Wyrok z 21 maja 2026, sygn. IV Ka 914/25
W skrócie
Pokaż pozostałe podstawy prawne (10)
Sygnatura akt IV Ka 914/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2026 r.
Sąd Okręgowy w Świdnicy w IV Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
|
Przewodniczący: |
SSO Waldemar Majka (spr.) |
|
Sędziowie: |
SSO Anna Glijerska-Socha, SSO Adriana Skorupska |
|
Protokolant: |
Lilianna Hummel-Kręciproch |
przy udziale Elżbiety Reczuch Prokuratora Prokuratury Okręgowej,
po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. i 12 maja 2026r.
sprawy Z. K. (1)
syna Ż. i Ś. z domu P.
urodzonego (...) w D.
oskarżonego o czyn z art. 207 § 1a kk i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kłodzku
z dnia 8 sierpnia 2025 r., sygnatura akt II K 581/24
I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;
II. zasądza od oskarżonego Z. K. (1) na rzecz oskarżycielki posiłkowej I. K. (1) 1176 zł tytułem kosztów udziału pełnomocnika w postępowaniu odwoławczym;
III. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe związane z postępowaniem odwoławczym i wymierza mu opłatę w kwocie 180 zł za to postępowanie.
UZASADNIENIE |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Formularz UK 2 |
Sygnatura akt |
IV Ka 914/25 |
||||||||||||||||||||||||||
|
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: |
1 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
CZĘŚĆ WSTĘPNA |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji |
||||||||||||||||||||||||||||
|
wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 8 sierpnia 2025 roku, sygn. akt II K 581/24 |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Podmiot wnoszący apelację |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐ oskarżyciel posiłkowy |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐ oskarżyciel prywatny |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒ obrońca |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐ inny |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Granice zaskarżenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Kierunek i zakres zaskarżenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒ na korzyść ☐ na niekorzyść |
☒ w całości |
|||||||||||||||||||||||||||
|
☐ w części |
☐co do winy |
|||||||||||||||||||||||||||
|
☐co do kary |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Podniesione zarzuty |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒art. 438 pkt 3 k.p.k.
– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐brak zarzutów |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Wnioski |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒uchylenie |
☒zmiana |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Ustalenie faktów w związku z dowodami |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Ustalenie faktów |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Fakty uznane za nieudowodnione |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Lp. |
Oskarżony |
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi |
Dowód |
Numer karty |
||||||||||||||||||||||||
|
2.1.1.1. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Fakty uznane za udowodnione |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Lp. |
Oskarżony |
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi |
Dowód |
Numer karty |
||||||||||||||||||||||||
|
2.1.2.1. |
Z. K. (1) |
Niekaralność oskarżonego |
Informacja z KRK |
839 |
||||||||||||||||||||||||
|
2.1.2.2. |
Z. K. (1) |
Przebieg postępowania rozwodowego między pokrzywdzoną i oskarżonym. Wyniki badań psychologicznych. |
Akta Sądu Okręgowego w Świdnicy I C 2436/24 |
|||||||||||||||||||||||||
|
Ocena dowodów |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Dowody będące podstawą ustalenia faktów |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Lp. faktu z pkt 2.1.1 |
Dowód |
Zwięźle o powodach uznania dowodu |
||||||||||||||||||||||||||
|
Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 |
Dowód |
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu |
||||||||||||||||||||||||||
|
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Lp. |
Zarzut |
|||||||||||||||||||||||||||
|
3.1. |
Skarżący zarzucił: I obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na jego treść, mianowicie: 1) art. 5 § 2 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, a w szczególności wątpliwości, z powodu: - okoliczności w jakich pokrzywdzona doznała obrażeń opisanych w akcie oskarżenia, z jej zeznań wynika, że był to skutek uderzania jej przez oskarżonego po twarzy kilkakrotnie ręką, oraz po głowie, uderzanie głową o podłogę oraz kopania i duszenia za szyję,
