Wyrok - III OSK 2142/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 15 maja 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Administracyjne postępowanie, Ubezpieczenie społeczne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 979/24 w sprawie ze skargi R. C. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów zOddalono skargę kasacyjną. Administracyjne postępowanie, Ubezpieczenie społeczne. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 979/24 w sprawie ze skargi R. C. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie jawne
Tematy
ubezpieczenia społeczne
emerytura
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
15 maja 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Mariusz Kotulski
Podstawa prawna
art. 127
kpa
art. 61
akpa
art. 156
kpa
art. 80
kpa
art. 7
kpa
art. 77
kpa
art. 145
ppsa
art. 134
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (10)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 979/24 oddalił skargę R. C. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.Prezes Rady Ministrów (dalej: "organ") postanowieniem z dnia [...] marca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej: "k.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku R. C. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") z 23 lutego 2024 r. o przyznanie świadczenia specjalnego, na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 z późn., zwanej dalej: "ustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych").Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes Rady Ministrów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. utrzymaną w mocy decyzją ostateczną z [...] maja 2021 r. odmówiono R. C. emerytury specjalnej, bowiem z analizy zebranego materiału dowodowego nie wynikało, aby spełnione zostały przesłanki uzasadniające przyznanie mu wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wnioskodawca złożył skargę na powyższe rozstrzygnięcie, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 16 marca 2022 r. oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 października 2023 r. oddalił skargę kasacyjną R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 marca 2022 r.Prezes Rady Ministrów podał, że R. C. ubiegał się wówczas o przyznanie emerytury specjalnej "chociażby w najniższej jej wysokości by mogła mi ona posłużyć na dalsze kontynuowanie stałego i systematycznego leczenia". W swym piśmie z 29 lipca 2020 r. wskazał między innymi, że dotknął go "szczególny przypadek losowy i zdrowotny", którego jednak nie sprecyzował. Poinformował, że wystąpił z pismem do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o pomoc. W odpowiedzi jaką otrzymał od Zastępcy Dyrektora Departamentu Pomocy i Integracji Społecznej MRPiPS, został poinformowany o możliwości przyznania przez Prezesa Rady Ministrów świadczenia specjalnego. Podniósł również, że jest artystą – "tworzy obrazy od początku lat 70 z przeznaczeniem dla Naszego Państwa". "(...) Wielu znawców sztuki określa mój styl: między Wyspiańskim a Mechofferem (...)". Poinformował między innymi, że jedenaście swoich obrazów przekazał Muzeum Narodowemu w Warszawie, za pośrednictwem Ambasadora RP w Brukseli, trzy obrazy podarował na aukcję Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w Brukseli, dwa obrazy do Europarlamentu. Wykonał tablicę pamiątkową oraz obrazy na potrzeby kościołów parafialnych. Przekazał nieodpłatnie kilka obrazów Muzeum "Pamięć i Tożsamość im. Św. Jana Pawła II". Uznał, że "(...) Kolejną i najważniejszą okolicznością, która wyróżnia moją osobę z innych osób - jest moja decyzja przekazania całej kolekcji obrazów mojego autorstwa Państwu Polskiemu (nieodpłatnie) (...)". Dalej wskazał, że posiada wykształcenie średnie techniczne "(...) i w tym zawodzie pracowałem by utrzymać swoją rodzinę, oraz mieć środki finansowe na moją twórczość artystyczną. Natomiast równolegle dokształcałem się w dziedzinie artystycznej z zakupywanych podręczników, katalogów, wszelkich książek związanych ze sztuką malarstwa i rodzajów liternictwa oraz pobierałem korepetycje u znanych mi profesorów m.in. A. S. w [...]. Odwiedzałem muzea i Wernisarze w Polsce i poza granicami (...)". Stwierdził, że miał mieć wystawę swoich prac w Brukseli w dzielnicy Etterbeek w Commune de Etterbek, ale "(...) nagły przyjazd do Polski z przyczyn całkowicie ode mnie niezależnych pokrzyżował ten cel na krótko przed wystawą (...)". Jak podniósł nie otrzymał żadnego wsparcia instytucjonalnego. Wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, pod opieką kilku lekarzy specjalistów. Żona wnioskodawcy również posiadała trudną sytuację zdrowotną. Małżonkowie utrzymywali się ze świadczenia emerytalnego żony wnioskodawcy. