Postanowienie - I GZ 223/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 czerwca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Przywrócenie terminu, Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Bd 711/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 października 2025 r. nr 0401-IEOddalono zażalenie. Przywrócenie terminu, Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Bd 711/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 27 października 2025 r. nr 0401-IE
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
11 czerwca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Tomasz Smoleń
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Bd 711/25, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), odmówił D. S. (skarżący, strona) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w sprawie ze skargi ww. skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (organ, DIAS) z dnia 27 października 2025 r., nr 0401-IEW2.720.12.2025 w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych.W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie swojego numeru PESEL - w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wskutek nieodebrania przez adresata dwukrotnie awizowanej przesyłki, w dniach 7 i 15 stycznia 2026 r., wezwanie zostało pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 21 stycznia 2026 r., stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a. Termin do uzupełnienia ww. braków skargi upływał z dniem 28 stycznia 2026 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił wymaganego braku skargi. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 18 marca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę.W piśmie z dnia 31 marca 2026 r. skarżący wskazał swój numer PESEL oraz wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wyjaśnił, że nie ponosi winy za nieuzupełnienie braków formalnych w terminie, ponieważ nie miał faktycznej możliwości zapoznania się z wezwaniem sądu. W ocenie skarżącego przesyłka nie została mu skutecznie doręczona i nie miał realnej możliwości jej odebrania w terminie.Sąd I instancji wyjaśnił, że z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że skarżący dopiero z postanowienia odrzucającego skargę, doręczonego mu 31 marca 2026 r., dowiedział się o okoliczności wysłania do niego wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. W terminie 7 dni od dnia ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, dokonując jednocześnie czynności (podając w piśmie własny numer PESEL). Spełnił zatem przesłanki, o których mowa w art. 87 § 1 i § 4 p.p.s.a.WSA stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Zdaniem WSA, argumentacja skarżącego jakoby niedochowanie terminu spowodowane było brakiem skutecznego doręczenia przesyłki przez operatora pocztowego, nie mogła odnieść spodziewanego skutku w postaci przywrócenia terminu, bowiem skarżący na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawił dowodu, który uwiarygodniłby zarzuty stawiane Poczcie Polskiej. Strona nie przedstawiła żadnego pisma kierowanego do Poczty, które stanowiłoby żądanie wyjaśnienia procedury doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku skargi czy też informacji operatora pocztowego potwierdzającej stanowisko strony.Sąd I instancji zauważył, że na kopercie zawierającej wezwanie znajdują się prawidłowe adnotacje o dwukrotnym awizowaniu przesyłki (k. 32 akt sądowych), a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru informacja o pozostawieniu przesyłki do odbioru w Filii Urzędu Pocztowego [...] ("FUP [...]") oraz umieszczeniu awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Ze wskazanych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że doręczenia dokonano w dniu 21 stycznia 2026 r., zatem termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał z dniem 28 stycznia 2026 r. Skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, które mogłyby podważyć powyższe ustalenia.WSA dodał, że podnoszona przez skarżącego okoliczność nieskutecznego doręczenia przesyłki nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu. Gołosłowne powołanie się na ww. okoliczność nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz uwzględnienie uzupełnienia braków formalnych skargi.W uzasadnieniu zażalenia podniósł m.in., że w jego ocenie zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, w szczególności art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że uchybienie terminowi nastąpiło z jego winy. Nie ponosi winy za nieuzupełnienie braków formalnych skargi w terminie, ponieważ nie miał realnej możliwości zapoznania się z wezwaniem sądu. Nie otrzymał skutecznie zawiadomienia o przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. W szczególności nie pozostawiono mu awiza w sposób umożliwiający odbiór przesyłki, co uniemożliwiło podjęcie czynności w terminie.Skarżący podkreślił, że regularnie odbiera korespondencję kierowaną na jego adres, w tym pisma sądowe i urzędowe. Brak odbioru konkretnej przesyłki nie wynikał z jego zaniedbania, lecz z nieprawidłowego działania operatora pocztowego. Zastosowanie tzw. fikcji doręczenia nie może prowadzić do pozbawienia strony prawa do sądu w sytuacji, gdy brak odbioru przesyłki wynika z przyczyn od niej niezależnych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto - w myśl art. 87 p.p.s.a. - pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z ww. wnioskiem należy ponadto dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie.Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in. stany nadzwyczajne, takie jak: problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA)W niniejszej sprawie do skutecznego doręczenia skarżącemu pisma wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi doszło w trybie doręczenia zastępczego, o którym stanowi art. 73 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie zaś z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 73 § 4 p.p.s.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.Wskazane wcześniej przepisy stwarzają możliwość skorzystania przez sąd administracyjny z instytucji tzw. "fikcji doręczenia". Oznacza to, że pismo "fizycznie" nie dociera do adresata, ale doręczyciel podejmuje odpowiednie, przewidziane powołanymi przepisami, próby doręczenia przesyłki, o czym informuje Sąd w postaci właściwych adnotacji na zwróconej do nadawcy przesyłce. W takiej sytuacji Sąd może ustalić, że pismo zostało skutecznie doręczone.Jak bowiem słusznie ustalił Sąd I instancji na podstawie informacji zawartych na kopercie zaadresowanej do skarżącego, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 32 akt sądowych), przedmiotowa korespondencja była w sposób prawidłowy dwukrotnie awizowana. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się informacja o pozostawieniu przesyłki do odbioru w Filii Urzędu Pocztowego [...] ("FUP [...]") oraz umieszczeniu awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Pierwsze awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 7 stycznia 2026 r. Powtórne awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 15 stycznia 2026 r. Przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie została zwrócona do WSA w Bydgoszczy jako nie podjęta w terminie. Wezwanie zostało pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 21 stycznia 2026 r., stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a. Termin do uzupełnienia ww. braków skargi upływał zatem w dniu 28 stycznia 2026 r.W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, rację miał Sąd I instancji, który oceniając wskazane przez skarżącego okoliczności mające świadczyć o braku zawinienia w nieterminowym uzupełnieniu braków formalnych skargi, doszedł do przekonania, iż nie mogą one stanowić podstawy do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności.Twierdzenia skarżącego skupiają się bowiem na kwestii braku skutecznego doręczenia zawiadomienia o przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, w szczególności braku pozostawienia mu awiza w sposób umożliwiający odbiór przesyłki. Wyjaśnić należy, że samo twierdzenie skarżącego, że nie otrzymał awiza i wskazywanie na nieprawidłowe działanie operatora pocztowego może być rozważane wyłącznie jako przypuszczenie. Żeby przyznać mu charakter faktu, skarżący musiałby uprawdopodobnić, że tak rzeczywiście było, czego jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie uczynił. Skarżący do czasu wydania przez Sąd postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, nie podjął próby zareklamowania wadliwego – jego zdaniem – wykonania usługi pocztowej.Skarżący zmierza bowiem do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego jedynie na podstawie własnego twierdzenia, co godzi w samą istotę instytucji doręczenia zastępczego. W kontekście dowodu z dokumentu, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru oraz adnotacje na kopercie (k. 32 akt sądowych), przeciwdowodu nie może stanowić wyłącznie oświadczenie strony.Zatem niemożliwym jest pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Odmienne stanowisko spowodowałoby, że w każdej sprawie, w której strona nie dokonała czynności procesowej w wyznaczonym terminie wystarczającym do jego przywrócenia byłoby stwierdzenie strony (niepoparte żadnymi dowodami), że nie otrzymano zawiadomień pocztowych. Takie zaś rozstrzygnięcie prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a.W konsekwencji powyższego, Sąd I instancji trafnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił, by uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.., oddalił zażalenie.