sygn. IX U 615/23 25 czerwca 2026 Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

Zarządzenie z 25 czerwca 2026, sygn. IX U 615/23

Data orzeczenia 25 czerwca 2026

Sąd Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie

Wydział IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

Przewodniczący Sędzia Konrad Kujawa

UZASADNIENIE

Orzeczeniem z dnia 19 maja 2023 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. wydał wobec I. H., zaliczonego 31 stycznia 2017 r. do lekkiego stopnia niepełnosprawności na stałe, orzeczenie o odmowie ponownego wskazania stopnia niepełnosprawności. Organ rentowy stwierdził, że ustalony wcześniej stopień niepełnosprawności nie zmienił się, a przedłożone dokumenty medyczne i wyniki badań nie dają podstawy do wydania nowego orzeczenia.

Na skutek wniesionego przez I. H. odwołania Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w C. wydał w dniu 29 sierpnia 2023 r. orzeczenie, w którym utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu (...). W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie przeprowadzonych wywiadów, badań i analizie dokumentacji medycznej stwierdzono u wnioskodawcy naruszoną sprawność organizmu, która powoduje konieczność częściowej pomocy innych osób, natomiast wnioskodawca nie wymaga w celu pełnienia ról społecznych konieczności sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie stwierdzono u niego niezdolności do zaspokajania bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację.

Od powyższego orzeczenia I. H. wniósł odwołanie, domagając się zaliczenia go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Podniósł, że istniejące u niego schorzenia wewnętrzne praktycznie wyłączają go z wielu czynności dnia codziennego, utrudniają sen i normalne funkcjonowanie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

I. H. ma 60 lat. I. wykształcenie zawodowe w kierunku kucharza. Przepracował około 5 lat. Od 2012 roku przebywa w zakładzie karnym. W związku ze stanem kręgosłupa uskarża się na bóle ramion, rąk i nóg, problemy z chodzeniem i wykonywaniem czynności dnia codziennego.

Niesporne, a nadto: dokumentacja medyczna z Zakładu Karnego w W. - k. 50 oraz akta rentowe ubezpieczonego, w szczególności: ocena stanu zdrowia – k. 57, ocena zawodowa – k. 56, dokumentacja medyczna – k. 53.

Obecnie stwierdza się u I. H. zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego z zespołem bólowym bez istotnej miernej i znacznej dysfunkcji manualnej obu rąk; cechy uszkodzenia neurogennego nerwu łokciowego prawego nie powodujące miernej lub znacznej dysfunkcji ręki; dysfunkcję psychiczną.

Stan zdrowia kwalifikuje I. H. do osób z lekkim stopniem niepełnosprawności na stałe. Dysfunkcje rąk mają niewielki charakter, wykluczają dźwiganie powyżej 5 kilogramów. Dolegliwości bólowe rąk i nóg były leczone na bieżąco. Stan kliniczny nie wykazywał niedowładów lub porażeń, ani istotnego obniżenia funkcji manualnych rąk lub funkcji lokomocyjnej.

Dowód: opinia biegłych sądowych z zakresu ortopedii i neurologii – k. 56-63, dokumentacja medyczna z Zakładu Karnego w W. - k. 50 oraz zawarta w aktach rentowych.

Sąd zważył, co następuje:

Orzekanie o stopniu niepełnosprawności jest regulowane przez ustawę z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 913) oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 maja 2002 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 857).

Art. 4 ust. 1-4 wyżej wymienionej ustawy stanowi, iż:

- do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę mającą naruszoną sprawność organizmu:

1) niezdolną do podjęcia zatrudnienia,

2) zdolną do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie aktywizacji zawodowej,

wymagającą niezbędnej w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

- do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;

- do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia, nie wymagającą pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych.

Przy czym ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się, komunikację i komunikowanie się.

Określone przez ustawę zasady ustalania stopnia niepełnosprawności precyzuje rozporządzenie z dnia 21 maja 2002 roku, zgodnie z którym:

- znaczny stopień niepełnosprawności orzeka się w przypadku naruszenia sprawności organizmu powodującego:

1) niezdolność do podjęcia zatrudnienia poza zakładem aktywności zawodowej lub zakładem pracy chronionej,

2) całkowitą zależność od innej osoby w pełnieniu ról społecznych, właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych,

3) niezdolność do samodzielnej egzystencji polegającą na niezdolności do zaspokajania podstawowych, codziennych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, powodującą całkowitą zależność od innej osoby lub konieczność zapewnienia specjalistycznej opieki instytucjonalnej.

- umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeka się w przypadku naruszenia sprawności organizmu powodującego:

1) możliwość podjęcia zatrudnienia na stanowisku pracy, przystosowanym do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności,

2) możliwość pełnienia ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych, z częściową lub okresową pomocą innej osoby,

3) konieczność okresowej lub częściowej pomocy i opieki innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, o których mowa w ust. 1 pkt 3.

- lekki stopień niepełnosprawności orzeka się w przypadku naruszenia sprawności organizmu dającego się kompensować za pomocą wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub lecznicze środki techniczne.

Przy zastosowaniu powyższych zasad, biorąc pod uwagę określone w § 26 rozporządzenia kryteria, takie jak wystąpienie naruszenia sprawności organizmu, okres trwania powyżej 12 miesięcy oraz zakres naruszenia sprawności organizmu powodujący ograniczenia lub niezdolność do: zatrudnienia, pełnienia ról społecznych lub samodzielnej egzystencji, zdaniem Sądu należało przyjąć, że zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności była prawidłowa.

Z przeprowadzonych przez przedstawicieli zarówno Powiatowego, jak i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wywiadów wynika, że I. H., mimo występujących u niego schorzeń, pozostaje zdolny do pełnienia ról społecznych oraz samodzielnej egzystencji. Przede wszystkim jest w stanie samodzielnie się poruszać i komunikować. Wnioskodawca jest w stanie wykonać większość czynności samoobsługi samodzielnie. Wymaga jedynie pomocy przy prowadzeniu gospodarstwa domowego, którego obecnie nie prowadzi, ponieważ odbywa karę pozbawienia wolności. Jego ograniczenia sprowadzają się praktycznie do zakazu dźwigania powyżej 5 kg. Może również podejmować zatrudnienie na otwartym rynku pracy, albowiem ustalone schorzenie nie dyskwalifikuje go jako pracownika, a wymaga jedynie przejawienia chęci do pełnienia ról społecznych. Z pewnością nie wymaga czasowej ani częściowej pomocy w pełnieniu ról społecznych. Nie ma naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością.

Diagnozę tę potwierdzili także biegli sądowi lekarze specjaliści z zakresu ortopedii i neurologii. W opinii wydanej w dniu 10 października 2025 r. (k. 56-63) po analizie akt sprawy oraz przedłożonej przez zakład karny dokumentacji medycznej, biegli stwierdzili w sposób jednoznaczny, że nadal kwalifikuje się do zaliczenia do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim. W ocenie biegłych dysfunkcje rąk mają niewielki charakter, wykluczają dźwiganie powyżej 5 kilogramów. Dolegliwości bólowe rąk i nóg były leczone na bieżąco. Stan kliniczny nie wykazywał niedowładów lub porażeń, ani istotnego obniżenia funkcji manualnych rąk lub funkcji lokomocyjnej.

Zdaniem Sądu, opinia biegłych charakteryzuje się wszechstronnością, zrozumiałością i brakiem wewnętrznych sprzeczności, jak również wnikliwością w zakresie badania odwołującego i rozpoznania jego dolegliwości. Wnioski opinii zostały przez biegłych wyciągnięte w sposób logiczny i w oparciu o gruntowną analizę dokumentacji medycznej. Stąd też, sporządzona ekspertyza zasługuje na przyjęcie za miarodajną dla wydania orzeczenia w sprawie w pełnym zakresie. Żadna ze stron nie kwestionowała treści opinii.

W ocenie Sądu, powyższe cechy stanu zdrowia I. H. kwalifikują go do grupy osób o lekkim stopniu niepełnosprawności, ponieważ wnioskodawca nie spełnia kryteriów określonych dla osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Sąd uznał za miarodajne dla poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w szczególności zawartych w aktach rentowych wnioskodawcy, albowiem żadna ze stron nie kwestionowała ich prawdziwości ani rzetelności sporządzenia.

Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku.

W punkcie II wyroku przyznano od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika odwołującego się z urzędu, biorąc za podstawę § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 87). Wysokość przyznanej kwoty wynika z kolei z § 15 ust. 2 rozporządzenia i wynosi 360 zł. Została powiększona o wartość podatku VAT stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia.

(...)

ZARZĄDZENIE

(...)