Postanowienie - II GZ 793/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 11 grudnia 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Przywrócenie terminu, transport drogowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt III SA/Po 108/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi P.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 grudnia 2024 r., nr BP.501.1138.2024.2333.SZ16.654730 w przeOddalono zażalenie. Przywrócenie terminu, transport drogowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt III SA/Po 108/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi w sprawie ze skargi P.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 grudnia 2024 r., nr BP.501.1138.2024.2333.SZ16.654730 w prze
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
11 grudnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Ostrowska
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 18 września 2025 r., sygn. akt III SA/Po 108/25, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia P.C. (dalej: skarżący) terminu do uzupełnienia braków skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 grudnia 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia z dnia 25 lutego 2025 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków skargi poprzez podanie numeru PESEL oraz uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały doręczone skarżącemu 5 marca 2025 r. Wobec nieuzupełnienie braków w wyznaczonych terminie, postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Po 108/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę P.C. na wskazaną powyżej decyzję. Przesyłkę wraz z odpisem postanowienia o odrzuceniu skargi doręczono skarżącemu w dniu 22 kwietnia 2025 r.Pismem z dnia 28 kwietnia 2025 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełniania powyżej wskazanych braków skargi. W uzasadnieniu podniósł, że postępowanie dotyczy przedsiębiorstwa transportowego które prowadzi, zatem wszelka korespondencja była kierowana na adres siedziby przedsiębiorstwa i obsługiwana zgodnie z Regulaminem obiegu korespondencji. Wprowadzenie regulaminu w dniu 1 stycznia 2020 r. miało na celu uporządkowanie korespondencji. Jednakże, pomimo dołożenia należytej staranności organizacyjnej poprzez wprowadzenie Regulaminu, wyznaczenie osób odpowiedzialnych za sprawy sądowe, mandaty, mandaty kierowców oraz dokumenty przewozowe zapoznanie pracowników z treścią obowiązujących w przedsiębiorstwie aktów prawnych, o istnieniu przedmiotowego wezwania nie posiadał wiedzy. Wskazano, że pracownik odpowiedzialny za sprawy sądowe uchybił obowiązującym procedurom w przedsiębiorstwie, zaś o istnieniu wezwania skarżący powziął wiedzę w momencie doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi. Skarżący zaznaczył, że nie jest możliwe aby jako szef przedsiębiorstwa był w stanie samodzielnie przyjmować i opracowywać korespondencję, dlatego też zapewnił i wprowadził panujący w przedsiębiorstwie porządek w tym zakresie. Do wniosku skarżący dołączył numer PESEL oraz dowód uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł, a także kopię regulaminu obiegu korespondencji i oświadczenie pracownika.Odmawiając przywrócenia terminu Sąd I instancji stwierdził, iż wprawdzie wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie i dokonane został wraz z nim czynności, którym skarżący uchybił, to jednak nie zasługiwał na uwzględnienie z racji na to, że przedstawiona przez skarżącego argumentacja nie dała podstaw do przyjęcia braku jego winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku do uzupełniania braków skargi. Sąd wyjaśnił, iż nie kwestionuje okoliczności faktycznych, które zostały powołane we wniosku: formalnego zorganizowania obiegu korespondencji w przedsiębiorstwie skarżącego, fizycznej niemożności przyjmowania i kontrolowania korespondencji przez skarżącego. Niemniej jednak Sąd podkreślił, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wobec tego Sąd I instancji, powołując się na orzecznictwo, wskazał że na skarżącym ciąży obowiązek zorganizowania i sprawowania odpowiedniej kontroli nad pracownikami, których działania w ramach czynności w postępowaniu zawsze będą uznawane za działania samego skarżącego. Konsekwentnie Sąd odmówił przywrócenia terminu skarżącemu.Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości, przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi i nadanie sprawie dalszego biegu, rozpoznanie skargi merytorycznie, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:1) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że uchybienie terminowi do usunięcia braków formalnych skargi nastąpiło z winy skarżącego, podczas gdy w sprawie wykazał on, że w firmie wdrożono prawidłowy obieg dokumentów, przeprowadzono szkolenia pracowników, dokonano podziału obowiązków i zapewniono nadzór nad terminową obsługą korespondencji. Uchybienie było wynikiem jednostkowego błędu pracownika, który nie może być utożsamiany z winą strony.2) art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przy ocenie wniosku wszystkich istotnych okoliczności faktycznych wskazanych przez skarżącego, w szczególności: prawidłowej organizacji, obiegu korespondencji, wdrożonych procedur, działań naprawczych wobec pracownika odpowiedzialnego za uchybienie. Sąd przyjął wygodną dla siebie