Wyrok z 3 kwietnia 2026, sygn. V GC 215/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 kwietnia 2026r.

Sąd Rejonowy w Toruniu – V Wydział Gospodarczy

w składzie:

przewodniczący: SSR Maciej J. Naworski

protokolant: sekretarz sądowy Irena serafin

dnia 3 kwietnia 2026r. w Q.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy

z powództwa (...) sp. z o.o. w (...) ( KRS (...) )

przeciwko J. X. ( NIP (...) )

o zapłatę

I.  zasądza od pozwanego J. X. na rzecz powoda (...) sp. z o.o. w (...) kwotę 5.049,58zł ( pięć tysięcy czterdzieści dziewięć złotych i pięćdziesiąt osiem groszy ) z odsetkami:

a)  w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego nie więcej niż odsetki maksymalne za opóźnienie od kwoty 4.084,06zł,

b)  ustawowymi za opóźnienie od kwoty:

- 301,30zł od dnia 2 lipca 2025r.,

- 664,22zł od dnia 30 stycznia 2026r.

do dnia zapłaty,

II.  ustala, że zasądzona wierzytelność jest objęta układem zatwierdzonym przez Sąd Rejonowy w Olsztynie w sprawie pod sygnaturą (...),

III.  nie obciąża pozwanego kosztami postępowania.

Sygn. akt VGC 215/26

UZASADNIENIE

(...) (...)w (...) żądała od J. X. 5.049,58zł z odsetkami, ponieważ w oparciu o umowę o współpracy sprzedawała mu środki do produkcji rolnej i nie otrzymała pełnej ceny a częściowe wpłaty były opóźnione ( k. 4 – 6 ).

Pozwany wnosił o oddalenie powództwa podnosząc, że zawarł z wierzycielami układ w postępowaniu restrukturyzacyjnym a roszczenia powoda są nim objęte z mocy prawa i zostały wyszczególnione w spisie wierzytelności ( k. 64 – 65 ).

Sąd ustalił co następuje:

(...) zawarł z (...) sp. z o.o. w (...) umowę regulującą warunki sprzedaży; umowa przewidywała podwyższenie odsetek za opóźnienie do wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego.

Bezsporne.

W 2024r. (...) sp. z o.o. sprzedawała (...) środki do produkcji rolniczej, za które częściowo nie zapłacił a częściowo płacił po terminie.

Bezsporne.

W 2025r. (...)obwieścił o dniu układowym; nadzorca układu ujął wierzytelność (...) sp. z o.o. w spisie wierzytelności w kwocie 5.499,77zł a układ został przyjęty i zatwierdzony przez (...)pod sygnaturą (...).

Bezsporne ( spis k. 70v. ).

Układ przewiduje spłatę 70% należności wierzycielom, których roszczenia nie przekraczają 20.000zł; spłata ma nastąpić w 6 równych miesięcznych ratach od końca trzeciego miesiąca po uprawomocnieniu postanowienia o zatwierdzeniu układu. Pozostała część należności oraz roszczenia uboczne podlegają umorzeniu.

Bezsporne ( układ k. 90 – 95 ).

(...) nie stwierdził prawomocności postanowienia o zatwierdzeniu układu, chociaż upłynął termin otwarty na jego zaskarżenie. Postanowienie o zatwierdzeniu układu zostało zaskarżone po terminie przez jednego z wierzycieli; Sąd nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia i je odrzucił; to postanowienie jest prawomocne.

Wiadome z urzędu na podstawie wglądu do akt (...).

Sąd zważył co następuje:

I.

Sąd ustalił fakty na podstawie zgodnych oświadczeń stron i art. 230 k.p.c. Stan sprawy restrukturyzacyjnej poznał zaś przeglądając akta w systemie teleinformatycznym, do którego ma dostęp sam sprawując funkcję sądu restrukturyzacyjnego. Zbędne jest przy tym zastanawianie się nad podstawą wglądu do akt, skoro system (...) go umożliwia.

II.

Zasadność roszczenia nie budziła wątpliwości w świetle oświadczeń pozwanego. Nie zakwestionował on bowiem ani przytoczonych przez powoda faktów ani wysokości dochodzonej kwoty. Uwzględnienie powództwa było zatem nieodzowne.

Stanowisko pozwanego, który wnosił o oddalenie powództwa opierając się na samym fakcie zawarcia i zatwierdzenia układu nie było uzasadnione. Układ został bowiem zawarty w postępowaniu o zatwierdzenie układu, w którym spis wierzytelności nie podlega zatwierdzeniu i nie staje się potencjalnie, tytułem egzekucyjnym. Nie było więc podstaw ani do umorzenia postępowania ani oddalenia powództwa a limine.

III.

1. Powstawał jednak problem wpływu układu zatwierdzonego po przeprowadzeniu postępowania o zatwierdzeniu układu na wynik sprawy.