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], jak wskazał, obniżył mu wysokość zasiłku stałego z 520 zł do 78,80 zł, natomiast Urząd Miejski w [...] podwyższył kwotę wywozu nieczystości z 44 zł do 80 zł, której nie byli w stanie regulować, w związku z czym powstały zaległości w opłatach. Jak podniósł R. C. wraz z żoną zwrócili się w tej sprawie z prośbą o pomoc do Prezydenta Miasta [...], jednakże bezskutecznie, a wiele spraw administracyjnych i sądowych rozpatrywanych jest na jego i żony niekorzyść. Wskazał, że stałe miesięczne obciążenia domowego budżetu stanowił podatek za dom - 100 zł, energia - ok. 200 zł, wywóz nieczystości - 88 zł, abonament telewizyjny - ok. 30 zł, opłaty kominiarskie - ok. 150 zł, opłaty za telewizję cyfrową i telefony - ok. 60 zł, opał - ok. 1500 - 2200 zł (rocznie).Wnioskiem z dnia 23 lutego 2024 r. R. C. ponownie wystąpił o przyznanie renty specjalnej. W treści wniosku nie przedstawił żadnych nowych, istotnych okoliczności i dokumentów, które nie były brane pod uwagę przy wydawaniu decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2021 r., mogących wskazywać na zaistnienie szczególnego przypadku w rozumieniu art. 82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponownie powołał się na prowadzenie działalności artystycznej, trudną sytuację zdrowotną i materialną.Na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2024 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.Pismami z 21 grudnia 2024 r. i z 18 marca 2025 r. skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym, na podstawie art. 90 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej: "p.p.s.a.").Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę R. C. uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem.Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie zaistniała zarówno tożsamość podmiotowa, jak i przedmiotowa, a w konsekwencji, należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a.W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie stwierdził, że w stanie faktycznym i prawnym istniejącym na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, organ zasadnie stwierdził, że okoliczności, tj. prowadzenie działalności artystycznej, trudna sytuacja zdrowotna i materialna, na które powołał się skarżący w swym aktualnie złożonym wniosku, zostały już wzięte pod uwagę w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z [...] maja 2021 r. Złożony kolejny wniosek dotyczy tego samego przedmiotu, oparty został na tej samej podstawie prawnej i faktycznej. Nie stanowi on nowych, istotnych okoliczności, które należałoby wyjaśnić i które mogłyby spowodować wydanie innej w swej istocie decyzji niż ww. decyzja ostateczna z [...] maja 2021 r. Wydanie zatem w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej, w której doszłoby do ponownej oceny, czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia specjalnego spowodowałoby, że decyzja taka obarczona byłaby wadą dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł R. C., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu:1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., poprzez oddalenie skargi pomimo że organy administracji nie przeprowadziły wszechstronnego postępowania dowodowego i nie rozpoznały zgłoszonych przez 1 skarżącego wniosków dowodowych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.2. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niepełne rozpoznanie zarzutów skargi i pominięcie istotnych twierdzeń skarżącego dotyczących nowych okoliczności sprawy, które powinny skutkować uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia.3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które nie odnosi się do wszystkich podniesionych w skardze zarzutów i argumentów, w szczególności pominięcie wyjaśnienia, dlaczego Sąd nie odniósł się do nowych okoliczności faktycznych powołanych przez skarżącego.4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy był bezzasadny, mimo że wskazywał on na nowe fakty i dowody, które powinny były doprowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.5. naruszenie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, pomimo że skarżący wyraźnie wnosił o jej rozpoznanie w trybie zwykłym.Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie.Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.Pismem procesowym z dnia 16 listopada 2025 r. R. C. uzupełnił skargę kasacyjną.Pismem procesowym z dnia 23 marca 2026 r. skarżący kasacyjnie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.Oczywiście bezpodstawny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., "poprzez oddalenie skargi pomimo że organy administracji nie przeprowadziły wszechstronnego postępowania dowodowego". Jak pisze w treści zarzutu sam autor skargi kasacyjnej – Sąd I instancji oddalił skargę, a więc podstawą wyrokowania był art. 151 p.p.s.a. Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest logicznie niemożliwy do postawienia. Sąd I instancji nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nie stanowił on podstawy wyrokowania, a więc nie mógł go naruszyć. Co więcej wskazany przepis ma charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez Sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa procesowego, która uzasadniałoby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd I instancji uznał, że takie okoliczności w sprawie nie zachodzą, a więc nie widział potrzeby zastosowania tej podstawy wyrokowania. Dodać także należy, że skoro podstawą prawną kontrolowanego przez WSA w Warszawie postanowienia Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania był art. 61a § 1 k.p.a., to w sprawie nie było i nie mogło być prowadzone żadne postępowanie wyjaśniające (dowodowe). Tym samym organ administracyjny nie stosował w tym zakresie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i nie sposób skutecznie mu zarzucić naruszenia tych przepisów. Skoro organ administracyjny nie prowadził postępowania administracyjnego, to nie miał podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego oraz przeprowadzenia dowodów.Dodać należy, że niezrozumiałe jest stwierdzenie zawarte w pierwszych zdaniach uzasadnienia skargi kasacyjnej, iż "najistotniejszym uchybieniem Sądu było całkowite pominięcie zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w ogóle nie rozpoznał zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych, ograniczając się do formalnej kontroli decyzji Prezesa Rady Ministrów." Otóż nie został w tym zakresie sformułowany żaden zarzut w skardze kasacyjnej. Co więcej autor skargi kasacyjnej nie wskazał jakich to przeprowadzenia dowodów przez Sąd I instancji żądał skarżący oraz na jaką okoliczność. Posługuje się jedynie ogólnikami: "zgłoszone wnioski", "dodatkowe dowody", "istnienie dokumentów i informacji". Nadto w sposób niezrozumiały stwierdza, że "Sąd w ogóle się do nich nie odniósł. Zgłoszone przez stronę wnioski pozostawiono bez rozpoznania, co stanowi naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz zakazu dowolnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.)." Tym samym łączy naruszenie wskazanych przepisów k.p.a. z postępowaniem Sądu I instancji, co jest błędne, gdyż w postępowaniu przez sądem administracyjnym nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Ubocznie jedynie przypomnieć należy, że sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.).Nieuprawniony jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a., którego naruszenia dopatruje się strona skarżąca kasacyjnie stanowi, że "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a". Przepis ten określa zatem granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, zaś granice danej sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji publicznej. Oznacza to, że o naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd I instancji rozpoznając skargę niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie w zakresie zgodności z prawem postanowienia Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania, a więc nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Zatem do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść gdyby sąd wyszedł poza granice tej sprawy lub gdyby nie dokonał kontroli postanowienia w pełnym zakresie, a tylko w części. Okoliczność, że Sąd I instancji przyjął, że zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego nie oznacza jeszcze, iż naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. Zresztą w skardze kasacyjnej zarzut ten w ogóle nie został uzasadniony.Nadto "strona nie może ograniczyć się do wytyku wyłącznie naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., gdyż wówczas przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji strona zobowiązana jest powiązać art. 134 § 1 p.p.s.a. z takimi przepisami, których złamania przez organ administracji miał nie dopatrzyć się Sąd pierwszej instancji" (zob. wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r., I OSK 782/13). Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. jest tak skonstruowany, że powoływanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być zawsze powiązane z przywołaniem przepisu, którego naruszenia przez organy nie zauważył Sąd I instancji (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06, Lex nr 337811; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2013 r., I OSK 1353/12; wyrok NSA z dnia 15 marca 2013 r., I OSK 1033/12). Strona skarżąca kasacyjnie nie wskazała naruszenia żadnych przepisów w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. Dodatkowo należy wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących organ, jak również nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów. To bowiem, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z oceną stanu faktycznego oraz materiału dowodowego i oceną prawidłowości wydania zaskarżonego aktu dokonaną przez Sąd I instancji nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.Kolejny, podany jako naruszony, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. Zgodnie z treścią przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy więc to, po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego, obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10 oraz wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2718/23). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09).W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania WSA w Warszawie i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, czy procesowego. Fakt reprezentowania odmiennego poglądu prawnego przez skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia zaskarżonego wyroku.Na marginesie jedynie można dodać, że obowiązek odniesienia się do zarzutów skargi oznacza konieczność odniesienia się do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślić należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, co miało miejsce w realiach tej sprawy. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OSK 3831/18). Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można zatem skutecznie uzasadniać nieuwzględnieniem wszystkich zarzutów skargi, czy nieodniesieniem się przez sąd do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę. To, że skarżący kasacyjnie nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku (por. wyrok NSA z 30 listopada 2011 r., I OSK 1451/11). Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Dlatego zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać należało za nieskuteczne.Niezasadny jest także zarzut naruszenie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. poprzez "rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, pomimo że skarżący wyraźnie wnosił o jej rozpoznanie w trybie zwykłym". Po pierwsze zaskarżony wyrok został wydany w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. – co wyraźnie wynika z treści zarządzenia z 11 grudnia 2024 r. (k. 61 a.s.) oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Zatem art. 119 pkt 2 p.p.s.a. nie stanowił podstawy rozpoznania przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym, a więc nie mógł być naruszony przez Sąd I instancji. Po drugie zarówno rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na postanowienie (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.) nie jest uzależnione od wniosku strony, jak i skierowanie sprawy na rozprawę nie jest automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże sądu. Ponadto z treści art. 122 p.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu ("może przekazać"), któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd. Po trzecie w sposób prawidłowy przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, gdyż w pełni zostały spełnione przesłanki z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.Wreszcie niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP "poprzez przyjęcie, że wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy był bezzasadny, mimo że wskazywał on na nowe fakty i dowody, które powinny były doprowadzić do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy".Po pierwsze skarżący kasacyjnie nie wskazał postaci tego naruszenia, tj. czy nastąpiło to przez błędną wykładnię tych przepisów, czy też przez niewłaściwe ich zastosowanie. Mając na uwadze treść zarzutu można jedynie domyślać się, że chodzi o niewłaściwe zastosowanie tych przepisów. Tym samym podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 135836). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Tymczasem strona skarżąca kasacyjnie w niniejszej sprawie w nie zakwestionowała skutecznie przyjętego w sprawie przez Sąd I instancji stanu faktycznego.Po drugie Sąd I instancji nie stosował art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, a więc nie sposób mu zarzucić naruszenia tych przepisów. Strona skarżąca kasacyjnie nie wyjaśniła także na czym miało polegać naruszenie tych przepisów – poza ich przywołaniem w treści zarzutu.Po trzecie ani organ administracyjny, ani Sąd I instancji nie dokonywali oceny merytorycznej wniosku (organ nie rozstrzygał sprawy co do istoty), a tym samym nie stwierdzono w niniejszej sprawie, aby złożony przez skarżącego wniosek "był bezzasadny". Wręcz przeciwnie organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego z innych uzasadnionych przyczyn – zaistnienia stanu rei iudicatae. Skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Jak wskazał WSA w Warszawie w niniejszej sprawie zaistniała zarówno tożsamość podmiotowa, jak i przedmiotowa, a w konsekwencji, należało odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a. Sąd I instancji zgodził się z organem, że motywując swe żądanie we wniosku z 23 lutego 2024 r. skarżący powołał się na te same okoliczności, choć opisane odmiennie niż uprzednio, które były powoływane przez niego we wcześniejszym wniosku z 29 lipca 2020 r. oraz w toku postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i były one już przedmiotem oceny Prezesa Rady Ministrów przy wydawaniu decyzji z [...] grudnia 2020 r. i [...] maja 2021 r. Złożony kolejny wniosek dotyczy tego samego przedmiotu, oparty został na tej samej podstawie prawnej i faktycznej. Nie stanowi on nowych, istotnych okoliczności, które należałoby wyjaśnić i które mogłyby spowodować wydanie innej w swej istocie decyzji niż ww. decyzja ostateczna z [...] maja 2021 r.Ubocznie jedynie zauważyć należy, że w niniejszej sprawie dwóch innych adwokatów o dużym doświadczeniu zawodowym zasadnie sporządziło opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 979/24 (k. 224, a zwłaszcza opinia adw. D. K. k. 269 i nast.).Z wyżej przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.., oddalił skargę kasacyjną.