Postanowienie - I OZ 230/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 kwietnia 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 999/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocieOddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 999/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 15 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Kwota główna
1.114 zł · odszkodowanie
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
odszkodowanie
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
25 kwietnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Elżbieta Kremer
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 999/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu wniosku W. sp. z o.o. z siedzibą w K., odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 15 maja 2024 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości.W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z dnia 1 grudnia 2023 r. o ustaleniu łącznej kwoty odszkodowania w wysokości 1.114 zł za szkody powstałe na działce nr [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] - w związku z ostateczną decyzją Starosty Krakowskiego z dnia 22 września 2011 r. orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie urządzeń kanalizacji sanitarnej w ramach projektu pn. "[...]".W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wykonanie decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w sytuacji, gdyby wartość odszkodowania została uznana za niezasadną, w związku z podnoszonymi przez skarżącą zarzutami oraz mając na uwadze m.in. wiek właściciela nieruchomości, jak również podnoszony przez niego w toku postępowania administracyjnego jego stan zdrowia.W ocenie spółki istnieje niebezpieczeństwo wypłaty zawyżonego odszkodowania oraz możliwość wystąpienia trudności w odzyskaniu środków, które byłyby wypłacone w sytuacji, gdyby Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W związku z wniesieniem skargi decyzja nie została wykonana do tej pory, tym samym istnieje zagrożenie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki, w postaci poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego, które byłyby nieuzasadnione w razie uwzględnienia wniesionej skargi oraz trudne do zwrotnego wyegzekwowania.Dodatkowo podniesiono, że właściciel nie poniesie z tytułu wstrzymania decyzji straty, bowiem po zakończeniu postępowania zostanie mu wypłacone odszkodowanie w prawidłowej (i zwaloryzowanej na dzień zapłaty) wysokości.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmawiając wstrzymania wykonania decyzji ocenił, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu jest ogólnikowe i w dużej mierze opiera się na przywołaniu teoretycznego wywodu oraz pomija uprawdopodobnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.".W ocenie Sądu spółka nie wykazała, że wspomniane w uzasadnieniu wniosku skutki będą trudne do odwrócenia tak, że spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości i że skutki te będą wykraczać poza normalne następstwa wykonywania aktu. Zawarte w uzasadnieniu wniosku, niepoparte żadnymi danymi i dowodami oraz ogólnikowe twierdzenia dotyczące skutków faktycznych wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwiają Sądowi zweryfikowanie, w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., gołosłownych twierdzeń strony.Wobec powyższego Sąd stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła ani nieodwracalności skutków wykonania zaskarżonej decyzji, ani zagrożenia wyrządzeniem znacznej szkody – w szczególności mając na względzie wysokość orzeczonego odszkodowania w kwocie 1.114 zł.Ponadto wyjaśniono, że ustawodawca w żaden sposób nie wiąże wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi na decyzję. Tak więc Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie może badać, choćby wstępnie, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą uzasadniającą jej uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Sama potencjalna możliwość uchylenia decyzji nie stanowi przesłanki wstrzymania jej wykonania.Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w świetle okoliczności niniejszej sprawy zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a ponadto błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że wykonanie decyzji nie łączy się z niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że odmowa wstrzymania wykonania kwestionowanej decyzji przez Sąd I instancji, oprócz przywołania treści art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz orzecznictwa, jest lakoniczne i nie odnosi się w sposób dostateczny do podniesionych we wniosku argumentów.W ocenie strony analiza akt sprawy oraz uzasadnienie zaskarżonego postanowienia prowadzą do przekonania, że Sąd I instancji, faktycznie uchylił się od wyjaśnienia z jakich dokładnie powodów uznał, że wniosek skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Wykonanie decyzji nakazującej wypłatę na rzecz właściciela nieruchomości odszkodowania przed ostatecznym merytorycznym rozpoznaniem sprawy może spowodować trudne do odwrócenia skutki, w sytuacji gdyby wartość odszkodowania została uznana za niezasadną, w związku z podnoszonymi przez skarżącą zarzutami oraz mając na uwadze m.in. wiek właściciela nieruchomości, jak również podnoszony przez niego w toku