Wyrok z 14 maja 2026, sygn. IV U 57/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

14 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Sławomir Górny

Protokolant: Katarzyna Wawrzyniak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 roku w Ł.

odwołania X. X.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

z 31 października 2025 r. Nr (...)

w sprawie X. X.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L.

o emeryturę pomostową

1.  Oddala odwołanie.

2.  Zasądza od X. X. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Sygn. akt IV U 57/26

UZASADNIENIE

Decyzją z 31.10.2025r., na podstawie art. 114 ustawy emerytalno – rentowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił X. X. prawa do emerytury pomostowej.

Nie podzielając powyższej decyzji pełnomocnik strony ustanowiony w sprawie złożył odwołanie, wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie wnioskodawczyni prawa do emerytury pomostowej.

W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wnosił o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

X. X., ur. (...)

W okresie od 4.033.1996 – 31.12.2008, była zatrudniona stele i w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładach (...) S.A. na stanowisku laboranta.

W laboratorium była analizowane produkty alkoholi (...), z cystern - przed i po ich myciu. Była tam produkcja butanolu, alkoholi (...), propylenu w formie gazu. Pobierane były próbki z cystern do analizy. Wyniki analiz były przekazywane na produkcję, czasami do ochrony środowiska i do przełożonych wyższego szczebla. Produkt był sprzedawany za granicę. Były przekazywane informacje co do jakości produktu - jeśli chodzi o przekazywanie danych na produkcję. Jeśli chodzi o wyniki do ochrony środowiska - chodziło o podanie zanieczyszczeń, o szkodliwość dla środowiska. Poza kierownikiem laboratorium przełożonym był dyrektor, który obejmował wszystkie laboratoria w zakładzie. Na podstawie analiz laboratorium były wystawiane atesty produktu załączane do cystern i przekazywane odbiorcy. Nikt z laboratorium nie mógł decydować o wstrzymaniu produkcji. Kierownicy produkcji i dyrektor produkcji miał taką władzę. Wnioskodawczyni pobierała próbki i wynikało to z jej zakresu obowiązków. Te próbki były pobierane codziennie, czasami też dodatkowo były pobierane na zlecenie produkcji. Laboratorium było na potrzeby produkcji, produkowaliśmy produkty dostarczane w kraju i za granicę. Żeby produkt odpowiadał parametrom należało robić analizy. O każdej porze dnia i nocy były pobierane próbki z cystern na zlecenie mistrza zmiany na produkcji. W laboratorium mistrz był tylko na dniówkach. Wnioskodawczyni pracowała na zmiany. Praca odwołującej polegała na analizowaniu próbek, dostarczaniu próbek do laboratorium. Jeżeli został wyprodukowany oktanol i zbiornik był wypełniony do ¾, trzeba było jechać i pobierać próbkę do badania, wprowadzać do komputera, gdzie widział je mistrz zmiany z produkcji. Jeśli parametry były zgodne, to zbiornik był gotowy do sprzedaży. Z wyników analiz odwołującej korzystał cały zakład. Dane były dostępne dla kierowników produkcji, kierowników laboratorium. Wszystko było skrupulatnie odnotowywane. Głównymi wydziałami były alkohole (...) i nawozy sztuczne. Każdy wydział miał do dyspozycji swoje laboratoria. Wnioskodawczyni pobierała też próbki z cystern kolejowych, np. po myciu cystern. Wyniki były potrzebne do podjęcia decyzji, czy można kolejny produkt załadować na daną cysternę. Na zmianach polecenia wydawał mistrz zmiany. Jeżeli wyniki dot. procesu produkcji, np. że produkt nadaje się do sprzedaży, to wówczas z taką wiedzą mistrz zmianowy mógł podjąć decyzję o załadunku do cystern i produkt był sprzedawany. Laboratorium wystawiało także atesty na dane produkty. Nie każdy pracownik laboratorium pobierał próbki z taką częstotliwością jak wnioskodawczyni. Podczas poboru próbek i dokonywania analizy, odwołująca miała bezpośredni kontakt z tymi substancjami. Praca w laboratorium i podczas pobierania próbek, odbywała się w odpowiednim obuwiu, fartuchach, białych spodniach, rękawiczkach, okularach ochronnych, przyłbicach. Substancje groziły wybuchem. (zeznania wnioskodawczyni, zaznania świadka I. X. – na nagraniu CD – 00:11:45 – 00:40:25 k. 73/akta sprawy; akta osobowe).

Decyzją z 27.11.2024r., organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do emerytury pomostowej z uwagi na niespełnienie przesłanki 15 – letniego stażu w szczególnych warunkach. Nie uwzględniono okresu zatrudnienia od 4.03.1996 – 31.12.2018 (decyzja/akta ZUS).

W dniu 15.10.2025r., odwołująca złożyła w ZUS ponowny wniosek o emeryturę pomostową (wniosek z załącznikami/akta ZUS).

Decyzją z 31.10.2025r., na podstawie art. 114 ustawy emerytalno – rentowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. odmówił X. X. prawa do emerytury pomostowej (decyzja/akta ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym. Fakty związane z charakterem pracy wnioskodawczyni w Zakładach (...), Sąd ustalił na podstawie zeznań wnioskodawczyni oraz świadka I. X., którym dał wiarę. W stanie faktycznym, Sąd pominął dowód z zeznań świadka Ł. O., jako nieprzydatny w sprawie. W poczet materiału dowodowego Sąd przyjął także akta osobowe wnioskodawczyni z okresu jego pracy w Zakładach (...). W ocenie Sądu materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że wnioskodawczyni spełniła sporną przesłankę zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym uprawniającą do nabycia prawa do emerytury pomostowej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 4 ustawy z dnia 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2023, poz. 164 ze zm.), prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet;

5) po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

Jak stanowi art. 3 ust. 1 cyt. ustawy, prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy (ust. 3).

W niniejszej sprawie przedmiotem sporu był staż pracy wnioskodawczyni w szczególnych warunkach uprawniający do nabycia prawa do emerytury pomostowej. Zdaniem Sądu materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że wnioskodawczyni wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Brak podstaw do zakwalifikowania charakteru wykonywanej przez wnioskodawczynię pracy jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisów ustawy z 19.12.2008r. Sąd, jak i organ rentowy nie kwestionują faktu, że charakter wykonywanej przez odwołującą pracy na stanowisku laborantki, to praca w szczególnych warunkach, ale nie w rozumieniu przepisów w/w ustawy, a rozporządzenia RM z 7.02.1983r. Nie można natomiast przyjąć, że ten rodzaj pracy mieści się w zamkniętym katalogu stanowisk pracy, do których nawiązuje ustawa o emeryturach pomostowych, tj. wymienionych w pkt 13, 14 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że praca odwołującej znajdowała się w łańcuchu pracy i działania zakładu, w którym wykonywała pracę laborantki. Wyniki pracy i analiz odwołującej, były przekazywane dalej, do dyrekcji, na produkcję, do ochrony środowiska. Nie sposób natomiast stwierdzić, że była to praca przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, czy praca przy bezpośrednim sterowaniu procesami technicznymi mogącymi spowodować awarię techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego.

Z tych względów, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 ¹⁴§1 k.p.c., oddalił odwołanie (pkt 1 wyroku).

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98§1 i §1 ¹ k.p.c. w zw. z ust. §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2026.118 t.j.) (pkt 2 wyroku).