podczas gdy z opinii sądowo - lekarskiej z dnia 30 lipca 2013 r. nie wynika, by u pokrzywdzonej stwierdzono jakiekolwiek obrażenia w zakresie twarzy i słowy, mimo że pokrzywdzona twierdziła, że doznała krwawienia z nosa oraz wykonywała prześwietlenie nosa, W opinii sądowo lekarskiej, którą Sąd I – Instancji uznał za wiarygodną nie ma żadnej informacji by na twarzy i w obrębie głowy widniały jakiekolwiek obrażenia, a wynika to tylko z relacji pokrzywdzonej po 12 latach od chwili domniemanego czynu. Oznacza to, że absolutnie nie było żadnych obrażeń głowy oskarżycielki -- nieuwzględnienia rozbieżności w zeznaniach wszystkich świadków w przedmiotowej sprawie z materiałem dowodowym zalegającym w aktach sprawy, w postaci nagrań, na których to pokrzywdzona I. K. (1) jest agresywna w stosunku do oskarżonego, poniża oskarżonego w obecności dziecka, wyzywa oskarżonego od głupków i debili, co świadczyło o wzajemności zachowań pokrzywdzonej w zakresie kierowania przez pokrzywdzoną do oskarżonego wulgaryzmów, co świadczy o tym, że konflikt małżonków był wzajemny i wynikał z problemów małżeńskich wygenerowanych przez obydwie strony, a nie oskarżonego, tym bardziej w toku sprawy o rozwód; -
brak świadków naocznych rzekomego fizycznego znęcania się oskarżonego nad żona oraz brak wykazania, że to właśnie oskarżony dopuścił się owych zachowań (świadkowie powołani przez samą pokrzywdzoną wskazują wprost, że nie byli naocznymi świadkami znęcania się fizycznego oskarżonego nad żoną: R. P. cyt. Ja nigdy nie widziałam znęcania fizycznego; I. Z. (1) cyt."ja nigdy nie byłam naocznym świadkiem jak I. bił Z."), jak również świadków mogących potwierdzić, że oskarżony spowodował u swojej żony obrażenia opisane w akcie oskarżenia i w obdukcjach z 2013 i 2023 r. Sąd w tym względzie oparł się na „poszlakach" a nie faktach. Wskazać należy, iż wszyscy świadkowie powołani przez pokrzywdzoną na wyżej wskazane okoliczności, są jej koleżankami, które „świadkują" sobie wzajemnie - nieuwzględnienia rozbieżności w relacji przedstawionej przez pokrzywdzoną, podczas gdy z wiadomości tekstowych stron od 2013 r. do 2023 r. (w aktach sprawy) wynikało, że pokrzywdzona kierowała do męża liczne wyznania miłosne; oskarżony wykazywał zainteresowanie stanem zdrowia żony w czasie ciąży; strony prowadziły normalną komunikację nie wskazującą na żadne problemy małżeńskie na przestrzeni w/w okresu, tym bardziej przemocowych zachowań; Niezgodna z doświadczeniem życiowym jest relacja pokrzywdzonej, która wskazuje, że 26 lipca 2013 r. zostaje pobita przez męża pod szpitalem, a tego samego dnia wysyła do męża wiadomości niewskazujące na żadne przemocowe zachowania, a wręcz czułe wyznania miłosne (wiadomości tekstowe m.in. z dnia 25.07., 26.07.2013, 1.09.2016, 1.12.2015, 2.12.2015, 6.04.2015, 8.05.2013, 12.05.2013, 12.05.2013, 14.05.2013, 17.05.2013, 7.08.2012, 18.02.2016, 23.02.2016 26.09.2015, 28.02.2016, 31.08.2015, w aktach sprawy) - pominięcia istotnych w części zeznań bezpośredniego świadka - funkcjonariusza Policji Z. O., który wskazał, że pokrzywdzona nie obawia się o swoje życie i zdrowie i nie boi się męża oraz pokrzywdzona wskazała w/w świadkowi, że Z. K. (1) jest dobrym ojcem, co stało w sprzeczności z zeznaniami pokrzywdzonej a także jej świadków czerpiących wiedze głównie z relacji pośredniej od pokrzywdzonej; Wskazane rozbieżności spowodowały w przedmiotowej sprawie wystąpienie niedających się usunąć wątpliwości dotyczących popełnienia przez oskarżonego zarzucanego mu aktem oskarżenia czynu, wątpliwości te jednak nie zostały rozstrzygnięte na jego korzyść łamiąc tym samym otwarcie zasadę indubio pro reo. 2) naruszenie przepisów art. 4 kpk oraz art. 410 kpk przez uwzględnienie okoliczności tylko na niekorzyść oskarżonego, a nie uwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść oskarżonego. Sąd nie wziął pod uwagę stopnia złożoności i specyfiki zaistniałej w tej sprawie sytuacji rodzinnej, jak też okoliczności, które podali w swoich zeznaniach świadkowie: a mianowicie, że to Pokrzywdzona jest prowokatorem kłótni rodzinnych (m.in. po alkoholu), jest agresywna i nie panuje nad sobą i nie raz obiecywała oskarżonemu, że zabierze mu dziecko). Przy wyrokowaniu Sąd nie uwzględnił całokształtu okoliczności ujawnionych w toku niniejszej rozprawy sądowej świadczących na korzyść oskarżonego, a które to w diametralnie odmienny sposób ukazują ocenę zachowania oskarżonego. Dobitnie należy podkreślić, iż Sąd pominął informacje