Wyrok z 11 czerwca 2026, sygn. VII U 125/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 11 czerwca 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy
i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

Protokolant: Mateusz Kacprzak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2026 r. w Warszawie

sprawy Z. A.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) w N.

o podleganie ubezpieczeniom społecznym

na skutek odwołania Z. A.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N.

z dnia 28 listopada 2025r. nr (...)

1.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, że Z. A. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą:

a)  nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 grudnia 2004r. do 31 października 2005r.,

b)  podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 stycznia 2008r.,

2.  oddala odwołanie w pozostałym zakresie,

3.  zasądza od Z. A. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Agnieszka Stachurska

UZASADNIENIE

W dniu 7 stycznia 2026r. Z. A. odwołała się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N. z dnia 28 listopada 2025r., nr (...), w której ustalono okresy podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ubezpieczona, powołując się na art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wniosła o wyjaśnienie dwóch kwestii, tj. tego na jakiej podstawie, jako osoba korzystająca ze świadczenia rentowego i jednocześnie prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą, jest obciążana obowiązkiem opłacania co miesiąc składki na ubezpieczenie społeczne oraz tego, czy istnieje możliwość dokonania korekty dotychczas zapłaconych przez nią składek, a jeśli tak – w jakim zakresie czasowym taka korekta mogłaby nastąpić.

W dalszej części Z. A. wskazała, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego zostało jej przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy oraz że prawo to trwa nieprzerwanie od tego czasu, mimo – jak to ujęła – kilkukrotnych walk sądowych. Następnie podała, że zgodnie z prawem, w sytuacji, gdy dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej lub z umowy o pracę są niższe od wartości otrzymywanych świadczeń, osoba taka jest zwolniona z obowiązku płacenia składki na ubezpieczenie społeczne (odwołanie Z. A. – k. 3 – 4 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N. wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od odwołującej na rzecz organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając przedstawione stanowisko, powołał się na przepis art. 9 ust. 4c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznym w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2008r., zgodnie z którym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do czasu ustalenia prawa do emerytury. Mając na uwadze treść ww. przepisu Zakład wskazał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa (odpowiedź na odwołanie – k. 5 – 6 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Z. A. od 1 grudnia 2004r. zgłosiła się w ZUS jako płatnik składek z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Z powyższego tytułu od wskazanej daty do 31 października 2005r. oraz od 1 stycznia 2008r. dokonała zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, natomiast od 1 listopada 2005r. do 31 grudnia 2007r. wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego (bezsporne).

Z. A. ma przyznane prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy od 1 listopada 2005r. (bezsporne).

W dniu 29 września 2025r. Z. A. złożyła w organie rentowym wniosek o wydanie decyzji w sprawie ustalenia prawidłowości podlegania przez nią do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w związku z przyznaną rentą z tytułu niezdolności do pracy (bezsporne).

W dniu 6 października 2025r. zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia prawidłowości zgłoszenia Z. A. do ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 1 grudnia 2004r. (wniosek – nienumerowana karta akt ZUS).

W dniu 28 listopada 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N. wydał decyzję nr (...), w której stwierdził, że Z. A. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 grudnia 2004r. do 31 października 2005r. i od 1 stycznia 2008r. (decyzja – nienumerowana karta akt ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego i korespondencji prowadzonej między odwołującą się a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a także przy uwzględnieniu okoliczności, które nie są sporne między stronami, w szczególności jeśli chodzi o daty zgłoszenia odwołującej się do poszczególnych rodzajów ubezpieczeń.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest ustalenie podlegania Z. A., jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2004r. do 31 października 2005r. oraz od 1 stycznia 2008r. Organ rentowy, wydając decyzję w powyższym przedmiocie, przyjął, że odwołująca się, z uwagi na zbieg tytułu do ubezpieczeń, wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej, z prawem do renty z tytułu niezdolności do pracy, przyznanym jej w związku z wypadkiem przy pracy, podlega w obu wskazanych okresach obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako prowadząca działalność gospodarczą. Tak ujęty przedmiot decyzji – a więc wyłącznie kwestia podlegania wskazanym ubezpieczeniom, nie zaś inne aspekty sytuacji ubezpieczeniowej odwołującej się – wyznaczał granice, w jakich Sąd był władny rozpoznać niniejszą sprawę. Wynika to z tego, że zakres kognicji sądu w postępowaniu wywołanym odwołaniem od decyzji organu rentowego wyznacza treść tej decyzji. Pogląd ten jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany od dawna i konsekwentnie powtarzany. Już w postanowieniu z 13 maja 1999r. (II UZ 52/99, OSNP 2000 nr 15, poz. 601) Sąd Najwyższy wskazał, że zakres rozpoznania i orzeczenia – przedmiot sporu – w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych wyznaczony jest w pierwszej kolejności przedmiotem decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych, a w drugim rzędzie przedmiotem postępowania sądowego, determinowanym zakresem odwołania od tej decyzji. Stanowisko to zostało następnie wielokrotnie potwierdzone, między innymi w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 września 2010r. (III UK 15/10, LEX nr 667499), w którym podkreślono, że sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji w granicach jej treści i przedmiotu, i nie jest uprawniony do wykroczenia poza te granice. Również w wyroku z dnia 9 września 2010r. (II UK 84/10) Sąd Najwyższy wskazał, że przed sądem strona odwołująca się może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy w decyzji nie rozstrzygał.

