Postanowienie z 18 czerwca 2026, sygn. I Ns 496/23
Sygn. akt I Ns 496/23
POSTANOWIENIE
Dnia 18 czerwca 2026 r.
Sąd Rejonowy w G. I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Janusz Supiński
Protokolant: G. G.
po rozpoznaniu w dniu 19.05.2026 r. w G. na rozprawie
sprawy z wniosku L. F.
z udziałem Gminy X.
o ustanowienie służebności przesyłu
postanawia:
I. Ustanowić na nieruchomości położonej w miejscowości G. gmina X., oznaczonej numerem geodezyjnym (...), o powierzchni (...) ha, zapisanej w księdze wieczystej (...), należącej do wnioskodawczyni L. F. służebność przesyłu na rzecz Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w X., w zarządzie którego znajduje się sieć wodociągowa, stanowiąca własność Gminy X., której treścią jest istnienie na tej nieruchomości urządzeń przesyłowych – gminnej sieci wodociągowej oraz prawo korzystania z nieruchomości obciążonej w obszarze 150 m 2, szczegółowo wskazanym na mapie służebności przesyłu sporządzonej przez biegłego geodetę S. U. (k212 akt), która to mapa stanowi integralną część niniejszego postanowienia, w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji urządzeń przesyłowych lub ich instalacji z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem.
II. Zasądzić od uczestnika postepowania Gminy X. na rzecz wnioskodawczyni L. F. kwotę 4.568,00 (cztery tysiące pięćset sześćdziesiąt osiem) złotych tytułem jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu zgodnie z pkt I postanowienia.
III. Ustalić, że zainteresowani ponoszą koszty postępowania we własnym zakresie.
IV. Nakazać pobrać od wnioskodawczyni L. F. na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w G.) kwotę 10.889,54 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo ze środków budżetowych.
Sygn. akt I Ns 496/23
UZASADNIENIE
Wnioskodawca L. F. wniósł o ustanowienie na rzecz (...) Sp. z o.o. w X., zarządzającego niżej opisanym urządzeniem przesyłowym należącym do Gminy X., odpłatnej służebności przesyłu na nieruchomości stanowiącej działkę numer (...) położonej w miejscowości G., zapisanej w księdze wieczystej o nr (...) polegającą na prawie utrzymywania i korzystania z urządzeń przesyłowych w postaci gminnej sieci wodociągowej o średnicy 90 mm oraz korzystania nieruchomości obciążonej w obszarze 176 m 2 w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji urządzeń przesyłowych lub ich instalacji wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem na czas nieokreślony za jednorazowym wynagrodzeniem w kwocie 8.803 zł. Nadto wnioskodawca wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania wnioskodawca podniósł, iż jest właścicielem nieruchomości zapisanej w (...) nr (...), na której terenie usytuowane są urządzania przesyłowe tj. sieć wodociągowa o długości 43 m, wzniesiona w latach 90-tych XX wieku. Nadto twierdził, iż ustanowienie służebności przesyłu jest niezbędne i konieczne do korzystania przez uczestnika z ww. urządzeń przesyłowych.
Uczestnik postępowania Gmina X. wniósł o oddalenie wniosku oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu uczestnik potwierdził wprawdzie, że na działce wnioskodawcy znajdują się należące do uczestnika urządzenia przesyłowe, ale jednocześnie wskazał, że zostały one posadowione tamże w roku 1994 za wiedzą i zgodą ówczesnego właściciela tejże działki, który nawet sfinansował część prac z tym związanych; uczestnik korzysta z tych urządzeń nieprzerwanie od ponad 20 lat i czyni to w dobrej wierze; a wnioskodawca nabył tę nieruchomość w roku 2008 z pełną świadomością istnienia spornych urządzeń. W konkluzji uczestnik podniósł zarzut zasiedzenia odpowiedniej służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu na nieruchomości wnioskodawcy. Niezależnie od tego uczestnik zakwestionował wysokość ewentualnego wynagrodzenia za ustanowienie służebności.
Postanowieniem z dnia 02.03.2023r. sygn.. akt I Ns 351/22 Sąd Rejonowy w G. oddalił wniosek wnioskodawcy. W uzasadnieniu wskazano, iż podstawą rozstrzygnięcia było stwierdzenie zasiedzenia przez uczestnika przedmiotowej służebności przesyłu.