wskazywane przez świadka powołanego - Ś. K. (której Sąd odmówił wiarygodności, mimo że świadek była nauczycielką wychowania przedszkolnego z dużym doświadczeniem, by następnie oprzeć część ustaleń na zeznaniach świadka) a mianowicie, że widziała siniaki na twarzy i ciele pokrzywdzonej, ale siniaki te powstały od zabiegów upiększających (botoks, co przyznała także pokrzywdzona w swoich zeznaniach przed Sądem w dniu 11 grudnia 2024 r., a także świadek I. Z. (1) cyt. „I. odpowiedziała, że miała zabieg u kosmetyczki", co spowodowało lekko podsiniaczone oko), oraz powstały od interakcji z psem małżonków (na co pokrzywdzona wielokrotnie skarżyła się teściowej cyt. „I. pokazywała mi ślady siniaki na nogach i na rękach, mówiąc, że zrobił to pies", cyt. pokrzywdzoną: w P. mieliśmy psa, był to duży pies, 70 kg wagi, chodziłam z nim na spacery, pies stwarza problemy, skacze, zagryza inne psy"), a także na co wskazywał świadek Ż. K., oraz od upadków (co pokrzywdzona relacjonowała znajomym/rodzinie przez kilkanaście lat), by ostatecznie obarczyć oskarżonego zarzutami w momencie spornej sprawy o rozwód; Ponadto Sąd nie uwzględnił na korzyść oskarżonego nagrań załączonych do akt sprawy, z których wynika też, że to pokrzywdzona używała przemocy psychicznej względem oskarżonego (wulgaryzmy, wyzwiska: (...)), 3)
art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności poprzez dowolną a przez to i subiektywną interpretację zeznań świadków, która stała się podstawą do 4)
art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk poprzez pominięcie przy ocenie dowodów z dokumentów załączonych przez oskarżonego (diagnozy psychologicznej oskarżonego, oświadczenia instruktora 5) art. 366 §1 kpk przez brak dążenia Sądu do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Sąd badający niniejszą sprawę nie skupił się na ocenie zachowania oskarżycielki posiłkowej ujawnionego na załączonych do akt sprawy przez oskarżonego nagraniach, które były tak naprawdę 6) art. 424 § 1 pkt 1 kpk poprzez sporządzenie uzasadnienia nie odpowiadającego warunkom opisanym w tym przepisie, jak również wykształconym przez doktrynę i orzecznictwo Sądu 7) na podstawie art. art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt. 3 k.p.k., błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, przez ustalenie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu pomimo, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza w sposób jednoznaczny ustaleń Sądu. Podkreślić należy zwłaszcza niespójne zeznania pokrzywdzonej (brak śladów na twarzy i opisu obrażeń twarzy w obdukcji, tym bardziej w zakresie obrażeń nosa), które poddają pod wątpliwość zarówno zarzut znęcania się oskarżonego nad oskarżycielką posiłkową, jak również przeczą twierdzeniom pokrzywdzonej o aktach przemocy oskarżonego, zaś wskazują, że to pokrzywdzona w trakcie trwania sprawy rozwodowej i „walki o dziecko" po 12 latach niezakłóconego małżeństwa kreuje nierzeczywisty przebieg małżeństwa stron a sama była wulgarna względem oskarżonego, wszczynała awantury domowe, wyzywa, poniżała, co wskazuje na wzajemność zachowań samej pokrzywdzonej; II Na zasadzie art.427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 1 k.p.k. w/w wyrokowi zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: 1)
art. 207 § 1 kk i § 1 a poprzez ich zastosowanie (błędnie wskazanego w komparycji i wyroku art. 207 § 1 a kk, mimo wyeliminowania z kwalifikacji prawnej czynu (co wynika z 2) art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk poprzez ich zastosowanie poprzez przyjęcie, że oskarżony dopuścił się naruszenia narządu ciała (nietykalności cielesnej) pokrzywdzonej, choć w materiale dowodowym brak jest jednoznacznego dowodu, by oskarżony dopuścił się w/w czynu (brak naocznych świadków; brak obrażeń twarzy/nosa w obdukcjach lekarskich z 2013 r. i 2023 r., wątpliwości w zakresie źródła pochodzenia siniaków pokrzywdzonej (zabiegi upiększające z iniekcją botoksu; ślady po interakcji z psem ważącym ponad 70 kg), co spowodowało że Sąd dokonał oceny przekraczając granice materiału dowodowego opierając zasadnicze rozstrzygnięcie na tzw. niejasnych „poszlakach", bez wykazania związku przyczynowego pomiędzy naruszeniem nietykalności cielesnej pokrzywdzonej a udziałem oskarżonego. |
☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny |
||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Apelacja nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.k. organy postępowania, a więc także i sąd, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zgodnie zaś z panującym w orzecznictwie poglądem (por. choćby wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1990 r. w sprawie o sygn. WRN 149/90, opubl. w OSNKW z 1991 r., z. 9, poz. 41), przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. wtedy m.in. gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.), stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.) oraz jest wyczerpująco i logicznie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.) i sąd I instancji spełnił wymogi w tym zakresie wskazując w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na dowody nie będące podstawą ustaleń faktycznych (k.801-802) i przyczyny ich nieuwzględnienia, odnosząc się w tym zakresie również do eksponowanych w apelacji relacji Ś. K., Ż. K., G. X. i P. F. jak też X. K. i D. K.. Mając powyższe na względzie oceniając poprawność procedowania sądu I instancji, uznać należy, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została dokonana przez Sąd I instancji z uwzględnieniem zasad sformułowanych w przepisie art. 7 k.p.k., zaś skarżący nie dostarczył w apelacji argumentów dających podstawy do zakwestionowania tej oceny. Symptomatyczne w wypadku konstrukcji apelacji pozostaje z jednej strony kwestionowanie ustaleń i rozumowania sądu pierwszej instancji dotyczących pokrzywdzonej I. K. (1), z drugiej zaś aprobowanie ustaleń jak i oceny prawnej dokonanej przez sąd meriti odnośnie drugiej z pokrzywdzonych – Z. K. (1), bo przecież w wyniku procedowania i oceny materiału dowodowego tenże sąd uznał, iż zachowaniem swym oskarżony nie wyczerpał ustawowych znamion przestępstwa znęcania wobec małoletniej córki i w tym zakresie ocena materiału dowodowego nie budzi zastrzeżeń skarżącego. Odnosząc się do powiązanych przedmiotowo zarzutów apelacji z punktów I 1-7 oraz II 1-2- nie można się zgodzić ze skarżącym, że sąd pierwszej instancji błędnie ustalił i przypisał oskarżonemu spowodowanie u pokrzywdzonej obrażeń, które nie zostały stwierdzone w oparciu o przeprowadzone dowody. Biorąc pod uwagę treść opinii sądowo-lekarskiej z 30 lipca 2013 roku (k.288) w zakresie zdarzeń z 26 lipca 2013 roku i 31 maja 2023 roku nie przypisano oskarżonemu w zaskarżonym wyroku działań powodujących obrażenia na twarzy pokrzywdzonej. Nie sposób również przyjąć aby oględziny lekarskie po trzech dniach od zdarzenia mogły stwierdzać krwawienie z nosa. Próba wykazywania przez skarżącego, że wszelkie stwierdzone u pokrzywdzonej obrażenia wynikały „z interakcji z dużym psem” nie może spotkać się z aprobatą, ponieważ lokalizacja i charakter i lokalizacja obrażeń w zestawieniu z doświadczeniem życiowym i zasadami wiedzy wskazują na to, że sugerowany sposób powstania obrażeń jest nieprawdopodobny. Nie można również wykluczyć że w istocie w czasie zajmowania się psem pokrzywdzona mogła mieć jakieś obrażenia ze względu na niesubordynację psa, jednak ich zaistnienie w żaden sposób nie wyklucza działań oskarżonego prowadzących do powstania obrażeń u pokrzywdzonej, które były obrażeniami - ze względu na lokalizację i charakter - innymi od tych które mógł uczynić pies. Niedopuszczalne jest, a co znalazło wyraz w rozpoznawanym środku odwoławczym, zarzucanie Sądowi orzekającemu naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego w powiązaniu z błędem polegającym na oparciu orzeczenia o niekompletny, częściowy materiał dowodowy, lub też materiał nieujawniony na rozprawie głównej. Zgodzić się należy z poglądem, iż przewidziana w art. 5 § 2 k.p.k. zasada in dubio pro reo aktualizuje się dopiero wówczas, gdy po rzetelnym przeprowadzeniu oceny zebranych w sprawie dowodów, w sposób zgodny z wymogami art. 7 k.p.k., pozostają nie dające się usunąć wątpliwości. Wówczas należy je tłumaczyć na korzyść oskarżonego (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt I KK 265/22, LEX nr 3402057). Skarżący powołuje się w zarzucie na rozbieżności w relacjach świadków nie wskazując na konkretne przykłady tych rozbieżności. Wskazuje również na brak „naocznych świadków” znęcania oskarżonego nad żoną, co biorąc pod uwagę specyfikę czynu przypisanego oskarżonemu nie sposób wyobrażać sobie aby przypisanych mu czynności sprawczych dopuszczał się w obecności innych od pokrzywdzonej osób, bo pewnie spotkałoby się to ze stanowczą reakcją kogokolwiek kto pozostawałby bezpośrednim świadkiem podobnych zachowań, co oskarżony niewątpliwie sobie uświadamiał. Świadek I. Z. (1) (k.111-113) opisywała, że oskarżony traktował pokrzywdzoną protekcjonalnie i z góry, odnosił się do niej niewłaściwie z brakiem szacunku i robił to