Można było go wprawdzie zbyć stwierdzeniem, że skoro Sąd (...) nie stwierdził prawomocności postanowienia o zatwierdzeniu układu, to kwestia nie powstaje. Wiąże bowiem tylko układ zatwierdzony prawomocnie a sąd procesowy rozstrzyga sprawy w oparciu o stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy ( wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym ). W dacie wydania wyroku nie ukazało się natomiast jeszcze ob-wieszczenie o prawomocności postanowienia zatwierdzającego układ. Termin na jego za-skarżenie upłynął jednak bezskutecznie wobec czego postanowienie uprawomocniło się a stwierdzenie tej okoliczności jest tylko kwestią czasu ( abstrahując oczywiście od tego, że orzeczenia bywają nieprzewidywalne ), co uzasadnia branie go pod uwagę.

2. W tym miejscu należy podkreślić, że po pierwsze, układ z mocy prawa obejmuje roszczenia opisane w art. 150 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne.

Po drugie, otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nie wyklucza dochodzenia w procesie wierzytelności objętych układem a także ujętych w spisie wierzytelności ( art. 257, art. 276 i art. 310 ustawy prawo restrukturyzacyjne; z oczywistych względów jest to dopuszczalne także w postępowaniu o zatwierdzenie układu, skoro toczy się ono poza sądem ).

Po trzecie, sąd powinien zawiesić postępowanie jeżeli dotyczy masy układowej lub masy sanacyjnej ( art. 174 § 1 pkt 4 k.p.c. ) i podjąć je po ustanowieniu zarządcy w postępowaniu restrukturyzacyjnym ( art. 180 § 1 pkt 5 lit. d k.p.c. ); zawieszenie nie wchodzi w grę w przypadku postępowania o zatwierdzenie układu z uwagi na pozasądowy charakter i to, że nie występuje w nim zarządca.

Po czwarte, układ wprawdzie wywiera wpływ na treść stosunków łączących dłużnika i wierzycieli już od chwili uprawomocnienia postanowienia o zwietrzeniu układu, jednak jest on prowizoryczny. Utrwala się bowiem dopiero poprzez postanowienie o stwierdzeniu wykonania układu, o którym mowa w art. 172 ustawy prawo restrukturyzacyjne. Dopóki nie zostanie wydane, układ może być natomiast uchylony na podstawie art. 176 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne; uchylenie układu znosi zaś jego skutki.

Praktyka Sądu Rejonowego w Toruniu uczy zaś, że co najmniej połowa zatwierdzanych układów zostaje potem uchylona.

Po piąte, wyciąg ze spisu wierzytelności stanowi tytuł egzekucyjny przeciwko dłużnikowi na wypadek odmowy zatwierdzenia układu, umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego albo uchylenia układu o ile spis został zatwierdzony ( art. 102 ust. 1 i ust. 2 ustawy prawo restrukturyzacyjne ). Zatwierdzenie spisu wierzytelności następuje zaś tylko w przyspieszonym postępowaniu układowym, postępowaniu układowym i postępowaniu sanacyjnym ( art. 97 ust. 1 i art. 98 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne ). Czynność taka nie jest dokonywana w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

Po szóste wreszcie, zasada wyrażona w art. 316 ust. 1 k.p.c. obowiązuje także w postepowaniu apelacyjnym.

3. Z punktu widzenia rozstrzygnięcia istotna jest odpowiedź na pytanie, jak uwzglę-dnić treść układu rozstrzygając sprawę o roszczenie objęte nim z mocy prawa. Do pomyślenia są dwa rozwiązania. Pierwsze, prostsze, zakłada wydanie wyroku w oderwaniu od postanowień układu, który jednak z mocy obowiązujących przepisów będzie miał zasto-sowanie do zasądzonego świadczenia; drugie nakazuje uwzględniać przy orzekaniu treści układu.

Przyjęcie pierwszej koncepcji w istotny sposób upraszcza postępowanie a jego uzasadnieniem jest stwierdzenie, że wyroki co do zasadą są deklaratywne wobec czego Sąd jedynie stwierdza określone obowiązki pozwanego a układ obejmując wszystkie roszczenia wymienione w art. 150 ust. 1 ustawy prawa restrukturyzacyjne, dotyczy także tych, które zostały stwierdzone przez sąd.

Przez wiele lat taka była praktyka tutejszego(...); jak się jednak wydaje (...) odstąpił od niej w ostatnim czasie; nolens volens, stanowisko zmienia także (...).

Drugie rozwiązanie, oparte o konstatację, że układ prowadzi do przekształcenia stosunku prawa materialnego stron nakazuje uwzględniać je w treści wyroku, który ma przecież deklaratywny charakter.

