Postanowienie - II OSK 369/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 18 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie. Budowlane prawo, pozwolenie na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1943/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2025 r. nr DOR.7110.479.2024.MML w przedmiocie umorzenia postępowania wznUchylono zaskarżone postanowienie. Budowlane prawo, pozwolenie na budowę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1943/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2025 r. nr DOR.7110.479.2024.MML w przedmiocie umorzenia postępowania wzn
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
Uchylono zaskarżone postanowienie
Typ sprawy
sprawa administracyjna
Etap
postępowanie przed NSA
Tematy
Budowlane prawo
pozwolenie na budowę
Role w sprawie
skarżący
organ administracji
Data orzeczenia
18 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1943/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 maja 2025 r. w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego oraz zwrócił na rzecz strony skarżącej kwotę uiszczoną tytułem wpisu sądowego.W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 maja 2025 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 14 listopada 2024 r. umarzającą wznowione na wniosek R. M. postępowanie w sprawie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 sierpnia 2025 r. skarżący został wezwany do wykazania interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi skarżący w piśmie z 22 października 2025 r. wskazał, że ojciec jako właściciel nieruchomości położonej w bezpośrednim obszarze oddziaływania inwestycji posiada interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Skarżącemu zaś powierzono pełnomocnictwo i skarżący nadal reprezentuje ojca jako stronę w zakresie jego praw i obowiązków wynikających z postępowania budowlanego.Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie posiada interesu prawnego pozwalającego złożyć skargę w niniejszej sprawie, albowiem zaskarżona decyzja dotyczy jego ojca R. M. i to on ma przymiot strony postępowania. Stroną postępowania administracyjnego był R. M., a nie skarżący. A zatem zaskarżona decyzja nie ma bezpośredniego wpływu na sferę praw i obowiązków skarżącego. A skoro tak, to skarżący również nie posiada legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tej sytuacji podkreślono, że skarga wniesiona przez podmiot niemający legitymacji do jej wniesienia jest niedopuszczalna i obligowała Sąd pierwszej instancji do jej odrzucenia.Skargę kasacyjną od tego postanowienia wniósł skarżący, zarzucając mu:- naruszenie prawa materialnego – art. 50 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie posiada interesu prawnego do wniesienia skargi, mimo że działał jako pełnomocnik właściciela nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji,- naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 EKPC poprzez nadmiernie formalistyczne i zawężające podejście do pojęcia interesu prawnego skutkujące faktycznym pozbawieniem prawa do sądu w sprawie dotyczącej praw majątkowych i własnościowych,- naruszenie przepisów postępowania – art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezzasadne uznanie skargi za niedopuszczalną, mimo że skarżący wykazał związek między zaskarżoną decyzją a interesem prawnym reprezentowanego właściciela nieruchomości.Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Najpierw wskazać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie.Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego postanowienia jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo wniesienia skargi (art. 50 § 2 p.p.s.a.).Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, który stwierdził, że kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Mieć "interes prawny" to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Osoba niemająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 2022 r., I OSK 1042/20; post. NSA z 3 czerwca 2025 r., III FSK 344/25).Niemniej jednak odróżnić należy poszukiwanie ochrony sądowej we własnym interesie prawnym przez osobę występującą ze skargą oraz inicjowanie kontroli sądowoadministracyjnej przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Istota pełnomocnictwa polega bowiem na tym, iż pełnomocnik zawsze działa w imieniu i na rzecz mocodawcy, a czynności prawne dokonane przez pełnomocnika pociągają za sobą skutki prawne bezpośrednio dla mocodawcy.W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie posiada interesu prawnego pozwalającego złożyć skargę kasacyjną, albowiem zaskarżona decyzja dotyczy jego ojca i to on ma przymiot strony postępowania. W rozpoznawanej sprawie istotna jest jednak okoliczność, którą Sąd pierwszej instancji pominął, a na którą zwraca uwagę skarżący kasacyjnie, to jest, że występuje on w niniejszym postępowaniu także jako pełnomocnik ojca. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pierwszej instancji do wykazania interesu prawnego strony skarżącej w niniejszym postępowaniu, strona skarżąca kasacyjnie podniosła m.in., że ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, ale także jest pełnomocnikiem ojca w zakresie jego praw i obowiązków wynikających z postępowania administracyjnego i posiada legitymację do występowania w jego imieniu. Pomimo powyższych okoliczności, wynikających z odpowiedzi strony skarżącej na wezwanie Sądu, Sąd pierwszej instancji nie podjął czynności wyjaśniających status procesowy strony skarżącej kasacyjnie i nie wezwał ją do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w niniejszym postępowaniu w imieniu ojca. Zaniechanie podjęcia wskazywanych czynności wyjaśniających przez Sąd pierwszej instancji mogło w rezultacie pozbawić stronę prawa do ochrony jej praw na drodze sądowoadministracyjnej. Z tych przyczyn należało przyjąć, że odrzucenie skargi było przedwczesne.W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził dochodzonego przez pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu 7 Sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).. orzekł jak w sentencji.Naczelny Sąd Administracyjny nie zasądził dochodzonego przez pełnomocnika wnoszącego skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, ponieważ art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (zob. uchwała składu 7 Sędziów NSA z dnia 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).