Wyrok z 22 maja 2026, sygn. II Ka 221/26

Przewodniczący:

SSO Agnieszka Karłowicz

Sędziowie:

SO Paweł Mądry (spr.)

SO Agata Kowalska

Protokolant:

p.o. sekr. sąd. Anita Lemisiewicz-Pszczel

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 221/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 21 stycznia 2026r. w sprawie II K 1285/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

----

---------------

-------------------------------------------------

------------------

-------------

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

R. I. (1)

R. I. (1), godząc się na udzielenie pomocy U. nie miał świadomości, iż zamiast rodziców kolegi z G. przewozić będzie pięciu nielegalnych migrantów

wyjaśnienia oskarżonego złożone na rozprawie apelacyjnej

k. 819

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

-----------------

------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

2.1.1.1

wyjaśnienia oskarżonego

wyjaśnienia oskarżonego są niewiarygodne, nie tylko z powodu ich niespójności, lecz przede wszystkim z powodu braku potwierdzenia w wiarygodnym materiałem dowodowym

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Treść zarzutów apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego R. I. (1):

a) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, mający istotny wpływ na jego treść (art. 438 pkt 3 kpk) polegający na:

- bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony R. I. (1) działał z zamiarem ułatwienia innym osobom nielegalnego przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do ustalenia, iż oskarżony R. I. (2) miał świadomość bezprawnego charakteru przekroczenia granicy przez przewożone osoby ani że oskarżony obejmował swoim zamiarem samo przekroczenie granicy przez C., Ł. S., M., F. U. i U. F., a nie wyłącznie czynności związane z transportem tych osób, podejmowane po stronie terytorium RP;

- bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony R. I. (1) działał w porozumieniu z innymi osobami w celu zorganizowania nielegalnego przekroczenia granicy - co czyni ustalenie porozumienia jedynie rekonstrukcja opartą na domniemaniach, a nie na dowodach, w sytuacji gdy brak jest jednoznacznych dowodów, które pozwalałyby na przyjęcie, jakoby oskarżony R. I. (1) miał wiedzę o sposobie i czasie przekroczenia granicy przez migrantów, którzy znaleźli się w pojeździe Ł. nr rej. (...), a także brak jest dowodów jakoby oskarżony R. I. (2) obejmował zamiarem bezpośrednim jakikolwiek etap przekroczenia granicy państwowej przez przewożone osoby - C., Ł. S., M., F. U. i U. F.;

b) obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, w postaci:

- naruszenia art. 5 § 2 kpk (zasada in dubio pro reo) poprzez rozstrzygnięcie na niekorzyść oskarżonego R. I. (1) wątpliwości dotyczących:

- momentu powzięcia przez oskarżonego R. I. (1) wiedzy o statusie cudzoziemców,

- zakresu tej wiedzy,

- tego, czy oskarżony obejmował zamiarem bezpośrednim nielegalne przekroczenie granicy przez osoby, które znalazły się w pojeździe kierowanym przez oskarżonego R. I. (1),

mimo, że powyższe wątpliwości nie zostały usunięte w toku postępowania dowodowego;

- naruszenia art. 7 kpk poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie jej w sposób dowolny, w szczególności poprzez arbitralne zakwestionowanie wiarygodności wyjaśnień oskarżonego R. I. (1) (w których oskarżony kwestionował swój udział w procederze organizowania nielegalnego przekraczania granicy przez kogokolwiek wbrew przepisom), niedopuszczalne rozszerzenie znaczenia dowodów, z utożsamianiem faktu przewożenia przez oskarżonego R. I. (1) pięciu cudzoziemców z wiedzą oskarżonego o nielegalnym przekroczeniu granicy przez te osoby;

c) na wypadek nie podzielenia przez Sąd odwoławczy powyższych zarzutów - zarzut rażącej niewspółmierności (surowości) orzeczonej wobec oskarżonego R. I. (1) kary pozbawienia wolności i wymierzenie tej kary w wymiarze 1 roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności - w sytuacji, gdy w realiach przedmiotowej sprawy, nie zachodziły uzasadnione podstawy do wymierzenia kary pozbawienia wolności w wymiarze wyższym od minimalnego ustawowego zagrożenia.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

- Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę na skutek wniesionych środków odwoławczych, po dokonaniu kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku doszedł do przekonania, że jest on sprawiedliwy, zgodny zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia. Z uwagi na to, iż wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku złożył wyłącznie obrońca oskarżonego R. I. (1), Sąd sporządził uzasadnienie wyroku jedynie w części dotyczącej tego oskarżonego.

