Wyrok - I OSK 586/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 15 kwietnia 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Administracyjne postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 573/24 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 sierpnia 202Oddalono skargę kasacyjną. Administracyjne postępowanie. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędziowie: sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 573/24 w sprawie ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 sierpnia 202
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
15 kwietnia 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 30 grudnia 2024 r. sygn. II SA/Ke 573/24 oddalił skargę B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 27 sierpnia 2024 r. znak: SKO.PS-80/2391/889/2024 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.Skargę kasacyjną od wyroku złożyła B. W. zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, tj.:1. art. 63 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym) w zw. z art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, iż przepisy te nie umożliwiają prowadzenia postępowania w sprawach, w których wnioski o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożone zostały po 31 grudnia 2023 r., podczas gdy z prawidłowej wykładni wymienionego przepisu wynika, iż przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. możliwe jest w każdym przypadku, w którym możliwe jest utworzenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tych zasadach z mocą wsteczną, co najmniej od dnia 31 grudnia 2023 r.2. art. 17b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniu wspierającym w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu, że fakt pobrania przez skarżącą dopłat do gospodarstwa rolnego z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w 2023 r. świadczy o tym, że nie zaprzestała ona prowadzenia gospodarstwa rolnego przed końcem 2023 r., w związku z czym nie doszło do powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed tą datą, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje przyjąć, że możliwe jest uzyskanie uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego mimo pobierania dopłat, jeśli do zmiany okoliczności w sprawie uzasadniających zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego doszło po złożeniu wniosku o przyznanie tych dopłat.Żądaniem skargi kasacyjnej objęto uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się przeprowadzenia rozprawy w sprawie z niniejszej skargi kasacyjnej.Pismem z dnia 6 maja 2025 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie dokonał sprostowania wskazując, że w pkt. 2 skargi kasacyjnej doszło do oczywistej omyłki pisarskiej, bowiem zamiast “ustawy o świadczeniu wspierającym" powinno być “ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych"Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2026, poz. 143 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.Pomimo, że skarga kasacyjna po części przedstawia trafną argumentację (w zakresie dotyczącym zarzutu w pkt. 1 skargi kasacyjnej), to nie mogła przynieść pożądanego efektu, z tej przyczyny, że zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.Zasadnie skarga kasacyjna podnosi, że Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. poz. 1429 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym). Pomimo błędnej interpretacji wskazanego przepisu, trafna była konstatacja Sądu pierwszej instancji, że na dzień 31 grudnia 2023 r. skarżąca nie spełniała przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem nie można przyjąć, aby przed 1 stycznia 2024 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego.Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że problem momentu powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonych chociażby w wyroku z 8 października 2025 r., sygn. akt I OSK 202/25 oraz wyrok NSA z dnia 5 marca 2026 r. sygn. I OSK 457/25. W wyrokach tych wskazano, że treść normy prawnej dekodowana na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie może być ustalana wyłącznie w oparciu o wyniki wykładni językowej i pomijać kwestii systemowego powiązania przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z regulacjami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności. Prawidłowa wykładnia norm regulujących przyznawanie świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności nie może być prowadzona w oderwaniu od procedury uzyskiwania stosownego orzeczenia, co znajduje potwierdzenie choćby w stanowisku Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07. Postępowanie w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego i postępowanie w sprawie ustalenia niepełnosprawności stanowią bowiem integralną całość, zmierzającą do ustalenia prawa do świadczenia. W toku wykładni przepisów i ustalania daty powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie można brać zatem pod uwagę wyłącznie daty złożenia wniosku o ustalenie prawa do tego świadczenia, ale należy uwzględnić regulację art. 24 ust. 2a u.ś.r., w myśl której jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Wykładnia systemowa i celowościowa przepisu art. 63 ust. 1 u.ś.w. nakazuje przyjąć, że sformułowanie "prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." obejmuje nie tylko sytuacje, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożono do tego dnia, ale również przypadki, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia został co prawda złożony po 31 grudnia 2023 r., lecz nastąpiło to z zachowaniem terminu określonego w art. 24 ust. 2a u.ś.r., a sam wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności wpłynął do organu orzeczniczego do 31 grudnia 2023 r. i ustalony stopień niepełnosprawności również datowany jest na dzień przypadający przed tą datą. Stanowisko to skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje za własne. Przenosząc powyższe na grunt badanej sprawy wskazać trzeba, że orzeczenie o zaliczeniu R.L. do znacznego stopnia niepełnosprawności zapadło 20 listopada 2023 r., natomiast wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożono 29 stycznia 2024 r.Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 63 ust. 2 u.ś.w., należy wskazać, że nie można mówić w badanej sprawie o jego zastosowaniu, zważywszy na fakt, że skarżąca ubiegała się o przyznanie świadczenia po raz pierwszy.Niezasadnie również skarga kasacyjna argumentuje, że w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 17b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 – dalej jako: “u.ś.r."). W sprawie bezsporne pozostaje, że skarżąca kasacyjnie dopiero dnia 17 stycznia 2024 r. decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR została wykreślona z ewidencji producentów. Oznacza to, że skarżąca na dzień 31 grudnia 2023 r. figurowała w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako producent rolny oraz pobierała dopłaty bezpośrednie. Wykreślenie dokonane decyzją z dnia 17 stycznia 2024 r. ma wyłącznie skutek ex nunc i nie obejmuje dnia 31 grudnia 2023 r. Pozostawanie w tej dacie w ewidencji przesądzało o statusie skarżącej jako czynnego rolnika (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2025 r. sygn. I OSK 2284/24 oraz wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2026 r. sygn. I OSK 16/25). Zwrot, zawarty w przepisie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, "prawo powstało" należy rozumieć w ten sposób, że regulacja zawarta w tym przepisie umożliwia przyznanie świadczenia na dotychczasowych zasadach tylko tym osobom, które spełniały wszystkie warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia do dnia 31 grudnia 2023 r. Regulacja ta nie będzie zaś mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich ustawowych warunków wynikających z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji.Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.. oddalił skargę kasacyjną.