wersję stanu faktycznego, ograniczając się do stwierdzenia obciążenia strony winą, bez wszechstronnego zbadania materiału sprawy.3) art. 86 p.p.s.a. w zw. z art. 87 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. za art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zaniechanie wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych po przedwczesnym i omyłkowym zwrocie opłaty sądowej przez pracownika sądu oraz oparcie rozstrzygnięcia na założeniu, że wezwanie byłoby "bezprzedmiotowe" z uwagi na planowaną odmowę przywrócenia terminu. Sąd nie miał prawa z góry przesądzać wyniku rozpoznania wniosku i uchylać się od wezwania strony do ponownego dokonania czynności, która została już pierwotnie spełniona. Takie działanie narusza zasadę rzetelności postępowania i prawa strony do rzeczywistego, a nie pozornego rozpoznania jej argumentów. Co więcej, strona wskazywała sądowi na błąd i podejmowała kontakt telefoniczny, co zostało całkowicie pominięte w uzasadnieniu.4) art. 220 § 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 86 p.p.s.a. w zw. z art. 87 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu bez wcześniejszego zbadania formalnej prawidłowości skargi, w szczególności bez wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych, które powstały wskutek przedwczesnego zwrotu wpisu sądowego. Sąd wprost stwierdził, że odstąpił od wezwania do uiszczenia wpisu, gdyż uznał tę czynność za bezcelową. Tym samym jeszcze przed zapoznaniem się z całością akt sprawy oraz argumentacją strony przesądził, że przywrócenie terminu nie zostanie uwzględnione. Takie działanie jest sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego przed sądami, gdyż: (i) w pierwszej kolejności Sąd powinien był badać formalną prawidłowość skargi (czy wpis został uzupełniony razem z wnioskiem o przywrócenie terminu), (ii) po stwierdzeniu, że skarga spełnia wymogi formalne, mógł przejść do oceny merytorycznej wniosku, pominięcie tego etapu spowodowało, że Sąd rozstrzygnął sprawę w sposób przedwczesny, bez pełnej znajomości argumentów i dowodów strony, naruszając w ten sposób zasady.5) art. 220 § 1-3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 oraz art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu (oraz wydanie rozstrzygnięcia) bez wcześniejszego zbadania formalnej prawidłowości skargi i bez wezwania strony do uzupełnienia braków, które to braki wynikały z błędu sądu – przedwczesny zwrot opłaty (w szczególności uzupełnienia wpisu), tj. przyjęcia rozstrzygnięcia przed zapoznaniem się z całością akt sprawy; w efekcie sąd przesądził o bezzasadności wniosku jeszcze przed dokonaniem obligatoryjnych czynności procesowych.6) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez stosowanie nierównego standardu oceny uchybień procesowych: strona, mimo że wykazała dochowanie należytej staranności, została pozbawiona prawa do skutecznego przywrócenia terminu, natomiast Sąd swoje własne uchybienie (przedwczesny zwrot wpisu) potraktował jako możliwe do usunięcia na każdym etapie postępowania. Takie działanie narusza zasady zaufania do sądu, równego traktowania stron oraz pełnego i obiektywnego rozpoznania sprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji uznał, że okoliczności, na które powołuje się skarżący, nie mogą stanowić podstawy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że to na stronie ciąży obowiązek takiego wyboru czy zorganizowania pracy osób, którymi się wyręcza, aby w sposób właściwy zadbać o swoje interesy w postępowaniu przed organem czy sądem. Decydując się na skorzystanie z innych osób, strona ponosi ryzyko i skutki niewłaściwego wykonywania przez nie nałożonych obowiązków – tak jakby sama je realizowała. Nie można zatem za przyczynę braku zawinienia uznać błędu pracownika skarżącego, który nie przekazał mu informacji o wezwaniu do uzupełnienia braków skargi.Odnosząc się z kolei do argumentacji zawartej w zażaleniu dotyczącej okoliczności przedwczesnego zwrotu uiszczonego przez skarżącego wpisu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż nie może ona odnieść skutku przy dokonywaniu oceny spełnienia przesłanki braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. Ponadto należy wskazać, iż Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia 18 września 2025 r. wyjaśnił, że zwrócenie wpisu skarżącemu miało charakter omyłkowy i przedwczesny, zaś odstąpienie od ponownego wzywania o uiszczenie wpisu przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu uzasadnione było względami ekonomiki procesowej, wykluczające podejmowanie czynności, które mogą okazać się zbędne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane postępowanie Sądu jakkolwiek stanowiło nieuzasadnioną omyłkę, to jednak nie wpłynęło negatywnie na prawo skarżącego do sądu. Postępowanie Sądu I instancji nie stanowiło bowiem – wbrew twierdzeniom skarżącego – o przesądzeniu z góry wyniku postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Sąd I instancji szczegółowo rozważył okoliczności sprawy, w tym przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu i przedstawioną na jego poparcie argumentację skarżącego.Uznać zatem należy, że skarżący nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione.Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji., orzekł jak w sentencji.