- Sąd Odwoławczy nie podzielił żadnego z zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy uznając, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, zaś dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne znajdują pełne oparcie w prawidłowo ocenionym materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie.

- w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji dokonał wszechstronnej oceny wszystkich przeprowadzonych dowodów, w sposób odpowiadający wymogom art. 7 kpk, a następnie wyprowadził z nich wnioski znajdujące pełne oparcie w zasadach logiki oraz doświadczenia życiowego. Z tego powodu nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Dla skuteczności tego rodzaju zarzutu nie jest bowiem wystarczające przedstawienie przez skarżącego własnej, odmiennej oceny materiału dowodowego. Konieczne jest wykazanie, że Sąd meriti dopuścił się błędów logicznych, naruszył zasady doświadczenia życiowego lub pominął istotną część materiału dowodowego. Tego rodzaju uchybień w niniejszej sprawie nie stwierdzono. W szczególności prawidłowo ustalił, że oskarżony działał umyślnie i miał świadomość uczestnictwa w procederze związanym z organizowaniem nielegalnego przekroczenia granicy państwowej przez cudzoziemców. Nie sposób podzielić stanowiska apelującego, jakoby materiał dowodowy nie pozwalał na przypisanie oskarżonemu świadomości bezprawnego charakteru działań przewożonych osób. Ocena strony podmiotowej czynu nie może ograniczać się wyłącznie do bezpośrednich deklaracji sprawcy, lecz wynika przede wszystkim z całokształtu okoliczności przedmiotowych towarzyszących zdarzeniu. W realiach niniejszej sprawy oskarżony przewoził cudzoziemców, którzy uprzednio nielegalnie przekroczyli granicę Rzeczypospolitej Polskiej. Okoliczności podjęcia transportu, liczba przewożonych osób, miejsce i sposób ich odbioru, a także charakter całego przedsięwzięcia i wyznaczona rola tego oskarżonego wykluczają uznanie, że oskarżony działał w przekonaniu o legalności pobytu tych osób na terytorium Polski lub nie zdawał sobie sprawy z rzeczywistego celu podejmowanych czynności. O słuszności przekonania Sądu I instancji, co do świadomego działania oskarżonego, świadczą między innymi zeznania C. W., Ł. S., M. R., F. U. i U. F.. Zgodnie z treścią ich depozycji, które bezspornie stanowią spójny i logiczny ciąg zdarzeń, oskarżony akceptował całą sytuację, nie był zaskoczony ich pojawieniem się, a wręcz przeciwnie, oczekiwał na nich w umówionym miejscu. To właśnie oskarżony wyznaczał jakie miejsca mają oni zająć w pojeździe – trzy osoby do środka, a dwie do bagażnika, co bezspornie świadczy o zamiarze ich ukrycia. Dodatkowo o świadomości nielegalności przewozu pasażerów, świadczy wydane przez oskarżonego polecenie pochylenia głowy na czas transportu, jak również ukrycia się, na czas zmiany opony. Logicznym wnioskiem Sądu Rejonowego jest stwierdzenie, że jeżeli oskarżony nie miałby świadomości o nielegalnym przebywaniu cudzoziemców w RP, nie kazałby się im ukrywać. Sąd I instancji zasadnie przyjął, że oskarżony obejmował swoją świadomością fakt, iż transport stanowił element szerszego przedsięwzięcia zmierzającego do nielegalnego przemieszczenia cudzoziemców po uprzednim przekroczeniu przez nich granicy państwowej z naruszeniem obowiązujących przepisów.