Postanowieniem z 10.10.2023r. sygn.. akt IX Ca 417/23 Sąd Okręgowy w Olsztynie uchylił orzeczenia Sądu Rejonowego w G., wskazując, iż w sprawie nie doszło do zasiedzenia przez uczestnika służebności przesyłu.
Sąd ustalił, co następuje:
Wnioskodawca L. F. jest właścicielem nieruchomości położonej w G. gmina X. oznaczonej numerem geodezyjnym (...), zapisanej w księdze wieczystej (...). Własność powyższej nieruchomości wnioskodawca nabyła w drodze umowa sprzedaży w dniu 28.01.2008r.
Na działce o nr (...). (...) znajduje się wodociąg o długości L = 43 m, wybudowany w latach 1994-95 przez (...) Komitet (...) S., X., G., X.. Obecnym właścicielem urządzeń wodociągowych, posadowionych na działce wnioskodawcy jest uczestnik postępowania Gmina X.. Wodociąg został zbudowany za wiedzą i zgodą, a nawet na prośbę ówczesnego właściciela nieruchomości – G. T., która też uzgadniała przebieg rury przez jej działkę. Do chwili obecnej przebieg linii wodociągu na nieruchomości wnioskodawcy nie uległ zmianie.
Przebieg urządzeń wodociągowych na działce wnioskodawcy obrazuje mapa, sporządzona przez biegłego z zakresu budownictwa, instalacji sanitarnych B. X.. Szerokość pasa technologicznego (eksploatacyjnego) wynosi 3,5 m, a powierzchnia służebności (wraz z pasem serwisowym i komunikacyjnym) to 150 m 2, wskazana na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę S. U.. Wysokość jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu to kwota 4.568 zł.
dowód : zeznania wnioskodawczyni k 69v-70
zeznania świadka (...) k 69
odpis k 6-57, 128-155
opinia k 162-194, 212, 235-265, 291-292
Sąd zważył, co następuje:
Podstawą wniosku wnioskodawcy w niniejszej sprawie jest art. 305 2 § 2 kc, zgodnie z którym jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowieniu służebności przesyłu, właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za jej ustanowienie, jeżeli jest ona konieczna do korzystania z urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazów, energii elektrycznej oraz innych urządzeń podobnych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.
W sprawie bezspornymi są w zasadzie wszystkie okoliczności, niezbędne do rozstrzygnięcia. I tak poza sporem pozostaje fakt, że na nieruchomości należącej do wnioskodawcy, oznaczonej numerem 160, znajdują się urządzenia przesyłowe należące do uczestnika postępowania. Urządzenia te zostały wybudowane na przestrzeni lat 1994-1995 za wiedzą i zgodą, a nawet na prośbę ówczesnego właściciela działki nr (...), który też uczestniczył w procesie lokalizacji owych urządzeń. Wynika to wprost i z dokumentów, zalegających w aktach sprawy, i z zeznań świadka K.T. – właściciela spornego gruntu w latach 1994-1995. Mając na uwadze, że ani w/w dokumenty, ani zeznania świadka (...) nie były przez strony w jakikolwiek sposób kwestionowane, należało przyznać im walor wiarygodności.
Dalej bezspornym jest, że urządzenia wodociągowe znajdujące się na (...) stanowią własność uczestnika postępowania Gminy X., a urządzenia te są sprawne, działające i wykorzystywane do dostarczania wody do nieruchomości wnioskodawcy oraz nieruchomości sąsiednich.
Poza sporem pozostaje też kwestia braku zasiedzenia służebności przesyłu przez uczestnika postępowania, co wynika z orzeczenia Sądu Okręgowego w Olsztynie z 10.10.2023r., a którym to orzeczeniem Sąd Rejonowy jest związany.
Kolejnymi kwestiami bezspornymi są przebieg wodociągu, szerokość minimalnego pasa eksploatacyjnego, przebieg, zakres i powierzchnia objęta służebnością przesyłu, wreszcie wysokość jednorazowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Wszystkie te kwestie wynikają wprost z opinii biegłych B. X. (biegły z zakresu instalacji sanitarnych i budownictwa), S. U. (biegły z zakresu geodezji) oraz P. R. (2) (biegła z zakresu szacowania nieruchomości). Na podkreślenie zasługuje fakt, że wszystkie opinie w/w biegłych zostały zaakceptowane przez zainteresowanych bez żadnych zastrzeżeń, a Sąd działając z urzędu również nie dopatrzył się żadnych uchybień formalnych ani materialnych w pracach biegłych. W takiej sytuacji należało uznać, że opinie biegłych (...), (...) i P. R. (1) zasługują na miano fachowych, rzetelnych i bezstronnych, mogących stanowić podstawę orzeczenia w sprawie.