W rozpatrywanej sprawie Sąd był zobowiązany ograniczyć przedmiot rozpoznania wyłącznie do oceny prawidłowości decyzji w zakresie podlegania przez odwołującą się obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej we wskazanych w niej okresach. Poza tym zakresem – wobec jednoznacznie wyznaczonego przedmiotu zaskarżonej decyzji – pozostawała kwestia ubezpieczenia zdrowotnego, w tym wielokrotności składek na to ubezpieczenie i prawidłowości ich poboru, na co odwołująca się obszernie wskazywała w treści odwołania. Zagadnienie to nie było i nie mogło być przedmiotem toczącego się postępowania, ponieważ zaskarżona decyzja go nie obejmowała, a Sąd – zgodnie z przywołanym wyżej, ugruntowanym stanowiskiem judykatury – nie jest uprawniony do orzekania o materii, której organ rentowy w decyzji nie rozstrzygał.

Punktem wyjścia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji musi być przypomnienie zasady ogólnej, wynikającej z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2025r., poz. 350 – dalej jako ustawa systemowa), zgodnie z którą obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9 tej ustawy, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Przepis ten ustanawia generalną regułę, według której sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej rodzi obowiązek ubezpieczeniowy. Reguła ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego – ustawodawca, posługując się w art. 6 ust. 1 pkt 5 zastrzeżeniem odsyłającym do art. 9, przewidział od niej odstępstwa, które znajdują zastosowanie w przypadku zbiegu tytułu do ubezpieczeń wynikającego z prowadzenia działalności gospodarczej z innym tytułem – w szczególności z ustalonym prawem do emerytury lub renty. Modyfikacje te zawarte są właśnie w art. 9 ustawy systemowej, którego treść – w zakresie istotnym dla niniejszej sprawy – wymaga bliższej analizy.

W tak wyznaczonym zakresie rozpoznania należało w pierwszej kolejności ocenić, czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo zastosował zasadę wynikającą z art. 9 ust. 4c ustawy systemowej do obu okresów, które w zaskarżonej decyzji uznał za okresy podlegania odwołującej się obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, tj. okresu od 1 grudnia 2004r. do 31 października 2005r. oraz okresu od 1 stycznia 2008r.

Zgodnie z treścią tego przepisu, osoby prowadzące pozarolniczą działalność, mające ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym do czasu ustalenia prawa do emerytury. Przepis ten ma charakter kategoryczny – ustanawia bezwzględny obowiązek ubezpieczeniowy, niezależny od woli ubezpieczonego i niewarunkowany jego sytuacją osobistą, finansową czy zdrowotną, a jedynym zdarzeniem, które ten obowiązek znosi, jest ustalenie prawa do emerytury. Co do zasady, organ rentowy słusznie odwołał się do tej normy jako podstawy ustalenia obowiązkowego charakteru ubezpieczeń odwołującej się – osoby spełniającej przesłanki podmiotowe tego przepisu, tj. prowadzącej działalność gospodarczą i posiadającej ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, która nie nabyła prawa do emerytury.