publicznie. „teraz idź do pokoju umyj (...) i czekaj na mnie”. Wspomina też o widocznych u pokrzywdzonej obrażeniach ciała, która pytana o zesiniaczone oko mówiła, że stało się to na skutek zabiegu u kosmetyczki. Wskazywanie przez pokrzywdzoną na rozmaite przyczyny powstałych u niej obrażeń po zauważeniu tychże przez osoby postronne nie jest czymś szczególnym czy dziwnym skoro pokrzywdzona mogła kierować się wstydem i nie wskazywać na rzeczywiste przyczyny postania obrażeń. Świadkowie relacjonowali własne postrzeżenia „nie dorabiając historii” do tego co obserwowali i pytając pokrzywdzoną o to co ich niepokoiło. Świadek B. D. (k.121) to świadek bezpośredni wulgarnych względem pokrzywdzonej zachowań oskarżonego i obserwująca regularne rozmaite obrażenia ciała pokrzywdzonej, P. X. (k.125-126) nie była świadkiem znęcania, ale pokrzywdzona przychodziła do niej roztrzęsiona i zapłakana, T. N. (k.221-222) widziała u pokrzywdzonej zasinienia na rękach, nogach i twarzy. S. D. (k.249-250) – współpracownik pokrzywdzonej wskazała, że „I. chodziła w siniakach” nie chciała mówić jak doszło do ich powstania. Narzekała na męża i płakała i można się było domyślać że jej mąż używa przemocy, zaś I. Z. (2) (k.273-275) opisuje w jaki sposób oskarżony traktował pokrzywdzoną i jak wulgarnie się do niej odnosił, co potwierdza psychiczne znęcanie. Wbrew twierdzeniom apelującego Sąd I Instancji ocenił również zeznania świadka Z. O., czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (k.798, 800). Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art.5 k.p.k. o czym już wspomniano powyżej należy wskazać, iż nie można skutecznie jednocześnie stawiać zarzutu obrazy art. 7 k.p.k. oraz podnosić naruszenia zasady in dubio pro reo. Naruszenie art. 5 § 2 k.p.k. jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy sąd po wyczerpaniu inicjatywy dowodowej i dokonaniu oceny dowodów zgodnej z art. 7 k.p.k., powziął wątpliwości odnośnie ustaleń faktycznych i pomimo tego rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Co więcej, w tym zakresie miarodajne są wątpliwości organu procesowego a nie strony postępowania (podzielając pogląd prawny wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 1 października 2020 roku, V KK 353/20). Naruszenie bowiem art. 7 k.p.k. łączy się zawsze z wadliwą oceną dowodów, a zatem wyklucza jednoczesną możliwość wystąpienia obrazy art. 5 § 2 k.p.k., która polega na dokonaniu wadliwych ustaleń faktycznych na skutek rozstrzygnięcia nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego albo na niepowzięciu takich wątpliwości pomimo, że były ku temu rzeczywiste podstawy. O niedających się usunąć wątpliwościach nie może być zaś mowy w sytuacji, gdy pewne ustalenia faktyczne są zależne od dania wiary albo odmówienia jej określonym dowodom. Sąd I instancji sprostał wymogom oceny dowodów zgodnie ze wskazaniami art.7 k.p.k. i sąd odwoławczy nie znalazł powodów do zakwestionowania poprawności tej oceny. Relacja, która łączyła pokrzywdzoną z oskarżonym to typowa więź traumatyczna. Czułe wiadomości tekstowe przeplatane były aktami agresji. Następowały po sobie deklaracje miłości ze strony oskarżonego wobec żony i córki, deklaracje zmiany zachowania, deklaracje miłości ze strony pokrzywdzonej (k.296-334). Postawa pokrzywdzonej i deklaracje miłości wynikały z entuzjazmu pokrzywdzonej ponieważ zaszła w ciążę, a zatem eksponowanie tych wiadomości przez skarżącego (k.807) jako potwierdzenie niespójności pokrzywdzonej jako ofiary przemocy nie może spotkać się z aprobatą. Oskarżony frustrację z powodu zachowań pokrzywdzonej, jej trybu życia, pochodzenia i problemów z zajściem w ciążę przekuwał w agresję brzemienną przemocą fizyczną i psychiczną zamiast zakończyć relację która go nie satysfakcjonowała. Choć zachowanie pokrzywdzonej bywało prowokujące i sprowadzające się często do „gry opieką nad dzieckiem” (k.462-464, 471-473, 506-508), to zachowania takie były też dziełem oskarżonego (k.506-508). Treści nagrań odzwierciedlają emocjonalny i nasycony wulgaryzmami sposób wypowiedzi wskazujący na nieumiejętność regulowania emocji (k.40-41). Rację ma skarżący, iż sąd I instancji nie odniósł się szczegółowo do dowodów wskazujących na prowokacyjne i wulgarne zachowania pokrzywdzonej, jednak znalazło to odzwierciedlenie w orzeczeniu o karze, a zatem nie można przyjąć aby niedomagania uzasadnienia zaskarżonego wyroku w tym zakresie miały wpływ na treść wyroku, a jedynie takie naruszenia przepisów postępowania (art.438 pkt 2 k.p.k.) mogą skutecznie prowadzić do jego uchylenia lub