Wyrok - I OSK 1544/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 czerwca 2025
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1775/23 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 października 2023 r. znak SKUchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1775/23 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 10 października 2023 r. znak SK
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
zobowiązany alimentacyjnie
odwołujący
osoba uprawniona do alimentów
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Agnieszka Miernik
Podstawa prawna
art. 129
krio
art. 183
ppsa
art. 174
ppsa
art. 135
ppsa
art. 193
ppsa
art. 205
ppsa
art. 2
k
art. 7
k
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 28 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1775/23 oddalił skargę A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 10 października 2023 r. znak SKO-NP-415-160/23 w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, po rozpatrzeniu odwołania A. A., decyzją z 10 października 2023 r. znak SKO-NP-415-160/23 utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy X. z 22 marca 2023 r. nr DŚR.5231.159.SP.2023 o odmowie przyznania A. A. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę B. B., która legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w X. z 17 czerwca 2013 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Podstawę materialną decyzji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 poz. 390 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.",Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że wnioskodawczyni nie podejmowała zatrudnienia od 2015 r. z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem. Z wywiadu środowiskowego z 1 czerwca 2023 r. wynika, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką od czerwca 2021 r. W oświadczeniu z 1 marca 2023 r. wnioskodawczyni podała, że mieszka z matką i pomaga jej we wszystkich niezbędnych czynnościach. Pracownik socjalny stwierdził, że matka wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do prowadzenia gospodarstwa domowego, w związku z czym obowiązki te wykonuje wnioskodawczyni. Pracownik potwierdził fakt sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad matką. Ustalano też, że oprócz wnioskodawczyni są inne osoby zobowiązane do alimentacji, to jest siostra oraz brat wnioskodawczyni. Po stronie rodzeństwa wnioskodawczyni nie istnieją przeszkody o charakterze obiektywnym, uniemożliwiające wywiązanie się z ciążącego na nich (w takim samym stopniu co na odwołującej się) obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Zdaniem organu, jeżeli rodzeństwo wnioskodawczyni z subiektywnych względów nie może sprawować osobistej opieki nad matką, to nie ma przeszkód, aby opiekę taką sprawowało jedno z nich, a koszty związane z opieką (jako ekwiwalent za rezygnację przez tę osobę z zatrudnienia lub podjęcia zatrudnienia) pokrywane były przez pozostałe rodzeństwo (w ramach obowiązku alimentacyjnego), zobowiązane w takim samym stopniu do alimentacji względem matki.A. A. wniosła skargę na powyższą decyzję.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że skarga nie jest zasadna, ponieważ skarżąca nie spełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką.Zdaniem Sądu I instancji, wskazany przez skarżącą zakres opieki nie wymusza na niej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, że matka skarżącej nie jest w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Sąd zwrócił też uwagę, że skarżąca, reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika, nie przedłożyła żadnej dokumentacji medycznej, z której wynikałyby zalecenia lekarskie co do zakresu pomocy innych osób, której wymaga osoba z niepełnosprawnością.Sąd I instancji wskazał, że materiał dowodowy potwierdza wykonywanie przez skarżąca w ramach opieki nad matką szeregu czynności, to jest pomaganie matce w utrzymaniu higieny osobistej (myciu, kąpieli), w zakładaniu i zdejmowaniu odzieży oraz obuwia, przygotowaniu i podawaniu posiłków, w załatwianiu potrzeb fizjologicznych, w poruszaniu się po domu, w tym przesiadaniu się z łóżka na wózek inwalidzki, ponadto realizowanie recept i podawanie leków oraz badanie matce poziomu cukru i ciśnienia. Jednak wykazany zakres opieki przy współuczestnictwie osób zobowiązanych do alimentacji, jak i wsparciu ze strony usług opiekuńczych, jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Sąd podkreślił przy tym, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz wnioskodawczyni jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc wnioskodawczynię w opiece nad osobą wymagającą opieki. Natomiast, dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób, to jest finansując pomoc w opiece nad nią. W ocenie Sądu I instancji, treść art. 128, art. 129 § 2, art. 135 § 1 i 140 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.r.o.", ma co najmniej pośrednie znaczenie dla oceny, czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą z niepełnosprawnością. Możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawczyni w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią