Wyrok - I OSK 637/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 marca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 678/22 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i AdministracjiOddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 678/22 w sprawie ze skargi A.A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Tematy
spadek
Role w sprawie
świadek
Skarb Państwa
biegły
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
19 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Agnieszka Miernik
Podstawa prawna
art. 141
ppsa
art. 134
ppsa
art. 183
ppsa
art. 174
ppsa
art. 176
ppsa
art. 113
ppsa
art. 133
ppsa
art. 106
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 września 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 678/22 oddalił skargę A.A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 stycznia 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-166/2021/AP w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A.A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.":1. naruszenie prawa materialnego, to jest:a. niewłaściwe zastosowanie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2097), czyli przyjęcie że skarżąca złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty po upływie terminu przewidzianego w tym przepisie (31 grudnia 2008 r.), podczas gdy przepis ten nie mógł być wobec niej zastosowany, gdyż w dniu upływu tego terminu osobą wyłącznie uprawnioną do rekompensaty – potwierdzoną decyzjami z 1976 r. i 1977 r. – była B.B., matka skarżącej, która zmarła [...] stycznia 2012 r. (skarżąca nie była uprawniona do wystąpienia z takim wnioskiem, ponieważ osoba uprawniona, czyli jej matka, w tej dacie żyła); zatem, błędnie wymagał Sąd I instancji, aby skarżąca składała "nowy wniosek w trybie art. 5 ust. 1 ustawy (...) nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r." i to z błędnym powołaniem się na art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, skoro do 31 grudnia 2008 r. skarżąca nie miała przymiotu osoby uprawnionej do złożenia takiego wniosku; okoliczności te nie były badane przez Sąd I instancji przy stosowaniu przepisu art. 5 ust. 1 omawianej ustawy i przy wydaniu zaskarżonego wyroku;b. błędną wykładnię art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. przez przytoczenie tego przepisu w kontekście wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 5 ust. 1), lecz w oderwaniu od istoty zagadnienia, czyli że "Określony we wskazanym przepisie (tu: art. 5 ust 1 – przypis autora skargi kasacyjnej) termin nie ma natomiast zastosowania do wskazania, o którym mowa w art. 3 ust. 2 tejże ustawy" (tak NSA w wyroku z 7 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2111/12); zatem, w przypadku złożenia oświadczenia (wskazania) na podstawie art. 3 ust. 2 omawianej ustawy, skarżącej nie wiąże termin składania wniosku do 31 grudnia 2008 r.; skarżąca mogła więc złożyć wniosek po 31 grudnia 2008 r. i oczekiwać na jego merytoryczne rozpatrzenie; wykładnia art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. wadliwie pomija skutek prawny przewidziany w tym przepisie;c. błędną wykładnię art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. z powodu wadliwego uznania, że wniosek skarżącej z 26 maja 2020 r. – jeżeli uznać że nie jest domaganiem się potwierdzenia prawa do rekompensaty – nie zawiera elementów objętych dyspozycją art. 7 ust. 3 cytowanej ustawy; skarżąca dysponuje stosownym zaświadczeniem o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, którego nie żądały jednak od niej organy rozpatrując jej wniosek z 26 maja 2020 r., ani Sąd I instancji rozpatrując skargę; wobec skarżącej została zrealizowana też druga przesłanka z art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r., to jest że wobec niej nie zostało zrealizowane prawo do rekompensaty (zostało zrealizowane wobec jej poprzedniczki prawnej); tych okoliczności nie badał Sąd I instancji przy wykładni art. 7 ust. 3 cytowanej ustawy, a podnoszonych przez skarżącą w skardze z 21 lutego 2022 r.;2. naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 113 § 1, art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a.a. przez niewyjaśnienie istoty sprawy z powodu wadliwego ustalenia, że skarżąca uchybiła terminowi z art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. składając wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, podczas gdy złożenie przez skarżącą oświadczenia z art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy uchyla skutki z art. 5 ust. 1 tej ustawy; Sąd I instancji, ustalając błędnie przesłankę z art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., bezpodstawnie nie rozpoznał meritum sprawy, czyli zaprzestał badania wniosku skarżącej o potwierdzenie prawa do rekompensaty;b. przez zaniechanie wyjaśnienia, że 31 grudnia 2008 r. matka skarżącej B.B. na mocy art. 26 cytowanej ustawy miała już, na podstawie odrębnych przepisów oraz decyzji z lat 1976 i 1977, nabyte i potwierdzone prawo do rekompensaty; zatem, skarżąca składając