Postanowienie z 25 czerwca 2026, sygn. I Ns 309/24

POSTANOWIENIE

Dnia 25 czerwca 2026 roku

Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w Giżycku w składzie :

Przewodniczący: SSR Janusz Supiński

Protokolant: Katarzyna Kucharska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28.05.2026r.

sprawy z wniosku B. F.

z udziałem E. P.

o zniesienie współwłasności

postanawia:

I.  Znieść współwłasność nieruchomości położonej w miejscowości J., obejmującej działkę gruntu oznaczoną numerem (...) o powierzchni (...) ha, zabudowaną stanowiącymi odrębny przedmiot własności budynkami mieszkalnym i gospodarczymi, zapisanej w księdze wieczystej (...), należącej do B. F. do 2/3 części i E. P. do 1/3 części w ten sposób, że:

1.  przyznać na wyłączną rzecz wnioskodawcy B. F. działkę gruntu o powierzchni (...) ha, oznaczoną numerem geodezyjnym (...) na mapie podziału nieruchomości, sporządzonej przez biegłego geodetę M. I. (k 205 akt), która to mapa stanowi integralną część niniejszego postanowienia;

2.  przyznać na wyłączną rzecz uczestnika postępowania E. P. działkę gruntu o powierzchni (...) ha, oznaczoną numerem geodezyjnym (...) na mapie podziału nieruchomości, sporządzonej przez biegłego geodetę M. I. (k 205 akt), która to mapa stanowi integralną część niniejszego postanowienia.

II.  Zasądzić tytułem dopłaty od uczestnika postępowania E. P. na rzecz wnioskodawcy B. F. kwotę 9,00 (dziewięć) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki w płatności.

III.  Ustalić, że zainteresowani ponoszą koszty postepowania we własnym zakresie.

IV.  Nakazać pobrać od wnioskodawcy B. F. na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) kwotę 2.044,77 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo ze środków budżetowych.

V.  Nakazać pobrać od uczestnika postępowania E. P. na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) kwotę 1.022,39 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo ze środków budżetowych.

Sygn. akt I Ns 309/24

UZASADNIENIE

Wnioskodawca B. F. wniósł o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w miejscowości J. gmina A., obejmującej działkę gruntu oznaczoną numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha, zabudowaną stanowiącymi odrębny przedmiot własności budynkami mieszkalnym i gospodarczymi, zapisanej w księdze wieczystej (...), należącej do B. F. do 2/3 części i E. P. do 1/3 części poprzez przyznanie w/w działki na wyłączną własność wnioskodawcy z obowiązkiem spłaty uczestnika E. P.. W toku postępowania wnioskodawca dopuścił również dokonanie zniesienia współwłasności poprzez podział fizyczny przedmiotowej działki.

Uczestnik postępowania E. P. przychylił się do wniosku co do zasady, domagając się jednak fizycznego podziału działu zgodnie z posiadanymi przez współwłaścicieli udziałami.

Sąd ustalił, co następuje:

Współwłaścicielami nieruchomości położonej w miejscowości J. gmina A., obejmującej działkę gruntu oznaczoną numerem geodezyjnym (...) o powierzchni (...) ha, zabudowaną stanowiącymi odrębny przedmiot własności budynkami mieszkalnym i gospodarczymi, zapisanej w księdze wieczystej (...) są B. F. do 2/3 części i E. P. do 1/3 części

Wnioskodawca B. F. wraz z żoną zamieszkują w domu mieszkalnym położonym na spornej działce, pracuje poza miejscem zamieszkania, podobnie jak żona wnioskodawcy, nie posiada gospodarskiego inwentarza żywego ani martwego (poza kotami).

Uczestnik postępowania jest rolnikiem i prowadzi własne gospodarstwo rolne w oparciu o szereg działek rolnych (własnych i dzierżawionych), których łączna powierzchnia oscyluje wokół (...) ha. Hoduje też krowy w ilości około 20 sztuk, dla których obora znajduje się na działce nr (...). Działka nr (...), położona po sąsiedzku z działką nr (...), pozostaje własnością uczestnika postępowania E. P. i znajdują się na niej wspomniana obora oraz dom mieszkalny uczestnika.