aktywności zawodowej a potrzebą sprawowania opieki nad matką. W sytuacji, gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji wyżej opisanego ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą z niepełnosprawnością, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji. Skarżąca nie wykazała jednak okoliczności związanych z brakiem możliwości bądź to realizacji przez rodzeństwo obowiązku alimentacyjnego wobec matki, bądź finansowania pomocy w opiece nad matką. Zatem, nie zachodziła konieczność rezygnacji przez wnioskującą o świadczenie pielęgnacyjne z zatrudnienia, a dokładniej nie było przeszkód, aby takie zatrudnienie podjęła.Sąd I instancji uznał, że nie do pogodzenia z interesem społecznym byłaby wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, w sytuacji gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Zdaniem Sądu I instancji, godziłoby to w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Pominięcie regulacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., w zakresie konieczności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica, naruszałoby też zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy obowiązek przestrzegania prawa RP (art. 83 Konstytucji RP). Dlatego też, jak uznał Sąd I instancji, ograniczanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium konieczności wypełnienia przez wszystkie dzieci obowiązku alimentacyjnego względem rodzica, nie może zostać uznane za naruszenie kryteriów przyznania tego świadczenia wyrażonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem Sądu I instancji, wsparcia Państwa wymaga jedynie ten opiekun osoby z niepełnosprawnością, który sprawując faktycznie opiekę nad rodzicem, wykaże że nie może uzyskać (wyegzekwować) pomocy od rodzeństwa i z tego względu zmuszony jest zrezygnować z pracy, czy też nie może jej podjąć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na poparcie swojego stanowiska powołał wyroki tego sądu: z 5 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 375/23, z 5 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 918/22, a także z 24 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 669/22.W ocenie Sądu I instancji, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącej opieki nad matką oraz przyczyn niepodejmowania zatrudnienia przez skarżącą. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w opinii Sądu I instancji, w całości odpowiada prawu.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. A. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, to jest:1. art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez uznanie, że stan zdrowia osoby z niepełnosprawnością oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez wnoszącą skargę kasacyjną, a w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnoszącą skargę kasacyjną a sprawowaniem opieki nad osobą z niepełnosprawnością;2. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że wnoszącej skargę kasacyjną nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stopniu pierwszym, które jednak są osobami niedającymi rękojmi sprawowania należytej opieki nad osobą z niepełnosprawnością oraz żaden przepis prawa nie przewiduje kryteriów wyboru opiekuna z grupy osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny w tym samym stopniu.Z uwagi na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy.W uzasadnieniu wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że z dołączonego do akt sprawy orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności wynika wyraźnie, że wraz ze stwierdzeniem znacznego stopnia niepełnosprawności, właściwy organ stwierdził, że naruszenie sprawności organizmu spowodowane chorobą uzasadnia konieczność zapewnienia osobie z niepełnosprawnością długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.Zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną, z wywiadu środowiskowego sporządzonego w sprawie wynika, że osoba z niepełnosprawnością jest przewlekle chora. W wywiadzie opisano codzienne czynności wykonywane w ramach stałej, całodobowej opieki sprawowanej przez wnoszącą skargę kasacyjną nad matką. Obok przygotowywania i podawania leków, systematycznego mierzenia ciśnienia, organizacji wizyt lekarskich, wyjazdów na badania lekarskie, wskazano również takie najbardziej podstawowe i niezbędne czynności, wykonywane przy osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, jak przygotowanie ubrań i pomoc w ubieraniu, przygotowywanie posiłków i przygotowanie do snu, pomoc przy zabiegach higienicznych i dbałość o miejsce zamieszkania, pranie, sprzątanie i prasowanie.Jak podkreśliła wnosząca skargę kasacyjną, Sąd I instancji nie ustosunkował się do ustaleń organu I instancji, dotyczących koniecznego zakresu sprawowanej opieki nad osobą z niepełnosprawnością. Ponadto, Sąd I instancji poczynił własne ustalenia, sprzeczne z ustaleniami organu, ponieważ organ nie kwestionował faktu sprawowania opieki.W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną, Sąd I instancji pochopnie wykluczył zwykłe czynności życia codziennego z zakresu opieki i pomocy uzasadniającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Wszystkie te czynności są konieczne, aby zapewnić osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji właściwe warunki życia i zadbać o jej dobrostan, adekwatnie do orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie przedsięwzięło jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej, w celu wykazania zbędności podejmowania określonych czynności w ramach sprawowanej opieki nad matką, uzasadniających konieczność rezygnacji z zatrudnienia (niepodejmowania zatrudnienia).Jak zaznaczyła wnosząca skargę kasacyjną, rolą organów orzekających w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest weryfikacja samej potrzeby zapewnienia osobie z niepełnosprawnością pomocy innych osób, ponieważ w tej kwestii wiążąco wypowiedział się właściwy organ w orzeczeniu o niepełnosprawności, ale weryfikacja zakresu tej pomocy, wymagającego rezygnacji z zatrudnienia. Skoro przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje wyraźnie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to jest niedopuszczalne wprowadzanie przez organy administracji publicznej dodatkowych negatywnych przesłanek przyznania tego świadczenia. Zatem, Sąd I instancji powinien był zbadać okoliczności odnoszące się do rezygnacji bądź niepodejmowania zatrudnienia przez wnoszącą skargę kasacyjną oraz związku tej okoliczności z potrzebą sprawowania opieki nad matką w takim zakresie, w jakim świadczy ona tę opiekę.Wnosząca skargę kasacyjną wskazała też, że skoro do sprawowania opieki zobowiązała się wnosząca skargę kasacyjną, to w sprawie nie było podstaw do badania alternatywnych sposobów zapewnienia osobie z niepełnosprawnością niezbędnej opieki przez weryfikację sytuacji rodzinnej i finansowej pozostałych osób zobowiązanych względem niej do alimentacji. Jak wynika z orzecznictwa, jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w jednakowym stopniu do alimentacji, to można przyznać świadczenie jednej z nich, jeżeli tylko spełnia przewidziane prawem warunki, a organ nie jest upoważniony by decydować za stronę.Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Na wstępie należy podać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", ponieważ skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.).Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu. Zasadny jest zarzut błędnej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwego zastosowania art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:1) matce albo ojcu,2) opiekunowi faktycznemu dziecka,3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.Sąd I instancji wskazując jakie okoliczności stanu faktycznego w odniesieniu do skarżącej zostały ustalone przez organy administracyjne i jak w ocenie Sądu I instancji należało je ocenić w kontekście przesłanki niepodejmowania przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad matką, za relewantne uznał okoliczności dotyczące obowiązku alimentacyjnego względem matki istniejącego nie tylko po stronie skarżącej, ale także jej rodzeństwa. Nie ma przy tym wątpliwości, że zarówno skarżąca, jak i jej rodzeństwo, należą do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie względem matki i jednocześnie uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego.W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z: 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1596/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt 1626/23; 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1554/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1521/23; 29 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1627/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 1397/23; 9 maja 2024 r. sygn. akt 1407/23; 9 maja 2024 r., sygn. akt 1471/23; 13 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 127/23; 30 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 781/22; 9 stycznia 2024 r. sygn. akt I OSK 2449/22; 5 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 1576/22; 28 stycznia 2022 r. sygn. akt I OSK 925/21, jeżeli nie zaznaczono inaczej, wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych cytowane w tym wyroku są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) ukształtowało się stanowisko, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa, która z osób, to jest czy wnioskodawca, czy ktoś z rodzeństwa, powinna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, że rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. Nie ma zatem podstaw do pozbawienia tego prawa jednego z uprawnionych dzieci podopiecznego, które zwraca się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, z tego tylko powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., wśród wyraźnie określonych negatywnych i pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki. Niedopuszczalne jest natomiast wprowadzanie przez organy administracyjne, czy sąd administracyjny, dodatkowych, nieprzewidzianych w u.