sygn. II SA/Po 699/25 19 marca 2026 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu

Wyrok - II SA/Po 699/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - z dnia 19 marca 2026

Teza
Oddalono skargę. Budowlane prawo, Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Daniel Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r., znak [...], Powiatowy InspektorOddalono skargę. Budowlane prawo, Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Daniel Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r., znak [...], Powiatowy Inspektor
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik Oddalono skargę
Typ sprawy sprawa administracyjna
Etap postępowanie przed WSA
Tematy
Budowlane prawo Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie d...
Role w sprawie
skarżący organ administracji
Data orzeczenia 19 marca 2026
Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Przewodniczący Izabela Paluszyńska
Rozstrzygnięcie

Oddalono skargę

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Daniel Sędziowie: Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Talaga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2026 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 29 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 1 lipca 2025 r., znak [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 dalej pr. bud.) wstrzymał P. K. (dalej też jako skarżący lub strona) budowę piwniczki prefabrykowanej żelbetowej o wymiarach 2,40 m x 3,00 m, poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu i sposobie obliczenia tej opłaty.W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 31 marca 2025 r. przeprowadzono kontrolę legalności zabudowy działki o numerze ewidencyjnym gruntu [...] obręb [...], na której wybudowano m.in. piwniczkę prefabrykowaną żelbetową ze stropem wyniesionym ok. 0,50 m nad poziom gruntu. Wymiary piwniczki wynoszą: 2,40 m x 3,00 m. Wejście do piwniczki znajduje się od strony zachodniej, poniżej poziomu gruntu. Piwniczka została wybudowana w listopadzie 2024 r. przez skarżącego, który nie posiada żadnej dokumentacji świadczącej o jej legalności.Organ wskazał, że budowa piwniczek ogrodowych nie jest ujęta w katalogu zamkniętym obiektów zwolnionych z uzyskania pozwolenia na budowę (art. 29 pr. bud.). W ocenie organu piwniczkę należy traktować jak budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 pr. bud., do której budowy inwestor był zobowiązany uzyskać pozwolenie na budowę.W przypadku braku uzyskania pozwolenia na budowę, w odniesieniu do wybudowanego obiektu budowlanego, w celu jego legalizacji, zastosowanie znajduje tryb określony w przepisach art. 48 pr. bud. Wobec tego organ postanowił o wstrzymaniu budowy i poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego, konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej oraz o zasadach obliczenia opłaty legalizacyjnej.P. K. wniósł zażalenie na ww. postanowienie, kwestionując uznanie przez organ piwniczki za budowlę. Skarżący wskazał, że piwniczka pełni funkcję gospodarczą, ma powierzchnię 7 m2 i stanowi obiekt małej architektury, zwolniony z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.Postanowieniem z dnia 29 lipca 2025 r., znak [...], Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu zażalenia P. K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art.144 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.W uzasadnieniu WWINB wskazał, że prawidłowo organ I instancji przyjął, iż sporna piwniczka nie podpada pod art. 29 pr. bud., gdyż stanowi budowlę i wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.Odnosząc się do zarzutu Pana P. K., który wskazuje, że jest to ziemianka będąca obiektem małej architektury, WWINB wskazał, że mamy tu do czynienia z obiektem żelbetonowym, którego strop wystaje ponad poziom gruntu o ok. 0,5 m. Takiego obiektu nie można traktować jako ziemianki. Nie spełnia on wymagań wskazanych w art. 3 pkt 4 pr.bud., który wskazuje czym jest obiekt małej architektury na gruncie prawa budowlanego. Przez obiekt małej architektury według tego przepisu należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.Organ podkreślił, że definicja obiektu małej architektury łączy zarówno kryteria konstrukcyjne wraz z funkcjonalnymi. Lista obiektów z art. 3 pkt 4 pr. bud. nie jest wyczerpująca i do obiektów małej architektury można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie w nim wymienionymi, jednak mogą to być jedynie obiekty niewielkie i rodzajowo podobne do tych, które zostały wymienione we wskazanym przepisie. Tym samym przy kwalifikacji prawnej obiektu budowlanego jako obiektu małej architektury ma znaczenie nie tylko jego wielkość, lecz także funkcja. Przedmiotowa piwniczka nie spełnia ani wymagań co do niewielkiego rozmiaru, ani wymagań funkcjonalnych by uznać ją za obiekt małej architektury. Piwniczka ta stanowi budowlę. Prawidłowo więc organ I instancji orzekł o wstrzymaniu robót budowlanych przy budowie przedmiotowej piwniczki wraz ze wskazaniem możliwości jej legalizacji oraz zasad obliczania opłaty legalizacyjnej.Pismem z dnia 2 września 2025 r. P. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na opisane wyżej postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego, domagając się jego uchylenia i zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania.Skarżący wyjaśnił, że jest właścicielem niewielkiej piwniczki żelbetowej o wymiarach ok. 2,4 m x 3,0 m, która z boku przykryta jest ziemią, a częściowo wystaje nad powierzchnię gruntu. Piwniczka jest w trakcie realizacji, którą skarżący przerwał z uwagi na wstrzymanie przez nadzór budowlany dalszych prac. Obiekt służy jako schowek, ma funkcję ochronną i stanowi schronienie m.in. przed nagłymi zmianami atmosferycznymi (np. huragan czy trąba powietrzna) i mieści się w nim instalacja stacji uzdatniania wody.W jego ocenie wyliczona opłata legalizacyjna jest nieproporcjonalna do wielkości i funkcji obiektu.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z 29 lipca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z 1 lipca 2025 r. wstrzymujące P. K. budowę piwniczki prefabrykowanej żelbetowej o wymiarach 2,40 m x 3,00 m, poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz poinformował o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu i sposobie obliczenia tej opłaty.Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie postanowień są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418 ze zm.- w tekście w skrócie jako pr. bud.), w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r., albowiem postępowanie administracyjne zostało wszczęte po tym dniu.Należy wskazać, że wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę (zob. uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 13 lutego 2020 r., druk sejmowy nr 121, Sejm IX kadencji). Umożliwia on usunięcie skutków samowolnych działań inwestycyjnych oraz przywrócenie stanu zgodności z wymogami Prawa budowlanego.Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 pr. bud.).W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (ust. 3). Następnie inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może w ciągu 30 dni od otrzymania postanowienia złożyć wniosek o legalizację (art. 48a ust. 1). Jeżeli wniosek ten nie zostanie złożony, wówczas organ nadzoru budowlanego wydaje nakaz rozbiórki (art. 49e pkt 1). Taki sam skutek ma wycofanie wniosku, co może nastąpić praktycznie na całym etapie procedury legalizacyjnej (art. 49e pkt 2 w zw. z art. 48a ust. 2). Jeżeli jednak inwestor (właściciel lub zarządca) złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną.Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej w Prawie budowlanym generalnej zasady, wyrażonej w art. 28, przewidującej, że roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, z wyjątkami przewidzianymi w art. 29-31. Z tego powodu organy nadzoru budowlanego, ustawowo zobligowane do kontroli przestrzegania i stosowania przepisów prawa budowlanego (art. 84 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego), powinny podejmować działania weryfikujące stan zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych.W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się co kwalifikacji wybudowanego przez skarżącego obiektu- piwniczki prefabrykowanej żelbetowej ze stropem wyniesionym ok. 0,50 m nad poziom gruntu. Obiekt ten ma wymiary: 2,40 m x 3,00 m. Wejście do piwniczki znajduje się od strony zachodniej, poniżej poziomu gruntu. Zdjęcia piwniczki znajdują się na k. 13-14 akt organu I instancji i wykonano je podczas kontroli.Organy powyższy obiekt zakwalifikowały jako budowlę, skarżący uważa zaś, że jest to obiekt małej architektury, zwolniony z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.Prawo budowlane wyróżnia wśród obiektów budowlanych: budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (art. 3 pkt 1 pr. bud.).Rozróżnienie pomiędzy powyższymi kategoriami jest istotne, ponieważ wpływa m.in. na procedury budowlane i związany z nimi obowiązek uprzedniego wystąpienia o pozwolenie na budowę lub zgłoszenia ich. Budowa obiektów małej architektury nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowa obiektów małej architektury budowanych poza miejscami publicznymi (zob. art. 29 ust. 1 pkt 28 i 29 ust. 2 pkt 19 pr.bud.).Zgodnie z art. 3 pkt 4 pr.bud., przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności:a) obiekty kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,c) obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.Powyższy katalog nie ma charakteru zamkniętego. Przyporządkowanie niektórych obiektów do kategorii obiektów małej architektury, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie bywa często przyczyną sporów sądowo-administracyjnych. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 18 lipca 2018 r. II OSK 2077/16 (dost. CBOSA), że wprawdzie definicja z art. 3 pkt 4 pr. bud. nie wymienia w sposób wyczerpujący wszystkich rodzajów obiektów małej architektury, jednak wyraźnie wskazuje na obiekty kultu religijnego, obiekty architektury ogrodowej oraz obiekty służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku (śmietniki). Lista obiektów nie jest przy tym wyczerpująca i niewątpliwie do obiektów małej architektury można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie w niej wymienionymi. Należy jednak mieć na względzie, że mogą to być jedynie obiekty niewielkie i rodzajowo podobne do tych, które zostały wymienione w art. 3 pkt 4 pr. bud.Natomiast przez pojęcie budowli zgodnie z art. 3 pkt 3 pr. bud. należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe definicje brak jest podstaw prawnych do uznania przedmiotowej budowli jako obiektu małej architektury, z uwagi nie tylko na technologię wykonania piwniczki- prefabrykowaną żelbetową, a więc wykonaną z ciężkich, betonowych elementów konstrukcyjnych, stosowanych najczęściej w obiektach o szkieletowych konstrukcjach, jedno i wielokondygnacyjnych oraz budynkach ścianowych, z uwagi na odpowiednią nośność tych elementów. Budowa spornej piwniczki niewątpliwie wymagała od inwestora podjęcia prac związanych z przygotowaniem gruntu pod budowę i doprowadziła do powstania obiektu kubaturowego o wymiarach 2,4 na 3,00 m oraz stropem wyniesionym ok. 0,50 m nad poziom gruntu. Z dołączonej do skargi gwarancji firmy [...] wynika, że skarżący wykonał piwniczkę z gotowego zbiornika żelbetonowego wycinając otwór na drzwi. Sąd stoi na stanowisku, że wymienione powyżej cechy nie pozwalają na uznanie piwniczki za obiekt "niewielki" stanowiący obiekt małej architektury.Jak już wyżej wskazano definicja obiektu małej architektury łączy kryteria konstrukcyjne oraz funkcjonalne. Obiekty te mają mieć względnie niewielkie wymiary, a jednocześnie określone funkcje. Obiektami małej architektury będą takie konstrukcje, które służą kultowi religijnemu lub stanowią elementy architektury ogrodowej, albo wreszcie służą rekreacji codziennej bądź utrzymaniu porządku na określonej nieruchomości (por. wyrok NSA z 30 marca 2022 r., II OSK 988/19). Oczywiście wspólną cechę wszystkich obiektów małej architektury stanowią ich niewielkie rozmiary. W ocenie Sądu sporna piwniczka powyższych cech nie posiada, niewątpliwie nie służy ona kultowi religijnemu, nie jest elementem architektury ogrodowej ani nie służy rekreacji codziennej bądź utrzymania porządku. W skardze P. K. sam przyznał, iż obiekt ten ma pełni "funkcję ochronną - schronienie m.in. przed nagłymi zmianami atmosferycznymi (np. huragan czy trąba powietrzna) i mieści się w nim instalacja stacji uzdatniania wody". Powyższa funkcja również potwierdza niemożność kwalifikacji tej budowli jako obiektu małej architektury.Skarżący twierdził, że sporny obiekt może być kwalifikowany jako obiekt gospodarczy, stacja uzdatniania wody czy schronienie. W ocenie Sądu analiza przepisów art. 29 ust. 1 i 2 P.b nie pozwala na zakwalifikowanie spornej budowli do jakiegokolwiek obiektu nie wymagającego pozwolenia na budowę czy zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 P.b. Nie jest ona bowiem budynkiem gospodarczym z art. 29 ust. 1 pkt 14P.b. W tym przepisie wskazano na parterowe budynki gospodarcze. Parter to pierwsza kondygnacja naziemna, stanowiąca poziom, na którym znajduje się główne wejście do budynku (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 lipca 2010r., sygn. II SA/Gd 286/10). Przedmiotowa budowla nie ma nadziemnej kondygnacji. Z tych względów nie może też być kwalifikowana jako parterowy budynek rekreacji indywidualnej (art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b.) czy parterowy budynek gospodarczy z art. 29 ust. 2 pkt 1 a P.b. Nie jest gospodarczym obiektem budowlanym z art. 29 ust. 1 pkt 18 P.b , gdyż