W kontekście tak ustalonego stanu faktycznego należało zatem orzec jak w pkt I i II postanowienia.
W tym miejscu należy jeszcze odnieść się do dwóch kwestii. Po pierwsze to podnoszone przez pełnomocnika wnioskodawcy na rozprawie w dniu 7.10.2025r. uwagi do opinii biegłego B. X.. Uwagi te pełnomocnik wnioskodawcy podnosił rok po otrzymaniu odpisu opinii i zakreślonym 14 dniowym terminie do zgłaszania zastrzeżeń pod rygorem ich pominięcia, a także po sporządzeniu na podstawie opinii B. X. opinii przez kolejnych biegłych. W takiej sytuacji Sąd pominął omawiane uwagi. Po drugie to kwestia przebiegu drogi dojazdowej i dojścia do pasa technologicznego i powierzchni służebności. W tym zakresie Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłego geodety, który w wyniku oględzin i analizy dokumentacji stwierdził, że niemożliwym jest ustalenie formalnej drogi dojazdowej do obszaru służebności, co wynika z ukształtowania nieruchomości (w tym sąsiedzkich) oraz gabarytów sprzętu ciężkiego. Jak bowiem wskazał biegły geodeta szerokość przestrzeni pomiędzy budynkiem gospodarczym a granicą wynosi 2 m, zaś standardowa szerokość koparko-ładowarki to 2,35 – 2,5 m. W takiej sytuacji Sąd odstąpił od określania drogi koniecznej, mając przy tym na uwadze treść art. 7 ustawy z 07.06.2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, przewidującego, że osoby reprezentujące przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji służbowej i pisemnego upoważnienia, mają prawo wstępu na teren nieruchomości lub do obiektu budowlanego w celu przeprowadzenia przeglądów i napraw urządzeń posiadanych przez to przedsiębiorstwo bądź usunięcia awarii przyłącza wodociągowego lub przyłącza kanalizacyjnego. Nadto Sąd miał na względzie fakt, iż szereg prac, związanych z konserwacją, przeglądami technicznymi oraz usuwaniem ewentualnych awarii instalacji wodociągowej można wykonać bądź zdalnie, bądź ręcznie (bez angażowania ciężkiego sprzętu). Skoro zatem uczestnik postępowania zaakceptował opinie biegłych wskazujących na niemożność wytyczenia trasy dojazdu dla sprzętu ciężkiego, to należało przyjąć, iż zaaprobował też ograniczenia w wykorzystaniu tradycyjnych środków usuwania awarii poprzez używanie koparko-ładowarki i innego sprzętu ciężkiego.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 kpc, a to mając na uwadze fakt, iż po dokonaniu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd Okręgowy w Olsztynie, zainteresowani nie podnosili żadnych kwestii spornych, a ich stanowiska zdawały się być zbieżne. Nadto Sąd orzekł o zwrocie wydatków poniesionych tymczasowo ze środków budżetowych, a to na zasadzie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 520 § 1 kpc. „W postępowaniu nieprocesowym w przedmiocie kosztów procesu obowiązuje odmienna zasada niż w procesie. Według tej reguły każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 520 KPC). To oznacza, że koszty związane z dokonywaniem określonych czynności ponosi ten uczestnik, który dokonał określonej czynności. Uczestnik ponosi koszty związane z jego działaniem lub czynnościami sądu podjętymi w jego interesie. Zasada ta obowiązuje nawet wówczas, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu (W. Siedlecki, Postępowanie nieprocesowe, s. 60). Koszty zatem poniesione przez uczestników związane z ich udziałem w sprawie nie podlegają wzajemnemu zwrotowi w rozumieniu art. 98 KPC." [M. (...) [w:] A. (...) (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom III. Komentarz do art. 425–729, wyd. 1, 2020, art. 520, Nb 1]. Orzekając w tym przedmiocie Sąd miał na uwadze fakt, iż Skarb Państwa wydatkował tymczasowo w toku postępowania kolejne kwoty, związane z wykonywaniem przez biegłych opinii, czyli pokrywaniem czynności wywołanych wnioskiem wnioskodawcy, a wnioskodawca sukcesywnie wzywany był do uiszczania kolejnych zaliczek pod rygorem ściągnięcia, czego nie czynił. W efekcie Sąd orzekł jak w pkt III i IV postanowienia.