zmiany. Niewątpliwie to oskarżony był stroną dominującą w konflikcie przedrozwodowym podejmując działania zmierzające do poniżenia i udręczenia pokrzywdzonej. Znamię "znęcania się", określające zachowanie sprawcy przestępstwa z art. 207 § 1 k.k., odnosi się do zadawania komuś cierpień (fizycznych lub psychicznych), męczenia, dręczenia, pastwienia się nad kimś. Oznacza więc działanie lub zaniechanie, polegające na umyślnym zadaniu bólu fizycznego lub dolegliwych cierpień moralnych, powtarzającym się lub jednorazowym, lecz intensywnym i rozciągniętym w czasie. Istota przestępstwa znęcania się polega na jakościowo innym zachowaniu się sprawcy, aniżeli na zwyczajnym znieważaniu lub naruszaniu nietykalności cielesnej osoby pokrzywdzonej, przy czym o uznaniu za "znęcanie się" zachowania sprawiającego cierpienie psychiczne ofiary powinna decydować ocena obiektywna, a nie subiektywne odczucie pokrzywdzonego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2023 r., V KK 12/23). Gdyby zatem zachowania małżonków sprowadzały się jedynie do wzajemnego kierowania wyzwisk czy wulgarnego odnoszenia się nie można by było wówczas przypisać oskarżonemu odpowiedzialności karnej. Przypisane oskarżonemu jednak w zaskarżonym wyroku niewątpliwe czynności sprawcze wykraczały znacznie poza ramy kłótni czy wulgarnego odnoszenia się wzajem, a zatem nie może być mowy o tak zwanym „wzajemnym znęcaniu”, co stara się wykazywać skarżący. Wzajemna agresja (choćby słowna) małżonków wyklucza uznanie, że jedna ze stron tej relacji była tą dominującą, jednak przewaga agresora - stanowi immanentny element przemocy, stanowiącej przejaw znęcania się jednej osoby nad drugą i z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Analiza akta postępowania rozwodowego (przed Sądem Okręgowym w Świdnicy, sygnatura I C 2436/24) nie prowadzi do wniosków forsowanych przez skarżącego, że niniejsze postępowanie stanowi przejaw swoistej „wendety” pokrzywdzonej na oskarżonym ze względu na postawę oskarżonego w postępowaniu rozwodowym i podjęcie walki o ustalenie miejsca zamieszkania ich małoletniej córki. Pozew o rozwód bez orzekania o winie był dziełem I. K. (1) - datowany na 16.04.2022 roku (16.05.2022 roku – data wpływu) – wspomina o przemocy fizycznej w uzasadnieniu pozwu (k.7 cytowanych akt). Natomiast postępowanie karne początkowo nie było inicjowane przez pokrzywdzoną. Dnia 23 czerwca 2023 roku Zespół (...) zawiadomił prokuraturę po przeprowadzonej procedurze Niebieskiej Karty z 2 czerwca 2023 roku na skutek przemocowych zachowań oskarżonego, a dopiero 29 czerwca 2023 pokrzywdzona złożyła osobiste zawiadomienie o przestępstwie (k.51-54), a następnie w postępowaniu cywilnym dopiero domagała się orzekania o winie rozkładu pożycia małżeńskiego. Oskarżony badany psychologicznie w postępowaniu cywilnym celem określenia jego kompetencji wychowawczych jawi się jako osoba mająca problemy z regulowaniem emocji i skłonności przekuwania frustracji w zachowania przemocowe. Wskazuje na to opinia (...) przy SO w Świdnicy (k.314-317), gdzie sugerowana była terapia dla sprawców przemocy. Nieprawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Świdnicy z 13 lutego 2024 roku (k.425 akt) został uchylony wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 10 lipca 2024, sygnatura I Ca 1618/24 (k.521-525) ze względu na brak szczegółowych ustaleń odnośnie winy rozkładu pożycia i zachowań w tym zakresie pokrzywdzonej, które prowadziły do rozkładu pożycia. Opinia uzupełniająca (...) z 4 lutego 2026 roku (k.896-900) eksponuje natomiast brak podjęcia terapii przez oskarżonego. W świetle powyższego nie jest uprawnione ustalenie sądu I instancji (k.798 odwr.), iż prawomocnie orzeczono rozwód oskarżonego i pokrzywdzonej. Niezrozumiały jest natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie
art. 207 § 1 kk i § 1 a poprzez ich zastosowanie (błędnie wskazanego w komparycji i wyroku art. 207 § 1 a kk, mimo wyeliminowania z kwalifikacji prawnej czynu (co wynika z Jeśli zaś chodzi o charakter obrażeń pokrzywdzonej, to niewątpliwie dawały one podstawę do przyjęcia kwalifikacji z art.157§2 k.k. , bowiem skutki działań oskarżonego wykraczały zdecydowanie poza ramy naruszenia nietykalności cielesnej, zaś skarżący nie dostarczył argumentów dających podstawę do odstąpienia od przypisania oskarżonemu odpowiedzialności za skutki z art.157§2 k.k. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Wniosek |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Na podstawie art. 427 § 1 kpk i art. 437 § 2 kpk - apelujący wniósł o : 1) zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu w pkt I wyroku czynu - w całości, 2) ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, 3)