nie jest przeznaczony wyłącznie na cele gospodarki leśnej i położony na gruntach leśnych Skarbu Państwa. Nie jest jednokondygnacyjnym budynkiem gospodarczym z art. 29 ust. 1 pkt 32 P.b. W tym przepisie wskazano, że wymogiem zwolnienia z pozwolenia na budowę są takie budynki związane z produkcją rolną, co nie ma miejsca w sprawie. Nie jest też przydomową budowlą ochronną wskazaną w art. 29 ust. 1 pkt 2 a. Przepis ten wszedł w życie 7.01.2026r. ( ustawa z dnia 14 grudnia 2025r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2025.1847) i zgodnie z nim nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia o którym mowa w art. 30 budowa wolno stojących przydomowych budowli ochronnych o powierzchni użytkowej do 35 m2 przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Przedmiotowa budowla nie ma żadnych instalacji i przyłączy niezbędnych do użytkowania jej na pobyt ludzi. Wskazywana stacja uzdatniania wody służy do obsługi budynku mieszkalnego.Powyższy stan faktyczny i prawny przesądza o tym, że przedmiotowe roboty, w wyniku których powstała budowla w postaci piwniczki zostały wykonane bez pozwolenia na budowę, czyli w warunkach samowoli budowlanej. Nie można ich było również zakwalifikować jako budowli wymagającej zgłoszenia. Skarżący nie podważył powyższych ustaleń i ocen prawnych organu nadzoru budowlanego. Prawidłowa była w ocenie Sądu kwalifikacja piwniczki jako budowli, a w konsekwencji wdrożenie przez organy nadzoru budowlanego procedury określonej w art. 48 pr. bud. którą rozpoczyna wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy - art. 48 ust. 1 pr. bud. Podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2026 r., poz. 143) orzekł o oddaleniu skargi.), powinny podejmować działania weryfikujące stan zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych.W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się co kwalifikacji wybudowanego przez skarżącego obiektu- piwniczki prefabrykowanej żelbetowej ze stropem wyniesionym ok. 0,50 m nad poziom gruntu. Obiekt ten ma wymiary: 2,40 m x 3,00 m. Wejście do piwniczki znajduje się od strony zachodniej, poniżej poziomu gruntu. Zdjęcia piwniczki znajdują się na k. 13-14 akt organu I instancji i wykonano je podczas kontroli.Organy powyższy obiekt zakwalifikowały jako budowlę, skarżący uważa zaś, że jest to obiekt małej architektury, zwolniony z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę.Prawo budowlane wyróżnia wśród obiektów budowlanych: budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych (art. 3 pkt 1 pr. bud.).Rozróżnienie pomiędzy powyższymi kategoriami jest istotne, ponieważ wpływa m.in. na procedury budowlane i związany z nimi obowiązek uprzedniego wystąpienia o pozwolenie na budowę lub zgłoszenia ich. Budowa obiektów małej architektury nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia budowa obiektów małej architektury budowanych poza miejscami publicznymi (zob. art. 29 ust. 1 pkt 28 i 29 ust. 2 pkt 19 pr.bud.).Zgodnie z art. 3 pkt 4 pr.bud., przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności:a) obiekty kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury,b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej,c) obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki.Powyższy katalog nie ma charakteru zamkniętego. Przyporządkowanie niektórych obiektów do kategorii obiektów małej architektury, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie bywa często przyczyną sporów sądowo-administracyjnych. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 18 lipca 2018 r. II OSK 2077/16 (dost. CBOSA), że wprawdzie definicja z art. 3 pkt 4 pr. bud. nie wymienia w sposób wyczerpujący wszystkich rodzajów obiektów małej architektury, jednak wyraźnie wskazuje na obiekty kultu religijnego, obiekty architektury ogrodowej oraz obiekty służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku (śmietniki). Lista obiektów nie jest przy tym wyczerpująca i niewątpliwie do obiektów małej architektury można zaliczyć także inne obiekty, poza wyraźnie w niej wymienionymi. Należy jednak mieć na względzie, że mogą to być jedynie obiekty niewielkie i rodzajowo podobne do tych, które zostały wymienione w art. 3 pkt 4 pr. bud.Natomiast przez pojęcie budowli zgodnie z art. 3 pkt 3 pr. bud. należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.W ocenie Sądu, mając na uwadze powyższe definicje brak jest podstaw prawnych do uznania przedmiotowej budowli jako obiektu małej architektury, z uwagi nie tylko na technologię wykonania piwniczki- prefabrykowaną żelbetową, a więc wykonaną