wniosek po tej dacie mogła wnosić o potwierdzenie tego prawa, a w przypadku ustalenia, że nie mogła realizować je na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r.; skarżąca działała nie jako osoba mająca samoistne prawo do rekompensaty, lecz jako osoba wywodząca swoje prawo od poprzedniczki prawnej, a więc mająca już potwierdzone prawo do rekompensaty przez spadkobranie, ale nierozliczone, gdyż w swoim wniosku domagała się "zwrotu nadpłaty"; Sąd I instancji stwierdził, że osoby, których poprzednicy prawni na podstawie odrębnych przepisów zrealizowali już częściowo prawo do rekompensaty, aby uzyskać potwierdzenie tego prawa, są zobowiązane do złożenia nowego wniosku w trybie art. 5 ust. 1 ustawy, a więc złożonego nie później niż do 31 grudnia 2008 r., ale przeoczył że skarżąca nie mogła do tego terminu złożyć takiego wniosku, ponieważ nie miała wówczas legitymacji do jego złożenia, na co wskazano wyżej; ponadto, Sąd I instancji błędnie przywołał art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., gdyż przepis ten nie ma zastosowania do niniejszej sprawy z uwagi na to, że przytacza on w ustępie pierwszym przepis art. 5, który - co już wyżej wykazano - nie może być przywołany ze względu na termin z ust. 1 tego przepisu (31 grudnia 2008 r.) nieodnoszący się do skarżącej.Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Ponadto, wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że skarżąca nie mogła zachować terminu z art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. i składać "nowego wniosku" do 31 grudnia 2008 r., ponieważ żyła jeszcze osoba mająca prawo do rekompensaty, uzyskane na podstawie odrębnych przepisów. Sąd I instancji pominął treść art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., którego uwzględnienie sprawia, że rygor z art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy odpada i nie może być przedmiotem rozważań wobec skarżącej. Zatem, przyjmując za Sądem I instancji, że skarżąca istotnie złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, to z mocy art. 3 ust. 2 omawianej ustawy jej wniosek musi być merytorycznie rozpatrzony, a nie a limine odrzucony jako spóźniony. Sąd I instancji w ogóle nie rozważał tej kwestii.W toku postępowania nie rozważono też, że przy wniosku z 26 maja 2020 r. skarżąca złożyła: a) postanowienie Sądu o stwierdzeniu spadku przez skarżącą po zmarłej matce B.B., b) oświadczenie o prawie do rekompensaty, c) dwa oświadczenia o stanie realizacji prawa do rekompensaty. Zatem, skarżąca domagała się potwierdzenia prawa spadkobiercy do zwrotu niezrealizowanej części rekompensaty. Tak sformułowany wniosek nakazywał Sądowi I instancji zbadanie sprawy na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. nie tylko w aspekcie art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r., lecz przede wszystkim art. 3 ust. 2 tej ustawy. Tylko Wojewoda dostrzegł, że sprawę należy badać z punktu widzenia art. 3 ust. 2 cytowanej ustawy, choć błędnie rozstrzygnął jej istotę.W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zdaniem organu, w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji jasno i wyczerpująco wyjaśnił, z jakich powodów uznał stanowisko organu za prawidłowe.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi kasacyjnej, należało przypomnieć stan sprawy, jaki Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął za podstawę orzekania. A mianowicie, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania A.A., decyzją z 28 stycznia 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-166/2021/AP utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z 22 października 2021 r. nr 3001/2021 o odmowie potwierdzenia wnioskodawczyni prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez B.B. nieruchomości w miejscowości C. przy ul. [...], powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem organu odwoławczego, wprawdzie Wojewoda pominął kwestię zachowania przez stronę terminu do wniesienia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty i wniosek rozpatrzył merytorycznie, to jednak rozstrzygnięcie o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty, choć nie z przyczyn wskazanych przez organ pierwszej instancji, jest prawidłowe. A.A. we wniosku z 26 maja 2020 r. wystąpiła bowiem do Wojewody Mazowieckiego o "potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie i zwrot nadpłaty", co oznacza, że wniosek został złożony po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., to jest po 31 grudnia 2008 r. Powoduje to wygaśnięcie prawa do rekompensaty.Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 P.p.s.a., a zatem w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i nie doszło do istotnych uchybień procesowych, można przejść do oceny podstawy naruszenia prawa materialnego.Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenie przepisów postępowania dotyczą art. 113 § 1, art. 133 § 1 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., a także art. 141 § 4 P.p.s.a. Ich uzasadnienie sprowadza się do zarzucenia niewyjaśnienia istoty sprawy oraz błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych jako podstawa faktyczna wydania zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, że skarżąca złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.Żaden z tych zarzutów nie mógł znaleźć uzasadnienia. Przy czym na wstępie należy wyraźnie wskazać, że uwzględniając istotę oraz funkcję skargi kasacyjnej, ocena zasadności, a co za tym idzie skuteczności zarzutów zmierzających do podważenia zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie można pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 176 P.p.s.a. oraz określonych tymi przepisami prawa koniecznych wymogów, którym powinny odpowiadać stawiane na ich podstawie zarzuty oraz korespondujące z nimi ich uzasadnienie (por. np. wyroki NSA z: 28 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 1925/21; 6 listopada 2020 sygn. akt II GSK 742/20; 13 października 2017 r. sygn. akt II FSK 1445/15, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że wobec znaczenia konsekwencji wynikających z zasady dyspozycyjności Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic zaskarżenia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, ponieważ te wyznaczają zarzuty skargi kasacyjnej, a nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, uzupełnianie, konkretyzowanie, uściślanie lub interpretowanie niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 6 maja 2021 r. sygn. akt I GSK 1542/20; 29 października 2020 r. sygn. akt I GSK 285/18).Zarzut naruszenia art. 113 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, nie może posłużyć za adekwatny wzorzec kontroli zarzutu dotyczącego niewyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych. Przedstawiona regulacja prawna określa kompetencje przewodniczącego i ma charakter wyłącznie porządkowy, a skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela pogląd, że jego naruszenie nigdy nie może być zaliczone do istotnych naruszeń przepisów postępowania, którego uchybienie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Przez "dostateczne wyjaśnienie sprawy", o którym mowa w art. 113 § 1 P.p.s.a., rozumie się bowiem nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz stan "zdolności" sprawy do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też nie (por. wyroki NSA z: 22 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 4002/17; 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 1789/18).Zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a.: "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi".Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania przed tym organem oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 P.p.s.a.). Wskazany wyżej przepis mógłby zostać naruszony, gdyby sąd wyszedł poza ten materiał i dopuścił na przykład dowód z przesłuchania świadków. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 7 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2374/11). Do naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. dochodzi także wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 P.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09). Należy przy tym odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem np. odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1749/11). Nie jest naruszeniem art. 133 § 1 P.p.s.a. zaakceptowanie przez sąd jako zgodnej z przepisami postępowania oceny materiału dowodowego oraz przyjęcia za prawidłowe ustaleń będących konsekwencją tej oceny, nawet gdyby nie uwzględniało ono całości materiału dowodowego (por. wyrok NSA z 13 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 419/07).Sąd I instancji przeanalizował i ocenił znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty, uwzględniając ocenę treści żądania skarżącej, okoliczność, że skarżąca ubiega się o potwierdzenie prawa do rekompensaty w sytuacji jego częściowej realizacji oraz datę złożenia wniosku przez skarżącą. Nie mógł zatem naruszyć art. 133 § 1 P.p.s.a. Prawidłowość oceny tych okoliczności nie może być bowiem skutecznie kwestionowana w drodze zarzutu naruszenia tego przepisu, lecz może stanowić naruszenie regulacji odnoszących się do oceny dowodów w toku postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego; Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania zaskarżonej decyzji), i zarzut ten powinien być postawiony w powiązaniu z odpowiednim przepisem wynikowym P.p.s.a., stosownym przez Sąd I instancji.Nie było zatem podstaw do uwzględnienia powyższego zarzutu, także w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Przepis ten jest przedmiotem bogatego orzecznictwa, w tym w szczególności dotyczącego sposobu jego skutecznego powoływania jako zarzutu procesowego w skardze kasacyjnej. W judykaturze podkreśla się, że treść art. 134 § 1 P.p.s.a. jest tak skonstruowana, że powołanie się w skardze kasacyjnej na jego naruszenie musi być powiązane z przepisami, których naruszenia przez organ wojewódzki sąd administracyjny