Działka nr (...), będąca przedmiotem niniejszego postępowania przylega do działki nr (...), stanowiącej torowisko na trasie Ł. – A.. Na wysokości działki nr (...) znajduje się wydzielony, choć obecnie w żaden sposób nie oznakowany przejazd kolejowy łączący działkę (...) z działką nr (...), stanowiącą drogę. Poprzez działkę nr (...) i ten przejazd kolejowy uczestnik postępowania E. P. przepędza swoje krowy z działki nr (...) na pastwiska (m.in. działkę nr (...) itd.). Działka nr (...) również przylega do działki kolejowej nr (...), ale nie posiada przejazdu kolejowego, a ukształtowanie terenu wyklucza możliwość przepędzania tamtędy bydła.

Działka nr (...) jest częściowo zalesiona, a krowy uczestnika postępowania znajdują tam schronienie przed słońcem. Korzystanie z tego zalesienia przez krowy uczestnika postępowania stanowi zarzewie konfliktu pomiędzy zainteresowanymi.

dowód: zeznania wnioskodawcy k 112

zeznania uczestnika k 112v-113

zeznania świadka (...) k 208

zeznania świadka (...) k 208v-209

odpis k 9-20, 45, 63-67, 133, 184-187

opinia k 115-119, 144-172, 203-205,

dokumentacja fotograficzna k 58-62, 80, 86-96

Sąd zważył, co następuje:

Bezspornym jest ustalony w sprawie stan faktyczny – wynika to zarówno z zeznań samych stron, zeznań świadków (...) i (...), jak i zgromadzonych w sprawie dowodów bezosobowych. Mając na uwadze owo korelację twierdzeń stron i zeznań świadków z bezosobowym materiałem dowodowym sprawy Sąd stanął na stanowisku, iż mogą one stanowić podstawę orzeczenia w niniejszej sprawie. Co istotne – podstawę wspomnianych dowodów bezosobowych stanowią opinie biegłych sądowych, tak geodety (...), jak i z zakresu wyceny nieruchomości E. Z.. Pierwotna opinia biegłego geodety była wprawdzie kwestionowana w toku postępowania, ale sporządzona wskutek wniesionych zastrzeżeń opinia uzupełniająca już z żadnymi protestami nie spotkała się, co oznacza, że została zaakceptowana, Oczywiście wskazać trzeba, że biegły geodeta przygotował kilka wariantów podziału (...) i spór stron dotyczył przyjęcia wariantu podziału działki, a nie samej opinii biegłego. Tym niemniej akceptacja opinii biegłego geodety przez zainteresowanych oraz brak zastrzeżeń do tych opinii ze strony Sądu pozwoliły na przyjęcie, że owe opinie biegłego (...) mogły stanowić podstawę orzeczenia w sprawie. Na uwagę w tym miejscu zasługuje również fakt, że opinia biegłego z zakresu wyceny nieruchomości – E. Z. nie napotkała oporu zainteresowanych. W takiej sytuacji również i to opracowanie biegłego E. Z. zasługiwało na miano fachowego, rzetelnego i bezstronnego, mogącego stanowić podstawę orzeczenia.

Wreszcie bezspornym jest konflikt pomiędzy zainteresowanymi, dość dobrze widoczny i w trakcie oględzin, i podczas rozpraw.