- Sąd Rejonowy trafnie przyjął, że oskarżony R. I. (1) działał w porozumieniu z innymi osobami w celu zorganizowania nielegalnego przekroczenia granicy. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że przewóz cudzoziemców nie miał charakteru przypadkowego ani spontanicznego, lecz stanowił element zorganizowanego ciągu czynności podejmowanych przez różne osoby na kolejnych etapach przemieszczania migrantów. Oskarżony realizował jeden z tych etapów, mając świadomość celu całego przedsięwzięcia. Wbrew twierdzeniom apelacji nie było konieczne ustalenie wszystkich szczegółów dotyczących sposobu i czasu przekroczenia granicy przez cudzoziemców ani tożsamości wszystkich osób uczestniczących w organizacji procederu. Wystarczające było wykazanie, że oskarżony świadomie włączył się w realizację wspólnego planu obejmującego nielegalne przemieszczenie cudzoziemców po przekroczeniu przez nich granicy państwowej, co zostało w sprawie udowodnione. Organizowanie przekroczenie granicy Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisom wymagało wielu działań podejmowanych w krótkich odstępach czasu, przy czym nie ustalono od jakiego dnia trwał ten proceder, zaś z pewnością zakończył go dzień zatrzymania pojazdu przez Policję, tj. 26 czerwca 2025r.

- nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty obrazy innych przepisów postępowania. Jak trafnie się podnosi w orzecznictwie, „ zastosowanie zasady, o której mowa w art. 5 § 2 kpk możliwe jest jedynie, gdy mimo przeprowadzenia wszystkich możliwych dowodów oraz dokonania ich oceny, spełniającej wymogi określone w art. 7 kpk, pozostaną nierozstrzygnięte wątpliwości, których nie zdołano wyeliminować” (zob. postanowienie SN z 20.11.2025 r., V KK 415/25, Legalis nr 3919503.) Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd Rejonowy powziął jakiekolwiek nierozstrzygnięte wątpliwości dotyczące zakresu wiedzy oskarżonego, momentu jej uzyskania czy obejmowania zamiarem realizowanego czynu. Przeciwnie, Sąd w sposób jednoznaczny ustalił przebieg zdarzenia oraz rolę oskarżonego, opierając się na całokształcie ujawnionych dowodów, co szczegółowo opisał w uzasadnieniu, podnosząc, którym dowodom dał wiarę, a które uznał za niewiarygodne. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 5 § 2 kpk i wynikającej z niego zasady in dubio pro reo.

- jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 30 lipca 2025 r. w sprawie II AKa 206/25 (LEX nr 4029624.) „ przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną zawartą w treści przepisu art. 7 kpk wówczas gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności sprawy i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy, stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i niekorzyść oskarżonego, jest wyczerpujące i logiczne z uwzględnieniem wskazań wiedzy i zasad doświadczenia życiowego.” Analiza zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Sąd Rejonowy przeprowadził wszechstronną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgodnie z wymogami art. 7 kpk, uwzględniając zarówno dowody przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonych. Ocena ta została szczegółowo uzasadniona, jest logiczna, zgodna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd odwoławczy nie stwierdził, aby miała ona charakter dowolny. Sąd Rejonowy szczegółowo wyjaśnił przyczyny, dla których odmówił wiary wyjaśnieniom oskarżonego w części, w której zaprzeczał on świadomości udziału w procederze organizowania nielegalnej migracji. Ocena ta nie miała charakteru dowolnego, lecz została poprzedzona analizą materiału dowodowego oraz wzajemnych powiązań pomiędzy poszczególnymi dowodami. Sam fakt, że wyjaśnienia oskarżonego nie zostały uznane za wiarygodne, nie oznacza jeszcze naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów. Skarżący nie wykazał, aby rozumowanie Sądu meriti było sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego. W rzeczywistości argumentacja apelacji sprowadza się do polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądu i przedstawienia własnej, korzystnej dla oskarżonego interpretacji zgromadzonych dowodów. Słusznie Sąd Rejonowy uznał, iż najbliższe prawdzie, chodź wybielające, były wyjaśnienia złożone przez R. I. (1) w toku postępowania przygotowawczego. Przed Sądem oskarżony przedstawił natomiast nową wersję, która słusznie nie zyskała akceptacji i całkowicie odbiegała od zeznań pozostałych świadków. Te depozycje nie były spójne, a sam oskarżony w odniesieniu do szczegółów powoływał się na niepamięć, bądź unikał odpowiedzi na pytania. Oskarżony ostatecznie wycofał się z treści wyjaśnień złożonych przed Sądem, podtrzymując depozycje złożone podczas postępowania przygotowawczego. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, postawa prezentowana przez oskarżonego wskazuje, że dążył on niewątpliwie do uniknięcia odpowiedzialności karnej, w toku postępowania przygotowawczego przyznał się do zarzucanej mu winy, potem natomiast próbował zmienić depozycje, aby usprawiedliwić swoje zachowanie. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku, wyczerpująco wyjaśnił z jakich powodów uznał lub nie dał wiary poszczególnym wyjaśnieniom.