postępowania administracyjnego jego stan zdrowia (udokumentowany przez właściciela w aktach sprawy administracyjnej).W związku z wniesieniem skargi, decyzja nie została wykonana, tym samym istnieje zagrożenie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki, w postaci poniesienia kosztów postępowania egzekucyjnego, które byłyby nieuzasadnione w razie uwzględnienia wniesionej skargi, czy też odzyskania uregulowanego świadczenia, w razie zmiany/ wzruszenia zaskarżonej decyzji. Dodano, że właściciel nie poniósłby z tytułu wstrzymania decyzji straty, albowiem po zakończeniu postępowania zostanie mu wypłacone odszkodowanie w prawidłowej wysokości.Ponadto, skarżąca wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji powinna jedynie uprawdopodobnić, a nie wykazać (danymi i dowodami), że na skutek jej wykonania takie konsekwencje mogą wystąpić, wskazując okoliczności uzasadniające powyższe przypuszczenie. Niezasadnym było zatem przyjęcie, że strona powinna przedstawić "dane i dowody" dotyczące skutków faktycznych wykonania zaskarżonej decyzji.Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Małopolskiego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, na co zasadnie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest zatem wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można uznać, że zaistniały przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008 r., str. 219). Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Wnioskujący musi dokładnie przytoczyć okoliczności, które przemawiają za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, gdyż od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody i negatywnych skutków zależy orzeczenie sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 201/05 z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt II OZ 917/14, z dnia 8 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 2276/17, z dnia 27 sierpnia 2021 r. sygn. akt I OSK 1057/21, z dnia 15 grudnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2898/20 oraz z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt I OZ 6/23).Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżąca nie wykazała, aby decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 15 maja 2024 r. w razie jej wykonania spowodowałaby skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Przede wszystkim spółka nie przedłożyła dokumentów dotyczących sytuacji finansowej, co pozwoliłoby na dokonanie oceny, czy wypłata (przed zakończeniem postępowania sądowoadministracyjnego) na rzecz M. K. odszkodowania w kwocie 1.114 zł za szkody powstałe na działce w związku z ostateczną decyzją Starosty Krakowskiego z dnia 22 września 2011 r. orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości zagrozi funkcjonowaniu podmiotu, a w konsekwencji doprowadzi do wyrządzenia stronie znacznej szkody albo spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Braki wniosku w tym zakresie nie dawały podstaw do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej.Odnosząc się do argumentów podnoszonych w zażaleniu dotyczących obowiązku jedynie uprawdopodobnienia nie zaś wykazania (danymi i dowodami), że na skutek jej wykonania mogą zaistnieć trudne do odwrócenia skutki wyjaśnić trzeba, że obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie oznacza, że strona może poprzestać na gołosłownych, lakonicznych oświadczeniach. Twierdzenia strony "uprawdopodabniające" wywodzoną okoliczność powinny być natomiast przekonujące, wskazujące na wysokie prawdopodobieństwo jej wystąpienia.W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka ograniczyła się do twierdzeń, że zaskarżona decyzja w razie jej wykonania może spowodować trudne do odwrócenia skutki w sytuacji, gdyby wartość odszkodowania została uznana za niezasadną, w związku z podnoszonymi przez skarżącą zarzutami oraz mając na uwadze m.in. wiek właściciela nieruchomości, jak również podnoszony przez niego w toku postępowania administracyjnego jego stan zdrowia. Należy jednak podkreślić, że na etapie postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie w sprawie wstrzymania zaskarżonej decyzji Sąd nie rozstrzyga i nie może uwzględnić kwestii związanych z meritum sprawy. Przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można zatem utożsamiać z oceną legalności wydanej decyzji. Ponadto, wypłata odszkodowania jest czynnością odwracalną, nie może więc spowodować powstania niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ustalone decyzją odszkodowanie jest bowiem świadczeniem pieniężnym, którego zwrot z natury jest możliwy. Twierdzenie, że odzyskanie wypłaconego odszkodowania może wiązać się z ewentualną koniecznością prowadzenia postępowania egzekucyjnego jak też, że istnieje prawdopodobieństwo nieodzyskania środków jest na tyle ogólnikowe, że trudno ustalić rodzaj i rozmiar uciążliwości, jakie miałaby ponieść skarżąca, a w konsekwencji ocenić czy istnieje ryzyko wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Również możliwość wystąpienia potencjalnych problemów z odzyskaniem wypłaconego odszkodowania nie stanowi uprawdopodobnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie można bowiem hipotetycznie zakładać, że podmiot zobowiązany do zwrotu odszkodowania nie wywiąże się z tego obowiązku.Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.