Przechodząc do kwestii spornych pomiędzy zainteresowanymi, a mianowicie sposobu dokonania zniesienia współwłasności należy przede wszystkim dojrzeć treść art. 211 kc, stanowiącego, że każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. „Podstawowym sposobem zniesienia współwłasności (tak post. SN z 9.9.2011 r., I CSK 674/10, Legalis), preferowanym przez ustawodawcę (tak post. SN z 5.2.2010 r., III CSK 195/09, Legalis; post. SN z 16.11.2011 r., V CSK 478/10, Legalis; post. SN z 20.1.2016 r., V CSK 252/15, Legalis), jest podział fizyczny rzeczy wspólnej, jako najbardziej sprawiedliwy i pożądany. Dlatego też jeżeli zniesienie współwłasności następuje z mocy orzeczenia sądu, sąd powinien przede wszystkim brać pod uwagę ten sposób wyjścia ze współwłasności, chyba że współwłaściciele żądają przyznania rzeczy wspólnej jednemu z nich w zamian za spłaty albo sprzedaży stosownie do przepisów KPC. W braku takich żądań sąd powinien ustalić, czy istnieje fizyczna i prawna możliwość podziału, a dopiero gdy podział nie jest dopuszczalny, znieść współwłasność w inny sposób (por. np. post. SN z 30.10.1978 r., III CRN 214/78, Legalis; post. SN z 19.1.2001 r., V CKN 1436/00, Legalis; post. SN z 8.10.2009 r., II CK 2/09, Legalis; post. SN z 5.2.2010 r., III CSK 195/09, Legalis; post. SN z 14.3.2017 r., II CSK 221/16, Legalis)." [P. Księżak [w:] W. Borysiak (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, wyd. 35, 2026, art. 211].

Nie ulega wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy podział działki nr (...) jest dopuszczalny i możliwy, a – w ocenie Sądu – nawet wskazany. Działka nr (...) stanowi bowiem naturalną i jedyną drogę przejścia bydła należącego do uczestnika postępowania ze stałego miejsca jego chowu czyli obory posadowionej na działce nr (...) do pastwisk, położonych po drugiej stronie torowiska (działka nr (...)) na działkach należących do uczestnika (działki m.in. (...) itd.). Na uwagę zasługuje przy tym fakt, że pomiędzy działkami nr (...) a nr (...) urządzony jest przejazd kolejowy i chociaż w chwili obecnej nie posiada on urządzeń typu rogatki, szlabany, znaki Krzyż św. B. itp. ustrojstwa, a sam ruch kolejowy na linii Ł. – A. odbywa się raczej sporadycznie i okazjonalnie, to po pierwsze ukształtowanie terenu (stosowne podjazdy z obu stron torowiska) umożliwia w ogóle przejście przez tory, a po drugie – plany rządowe (i to niezależnie od rządzącej opcji politycznej) zakładają przywrócenie regularnego ruchu pociągów na wskazanej trasie. Innymi słowy – dla zapewnienia dostępności inwentarza żywego należącego do uczestnika postępowania do pastwisk położonych po drugiej stronie torowiska niezbędne jest przejście przez działkę nr (...), pozostającą przedmiotem niniejszej sprawy. Niemożliwym jest przy tym przejście przez torowisko na wysokości działki nr (...), należącej do uczestnika postepowania, a to z uwagi na ukształtowanie terenu i fakt, że po drugiej stronie torowiska na wysokości działki nr (...) znajduje się działka nr (...) należąca do osoby trzeciej. Niedopuszczalnym jest też przyjęcie założenia, że krowy uczestnika postępowania będą przechadzać się wzdłuż torowiska albo wprost po torach tak, by z działki nr (...) dojść do drogi (działka nr (...)) i to abstrahując nawet od braku podejścia z działki nr (...) na torowisko. Takie przechadzki do bezpiecznych raczej nie należą.