Należy jednak zwrócić uwagę na kwestię o fundamentalnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, której Zakład Ubezpieczeń Społecznych w treści zaskarżonej decyzji w ogóle nie poddał analizie. Przepis art. 9 ust. 4c ustawy systemowej nie obowiązywał od początku funkcjonowania tej ustawy. Został do niej wprowadzony ustawą z dnia 1 lipca 2005r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 169, poz. 1412) i – stosownie do przepisów przejściowych tej ustawy nowelizującej – wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2008r.

Należy przy tym zaznaczyć, że zasada wyrażona w art. 9 ust. 4c ustawy systemowej stanowi wyjątek od reguły ogólnej określonej w art. 9 ust. 5 tej ustawy, zgodnie z którą osoby mające ustalone prawo do emerytury lub renty i jednocześnie prowadzące działalność gospodarczą podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania tej działalności dobrowolnie, nie zaś obowiązkowo. Objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem następuje, zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy systemowej, wyłącznie na wniosek osoby zainteresowanej, od dnia w nim wskazanego, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony. Innymi słowy, w braku takiego wniosku osoba znajdująca się w sytuacji opisanej w art. 9 ust. 5 ustawy systemowej w ogóle nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – nie można jej do tych ubezpieczeń przypisać w sposób dorozumiany, choćby z faktu opłacania składek czy prowadzenia działalności, skoro ustawa wprost uzależnia powstanie tego dobrowolnego stosunku ubezpieczeniowego od złożenia wniosku .

W konsekwencji powyższego, w niniejszej sprawie należało wyodrębnić dwa okresy podlegające odrębnej ocenie prawnej, rozdzielone datą wejścia w życie art. 9 ust. 4c ustawy systemowej, tj. dniem 1 stycznia 2008r. Pierwszy z nich – od 1 grudnia 2004r. do 31 października 2005r. – nie mógł być oceniony na podstawie przepisu, który w tym okresie nie obowiązywał, co czyniło decyzję w tej części wadliwą. Błąd organu rentowego polegał na tym, że w odniesieniu do okresu od 1 grudnia 2004r. do 31 października 2005r. zastosował przepis prawa materialnego do stanu faktycznego sprzed jego wejścia w życie, nadając mu w istocie skutek retroaktywny, którego ustawa nowelizująca z dnia 1 lipca 2005r. nigdzie nie przewidziała. Tego rodzaju zastosowanie prawa narusza fundamentalną zasadę porządku prawnego – zasadę niedziałania prawa wstecz i czyni decyzję w tej części nieprawidłową.

Drugi z podanych w decyzji okresów – od 1 stycznia 2008r. – podlegał ocenie na podstawie art. 9 ust. 4c ustawy systemowej w jego rzeczywistym, obowiązującym od tej daty brzmieniu, a przesłanki z tego przepisu, jak wykazano wyżej, zostały w tym okresie przez odwołującą się spełnione. Jak stanowi omawiany przepis, obowiązek ubezpieczeniowy trwa do czasu ustalenia prawa do emerytury – a z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika, by odwołująca się prawo to w spornym okresie nabyła. W konsekwencji okoliczność ta, jako jedyna mogąca znieść obowiązek wynikający z art. 9 ust. 4c ustawy systemowej, nie zaistniała, co oznacza, że odwołująca się – jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i mająca ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy – nadal podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tego tytułu, a zaskarżona decyzja w tym zakresie odpowiada prawu i nie podlegała zmianie.

Niezależnie od powyższych rozważań, odnoszących się do podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, należy odnieść się do pozostałej argumentacji zawartej w odwołaniu, która – jak wyżej wskazano przy ustalaniu zakresu kognicji Sądu w niniejszej sprawie – nie mogła mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Z. A. w treści odwołania szeroko odniosła się do kwestii ubezpieczenia zdrowotnego, wskazując, że z tytułu pobierania renty oraz prowadzenia działalności gospodarczej pobierana jest od niej wielokrotnie składka zdrowotna, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wypłacał jej odsetek od nienależnie, w jej przekonaniu, pobranych należności. Jak już wyżej wyjaśniono, zaskarżona decyzja nie obejmowała swoim przedmiotem ubezpieczenia zdrowotnego ani kwestii odsetek – decyzja ta dotyczyła wyłącznie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Skoro zakres kognicji Sądu jest wyznaczony przedmiotem zaskarżonej decyzji, a nie całością sytuacji ubezpieczeniowej odwołującej się, zagadnienia te – jakkolwiek istotne z perspektywy odwołującej się – pozostawały poza granicami niniejszego postępowania i nie mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia. Jeżeli odwołująca się uważa, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nieprawidłowo pobiera od niej składkę zdrowotną w nadmiernej wysokości lub bezpodstawnie zalega z wypłatą odsetek, droga do weryfikacji tych zarzutów prowadzi przez odrębne postępowanie, zainicjowane wnioskiem do organu rentowego i w razie potrzeby, odwołaniem od wydanej w tym przedmiocie decyzji – nie zaś przez podnoszenie tych zarzutów w postępowaniu, którego przedmiotem jest zupełnie inna kwestia.

