Wyrok z 28 maja 2026, sygn. I C 1396/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 maja 2026 roku

Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj

Protokolant: Marzanna Krupa

po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2026 roku w Sieradzu

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Bank (...) w I., prowadzącego w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w I.

przeciwko I. O. i X. O.

o zapłatę

1.  oddala powództwo;

2.  zasądza od powoda (...) Bank (...) w I., prowadzącego w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce
z siedzibą w I. na rzecz pozwanych X. O.
i I. O. kwotę 5 417,00 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 1396/25

UZASADNIENIE

(...) Bank (...) w I., prowadzący w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce z siedzibą w I. wniósł o zasądzenie solidarnie (ewentualnie łącznie, ewentualnie w częściach równych, ewentualnie in solidum) od X. O. i I. O. kwoty 188 743,40 zł wraz
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie 16 grudnia 2025 r. do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanych kosztów procesu.

W odpowiedzi na pozew pozwani wnieśli o oddalenie powództwa
i o zasądzenie od powoda kosztów procesu. Podnieśli m.in. zarzut potrącenia
i przedawnienia.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

4 sierpnia 2008 r. strony zawarły umowę kredytu mieszkaniowego
nr (...). Dotyczyła ona kwoty 87 064,00 CHF. Integralną częścią umowy był Regulamin Kredytu Mieszkaniowego w (...) Bank (...) Spółka Akcyjna i Tabela Oprocentowania, opłat i prowizji w (...) Bank (...) S.A., (dowód: umowa - k. 23 - 30).

Zgodnie z treścią § 2 tej umowy, okres kredytowania trwał od 4 sierpnia 2008 r. do 6 sierpnia 2030 r. Oprocentowanie kredytu było ustalane jako suma stopy referencyjnej 3M-LIBOR oraz marży umownej w wysokości 1,50 %.
Na dzień zawarcia umowy wynosiło 4,30 %. Zgodnie z treścią § 2 ust. 7 umowy, rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 4,97 %. Kredyt miał być spłacany w stałych ratach annuitetowych. Prowizja wyniosła 1 741,29 CHF,
a składka ubezpieczenia spłaty 567,57 CHF. Opłaty i prowizje wyrażane w innej walucie niż waluta polska płatne były w walucie kredytu lub złotych. Dla kredytu udzielonego w CHF/EUR/USD kwota prowizji ustalana była według średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności prowizji. Dla kredytu udzielonego w CHF/EUR/USD kwota składki ubezpieczenia ustalana była według średniego kursu tej waluty stosowanego przez NBP w dniu płatności składki. Kwoty wyrażone w walucie kredytu przeliczane miały być na złote według średniego kursu NBP dla danej waluty. Kapitał, odsetki i inne zobowiązania
z tytułu kredytu wyrażone w walucie obcej spłacane miały być w złotych jako równowartość kwoty waluty przeliczanej według kursu sprzedaży waluty zgodnie z tabelą kursów. Zabezpieczeniem spłaty kredytu była hipoteka zwykła w kwocie 87 064,00 CHF; hipoteka kaucyjna do kwoty 26 119,20 CHF; cesja praw
z umowy ubezpieczenia od ognia i zdarzeń losowych nieruchomości wymienionej w § 4 umowy; ubezpieczenie spłaty kredytu obowiązujące do czasu uprawomocnienia się wpisu hipotek i dostarczenia do banku odpisu z księgi wieczystej; cesja praw z umowy ubezpieczenia na życie; ubezpieczenie niskiego wkładu. Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej. Kredytobiorca miał prawo dokonać przedterminowej spłaty w całości lub
w części. Według § 15 ust. 8 umowy, przewalutowanie dokonywane jest
na podstawie aneksu do umowy po zapłacie opłaty za przewalutowanie zgodnie
z obwiązującą Tabelą oprocentowania, opłat i prowizji banku. W § 19 ust. 9 umowy zostało zawarte oświadczenie kredytobiorcy, iż znane jest mu ryzyko wynikające ze zmiany kursu waluty obcej w stosunku do złotych polskich
w przypadku gdy umowa kredytu dotyczy kredytu udzielonego w walucie obcej,
w której wyrażona jest kwota kredytu. Następnie w § 19 ust. 10 umowy zostało zawarte oświadczenie kredytobiorcy, iż znane jest mu ryzyko wynikające
ze zmiany stopy procentowej kredytu, a o ryzyku tym został poinformowany
w trakcie procedury kredytowej, (dowód: umowa - k. 23 - 30).

Kredyt został wypłacony w 3 transzach. 29 sierpnia 2008 r. bank uruchomił kredyt w wysokości 68 825,00 CHF. Pokryta została składka z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu w wysokości 774,02 CHF, składka z tytułu ubezpieczenia spłaty kredytu w wysokości 567,57 CHF, prowizja za udzielenie kredytu w wysokości 1 741,29 CHF i rata kredytu w wysokości 66 516,14 CHF, tj. 133 704,09 zł. 22 grudnia 2008 r. bank uruchomił 2 transzę kredytu
w wysokości 7 785,86 CHF, tj. 20 222,21 zł. 3 transza została wypłacona
15 czerwca 2009 r. w wysokości 10 285,05 CHF, tj. 29 728,94 zł, (dowód: zaświadczenie - k. 32 - 32 verte).

