Wyrok - I OSK 1321/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 marca 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2377/23 w sprawie ze skargi M.E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 27 września 2023 r., nr SKO/4111/854/2023 wOddalono skargę kasacyjną. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2377/23 w sprawie ze skargi M.E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 27 września 2023 r., nr SKO/4111/854/2023 w
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa rodzinna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
odsetki ustawowe
Role w sprawie
byli małżonkowie
świadek
prokurator
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
27 marca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 23 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2377/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.E. (dalej również: "strona", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce (dalej również: "organ II instancji", "organ odwoławczy", "SKO", "Kolegium") z 27 września 2023 r., nr SKO/4111/854/2023, utrzymującą w mocy akt Burmistrza W. (dalej: "organ I instancji", "Burmistrz") 8 lipca 2022 r., nr OPS.DŚR.5211.001246.2022, mocą którego Burmistrz uznał za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne przyznane decyzją tego organu z 16 kwietnia 2020 r., nr OPS.DŚR.5211.000786.2020 oraz decyzjami zmieniającymi, na córkę strony – K.E., wypłacone za okres od 1 marca 2020 r. do 31 marca 2022 r. w łącznej kwocie 48 309,00 zł oraz ustalił obowiązek zwrotu ww. świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł M.E., na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"), kwestionując go w całości i zarzucając naruszenie:1. prawa materialnego tj. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "kpa") w zw. z art. 77 § 1 kpa, "(...) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzez uznanie, że Skarżący nie udowodnił, iż sprawował w 2020 r. i 2021 r. bezpośredniej opieki nad niepełnosprawną córką K.E., pomimo że przedstawił pisemne oświadczenie świadka, z którego wynika, że w latach 2020 - 2021 sprawował bezpośrednią opiekę nad córką K.E. a także zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością wykonywania tej opieki oraz nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka R.M., na okoliczność ustalenia prawdziwości twierdzeń zawartych w pisemnym oświadczeniu w/w oraz sprawowania bezpośredniej opieki przez Skarżącego nad Córką K.E.";2. "Błąd w ustaleniach faktycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego polegający na oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzez uznanie, że Skarżący wprowadził Organ administracji, przyznający świadczenie w błąd, pomimo że Skarżący wykonywał bezpośrednią opiekę nad K.E.";3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 30 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: "uśr", "ustawa"), "(...) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że Skarżący świadomie wprowadził w błąd organ administracji wypłacający świadczenia rodzinne pomimo, że Skarżący wykonywał bieżącą opiekę nad córką K.E., co zostało wskazane mn. w zaświadczeniu świadka.".Podnosząc jak powyżej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W środku zaskarżenia zawarto również oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie wskazanych wyżej zarzutów.Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 ppsa, ponieważ skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia odpisu środka zaskarżenia, nie zażądała jej przeprowadzenia.Stosownie do art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W analizowanej sprawie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wyliczone w art. 183 § 2 ppsa, nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany jest granicami środka zaskarżenia, wyznaczonymi wskazanymi w nim podstawami: naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa).Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, uznać należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.Na wstępie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wniesiony środek zaskarżenia wyroku Sądu wojewódzkiego zawiera wady konstrukcyjne. Jak wskazano na wstępie Sąd kasacyjny dokonuje analizy i oceny naruszeń wyliczonych przez stronę skarżącą w obrębie podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 1 ppsa (1. błąd wykładni - error contra similem vel rationem legis – polegający na wadliwym zrekonstruowaniu normy prawnej z przepisu prawa, wyrażający się w mylnym zrozumieniu przez sąd jego treści, poprzez wadliwe ustalenie wpisanego w przepis sensu normatywnego; 2. błąd subsumpcji - error contra ius in hypothesi - obejmujący wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi wpisanemu w hipotezę określonej normy prawnej; polega on więc na nieprawidłowej ocenie przez sąd wojewódzki zastosowania przez organ administracji prawa materialnego) oraz art. 174 pkt 2 ppsa - gdy uchybienie sądu wojewódzkiego o charakterze procesowym mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Związanie ww. podstawami polega zatem na tym, że powołane przez skarżącego kasacyjnie naruszenia - obejmujące przy tym konkretyzację przepisów prawa materialnego lub procesowego - determinują zakres kontroli Sądu kasacyjnego. W gestii Naczelnego Sądu Administracyjnego leży bowiem jedynie ocena, czy postawione w środku zaskarżenia wyroku sądu I instancji zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź procesowego - w rzeczywistości miały miejsce. Nie jest przy tym dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, czy też samodzielne konkretyzowanie i uściślanie przez Sąd kasacyjny zarzutów wniesionego środka. Zakres kontroli wyznacza w tej sytuacji sam autor skargi kasacyjnej podając, które normy prawa zostały - jego zdaniem - naruszone. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny władny jest badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Z uwagi na wymogi formalne, które opisywany środek zaskarżenia musi spełniać, a także skutki niedochowania tych wymogów, w szczególności mających charakter konstrukcyjny i dotyczących podstaw kasacyjnych, wprowadzono przymus adwokacko-radcowski ukierunkowany na zapewnienie stronie, pozbawionej odpowiedniego przygotowania prawniczego, możliwości skutecznego wniesienia tak sformalizowanego środka.Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że objęte petitum wniesionej skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia "prawa materialnego", tj.: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez "niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny" (pkt 1 skargi kasacyjnej), po pierwsze: powinny zostać określone, jako wadliwości w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ppsa - jako naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - gdy autor środka zaskarżenia nieprawidłowo umiejscowił je w obrębie naruszeń prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa). Wyjaśnić w tym miejscu wypada, że art. 7 i art. 77 § 1 kpa należą do norm o charakterze procesowym. Po drugie zaś: należy zwrócić uwagę autorowi skargi kasacyjnej, że przedmiotem zaskarżenia w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest wyrok WSA, wobec czego, konkretyzując podnoszone naruszenia jest on zobowiązany do wskazania przepisów prawa regulujących postępowanie przed sądem wojewódzkim - tych, których dyspozycji jego zdaniem uchybiono. W szczególności zaś, gdy jego celem jest podważenie poczynionych przez organ ustaleń faktycznych - co zdaje się wynikać z uzasadnienia złożonej skargi kasacyjnej - należało powołać regulacje dotyczące norm postępowania przed sądem administracyjnym (nie zaś jedynie regulacje procesowe kpa - błędnie przy tym określając je, jako przepisy prawa materialnego). Jednocześnie twierdzenia środka zaskarżenia skarżący powinien należycie uzasadnić, poprzez wykazanie, że postulowane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć - co należy podkreślić - istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia skierowanym przeciwko wyrokowi WSA, to prawidłowo skonstruowany zarzut naruszenia prawa procesowego winien obejmować, naruszone w ocenie strony przepisy postępowania, stosowane przez ten sąd (na ogół w związku z uważanymi przez stronę za naruszone przepisami postępowania administracyjnego), nie zaś jedynie przepisy postępowania stosowane przez organ administracji.Ponadto, zarzut podnoszony w pkt 2) środka zaskarżenia - "Błąd w ustaleniach faktycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego polegający na oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny poprzez uznanie, że Skarżący wprowadził Organ administracji, przyznający świadczenie w błąd, pomimo że Skarżący wykonywał bezpośrednią opiekę nad K.E." - pozbawiony jest jakiegokolwiek odniesienia do przepisów prawa. Jego treść "błąd w ustaleniach faktycznych" wskazuje na naruszenie regulacji procesowych, jednak formułowanie naruszenia z pominięciem podstawy prawnej stanowi uchybienie wyłączające poddanie go kontroli Sądu kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również tożsamość argumentacji uzasadnień zarzutów środka zaskarżenia objętych pkt 2) i 3) - sprowadzających się w rzeczywistości do kontestacji przyjętego w sprawie braku spełnienia przesłanki sprawowania stałej i długotrwałej opieki strony nad niepełnosprawną córką, skutkującą wprowadzeniem w błąd organów administracji