w razie nieuwzględnienia wniosków wyrażonych w pkt 1,2- wniósł o zmianę wyroku w zakresie pkt I i II i III, IV wyroku kary poprzez orzeczenie kary 150 stawek grzywny 4) zmianę wyroku w zakresie pkt V i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych za I i II instancję |
☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Z przyczyn wskazanych powyżej wnioski nie są zasadne. W zakresie wniosku alternatywnego dotyczącego kary brak również podstaw do jego uwzględnienia. Przepis art.37a k.k. wskazuje na sytuację. Instytucja przewidziana w art. 37a k.k. ma charakter wyjątkowy, a jej istotę stanowi pozbawione wątpliwości uznanie, że w danej sprawie kary o charakterze nieizolacyjnym stanowią wystarczającą dolegliwość dla sprawcy, którego nie trzeba - choćby warunkowo - izolować od społeczeństwa. A contrario, przez powyższe rozumieć należy, iż w sytuacji, gdy kara grzywny lub kara ograniczenia wolności z jakichś względów nie spełniłaby zapobiegawczych i wychowawczych celów kary, sąd winien wymierzyć sprawcy karę pozbawienia wolności. Długotrwałość działań oskarżonego oraz brak krytycznego wglądu w swoje postępowanie w ocenie sądu odwoławczego nie dawały podstaw do stosowania instytucji art.37a k.k. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
3.2. |
III Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. i art. 438 pkt 4 k.p.k. apelujący wyrokowi zarzucił: rażąca niewspółmierność kary i środka karnego w pkt I, II, III i IV poprzez orzeczenie kary 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat, poddanie oskarżonego pod dozór kuratora sądowego, podczas gdy biorąc pod uwagę wcześniejsza niekaralność oskarżonego, nienaganny tryb życia i jego pozytywna prognozę kryminologiczną Sąd mógł zastosować jedną z form złagodzenia kary wskazaną w art. 37 a kk i zamiast kary pozbawienia wolności 1 roku orzec grzywnę (względnie ograniczenie wolności) nie niższą od 150 stawek dziennych, w szczególności jeżeli równocześnie orzekł środek karny w postaci dozoru |
☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny |
||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Brak podstaw do uznania kary za rażąco niewspółmiernie surową z przyczyn wskazanych w części 3.1. Rażąca niewspółmierność kary, o którym stanowi przepis art. 438 pkt 4 k.p.k., jest pojęciem niezdefiniowanym przez ustawodawcę, którego treść wypełnia dość konsekwentne orzecznictwo. Powyższa niewspółmierność winna być rozumiana jako znaczna, wyraźna i oczywista, a więc niedająca się zaakceptować dysproporcja między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, tj. karą, jaką należy wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo. Za rażąco niewspółmierną uznaje się przy tym karę, która nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych, jakie kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego. Okres czynności sprawczych oskarżonego, skutki wykraczające poza ramy art.207§1 k.k. oraz sposób działania prowadzący do poniżenia i udręczenia pokrzywdzonej wskazują na potrzebę zaakceptowania kary pozbawienia wolności w wymiarze bliskim dolnemu zagrożeniu ustawowemu. Brak wspólnego zamieszkiwania stron oraz zmierzająca ku końcowi sprawa rozwodowa pozwala przyjąć pozytywną prognozę na przyszłość i orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Wniosek |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Na podstawie art. 427 § 1 kpk i art. 437 § 2 kpk - apelujący wniósł o : 1) zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu w pkt I wyroku czynu - w całości, 2) ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I-instancji, 3) w razie nieuwzględnienia wniosków wyrażonych w pkt 1,2- wniósł o zmianę wyroku w zakresie pkt I i II i III, IV wyroku kary poprzez orzeczenie kary 150 stawek grzywny po 10 zł każda w miejsce kary 1 roku pozbawienia wolności (przy zastosowaniu art. 37 a kk) oraz uchylenie nadzoru kuratora sądowego, a także obowiązku informowania kuratora o przebiegu okresu próby, 4) zmianę wyroku w zakresie pkt V i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonego kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych za I i II instancję |
☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Brak podstaw do łagodzenia kary orzeczonej wobec oskarżonego z przyczyn wskazanych powyżej. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