ś.r., negatywnych przesłanek jego przyznania.Należy przy tym zauważyć, że prezentujące odmienne stanowisko wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 5 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Kr 375/23 i z 5 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 918/22, do których odwołał się Sąd I instancji, zostały uchylone odpowiednio wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 2857/23 i z 11 lipca 2024 r. sygn. akt I OSK 1705/23, natomiast od trzeciego wyroku skarga kasacyjna nie została wywiedziona.Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, należało uznać, że nie mogła być przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność istnienia, oprócz skarżącej, rodzeństwa należącego do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i uprawnionych do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym nie można było uznać za prawidłowe stanowiska Sądu I instancji o nieuprawdopodobnieniu przez skarżącą istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką, w powiązaniu z konstrukcją obowiązku alimentacyjnego, określonego w art. 129 § 2 K.r.o., który obciąża krewnych w tym samym stopniu w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. W konsekwencji, błędnie Sąd I instancji wywiódł, że brak było związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a faktem sprawowania przez nią opieki nad matką, skoro do alimentacji względem matki skarżącej zobowiązane było troje jej dzieci (w tym skarżąca), wobec których nie zostały wykazane obiektywne przesłanki zwalniające z obowiązku alimentacyjnego. Pogląd ten, jak wskazano powyżej, okazał się błędny, tymczasem okoliczności relewantne dla ustalenia związku przyczynowego między niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką, zostały ocenione w kontekście tego właśnie związku.Kolejno należy wskazać, że nieprawidłowe jest twierdzenie, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie wystarcza do określenia zakresu potrzeb osób niepełnosprawnych (opieki, pielęgnacji, wsparcia), a temu celowi ma służyć dodatkowo dokumentacja medyczna, z której wynikałyby zalecenia lekarskie co do zakresu pomocy innych osób potrzebnej niepełnosprawnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zakłada związek między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Ocenie w związku z tym podlegać może, czy ubiegający się o świadczenie jest osobą sprawującą opiekę. Przepis ten nie zakłada jednak, że do oceny organu należy zakres potrzeb osoby niepełnosprawnej. To wyspecjalizowany organ orzeka o stopniu niepełnosprawności, a w konsekwencji o potrzebie uzyskiwania stałego bądź długookresowego wsparcia ze strony opiekuna. W przypadku matki skarżącej organ ten orzekł o takiej potrzebie i znacznym ograniczeniu jej możliwości samodzielnej egzystencji. W takim przypadku osoba z kręgu zobowiązanych do alimentacji może podjąć decyzję o podjęciu się osobistej opieki i rezygnacji z zatrudnienia. Wskazywany przez organy i Sąd I instancji zakres samodzielności osoby niepełnosprawnej nie może zniweczyć ustaleń wynikających z wydanego orzeczenia o niepełnosprawności. To ono rozstrzyga, że osoba niepełnosprawna wymaga stałej opieki lub pomocy ze strony innych osób. Podjęcie się takiej opieki, w przypadku rezygnacji z zatrudnienia, skutkuje po stronie osoby zobowiązanej do alimentacji, uprawnieniem do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z 6 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 2816/23).Okoliczności faktyczne sprawy nie są sporne. W dacie orzekania przez organy matka skarżącej legitymowała się wydanym na stałe orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 17 czerwca 2013 r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że B. B. wymaga zarówno korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych, jak i wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jednocześnie, nie ustalono, aby chora korzystała ze wsparcia systemu środowiskowego. Nie ustalono też, aby opiekę nad nią sprawowały inne osoby, poza skarżącą, jak też, aby była pozostawiona bez opieki i wymaganego wsparcia. W wywiadzie potwierdzono, że to skarżąca jest osobą, która towarzyszy matce w codziennej egzystencji.Przedstawiony wyżej sposób wykładni ma istotne znaczenie dla oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji w zakresie podzielenia przezeń stanowiska Kolegium, że skarżąca nie spełniła przesłanek od których uzależnione jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ nie występuje związek przyczynowy pomiędzy sprawowaną przez nią opieką a koniecznością rezygnacji z zatrudnienia. U podstaw dokonanej przez organy oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcia, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad matką nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia legła wadliwa wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1it. a P.p.s.a. i art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, o czym orzekł w pkt 1 wyroku.Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną w wyroku wykładnię jak również treść przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie ponownego rozpoznawania wniosku.W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) - 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.