

Dowód: zeznania zainteresowanej – zapis AV na płycie CD- k. 41 akt.

W roku 2024 zainteresowana poszukiwała pracownika do pomocy w biurze. Zatrudniała jedną osobę na 1/16 etatu W. Ł., który raz w miesiącu zwoził jej dokumentów, ale w biurze pracowała sama. W luźnej rozmowie ze znajomymi stwierdziła, że przydałaby się jej osoba do układania dokumentów, której czynności, zainteresowana nie lubi robić. Miała to być praca na pół etatu. W czerwcu 2024 roku zadzwoniła do niej ubezpieczona, która dostała informację od znajomych, że zainteresowana poszukuje pracownika. Ubezpieczona z zainteresowaną spotkały się i zainteresowana zdecydował, że zatrudni ubezpieczoną i będzie ją uczyć spraw kadrowych, z którymi wcześniej ubezpieczona nie miała do czynienia. Zainteresowana zawarła z ubezpieczoną umowę o pracę w dniu 1 lipca 2024 roku na okres do 31 grudnia 2025 roku w wymiarze na 1/2 etatu na stanowisku pracownik biurowy za wynagrodzeniem 2150 złotych. Ubezpieczona w dniu 1 lipca 2024 roku odbyła szkolenie BHP i stanowiskowe, oraz uzyskała zaświadczenie od lekarza medycyny pracy o zdolności do pracy. Miejsce pracy zostało ustalone jako biuro w U. lub praca zdalna. Swoją pracę wykonywała w zależności od potrzeb albo w biurze w U. albo zdalnie w swoim domu. Jeżeli potrzebowała laptopa i drukarki to w biurze, jeżeli układała dokumenty to mogła to zrobić u siebie w domu. Ubezpieczona miała klucze do biura. Obowiązkiem ubezpieczonej było włożenie dokumentów odpowiednio w części A, B i C. Faktury układała datami. Ubezpieczona jeździła czasem do klientów po dokumenty, np. do K. – do N. H. lub odbierała je po drodze do pracy- od klientów w P., z biura rachunkowego (...) przy ul. (...). Jeździła autobusem lub podwoził ja mąż, który jest kierowcą. W październiku - listopadzie 2024 roku zainteresowana zaproponowała ubezpieczonej zwiększenie etatu do pełnego, ponieważ planowała wziąć miesiąc urlopu na rehabilitację. Warunkiem była dyspozycyjność ubezpieczonej przez 8 godzin, żeby móc odbierać telefony, przy mogła to robić nawet w domu, ważne, aby zachować kontakt z klientami. W dniu 12 listopada 2024r. strony podpisały porozumienie w sprawie zmiany warunków umowy o pracę, zgodnie z którym wymiar czasu pracy został zwiększony do pełnego a wynagrodzenie do 4300 zł miesięcznie. W połowie grudnia 2024r. ubezpieczona się rozchorowała, na przełomie 2024/2025 ubezpieczona dowiedział się, że jest w ciąży i powiedziała o tym zainteresowanej. Zainteresowana dowiedział się o ciąży ubezpieczonej już po podpisaniu aneksu do umowy o pracę. Ciąża była zagrożona i od stycznia 2025r. ubezpieczona była na zwolnieniu lekarskim. Dziecko urodziła (...), (...) był wcześniakiem, miał urodzić się pod koniec (...)

Dowód: kopie umowy o pracę oraz aneksu do umowy o pracę – w aktach osobowych ubezpieczonej, oświadczenia świadków K. E. oraz G. H. (2) złożone w postępowaniu administracyjnym – k. 24-25 akt ZUS, dowód z zeznań zainteresowanej oraz ubezpieczonej- zapis AV na płycie CD-k. 49 akt sprawy.

Zainteresowana zamierza kontynuować współpracę z ubezpieczoną po zakończeniu urlopu macierzyńskiego. Obecnie wspiera się w biurze pomocą studentów praktykantów. Zainteresowana była zadowolona z pracy ubezpieczonej, bo szybko orientowała się w powierzonych jej zadaniach. Zdaniem zainteresowanej lepsze dla niej było zatrudnić kogoś niedoświadczonego w tego typu pracy, po to, żeby nauczyć go pracy zgodnie ze standardami stosownymi przez zainteresowaną, niż zatrudnić kogoś z doświadczeniem, który ma swoje nawyki i wymaga wyższego wynagrodzenia - od 6 tysięcy brutto.

Dowód: zeznania zainteresowanej- zapis AV na płycie CD- k. 49 akt.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, dotyczących zatrudnienia odwołującej w Biurze (...) (...) których kopia została przesłana do akt sprawy. Stan faktyczny ustalono również na podstawie dowodu z przesłuchania stron ograniczonego do odwołującej oraz zainteresowanej, które były zgodne ze sobą, wzajemnie się uzupełniały oraz korespondowały ze znajdującymi się z zebranymi dokumentami.