Akceptacja tego zapatrywania, rodzi jednak poważne trudności na wypadek uchylania układu; nie uwzględnia bowiem prowizoryczności typowych postanowień układowych a w tym zwłaszcza o prolongacie terminu spełnienia świadczenia, rozłożeniu go na raty oraz częściowym umorzeniu. Zwykle więc powództwo o roszczenie objęte układem będzie podlegało przynajmniej częściowemu oddaleniu, skoro nie można uwzględnić żądania o świadczenie, jeżeli termin jego spełnienia jeszcze nie nadszedł; nie można też uw-zględnić go w takiej części, w której układ przewiduje umorzenia zobowiązania. E. iuris, jeżeli powództwo zostanie oddalone a układ, następnie, uchylony.

Rozwiązaniem, które nasuwa się intuicyjnie, jest zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. Można podjąć bowiem trud obrony stanowiska, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego toczącego się postępowania cywilnego; po zatwierdzeniu ukła-du, zawsze prędzej lub później, rozpocznie się postępowanie o stwierdzenie jego wykonania albo uchylenie. Nad problemem „toku” postępowania w czasie wykonywania układu należy zaś przejść do porządku i stwierdzić, że realizacja układu stanowi określony etap postępowania restrukturyzacyjnego, zwłaszcza, że uczestniczy w nim nadzorca wykonania układu ( art. 171 ust. 1 ustawy prawo restrukturyzacyjne ) oraz sąd, odbierający jego sprawozdania ( art. 171 ust. 3 ustawy prawo restrukturyzacyjne ).

Zawieszenie procesu nie godzi przy tym w interes żadnej ze stron ( w czasie wykonywania układu egzekucja jest niedopuszczalna a przeciwko pozwanemu nie powstaje tytuł egzekucyjny ); jest więc bezpieczne i z tego względu kuszące.

Trzeba jednak odrzucić pogląd o potrzebie zawieszenia procesu o roszczenie objęte układem do czasu wydania postanowienia o stwierdzeniu jego wykonania albo uchyleniu, ponieważ nie jest praktyczne. Odracza bowiem zakończenie sprawy na znaczny, zwykle liczony w latach okres i w praktyce oznacza kunktatorskie uchylenie się od rozstrzygnięcia.

4. Sąd meriti dostrzegając walory opinii o materialnoprawnych skutkach zatwierdzonego prawomocnie układu w sferze praw i obowiązków stron, skłania się ku pierwszemu z omawianych wyżej zapatrywań. Nie może bowiem umykać z pola widzenia eksponowany już odsetek układów, które są uchylane oraz to, że skutek układu, chociaż obowiązujący ex nunc, zawsze jest warunkowy. Aprobata bronionej koncepcji pozwala też uniknąć kolejnego procesu pomiędzy stronami. ( Prosto jest zaś wyobrazić sobie, że po częściowym oddaleniu powództwa z uwagi na treść układu zawartego w postępowaniu o zatwierdzenie układu i jego uchyleniu, w ponownym procesie pozwany poza oczywistym z jego punktu widzenia zarzucie powagi rzeczy osądzonej podniesie także zarzut przedawnienia ).

Interes pozwanego zabezpiecza natomiast w dostateczny sposób treść art. 170 ustawy prawo restrukturyzacyjne.

O trafności bronionego zapatrywania świadczy też przyjęta w ustawie prawo restrukturyzacyjne zasada dopuszczalności procesu o roszczenia objęte układem i silentium legis w kwestii skutku zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu przed zakończeniem procesu. Przecież ustawodawca, nawet współczesny, musiał zdawać sobie sprawę z faktu, że analizowany problem powstanie, skoro układ, z zasady, przewiduje spłatę wierzycieli w ratach, a postępowanie o zatwierdzenie układu nie trwa długo; z pewnością nie dłużej niż typowe postępowanie procesowe. Pomimo to dopuszczono prowadzenie postępowań o roszczenia objęte układem. Nie do pomyślenia jest przecież, że proces ma toczyć się tylko po to aby oddalić roszczenie powoda z uwagi na uwzględnienie prolongaty terminu spełnienia świadczenia na podstawie postanowień układu.

IV.

1. Sąd uwzględnił więc żądanie w takiej treści w jakiej istnieje.

2. W celu uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości Sąd zastrzegł, że zasądzona wierzytelność jest objęta układem zatwierdzonym przez Sąd (...) w sprawie pod sygnaturą (...). Jeżeli dojdzie do stwierdzenia prawomocności postanowienie o zatwierdzeniu układu, obejmie on zasądzone świadczenie; jeżeli do tego nie dojdzie, powód będzie mógł wyegzekwować świadczenie.

3. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c.; roszczenie powoda zostało bowiem ujawnione w postępowaniu o zatwierdzenie układu; obwieszczenie o dniu układowym ukazało się zaś na pół roku przed wytoczeniem sprawy.

4. Sąd rozstrzygnął sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 148 ¹ § 1 k.p.c. Przeprowadzenie rozprawy nie było konieczne a strony nie złożyły wniosków w trybie art. 148 ¹ § 3 k.p.c.