nie zauważył z urzędu, choć powinien ze względu na oczywistość i wagę tych naruszeń (zob. wyroki NSA: z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 1624/16, z 23 maja 2017 r. sygn. akt II OSK 2396/15; z 10 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 935/15; z 23 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 446/16; z 11 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1234/12; z 11 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 610/06). W orzecznictwie zaznacza się również, że dla skuteczności zarzutu kasacyjnego opartego na art. 134 § 1 P.p.s.a. należy wykazać, że zaniechanie przez Sąd w okolicznościach danej sprawy wyjścia poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną - mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyroki NSA: z 14 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 431/16; z 6 listopada 2014 r. sygn. akt I FSK 1674/13; z 23 września 2014 r. sygn. akt II FSK 2141/12; z 21 stycznia 2014 r. sygn. akt II GSK 1560/12; z 20 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 131/09). I co istotne, w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów.Rozpoznając z kolei zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie art. 141 § 4 P.p.s.a., należy przypomnieć, że w myśl przywołanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia, jej wyjaśnienie, a w przypadku uwzględnienia skargi i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia także wskazania co do dalszego postępowania. Analiza przytoczonego przepisu wskazuje, że może on zostać naruszony w sytuacji, gdy uzasadnienie zostało sformułowane w sposób wykluczający kontrolę instancyjną wyroku bądź przez pominięcie któregokolwiek z elementów wskazanych w tym przepisie. Zaskarżony wyrok badany pod tym kątem wskazuje, że jest on wolny od powyższych wad. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest bowiem logicznym wywodem poddającym się kontroli instancyjnej i zawiera wszystkie wymagane wspomaganym przepisem elementy.Wobec tego, że postawione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego uznane zostały za nieusprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny przystąpić może do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, przy czym ocenia je w oparciu o ustalony wcześniej w sprawie stan faktyczny (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1692/09). Niepodważony stan faktyczny jest w sprawie wiążący i rzutuje na zastosowanie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 25 marca 2009 r. sygn. akt II GSK 825/08, wyrok NSA z 23 września 2009 r. sygn. akt II GSK 1036/08, oraz wyrok NSA z 23 września 2009 r. sygn. akt II GSK 1036/08). Sąd kasacyjny związany jest także niepodważoną zarzutami oceną zaprezentowaną w sprawie przez Sąd I instancji.Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę A.A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, nie podzielił stanowiska skarżącej o błędnej ocenie jej żądania zawartego we wniosku z 26 maja 2020 r. Jak wyjaśnił Sąd I instancji, w przedmiotowym wniosku skarżąca wyraźnie wskazała, że prosi o potwierdzenie – zgodnie z art. 5 ust. 2 oraz art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. – swojego prawa do rekompensaty odziedziczonego po matce B.B. Zdaniem Sądu I instancji, z wniosku jednoznacznie wynika, że skarżąca powołując się na zrealizowane już częściowo w latach 70-tych ubiegłego wieku przez jej poprzedniczkę prawną na podstawie odrębnych przepisów prawo do rekompensaty, ubiega się o potwierdzenie prawa do rekompensaty z uwzględnieniem jego częściowej już realizacji.Akta sprawy potwierdzają ustalenia organów, przyjęte przez Sąd I instancji, że wydana na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. poz. 159) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 18 maja 1970 r. w sprawie zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie opłat z tytułu użytkowania wieczystego terenu i ceny sprzedaży położonych na nim budynków (Dz. U. poz. 118), decyzja z 8 grudnia 1976 r. dotyczyła zaliczenia na poczet opłaty z tytułu użytkowania wieczystego działki położonej przy ul. [2], wynoszącej za okres użytkowania od 1 stycznia 1977 r. do 1 czerwca 2065 r. sumę 63 490,70 zł, wartości mienia pozostawionego przez B.B. w miejscowości C. i wycenionego na sumę 329.706,00 zł. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 28 marca 1977 r.Oznacza to, że skarżąca jako następczyni prawna B.B. (postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy [... ] z 28 marca 2012 r. sygn. akt I Ns 98/12 o stwierdzeniu nabycia spadku, karta 4 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) mogła wystąpić z wnioskiem o przyznanie jej prawa do rekompensaty na zasadach przewidzianych dla osób posiadających już prawo do rekompensaty, które to prawo osoby te zrealizowały częściowo (art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.). Za takim stanowiskiem przemawiają rozwiązania prawne przewidziane w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r., trafnie wskazane i omówione w zaskarżonym wyroku. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. wyodrębnia bowiem trzy grupy osób, którym przysługuje prawo do rekompensaty: osoby ubiegające się po raz pierwszy o prawo do rekompensaty (art. 5 ust. 1), osoby posiadające już prawo do rekompensaty, które zrealizowały częściowo to prawo (art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 3) oraz osoby, które posiadają potwierdzenie prawa do rekompensaty, lecz go nie zrealizowały (art. 7 ust. 3) – por. wyrok NSA z 27 marca 2019 r. sygn. akt I OSK 1507/17.Niniejsza sprawa dotyczy zatem drugiej grupy osób, czyli tych którzy posiadane prawo do rekompensaty już częściowo zrealizowali. W odniesieniu zaś do tej grupy przepisy przewidują, że do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć m. in. oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty. Osoba, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni, dołącza do wniosku dokumenty urzędowe poświadczające nabycie (art. 6 ust. 1 i 3 cyt. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.). Decyzja potwierdzająca prawo do rekompensaty (art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.) zawiera w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nabytego prawa własności nieruchomości albo wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.). Stosownie do art. 12 ust. 1 cyt. ustawy, w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, określa się według stanu na dzień nabycia oraz według cen albo kosztów odtworzenia na dzień sporządzenia wyceny, z zastrzeżeniem ust. 2. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 1 cyt. ustawy, w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3.Z powyższych przepisów trafnie zatem Sąd I instancji wywiódł, że osoby, których poprzednicy prawni na podstawie odrębnych przepisów zrealizowali już częściowo prawo do rekompensaty, aby uzyskać potwierdzenie tego prawa, są zobowiązane do złożenia nowego wniosku w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r., a więc złożonego nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten ma charakter materialny, nie podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje więc skutek w postaci wygaśnięcia prawa do rekompensaty. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie.A zatem, to matce skarżącej (która zmarła [...] stycznia 2012 r.), jako uprawnionej na podstawie decyzji z 1976 r. i 1977 r., przysługiwało prawo do wystąpienia w terminie do 31 grudnia 2008 r. z wnioskiem o potwierdzenie prawa do "reszty rekompensaty", jak określiła to skarżąca. Natomiast skarżącej, jako jedynej spadkobierczyni, uprawnienie do ubiegania się o zrealizowanie częściowo prawa do rekompensaty przysługiwałoby wyłącznie wtedy, gdyby do 31 grudnia 2008 r. został złożony wniosek przez matkę skarżącej i sprawa nie zostałaby zakończona.Zarzut naruszenia art. 3 ust. 2, art. 5 ust. 1 i art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przez błędne przyjęcie, że prawo skarżącej do pozostałej części niezrealizowanej rekompensaty, zależy od złożenia wniosku o rekompensatę w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy, tj. w terminie do 31 grudnia 2008 r., jest zatem bezzasadny. Na podstawie przytoczonych przepisów, jasno wynika, że warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku nie później niż do 31 grudnia 2008 r.Odnośnie zaś do argumentacji podanej jako uzasadnienie zarzutu naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, należy zwrócić uwagę, że prawo do rekompensaty przysługuje z określonego tytułu jako jedno uprawnienie. Jak wynika z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, jedno prawo do rekompensaty przysługuje współwłaścicielom albo następcom prawnym w przypadku śmierci właściciela nieruchomości. Jest to zatem sytuacja, w której w tej samej sprawie administracyjnej, której przedmiotem jest jedno uprawnienie, występuje więcej, niż jeden uprawniony, czego nie można stwierdzić w niniejszej sprawie. Przywołane w skardze kasacyjnej orzeczenie NSA z 7 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 2111/12 dotyczy zatem sytuacji, w której przyjęto, że wskazanie jednej osoby spośród spadkobierców nie wymaga zachowania terminu, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., ale nie oznacza to, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie wymaga zachowania terminu przez tych spadkobierców.Mając na uwadze podniesione wyżej względy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine P.p.s.a.O kosztach postępowania rozstrzygnięto stosownie do art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U z 2026 r. poz. 118), mając na względzie uchwałę składu 7 sędziów NSA z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12, zgodnie z którą artykuł 204 i art. 205 § 2-4 w związku z art. 207 § 1 P.p.s.a. stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną.. stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów za wniesienie sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzi na skargę kasacyjną.