Sąd zważył, co następuje:

Przenosząc ustalony w sprawie stan faktyczny na grunt przepisów prawa stwierdzić należało, że odwołanie ubezpieczonej zasługiwało na uwzględnienie.

Spór w sprawie sprowadzał się do ustalenia, czy umowa o pracę zawarta przez W. H. z G. H. (3) miała na celu rzeczywiste wykonywanie pracy czy też została zawarta przez strony dla pozoru z zamiarem uzyskania przez odwołującą świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W sprawie należało zatem ustalić, czy w istocie ubezpieczona realizowała umowę o pracę w rozumieniu art. 22 § 1 k.p., zatem czy spełnione zostały wszystkie przesłanki stosunku pracy.

Przechodząc do rozważań prawnych w pierwszej kolejności wskazać należy na zasady podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Artykuł 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej „ustawa systemowa”) stanowi, że ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt. 1, 3 i 12 ustawy. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy systemowej ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Artykuł 13 pkt. 1 ustawy systemowej stanowi, iż obowiązek ubezpieczeń pracownika istnieje od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.

Artykuł 36 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 w/w ustawy stanowi, że każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 należy do płatnika składek. Zgłoszeń, o których mowa w ust. 2 i 3, dokonuje się w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

Zgodnie zaś z art. 22 § 1 ustawy Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r. przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Z kolei art. 26 k.p. stanowi, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.

Stosunek pracy to trwała i dobrowolna więź prawna łącząca pracownika i pracodawcę, której treścią jest obowiązek osobistego wykonywania pracy określonego rodzaju przez pracownika pod kierownictwem, na rzecz i na ryzyko pracodawcy oraz obowiązek pracodawcy zatrudniania pracownika przy umówionej pracy i wypłacania mu wynagrodzenia za pracę. W stosunku tym pracownik jest zobowiązany do świadczenia pracy określonego rodzaju, a więc nie każdej pracy, na rzecz pracodawcy, w sposób podporządkowany kierowniczej roli pracodawcy. Obowiązkiem pracodawcy wynikającym z nawiązania stosunku pracy jest wypłacanie pracownikowi wynagrodzenia za pracę. Stosunek pracy jest zatem dobrowolnym stosunkiem prawnym o charakterze zobowiązaniowym, zachodzącym między dwoma podmiotami, z których jeden, zwany pracownikiem, obowiązany jest świadczyć osobiście i w sposób ciągły, powtarzający się, na rzecz i pod kierownictwem drugiego podmiotu, zwanego pracodawcą, pracę określonego rodzaju, oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca zatrudniać pracownika za wynagrodzeniem. Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 października 2009r. (III PK 38/2009). Z kolei w wyroku z dnia 5 czerwca 2009 r. Sąd Najwyższy wskazał, że dla włączenia do ubezpieczenia społecznego niezbędna jest przynależność do określonej w ustawie systemowej grupy podmiotów podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. O tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. (I UK 21/2009). Do ustalenia, że doszło do powstania pomiędzy stronami stosunku pracy nie jest zatem wystarczające spełnienie warunków formalnych zatrudnienia, takich jak zawarcie umowy o pracę, przygotowanie zakresu obowiązków, zgłoszenie do ubezpieczenia, a konieczne jest ustalenie, że strony miały zamiar wykonywać obowiązki stron stosunku pracy i to czyniły. Podobnie stwierdził, Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 14 lutego 2013r. (III AUa 1432/12).

W ocenie Sądu Okręgowego teza organu rentowego, iż umowa o pracę z dnia 1 lipca 2024r. została zawarta jedynie dla pozoru w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie znalazła potwierdzenia w materiale dowodowym. Ustalony w sprawie stan faktyczny pozwalał przyjąć, że W. H. wypełniała swoje obowiązki pracownicze w ramach umowy o pracę.

Zdaniem Sądu, organ rentowy nie przedstawił dowodów pozwalających na przyjęcie, że od dnia 1 lipca 2024r. do chwili przejścia na zwolnienie lekarskie w dniu 4 stycznia 2025r. odwołująca nie świadczyła pracy, a jedynie zawarła umowę dla pozoru. Zgodne, spójne i jednoznaczne zeznania odwołującej i jej pracodawczyni potwierdziły, że odwołująca faktycznie wykonywała obowiązki pracownicze. Swoją pracę wykonywała w zależności od potrzeb pracodawcy albo w biurze zainteresowanej U. albo zdalnie w swoim domu. Jeżeli potrzebowała laptopa i drukarki to w biurze, jeżeli układała dokumenty to mogła to zrobić u siebie w domu. Ubezpieczona miała klucze do biura. Obowiązkiem ubezpieczonej było włożenie dokumentów odpowiednio w części A, B i C. Faktury układała datami. Ubezpieczona jeździła czasem do klientów po dokumenty, np. do K. – do N. H., która była klientem biura zaintersownej lub odbierała je po drodze do pracy- od klientów w P., z biura rachunkowego (...) przy ul. (...). Jeździła autobusem lub podwoził ja mąż, który jest kierowcą.