Druga kwestia, którą należało dostrzec przy formułowaniu orzeczenia w sprawie, to zakres części działki nr (...), która powinna przypaść uczestnikowi postępowania. Poza bowiem samym podziałem działki (...) na dwie części, możliwie w zgodzie z posiadanymi udziałami, istotną kwestią jest właśnie sposób poprowadzenia linii podziału. W ocenie Sądu najbardziej rozsądnym i uwzględniającym interesy oby zainteresowanych stron poprowadzeniem linii podziału działki nr (...) jest wersja, przygotowana przez biegłego geodetę w opinii uzupełniającej tj. na k. 205 akt. Ten sposób podziału działki nr (...) sprawia bowiem, że z jednej strony nowo utworzona działka nr (...) będzie miała regularny kształt, a wnioskodawca pozbawiony będzie „odwiedzin” pod oknami domu mieszkalnego krów należących do uczestnika, ze wszystkimi tego konsekwencjami wizualnymi i zapachowymi. Odpadnie zatem przyczyna tlącego się pomiędzy zainteresowanymi konfliktu sąsiedzkiego. Z drugiej stron uczestnik postępowania będzie miał swobodny dostęp do przejazdu kolejowego czyli zapewnioną drogę przepędzania swojego bydła na pastwiska. Co więcej – nowo powstała działka nr (...) będzie też obejmowała fragment terenu z drzewami (zalesionego), co pozwoli na ochronę krów uczestnika przed upałem i słońcem. Dodatkowo – dość szeroki dostęp do (...) od strony (...) umożliwi uczestnikowi postępowania zaplanowanie i realizację odpowiedniego przejścia bydła w kierunku przejazdu kolejowego, a kształt (...) pozwoli w przyszłości – po wznowieniu regularnego ruchu kolejowego i urządzeniu pełnoprawnego przejazdu kolejowego - na właściwe zabezpieczenie bydła przed ryzykiem niekontrolowanego spotkania krów z lokomotywą.

Reasumując powyższe Sąd doszedł do wniosku, iż najbardziej racjonalnym rozwiązaniem będzie podział działki zgodnie z mapą biegłego geodety na k 205 akt, mając przy tym oczywiście na uwadze również to, że taki podział (...) wyeliminuje praktycznie dopłaty pomiędzy stronami, wobec czego sformułował treść pkt I postanowienia. Tak sformułowany pkt I postanowienia oraz wykonane następnie obliczenia rachunkowe na bazie wartości poszczególnych działek, wskazanych przez biegłego E. Z. musiały doprowadzić do wykrystalizowania pkt II orzeczenia. Jednocześnie Sąd, mając na uwadze wysokość dopłaty (9 zł) uznał, że niekoniecznym będzie określanie odroczonego terminu zapłaty w/w należności.