- bezzasadny jest także ostatni z zarzutów apelacji obrońcy. „ Zarzut rażącej niewspółmierności można zasadnie podnosić tylko wówczas, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy”(zob. wyrok SA w Białymstoku z 06.11.2025 r., II AKa 191/25, LEX nr 4088153). Tymczasem kara wymierzona oskarżonemu w wymiarze roku i 10 miesięcy pozbawienia wolności nie może zostać uznana za nadmiernie surową. Sąd I instancji uwzględnił zarówno okoliczności łagodzące, jak i obciążające, nadając im właściwe znaczenie. W szczególności trafnie uwzględnił stopień społecznej szkodliwości czynu, przejawiający się w świadomym udziale oskarżonego w procederze godzącym w bezpieczeństwo granicy państwowej oraz w prawidłowe funkcjonowanie systemu kontroli migracyjnej. Znaczenie ma również liczba przewożonych cudzoziemców oraz fakt, że zachowanie oskarżonego stanowiło element zorganizowanego działania. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że zachodzi oczywista dysproporcja pomiędzy karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, która uzasadniałaby ingerencję Sądu odwoławczego. Sąd odwoławczy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, że orzeczona kara jest adekwatna i współmierna do wagi popełnionego przestępstwa. Sąd I instancji słusznie wskazał, że karę należy ukształtować tak, aby spełniała funkcję w zakresie prewencji indywidualnej, spełniała cele wychowawcze i zapobiegawcze względem oskarżonego oraz skłaniała go do przestrzegania polskiego porządku prawnego, skutecznie zniechęcając do powrotu na drogę przestępczą, przez co kara musi być słusznie dolegliwa. W ocenie Sądu orzeczona kara spełnia swoje zadanie w zakresie prewencji ogólnej, kształtując świadomość prawną społeczeństwa. Wzgląd na społeczne oddziaływanie kary, jako jeden z celów kary, podyktowany jest potrzebą przekonania społeczeństwa o nieuchronności kary za naruszenie dóbr chronionych prawem i nieopłacalności zamachów na te dobra, wzmożenia poczucia odpowiedzialności, ugruntowania poszanowania prawa i wyrobienia poczucia sprawiedliwości oraz bezpieczeństwa.

- mając na uwadze powyższe Sąd Odwoławczy nie stwierdził uchybień, które mogłyby skutkować zmianą lub uchyleniem zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy, uwzględnił całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy, dokonał trafnych ustaleń faktycznych oraz wyciągnął z nich prawidłowe wnioski. Podniesione w apelacji zarzuty stanowią w istocie jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego i nie wykazują naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Wniosek

wnioski apelacji:

1) uniewinnienie oskarżonego R. I. (1) od zarzucanego mu czynu;

2) ewentualnie - obniżenie orzeczonej wobec oskarżonego R. I. (1) kary pozbawienia wolności do dolnej granicy ustawowego zagrożenia karą;

3) ewentualnie - uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

podniesione przez obrońcę zarzuty okazały się bezzasadne, zatem nie było podstaw do zmiany wyroku zgodnie z wnioskiem lub do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

cały zaskarżony wyrok

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

apelacja obrońcy okazała się w całości bezzasadna, zaś Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany wyroku z powodu okoliczności, które winien uwzględnić z urzędu

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach zmiany

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

-------------------------------------------------------------------------------

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4.1.

-------------------------------------------------------------------------------

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

---------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6.  Koszty Procesu