Z powyższych rozważań wynika, że charakter zatrudnienia odwołującej wypełniał znamiona zatrudnienia pracowniczego, a zatem wykonywane przez nią czynności skutkowały obowiązkiem objęciem jej od dnia 1 lipca 2024r. pracowniczym ubezpieczeniem społecznym. W chwili zawierania umowy o pracę ubezpieczona nie była w ciąży, w ciąże zaszła dopiero pod koniec roku (...) roku. Podkreślić również należy z całą stanowczością, że niezależnie od powyższego, stan ciąży nie stanowi przeciwskazania do zatrudnienia pracownicy, ani też sam w sobie nie wpływa na zdolność ciężarnej do pracy. Brak jest zasad, które ograniczałyby możliwości zatrudnienia kobiety w ciąży. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem samo zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego bądź też podwyższenie świadczeń związanych z nadchodzącym macierzyństwem i potencjalnym okresem niezdolności do pracy, nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem; przeciwnie, jest to postępowanie rozsądne i uzasadnione zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia (wyrok Sądu Najwyższego z 6 lutego 2006 r., III UK 156/05). Taka motywacja zawarcia umowy o pracę nie ma poza tym znaczenia prawnego, jeśli strony faktycznie wywiązywały się z warunków zawartych w umowie o pracę. Nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował i działo się to faktycznie w reżimie pracowniczym, w sposób typowy dla umowy o pracę – a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Jednak, jak wskazano powyżej- ubezpieczona nie była w ciąży, kiedy zawierała umowę o pracę.

Przy rozstrzygnięciu tej sprawy zasadnicze znaczenie winna znaleźć zasada wyrażona w art. 3 k.p.c. i 232 k.p.c. zastosowana odpowiednio w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych. Znaczy to tyle, że zaprzeczając twierdzeniom organu rentowego, który na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego dokonał niekorzystnych dla niej ustaleń, ubezpieczona się winna w postępowaniu przed sądem nie tylko podważyć trafność poczynionych w ten sposób ustaleń dotyczących obowiązku ubezpieczeń społecznych, ale również, nie ograniczając się do polemiki z tymi ustaleniami, wskazać na okoliczności i fakty znajdujące oparcie w materiale dowodowym, z których możliwe byłoby wyprowadzenie wniosków i twierdzeń zgodnych z jej stanowiskiem reprezentowanym w odwołaniu od decyzji. Z drugiej natomiast strony organ rentowy, podważając fakty wynikające z dokumentacji takiej jak umowa o pracę, zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego, winien był wykazać, iż faktycznie przedmiotowa umowa do skutku nie doszła, nie była wykonywana, czy też miała charakter pozorny.

Tymczasem w ocenie Sądu Okręgowego w analizowanym przypadku organ rentowy nie sprostał ciężarowi dowodu w tym zakresie, a zebrany w sprawie (zarówno w toku postępowania przed organem rentowym, jak i w toku procesu przed sądem) materiał dowodowy okazał się niewystarczający dla wykazania zasadności stanowiska organu rentowego, że umowa o pracę łącząca W. H. z G. H. (1) została zawarta jedynie dla pozoru. W konsekwencji Sąd dał więc wiarę wersji prezentowanej przez ubezpieczoną i płatnika. Zdaniem Sądu Okręgowego, ogół okoliczności ujawnionych w trakcie postępowania przekonywał, iż niezasadne było stanowisko organu rentowego, wedle którego strony - mimo formalnego zawarcia umowy o pracę - faktycznie nie miały zamiaru jej wykonywać, a umowa ta była pozorna. W sprawie zostało ustalone, że G. H. (1) potrzebowała pomocy w biurze do porządkowania i układania dokumentów, dlatego ubezpieczoną zatrudniła.

O pozorności danej umowy decydują okoliczności wskazane w art. 83 § 1 k.c., które występować muszą w czasie składania przez strony oświadczeń woli. Umowa o pracę jest zawarta bowiem dla pozoru (art. 83 k.c. w zw. z art. 300 k.p.), a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Nie można zatem przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca tę pracę przyjmował (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4.08.2005 r., II UK 321/04, i z 19.10.2007 r., II UK 56/07).

Dlatego też uznać należało, że strony rzeczywiście i faktycznie realizowały umowę o pracę. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uznania, że umowa o pracę zawartą pomiędzy ubezpieczoną a odwołującym została zawarta wyłącznie dla pozoru celem uzyskania przez ubezpieczoną świadczeń z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez ZUS.

W tej sytuacji Sąd, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznał, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie i zgodnie z treścią art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w sposób określony w sentencji wyroku.

Sędzia Karolina Chudzinska