3.3. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Wniosek |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU |
||||||||||||||||||||||||||||
|
4.1. |
Sąd odwoławczy z urzędu ocenił poprawność reprezentacji małoletniej pokrzywdzonej Z. K. (1) wobec faktu, iż reprezentant małoletniej nie występował w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Nie można jednak przyjąć, że w toku postępowania naruszone zostały prawa małoletniej pokrzywdzonej Z. K. (1). Z faktu połączenia spraw i swoistej nieudolności prowadzącego postępowanie przygotowawcze wynikała sytuacja w której małoletnia posiadała dwóch reprezentantów. Na skutek wniosku prokuratora (k.78-79) postanowieniem z dnia 20 października 2023 roku reprezentantem małoletniej ustanowiono adw. J. P. (k.129), dlatego prokurator wyraził wolę cofnięcia wniosku o ustanowienie kuratora (k.146), jednak uczynił to zbyt późno, ponieważ postanowieniem z dnia 11 września 2023 roku III Nsm 1379/23 ustanowiono adwokata B. K. reprezentantem małoletniej Z. K. (1), a niezależnie od tego doszło do wydania postanowienia z 20 października 2023 roku o ustanowieniu adwokata J. P. reprezentantem małoletniej, co winno skutkować wystąpieniem przez prokuratora do sądu rodzinnego z wnioskiem o zwolnienie jednego z reprezentantów, czego nie uczynił. Na pierwszą rozprawę stawił reprezentant małoletniej adw. J. P. (k.686), który nie zgłosił jednak oświadczenia o działaniu małoletniej w charakterze oskarżyciela posiłkowego (k.868). Reprezentacja małoletniej pokrzywdzonej w toku postępowania sądowego była zatem należyta i wystarczająca. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności |
||||||||||||||||||||||||||||
|
ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji |
||||||||||||||||||||||||||||
|
5.1.1. |
Przedmiot utrzymania w mocy |
|||||||||||||||||||||||||||
|
wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 8 sierpnia 2025 roku, sygn. akt II K 581/24 |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Bezzasadność apelacji. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji |
||||||||||||||||||||||||||||
|
5.2.1. |
Przedmiot i zakres zmiany |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach zmiany |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
5.3.1.1.1. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uchylenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
5.3.1.2.1. |
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uchylenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
5.3.1.3.1. |
Konieczność umorzenia postępowania |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
5.3.1.4.1. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zwięźle o powodach uchylenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku |
Przytoczyć okoliczności |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Koszty Procesu |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku |
Przytoczyć okoliczności |
|||||||||||||||||||||||||||
|
II, III |
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono po myśli art. 636§1 kpk zasądzając od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty związane z tym postępowaniem, a na podstawie art.8 i art.2 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 23.06.1973r. o opłatach w sprawach karnych (Dz. U. nr 49, poz. 223 ze zm.) wymierzono mu opłatę w kwocie 180 złotych. O kosztach należnych oskarżycielce posiłkowej orzeczono w oparciu o przepisy art. 636§1 kpk oraz §11 ust.2 pkt 4 i ust.7, a nadto §17 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
PODPIS |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Adriana Skorupska Waldemar Majka Anna Glijerska-Socha |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Granice zaskarżenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Kolejny numer załącznika |
1 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Podmiot wnoszący apelację |
Obrońca oskarżonego |
|||||||||||||||||||||||||||
|
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja |
wyrok Sądu Rejonowego w Kłodzku z dnia 8 sierpnia 2025 roku, sygn. akt II K 581/24 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒ na korzyść ☐ na niekorzyść |
☒ w całości |
|||||||||||||||||||||||||||
|
☐ w części |
☐co do winy |
|||||||||||||||||||||||||||
|
☐co do kary |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
1.3.2. Podniesione zarzuty |
||||||||||||||||||||||||||||
|
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☐brak zarzutów |
||||||||||||||||||||||||||||
|
1.4. Wnioski |
||||||||||||||||||||||||||||
|
☒uchylenie |
☒Zmiana |
|||||||||||||||||||||||||||