z ciężkich, betonowych elementów konstrukcyjnych, stosowanych najczęściej w obiektach o szkieletowych konstrukcjach, jedno i wielokondygnacyjnych oraz budynkach ścianowych, z uwagi na odpowiednią nośność tych elementów. Budowa spornej piwniczki niewątpliwie wymagała od inwestora podjęcia prac związanych z przygotowaniem gruntu pod budowę i doprowadziła do powstania obiektu kubaturowego o wymiarach 2,4 na 3,00 m oraz stropem wyniesionym ok. 0,50 m nad poziom gruntu. Z dołączonej do skargi gwarancji firmy [...] wynika, że skarżący wykonał piwniczkę z gotowego zbiornika żelbetonowego wycinając otwór na drzwi. Sąd stoi na stanowisku, że wymienione powyżej cechy nie pozwalają na uznanie piwniczki za obiekt "niewielki" stanowiący obiekt małej architektury.Jak już wyżej wskazano definicja obiektu małej architektury łączy kryteria konstrukcyjne oraz funkcjonalne. Obiekty te mają mieć względnie niewielkie wymiary, a jednocześnie określone funkcje. Obiektami małej architektury będą takie konstrukcje, które służą kultowi religijnemu lub stanowią elementy architektury ogrodowej, albo wreszcie służą rekreacji codziennej bądź utrzymaniu porządku na określonej nieruchomości (por. wyrok NSA z 30 marca 2022 r., II OSK 988/19). Oczywiście wspólną cechę wszystkich obiektów małej architektury stanowią ich niewielkie rozmiary. W ocenie Sądu sporna piwniczka powyższych cech nie posiada, niewątpliwie nie służy ona kultowi religijnemu, nie jest elementem architektury ogrodowej ani nie służy rekreacji codziennej bądź utrzymania porządku. W skardze P. K. sam przyznał, iż obiekt ten ma pełni "funkcję ochronną - schronienie m.in. przed nagłymi zmianami atmosferycznymi (np. huragan czy trąba powietrzna) i mieści się w nim instalacja stacji uzdatniania wody". Powyższa funkcja również potwierdza niemożność kwalifikacji tej budowli jako obiektu małej architektury.Skarżący twierdził, że sporny obiekt może być kwalifikowany jako obiekt gospodarczy, stacja uzdatniania wody czy schronienie. W ocenie Sądu analiza przepisów art. 29 ust. 1 i 2 P.b nie pozwala na zakwalifikowanie spornej budowli do jakiegokolwiek obiektu nie wymagającego pozwolenia na budowę czy zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 P.b. Nie jest ona bowiem budynkiem gospodarczym z art. 29 ust. 1 pkt 14P.b. W tym przepisie wskazano na parterowe budynki gospodarcze. Parter to pierwsza kondygnacja naziemna, stanowiąca poziom, na którym znajduje się główne wejście do budynku (por. wyrok WSA w Gdańsku z 14 lipca 2010r., sygn. II SA/Gd 286/10). Przedmiotowa budowla nie ma nadziemnej kondygnacji. Z tych względów nie może też być kwalifikowana jako parterowy budynek rekreacji indywidualnej (art. 29 ust. 1 pkt 16 P.b.) czy parterowy budynek gospodarczy z art. 29 ust. 2 pkt 1 a P.b. Nie jest gospodarczym obiektem budowlanym z art. 29 ust. 1 pkt 18 P.b , gdyż nie jest przeznaczony wyłącznie na cele gospodarki leśnej i położony na gruntach leśnych Skarbu Państwa. Nie jest jednokondygnacyjnym budynkiem gospodarczym z art. 29 ust. 1 pkt 32 P.b. W tym przepisie wskazano, że wymogiem zwolnienia z pozwolenia na budowę są takie budynki związane z produkcją rolną, co nie ma miejsca w sprawie. Nie jest też przydomową budowlą ochronną wskazaną w art. 29 ust. 1 pkt 2 a. Przepis ten wszedł w życie 7.01.2026r. ( ustawa z dnia 14 grudnia 2025r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2025.1847) i zgodnie z nim nie wymaga pozwolenia na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia o którym mowa w art. 30 budowa wolno stojących przydomowych budowli ochronnych o powierzchni użytkowej do 35 m2 przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane. Przedmiotowa budowla nie ma żadnych instalacji i przyłączy niezbędnych do użytkowania jej na pobyt ludzi. Wskazywana stacja uzdatniania wody służy do obsługi budynku mieszkalnego.Powyższy stan faktyczny i prawny przesądza o tym, że przedmiotowe roboty, w wyniku których powstała budowla w postaci piwniczki zostały wykonane bez pozwolenia na budowę, czyli w warunkach samowoli budowlanej. Nie można ich było również zakwalifikować jako budowli wymagającej zgłoszenia. Skarżący nie podważył powyższych ustaleń i ocen prawnych organu nadzoru budowlanego. Prawidłowa była w ocenie Sądu kwalifikacja piwniczki jako budowli, a w konsekwencji wdrożenie przez organy nadzoru budowlanego procedury określonej w art. 48 pr. bud. którą rozpoczyna wydanie postanowienia o wstrzymaniu budowy - art. 48 ust. 1 pr. bud. Podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2026 r., poz. 143) orzekł o oddaleniu skargi.