Postanowienie - II GZ 130/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 marca 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Przywrócenie terminu, egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 699/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu od uiszczenia wpisu sądowego od skargi i zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego InspektoraOddalono zażalenie. Przywrócenie terminu, egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 699/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu od uiszczenia wpisu sądowego od skargi i zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. D. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
27 marca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Małgorzata Rysz
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej nazywany: "WSA", "Sądem pierwszej instancji") postanowieniem z 21 października 2024 r., sygn. aktII SA/Sz 699/24, odrzucił skargę A. D. (dalej nazywanego "skarżącym") na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w S. z 20 czerwca 2024 r. w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z uwagi na to, że skarżący nie opłacił skargi pomimo wezwania sądu.Przesyłka sądowa zawierająca odpis wskazanego postanowienia Sąduz 21 października 2024 r. wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o możliwości złożenia zażalenia została doręczona skarżącemu w dniu 12 listopada 2024 r.Pismem z 15 listopada 2024 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz jednocześnie uiścił kwotę 100 zł. We wniosku podniósł m.in., że nie uiścił wpisu w terminie, gdyż jego żona, w innej sprawie również została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł i wykonała to zobowiązanie. Podkreślił, że obie sprawy dotyczą ich syna, a wpis został uiszczony. Oboje pozostawali w usprawiedliwionym przeświadczeniu o dopełnieniu formalności sądowych.WSA w Szczecinie, postanowieniem z 28 listopada 2024 r. odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi oraz zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał na ustawowe uregulowania instytucji przywrócenia terminu wynikające z art. 86 i 87 § 1-4 p.p.s.a. oraz wyjaśnił, że kryterium braku winy wiąże sięz obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. W ocenie WSA wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu. Wskazał, że stosownie do art. 214 p.p.s.a. zasadą jest, że do uiszczania kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jeżeli strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne pomimo wezwania sądu nie uiści należnego wpisu, skarga podlega odrzuceniu (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu pierwszej instancji brak było podstaw do odstąpienia od takiego wezwania, w sytuacji gdy skarga A. D. wszczynała odrębne postępowanie, dotyczyła konkretnego rozstrzygnięcia organu administracji, a w rezultacie sprawa zainicjowana jego skargą została zarejestrowana pod konkretną sygnaturą. Wbrew odmiennemu przekonaniu skarżącego, okoliczność toczącego się w Sądzie odrębnego postępowania zainicjowanego skargą jego żony, która została przez nią opłacona, nie miała wpływu na obowiązek fiskalny skarżącego, gdyż obie te sprawy, chociaż dotyczyły obowiązku immunizacji ich dziecka, zakończone zostały dwoma osobnymi rozstrzygnięciami, od których zostały wniesione dwie, odrębne skargi.Pismem z 27 grudnia 2024 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Szczecinie, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie jego wniosku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do Sądu pierwszej instancji celem jej ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł nadto o przeksięgowanie uiszczonego wpisu na poczet wniesionego zażalenia.Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędnie przyjęcie że skarżący ponosi winę za niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu, a fakt prowadzenia tożsamej sprawy przez ten sam Sąd ze skargi jego żony jest indyferentny dla oceny braku uiszczenia wpisu przez skarżącego, podczas gdy skarżący nie posiada profesjonalnej wiedzy ani doświadczenia sądowego, a pisma kierowane zarówno do niego jak i do jego żony dotyczą syna S. D. oraz tych samych działań procesowych, de facto różnią się jedynie sygn. akt, przez co w ocenie skarżącego można przyjąć że nie ponosi on winy za niedochowanie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wywiedzionej skargi.W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie kwestionuje stanu faktycznego opisanego w zaskarżonym postanowieniu ani przytoczonych podstaw prawnych. Istotą sprawy jest rozważenie czy niezachowanie terminu do wniesienia wpisu sądowego od skargi było przez niego zawinione czy też nie. Wskazał, że jego działanie nie było intencjonalne, wynikało z braku stosownej wiedzy i nie można przyjąć aby było przez niego zawinione. Na dotychczasowym etapie postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego wywiązywał się ze swoich obowiązków, zachowywał lojalność procesową, a zaistniała sytuacją miała charakter jednorazowy i nie była przez niego zawiniona.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.W punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 86 § 1 ustawyz 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2024, poz. 935, zwana dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).Jednym z warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi bowiem konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (vide. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757; Tadeusz Woś, Hanna Knysiak - Molczyk, Marta Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Warszawa 2005 r. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis str. 333). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycieo własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011 s. 409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08 – wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06). Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że przeszkoda powodująca uchybienie terminu powinna mieć charakter nagły. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zalicza się w szczególności przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/07). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II OZ 1223/15). Podkreślenia wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa.Przykładając powyższe uwagi do sytuacji, jaka miała miejsce w sprawie, stwierdzić należy, że podniesione przez skarżącego okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu, jak i we wniesionym zażaleniu nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu jego braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Nie można bowiem skutecznie powoływać się na powyższe kryterium, jeśli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonania czynności, nie były to też okoliczności nagłe. Te przedstawione przez skarżącego, nie mają charakteru obiektywnego, lecz uzależnione są od strony, która nie dokonała czynności procesowej, a więc są subiektywne. Pozostawanie przez skarżącego w przeświadczeniuo wypełnieniu zobowiązania przez jego żonę, w innej sprawie w znaczeniu materialnym –w zakresie innego zaskarżonego aktu administracyjnego, nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi skarżącego na inny akt administracyjny. Należy podkreślić, że skarżący – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu.Dlatego też za prawidłowe uznać należało stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, który trafnie przyjął, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Uznać zatem należało, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.. orzekł jak w sentencji postanowienia.