Podobnie ocenić należało argumentację odwołania odnoszącą się do sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej odwołującej się – jej niepełnosprawności, konieczności dostosowania formy zarobkowania do stanu zdrowia po wypadku przy pracy, wieloletniego sporu z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz trudności w realizacji obowiązku składkowego. Okoliczności te nie należą do przesłanek normatywnych, od których ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych uzależnia powstanie lub ustanie obowiązku ubezpieczeniowego – stosunek ubezpieczenia społecznego, jako stosunek publicznoprawny, powstaje z mocy samego prawa w razie spełnienia przesłanek ustawowych, niezależnie od sytuacji ekonomicznej czy zdrowotnej ubezpieczonego, a w prawie ubezpieczeń społecznych nie ma miejsca na modyfikowanie tego obowiązku przy zastosowaniu klauzul generalnych, takich jak zasady współżycia społecznego, właściwych stosunkom cywilnoprawnym. Sąd ubezpieczeń społecznych, rozpoznając odwołanie, stosuje przepisy ustawy w takiej postaci, w jakiej obowiązują, nie będąc uprawnionym do orzekania w oparciu o względy słuszności czy współczucia dla sytuacji strony, choćby trudnej.

Poza okolicznościami, o których była mowa, odwołująca się podjęła w odwołaniu polemikę z samą konstrukcją systemu ubezpieczeń społecznych w zakresie, w jakim nakłada na osoby prowadzące działalność gospodarczą i jednocześnie uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy obowiązek podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, deklarując nawet zamiar dalszego prowadzenia tej polemiki na rozprawie. Polemika ta jest bezprzedmiotowa z punktu widzenia roli i kompetencji sądu powszechnego. Sąd nie jest powołany do oceny trafności, słuszności czy celowości rozwiązań przyjętych przez ustawodawcę, lecz wyłącznie do stosowania prawa obowiązującego, zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Ocena prawidłowości i społecznej zasadności konstrukcji systemu ubezpieczeń społecznych należy do ustawodawcy, a w zakresie kontroli konstytucyjności – do Trybunału Konstytucyjnego, nie zaś do sądu rozpoznającego indywidualne odwołanie od decyzji organu rentowego. Sąd nie jest forum do dyskusji nad prawidłowością uregulowań systemowych, a jego rola sprowadza się do zastosowania przepisów, które przeszły przez proces legislacyjny i obowiązują w dacie istotnej dla rozstrzygnięcia – co, w granicach wyznaczonych przedmiotem zaskarżonej decyzji, Sąd uczynił w niniejszej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, że Z. A., jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 1 grudnia 2004r. do 31 października 2005r. – z uwagi na zastosowanie przez organ rentowy w tym zakresie przepisu art. 9 ust. 4c ustawy systemowej do okresu poprzedzającego jego wejście w życie, co czyniło decyzję w tej części wadliwą

W pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do okresu od 1 stycznia 2008r., Sąd ocenił, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu – odwołująca się, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i mająca w tym okresie ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu na podstawie art. 9 ust. 4c ustawy systemowej, który od tej daty obowiązuje i znajduje zastosowanie do jej sytuacji prawnej. W tym zakresie odwołanie, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., podlegało oddaleniu jako bezzasadne.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz § 9 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026r., poz. 118), zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Mając na uwadze, że odwołanie zostało uwzględnione jedynie w niewielkiej części, dotyczącej krótkiego okresu spornego, a w zakresie istoty sporu – tj. podlegania ubezpieczeniom od 1 stycznia 2008r. – odwołująca się sprawę przegrała, zaś organ rentowy był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który złożył wniosek o przyznanie kosztów, Sąd zasądził od odwołującej się na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w N. kwotę 360 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Agnieszka Stachurska