Postanowienie - III FZ 148/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 4 kwietnia 2025
Teza
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w.... Przywrócenie terminu, Podatek od spadków i darowizn. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Wr 595/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr 0201-IOM.4104.15.2024 w przedmiUchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w.... Przywrócenie terminu, Podatek od spadków i darowizn. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2025 r. sygn. akt I SA/Wr 595/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2024 r. nr 0201-IOM.4104.15.2024 w przedmi
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
4 kwietnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jacek Pruszyński
Podstawa prawna
art. 73
ppsa
art. 86
ppsa
art. 87
ppsa
art. 220
ppsa
art. 195
ppsa
art. 106
ppsa
art. 133
ppsa
art. 166
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 14 stycznia 2025 r., I SA/Wr 595/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w punkcie pierwszym przywrócił skarżącemu – D. L. termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w punkcie drugim uchylił zaskarżone postanowienie z 30 września 2024 r. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 86 § 1 i art. 195 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.).W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, że skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 30 kwietnia 2024 r.W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 22 lipca 2024 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Opisane wezwanie zostało wysłane na wskazany w skardze adres do korespondencji. Pomimo dwukrotnego awizowania (pierwsze w dniu 6 sierpnia 2024 r., drugie w dniu 14 sierpnia 2024 r.) skarżący nie podjął wskazanej korespondencji. W związku z powyższym na podstawie art. 67 § 1 i art. 73 § 1-4 p.p.s.a. ww. wezwanie zostało uznane przez Sąd za skutecznie doręczone w dniu 21 sierpnia 2024 r. Termin do opłacenia wpisu sądowego od skargi upłynął zatem 28 sierpnia 2024 r. Skarżący w wyznaczonym terminie nie uiścił wpisu sądowego od skargi.Postanowieniem z 30 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę, gdyż skarżący nie uiścił wpisu sądowego od skargi w wyznaczonym terminie.Skarżący pismem z 8 października 2024 r. wniósł zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zaskarżając je w całości. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi do rozpoznania, przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, zwolnienie w całości od wszelkich kosztów sądowych.W uzasadnieniu zażalenia skarżący wyjaśnił m.in., że do momentu otrzymania zaskarżonego postanowienia z Sądu nie miał wiedzy i świadomości, aby wcześniej do skarżącego była przesyłana korespondencja z Sądu z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, ani aby przesyłka była awizowana przez pocztę. Wskazał, że mieszka w słabo zabudowanej części wsi, do której prowadzi droga gminna o bardzo słabej nawierzchni (prawie polna). Odnośnie miejsca zamieszkania wyjaśnił, że są dwie skrzynki pocztowe, jedna przy domu a druga zbiorcza (przy głównej drodze), z której korzystają również inne osoby. Po otrzymaniu zaskarżonego postanowienia skarżący przeszukał wnętrze skrzynki zbiorczej ale nie było tam pierwszego i drugiego awiza. Podkreślił również, że do skrzynki zbiorczej mają również dostęp inne osoby.Postanowieniem z 2 grudnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Wr 197/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.W motywach zaskarżonego postanowienia z 14 stycznia 2025 r., Sąd pierwszej instancji wskazał mi.in., że okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku dostatecznie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi doszło bez winy skarżącego w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Sąd stwierdził, że skarżący dochował ustawowego terminu na złożenie wniosku o jego przywrócenie (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Ponadto wykonał czynność, której nie dokonał w terminie (wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy). Postanowieniem z 2 grudnia 2024 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie Sądu, w okolicznościach sprawy, z uwagi na przyznanie skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zaistniały przesłanki do uwzględnienia zażalenia strony. Odpadła przesłanka uzasadniająca odrzucenie skargi określona w art. 220 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu w sprawie wystąpiła zatem przesłanka do uwzględnienia zażalenia i uchylenia zaskarżonego postanowienia z 30 września 2024 r. w trybie autokontroli.Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu. Działający w jego imieniu pełnomocnik zaskarżył je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:1. przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1 p.p.s.a., art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie zażalenia i przywrócenie skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pomimo że zażalenie nie było oczywiście uzasadnione, a Sąd oparł się wyłącznie na oświadczeniu skarżącego, co nie może prowadzić do uznania, że skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu,2. przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie zażalenia jako oczywiście uzasadnionego w oparciu jedynie o oświadczenie skarżącego, bez przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów (w tym z wyników postępowania reklamacyjnego u operatora pocztowego),3. przepisu art. 73 § 1 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez przywrócenie skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, pomimo że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynikało bezspornie, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało skarżącemu skutecznie doręczone, a z akt sprawy nie wynikały jakiekolwiek okoliczności mogące obalić ten fakt,4. przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niewskazanie motywów uznania zażalenia skarżącego za oczywiście uzasadnione,5. przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia WSA we Wrocławiu z 30 września 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 595/24 w przedmiocie odrzucenia skargi na postanowienie DIAS we Wrocławiu z 30 kwietnia 2024 r., nr 0201-IOM.4104.15.2024, pomimo że brak było przesłanek do przywrócenia skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a w konsekwencji nie ustała przesłanka uzasadniająca odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a.Wobec powyższego wniósł o:1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości,2. zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, tj. wpisu i kosztów zastępstwa według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych strony, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Na mocy natomiast art. 166 p.p.s.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z tego względu również uzasadnienia wydawanych przez sąd administracyjny postanowień muszą spełniać wymogi, o których mowa w art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. Oznacza to przede wszystkim, że uzasadnienie orzeczenia (zarówno wyroku, jak i postanowienia) musi pozwalać na jednoznaczne ustalenie przesłanek jakimi kierował się sąd je wydający. Przedstawienie podstawy prawnej oraz jej wyjaśnienie nie może ograniczać się do wskazania przepisów regulujących rozpatrywany stan faktyczny, ale musi obejmować wyjaśnienie, dlaczego w konkretnej sytuacji mają one zastosowanie i w jaki sposób powinny być zastosowane. Brak takiego wyjaśnienia powoduje, że stanowisko sądu jest niejasne i nie pozwala na poznanie toku rozumowania poprzedzającego rozstrzygnięcie. Uniemożliwia to nie tylko przekonanie strony o trafności rozstrzygnięcia, ale również efektywną jego kontrolę przez sąd wyższej instancji. W uzasadnieniu powinno zatem znaleźć się ustalenie, jaka norma obowiązuje i jakie jest jej znaczenie w sprawie, a więc jak należy interpretować przepis w odniesieniu dookreślonej sprawy. Tylko wtedy mamy bowiem do czynienia z uwidocznieniem operacji logicznej, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. m.in. wyrok NSA z 30 sierpnia 2006 r., II OSK 1109/05, wyrok NSA z 14 lipca 2006 r., II OSK 970/05, wyrok NSA z 9 marca 2006 r., II OSK 632/05, wyrok NSA z 4 stycznia 2006 r., I FSK 372/05, wyrok NSA z 6 września 2005 r., FSK 2099/04).Odnosząc powyższe uwagi do zaskarżonego postanowienia w zakresie przywrócenia skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zwrócić przede wszystkim należy uwagę na to, że Sąd pierwszej instancji przytoczył przepisy dotyczące przywracania terminów (art. 86-87 p.p.s.a.) i wskazał ogólnie na ich wykładnię, lecz w istocie nie odniósł ich do okoliczności faktycznych sprawy. Sąd pierwszej instancji stwierdził mianowicie, że "Okoliczności przedstawione przez Stronę we wniosku dostatecznie uprawdopodobniają, że do uchybienia terminu do dokonania powyższej czynności (uiszczenia wpisu od skargi) doszło bez winy Skarżącego w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a.". Cytowany fragment postanowienia, który wyczerpuje wywody Sądu w tym zakresie, nie pozwala na stwierdzenie jakie okoliczności przywołane przez skarżącego uprawdopodobniają brak jego winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.Brak dostatecznego wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a., w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spowodował, że przedwczesne było również wydanie w punkcie drugim postanowienia o uchyleniu zaskarżonego postanowienia z 30 września 2024 r. o odrzuceniu skargi w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a., które oparto na przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.Z podanych wyżej przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Sąd pierwszej instancji winien wyjaśnić wskazane powyżej okoliczności, i na tej podstawie podjąć rozstrzygnięcie w zakresie wniosków skarżącego, przedstawiając wyczerpujące uzasadnienie w tym zakresie.Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.., orzekł jak w sentencji.