O kosztach Sąd orzekł po myśli art. 520 § 1 kpc. W sprawie bowiem nie zachodzi sprzeczność interesów w rozumieniu art. 520 § 2 kpc. „ Różny stopień zainteresowania wynikiem postępowania lub sprzeczność interesów uzasadniają - w myśl art. 520 § 2 KPC - odstąpienie od zasady orzekania o kosztach postępowania wyrażonej w § 1 tego przepisu. Wówczas możliwe jest stosunkowe rozdzielenie kosztów pomiędzy wnioskodawcę i uczestników postępowania lub obciążenie jednego z uczestników w całości kosztami, co zbliża ten sposób orzekania o kosztach do zasad typowych dla procesu (art. 100, 102 KPC). Różny stopień zainteresowania wynikiem postępowania będzie miał miejsce w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku wszczętej na wniosek wierzyciela spadkodawcy zainteresowanego dochodzeniem roszczeń od jego spadkobierców, którzy, np. ze względu na brak aktywów, mogą nie być w ogóle zainteresowani przeprowadzeniem postępowania spadkowego. Z kolei sprzeczność interesów zachodzi wtedy, gdy końcowe orzeczenie może wywrzeć wpływ dla jednych zainteresowanych na zwiększenie, a dla innych na zmniejszenie sfery ich uprawnień, np. w sprawie o zasiedzenie nieruchomości sprzeczność interesów występuje pomiędzy wnioskodawcą a uczestnikami wpisanymi w księdze wieczystej jako właściciele nieruchomości (por. post. SN: z 26.7.2012 r., II CZ 86/12, O. i z 8.5.2019 r., III CSK 232/18, O.). Nie chodzi tutaj o sprzeczność stanowisk w sprawie, a więc to, że wnioskodawca popiera wniosek o zasiedzenie, a uczestnicy postępowania wnoszą o jego oddalenie. W sprawach działowych sam fakt zgłoszenia przez uczestników odmiennych wniosków co do sposobu zniesienia współwłasności nie powoduje sprzeczności interesów, gdyż na gruncie art. 520 § 2 KPC przesłanka sprzeczności interesów nie jest związana ze stanowiskiem zajętym przez zainteresowanych w sprawie (por. J. Górowski, Orzekanie o kosztach, s. 173-174; post. SN z 16.1.2013 r., II CZ 149/12, Legalis) … Sprzeczność interesów w rozumieniu komentowanego przepisu nie zachodzi także w sprawach o podział majątku wspólnego, niezależnie od stanowiska wnioskodawcy i uczestnika, zgłaszanych przez nich twierdzeń i wniosków w przedmiocie składu, wartości i sposobu podziału majątku wspólnego. W tym postępowaniu wnioskodawca i uczestnik są także w równym stopniu zainteresowani rozstrzygnięciem i ich interesy są wspólne o tyle, że celem postępowania jest wyjście ze wspólności majątkowej i uregulowanie wzajemnych stosunków majątkowych (por. post. SN z: 20.6.2018 r., V CSK 38/18, O. i 23.8.2018 r., II CSK 169/18, O.). W konsekwencji, wniesienie apelacji od postanowienia sądu I instancji o podziale majątku wspólnego przez uczestnika, który kwestionuje sposób podziału, w tym wysokość spłaty, nie stwarza stanu sprzeczności jego interesów z interesem innego uczestnika, akceptującego ten podział oraz niewnoszącego apelacji. Nie uzasadnia więc obciążenia skarżącego kosztami postępowania apelacyjnego (post. SN z 23.10.2013 r., IV CZ 74/13, O.). Sprzeczność interesów może wyjątkowo wystąpić w sprawie o podział majątku wspólnego, w której został zgłoszony wniosek o ustalenie nierównych udziałów w tym majątku (por. J. Górowski, Orzekanie o kosztach, s. 174; post. SN z 19.11.2010 r., III CZ 47/10, O.). Sprzeczność interesów nie zachodzi w postępowaniu o wpis hipoteki przymusowej do księgi wieczystej, dlatego brak jest podstaw do obciążenia właściciela nieruchomości kosztami sądowymi, których wnioskodawca nie miał obowiązku uiścić (por. uchw. SN z 15.1.1973 r., III CZP 96/72, OSNCP 1973, Nr 9, poz. 146)” [tak T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 506–1217. Tom II, wyd. 2, 2023, O.].

Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w pkt III postanowienia. Nadto Sąd orzekł o zwrocie wydatków poniesionych tymczasowo ze środków budżetowych, a to na zasadzie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i art. 520 § 1 kpc, mając przy tym na uwadze wysokość owych wydatków i wysokość udziałów stron w spornej nieruchomości. „W postępowaniu nieprocesowym w przedmiocie kosztów procesu obowiązuje odmienna zasada niż w procesie. Według tej reguły każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 520 KPC). To oznacza, że koszty związane z dokonywaniem określonych czynności ponosi ten uczestnik, który dokonał określonej czynności. Uczestnik ponosi koszty związane z jego działaniem lub czynnościami sądu podjętymi w jego interesie. Zasada ta obowiązuje nawet wówczas, gdy postępowanie zostało wszczęte z urzędu (W. Siedlecki, Postępowanie nieprocesowe, s. 60). Koszty zatem poniesione przez uczestników związane z ich udziałem w sprawie nie podlegają wzajemnemu zwrotowi w rozumieniu art. 98 KPC." [M. Rejdak [w:] A. Marciniak (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom III. Komentarz do art. 425–729, wyd. 1, 2020, art. 520, Nb 1]. Orzekając w tym przedmiocie Sąd miał na uwadze fakt, iż Skarb Państwa wydatkował tymczasowo w toku postępowania kwotę 3.067,16 zł, udział wnioskodawcy to 2/3 części , a udział uczestnika postępowania to 1/3 części. W efekcie Sąd orzekł jak w pkt IV i V postanowienia.