W okresie od 8 października 2008 r. do 11 czerwca 2021 r. pobrano
od pozwanych kwotę łączną w wysokości 212 362,75 zł tytułem spłaty kredytu, (dowód: zaświadczenie - k 27 - 40 akt Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli
o sygn. I C 74/22).

Pismem z 14 lipca 2021 r. pozwani wezwali bank do zwrotu powyższej kwoty. Bank nie uwzględnił ich żądania, (dowód: pisma - k 41 - 42 i k 44 - 45 akt Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli o sygn. I C 74/22).

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt
I C 74/22 Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli m.in. stwierdził nieważność wyżej wymienionej umowy; zasądził od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę: 28 707,51 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 22 lipca 2021 r.
do dnia zapłaty tytułem nadpłaconej części ich świadczeń i 4 617,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Apelacja banku od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia
30 czerwca 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Ca 236/22, (dowód: wyrok - k. 34 - 34 verte; wyrok - k. 36).

W piśmie z 14 listopada 2025 r. powód wezwał pozwanych do zwrotu
do 30 listopada 2025 r. kwoty 188 743,40 zł. W piśmie z 9 kwietnia 2026 r., pozwani dokonali potrącenia kwoty 183 655,24 zł z tytułu zwrotu kapitału wypłaconego przez powoda ze swoją wierzytelnością w wysokości 212 362,75 zł, (dowód: wezwanie do zapłaty z pełnomocnictwem i dowodem doręczenia - k. 39 - 41; pismo z pełnomocnictwem i dowodem nadania - k. 98 - 100).

Ustalony w sprawie stan faktyczny był w zasadzie bezsporny, bowiem oparto go na dokumentach, które nie były negowane przez strony.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Jak stanowi art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie zaś z art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna zobowiązująca
do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

Obie strony powołują się na nieistnienie zobowiązania będące skutkiem nieważności umowy stanowiącej źródło zobowiązania (condictio sine causa). Wynika to z wyżej przytoczonego wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli. Nieważność umowy jest stanem istniejącym od chwili jej zawarcia, a wszelkie świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej umowy mają charakter świadczeń nienależnych. W przypadku świadczeń pieniężnych zwrotowi podlega ich wartość nominalna (patrz uchwała Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, niepublikowana).

W związku z tym, że doszło do ustalenia nieważności umowy, można byłoby uznać żądanie powoda o zasądzenie kapitału za zasadne, gdyby nie to, że powód nie może żądać od pozwanych zwrotu kwoty kredytu w przypadku unieważnienia umowy, jeśli pozwani dokonali już częściowych spłat. Jest to zgodne
z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 czerwca 2025 r. wydanym w sprawie C-396/24. Pozwani do chwili złożenia pozwu zapłacili powodowi kwotę przekraczającą kwotę żądanego kapitału. W związku
z powyższym, Sąd oddalił powództwo, o czym orzekł, jak w pkt 1 wyroku.

Ponadto podniesiony zarzut potrącenia również prowadził do oddalenia powództwa.

Zarzut potrącenia może być zgłoszony aż do zamknięcia rozprawy
w drugiej instancji. Potrącenie jest możliwe, gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami. Każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko
co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej
(art. 498 k.c.). Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe (art. 499 k.c.). Skuteczność potrącenia jest uzależniona od wykazania istnienia wierzytelności wzajemnej w momencie składania oświadczenia
o potrąceniu. Zatem ciężar dowodu wykazania tego faktu - zgodnie z art. 6 k.c.
- spoczywał na pozwanym banku, który zgłaszając zarzut potrącenia miał obowiązek wykazania, że potrącana przez niego wierzytelność istniała
w konkretnej wysokości i była wymagalna (patrz wyrok Sądu Najwyższego
z 5 marca 2019 r., II CSK 41/19, OSNC-ZD 2019/4/64).

Pozwani sprostali temu obowiązkowi, bowiem wykazali, iż przysługuje
im względem powoda roszczenie o zwrot kwoty przekraczającej kwotę kapitału. Ponadto potrącenie stało się możliwe przed wytoczeniem powództwa, gdyż pozwani w 2021 r. wezwali powoda do zapłaty kwoty przewyższającej kwotę żądanego kapitału. Zatem w momencie jego złożenia roszczenie powoda już nie istniało.

O kosztach procesu Sąd orzekł, jak w pkt 2 wyroku, na podstawie art. 98 k.p.c., gdyż powód przegrał sprawę w całości.

Pozwani ponieśli koszty procesu w wysokości 5 417,00 zł, w tym kwotę
5 400,00 zł, ustaloną na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn., Dz. U. z 2026 r. poz. 118), powiększoną o koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 zł.