w tym zakresie i uznania pobranych świadczeń za nienależnie pobrane.Pomimo oczywistych wadliwości skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jednak rozpoznać środek zaskarżenia (z wyłączeniem z gruntu nieprawidłowego konstrukcyjnie pkt 2) - z uwagi na treść uchwały tego Sądu z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09.Odnosząc się zatem do postulowanego w sprawie naruszenia przepisów postępowania, poprzez uchybienie dyspozycji art. 7 i art. 77 § 1 kpa (przypis NSA: powinno być w zw. z art. 151 ppsa), poprzez uznanie, że "(...) Skarżący nie udowodnił, iż sprawował w 2020 r. i 2021 r. bezpośredniej opieki nad niepełnosprawną córką K.E., pomimo że przedstawił pisemne oświadczenie świadka, z którego wynika, że w latach 2020 - 2021 sprawował bezpośrednią opiekę nad córką K.E. a także zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością wykonywania tej opieki oraz nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka R.M., na okoliczność ustalenia prawdziwości twierdzeń zawartych w pisemnym oświadczeniu w/w oraz sprawowania bezpośredniej opieki przez Skarżącego nad Córką K.E.", Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za pozbawione podstaw.W myśl art. 7 kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Art. 77 § 1 kpa, określa zaś zasadę postępowania dowodowego, obligującą organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W toku postępowania zasady powyższe nie zostały naruszone.Przede wszystkim wyjaśnić skarżącemu kasacyjnie należy, że sądy administracyjne nie dokonują ustaleń faktycznych, a jedynie - stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267, dalej: "pusa") dokonują kontroli zaskarżonych aktów administracyjnych pod względem zgodności z prawem, co polega na badaniu, czy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie narusza reguł postępowania administracyjnego oraz czy ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada rzeczywistości. Zadaniem Sądu jest więc ustalenie: czy organ administracji w sposób wystarczający zgromadził materiał dowodowy; czy przeprowadzona następnie ocena dowodów była prawidłowa, a ustalony w ten sposób stan sprawy ma charakter jednoznaczny i znajduje oparcie w zgromadzonej w aktach dokumentacji, której to organ dał wiarę. Odmienna ocena przedstawiana przez stronę - choćby nawet w sensie logicznym i faktograficznym dopuszczalna - nie może doprowadzić do obalenia oceny i ustaleń dokonanych przez organ, jeśli nie naruszają one zasad regulujących procedowanie.W analizowanej sprawie skarżący kasacyjnie, zarzucając organom naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, podtrzymuje de facto twierdzenia i wnioski powoływane w trakcie zaskarżenia do WSA w Warszawie decyzji SKO z 5 września 2022 r., nr SKO/4111/462/2022, którą to organ odwoławczy utrzymał w mocy akt Burmistrza z 8 lipca 2022 r., a którą Sąd wojewódzki uchylił wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r., w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2671/22, stwierdzając konieczność uzupełniania braków w ustaleniach stanu faktycznego sprawy, polegających na zaniechaniu wyjaśnienia kwestii opieki M.E. nad córką po śmierci żony (6 marca 2020 r.) do czasu ustanowienia dla niepełnosprawnej doradcy tymczasowego w osobie P.T. - postanowieniem Sądu Okręgowego w Ostrołęce, Wydział I Cywilny z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I Ns 138/20. Sąd I instancji zobowiązał przy tym Kolegium do zapoznania się z dokumentacją akt ww. sprawy opiekuńczej oraz z postanowieniem Sądu Rejonowego w Wyszkowie z 28 października 2021 r., w sprawie III RNs 71/21 - o ustanowienie opieki nad całkowicie ubezwłasnowolnioną K.E.Rozpoznając skargę w sprawie wydanej po wykonaniu przez Kolegium ww. wytycznych, Sąd wojewódzki uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Również w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko takie jest słuszne.Organ II instancji ponownie rozpatrując odwołanie od aktu Burmistrza z 8 lipca 2022 r., na podstawie przeprowadzonej analizy dokumentacji akt sądów powszechnych orzekających w sprawach opiekuńczych dotyczących niepełnosprawnej, jednoznacznie ustalił, że rzeczywistą, codzienną opiekę nad córką strony - w objętym wytycznymi WSA okresie czasu - sprawował jej opiekun prawny P.T. Powyższego skarżący kasacyjnie realnie w żaden sposób nie kwestionuje - stwierdza jedynie, że pozostawał w ciągłej gotowości do niesienia pomocy i opieki córce, a "(...) jego zdaniem twierdzenia Sądu (na podstawie informacji przekazanych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze) że nie sprawował opieki w okresie od 06.03.2020 r. do lutego 2022 r. są nieprawdziwe. Wykonywał czynności opiekuńcze takie jak przygotowywanie posiłków, obcinanie paznokci, robienie zakupów - produktów żywnościowych i lekarstw. Pomagał w zawożeniu córki do lekarzy (wspólnie z P.T.). Sprzątał pokój, we wcześniejszych okresach czasu zawoził córkę na turnusy rehabilitacyjne. Jego zdaniem wykonywał czynności opiekuńcze 2 razy dziennie. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne w dużym zakresie przeznaczał na bieżące potrzeby K.E.." - z akt sprawy jednak powyższe w żaden sposób nie wynika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego jasno wynika, że strona nie zamieszkiwała z niepełnosprawną (już w dacie złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia - marzec 2020 r. i później), opiekę nad córką sprawowała zaś jedynie sporadycznie, ograniczając ją do rzadkich odwiedzin, incydentalnie pomocy w czynnościach opiekuńczych, czy towarzyszeniu w wizytach lekarskich. Wynika to m.in. z: wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z M.E. z 13 kwietnia 2022 r. (z którego wynika m.in., że córka po rozwodzie z żoną w 2006 r. zamieszkała z nią i jej partnerem – P.T. - co stoi w oczywistej sprzeczności z podaniem przez niego we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z 13 marca 2020 r. miejsca zamieszkania córki pod jego adresem); wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania niepełnosprawnej z 29 kwietnia 2022 r.; oraz dokumentacji akt postępowań przed sądami powszechnymi, w tym z: pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w Wyszkowie z 15 października 2020 r. do Prokuratury Okręgowej w Ostrołęce; protokołów posiedzeń Sądu Okręgowego w Ostrołęce z 18 listopada 2020 r. i 3 marca 2021 r. w sprawie sygn. akt I Ns 138/20 z wniosku Prokuratora Okręgowego w Ostrołęce o ubezwłasnowolnienie córki strony; odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Wyszkowie z 28 października 2021 r., sygn. akt III RNs 71/21 o ustanowieniu opieki prawnej nad całkowicie ubezwłasnowolnioną córką skarżącego i powierzeniu jej P.T. (postanowienie, po rozpoznaniu apelacji skarżącego kasacyjnie, utrzymał w mocy Sąd Okręgowy w Ostrołęce Wydział I Cywilny postanowieniem z 2 lutego 2022 r., sygn. akt I Ca 1/22) oraz z uzasadnienia do tego postanowienia, które w całej rozciągłości potwierdza ustalenia organu w kwestii incydentalnego charakteru opieki strony nad córką.Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe w sposób bezsporny przesądza o słuszności zaakceptowania przez Sąd wojewódzki ustaleń stanu sprawy wynikającego z decyzji SKO z 27 września 2023 r., wydanej po ponownym jej rozpatrzeniu i wykonaniu przez Kolegium wytycznych WSA z wyroku w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2671/22. Zasadnie bowiem w sprawie przyjęto, że skarżący nie uczestniczył w opiece nad córką od wielu lat, zanim jeszcze zmarła jej matka, a stan ten ma charakter trwały - "Proces stopniowego wycofywania się z życia córki trwa kilka lat. (...) mimo, że od śmierci matki Kamili minął ponad rok nadal nie przygotował dla córki odpowiednich warunków w swoim miejscu zamieszkania. W tym czasie jednocześnie pobiera świadczenie z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką mimo, że faktycznie jej nie wykonuje." - uzasadnienie postanowienia Sądu Rejonowego w Wyszkowie z 28 października 2021 r., sygn. akt III RNs 71/21.Powyższego - wbrew twierdzeniom środka zaskarżenia - nawet w sposób ewentualny nie zmieniłoby postulowane przez autora skargi kasacyjnej przesłuchanie w charakterze świadka R.M. (zarzut pkt 1 petitum), "(...) na okoliczność ustalenia prawdziwości twierdzeń zawartych w pisemnym oświadczeniu..." z 15 czerwca 2022 r. - z dwóch przyczyn: 1) dowód z zeznań ww. był już przeprowadzany przez Sąd Rejonowy w Wyszkowie w sprawie sygn. akt III RNs 71/21, wynikiem którego ustanowiono opiekuna prawnego dla niepełnosprawnej w osobie partnera jej zmarłej matki - nie zaś ojca. Tak więc ponowne wysłuchanie tego świadka byłoby zbędne i mogłoby co najwyżej przyczynić się do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania, a w efekcie nie wniosłoby nic nowego do stanu sprawy. Po drugie zaś, co słusznie zauważył Sąd I instancji: w aktach sprawy znajduje się już oświadczenie ww. świadka z 15 czerwca 2022 r., które samodzielnie nie mogło być dokumentem przesądzającym o sprawowaniu przez skarżącego opieki nad córką (nawet przy jego ewentualnym potwierdzeniu zeznaniami) - bez konfrontacji jego treści z całokształtem dokumentacji akt. W tym miejscu Sąd kasacyjny przypomina autorowi środka zaskarżenia, że ewentualność uchylenia wyroku sądu wojewódzkiego może się aktualizować jedynie w sytuacji stwierdzenia wadliwości procesowej o charakterze istotnym i pozostającym w bezpośrednim związku z wynikiem sprawy - powyższe zaś w analizowanej sprawie nie zachodzi.Odnosząc się do zarzutu z pkt 3 petitum środka zaskarżenia na wstępie przypomnieć należy, że art. 30 uśr normuje instytucję świadczeń nienależnie pobranych. Przepis ten w ust. 1 przewiduje, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przypadki nienależnie pobranych świadczeń wymienione są w ust. 2 art. 30 tej ustawy. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 uśr, nienależnie pobrane są świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b uśr).W analizowanej sprawie wyrokowi Sądu I instancji zarzucono niewłaściwe zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy, poprzez uznanie, że strona świadomie wprowadzając organy w błąd, doprowadziła do przyznania na jej rzecz pomocy z uśr, która realnie – przy ujawnieniu przez skarżącego pominiętych wcześniej okoliczności – nie zostałaby na jego rzecz ustalona. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że "świadomym wprowadzeniem w błąd", o którym mowa w ww. przepisie jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się oświadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jego uprawnień, albo na to się godzi, podając nieprawdziwe fakty, bądź zatajając istotne dla sprawy okoliczności. Z powyższego wynika, że dla zastosowania przesłanki wskazanej w analizowanym przepisie niezbędnym jest wykazanie, że przyznanie wnioskowanego świadczenia nastąpiło z winy strony. W przypadku przyjęcia, że strona celowo zataiła (przemilczała) okoliczności prawnie istotne w sprawie, konieczne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma, że fakty, o których nie powiedziała, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z prawnego znaczenia określonych faktów, czy były jej znane odpowiednie przepisy prawa. To natomiast wiąże się z pouczeniem jej o tym jakie okoliczności faktyczne są istotne dla rozstrzygnięcia (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2234/14; 11 grudnia 2018 r., I OSK 3598/18; 22 października 2021 r., I OSK 709/20).W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analiza rozpoznawanej sprawy wskazuje, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął wypełnienie ustawowej przesłanki uznania przyznanego i wypłaconego stronie świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 uśr i słusznie sanował konieczność jego zwrotu.W sprawie przy tym jednoznacznie stwierdzono, że skarżący został prawidłowo pouczony o przysługujących mu prawach i obowiązkach związanych z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego – okoliczności te nie były przez stronę podważane i zostały przyjęte przez Sąd wojewódzki za udowodnione już na etapie wyrokowania w sprawie sygn. akt I SA/Wa 2671/22. Tak więc, do nieprawidłowego zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 2 uśr w sprawie mogło dojść w sytuacji, gdy strona świadomie podała informacje niezgodne ze stanem faktycznym, które w konsekwencji doprowadziły do przyznania świadczenia rodzinnego, pomimo posiadania przez nią wiedzy o okolicznościach stojących w opozycji do warunków ustalenia tego prawa. W szczególności chodzi tu o sytuację, gdy skarżący informacje takie zataił, czy podał fakty, które okazały się nieprawdziwe. W analizowanej sprawie strona twierdziła mianowicie, że wykonywała stałą, bezpośrednią opiekę nad niepełnosprawną córką - z tej właśnie przyczyny zrezygnowała z zatrudnienia. Dodatkowo skarżący wskazał, że na datę złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, niepełnosprawna zamieszkiwała lokal zajmowany przez ojca (taki adres córki określił we wniosku z 13 marca 2020 r.). Informacje te, zgodnie z opisanym powyżej i prawidłowo ustalonym stanem faktycznym sprawy - co wyjaśniono już powyżej - okazały się być niezgodne z rzeczywistą formą sprawowania opieki i realną sytuacją podopiecznej (zamieszkiwała ona bowiem z partnerem zmarłej matki, który sprawował nad nią opiekę faktyczną i prawną, gdy spotkania z ojcem miały charakter sporadyczny). Powyższe pozwala jednoznacznie stwierdzić, że ubiegając się o świadczenie i następnie je przyjmując strona dążyła do wywołania mylnego wyobrażenia organu o rzeczywistym stanie sprawy, a tym samym świadomie wprowadziła organ w błąd, o jakim mowa w art. 30 ust. 2 pkt 2 uśr. Chociażby już fakt podania błędnej informacji odnośnie miejsca zamieszkania córki oraz potwierdzone w sposób jednoznaczny okoliczności dotyczące sprawowania nad nią opieki, wskazują na to, że M.E. miał świadomość, że podanie prawdziwych danych spowodowałoby, że wnioskowane świadczenie mogłoby mu nie przysługiwać.W tym zaś stanie rzeczy słusznym było zaaprobowanie przez Sąd wojewódzki rozstrzygnięcia Kolegium przesądzającego o wypełnieniu dyspozycji z art. 30 ust. ust. 2 pkt 2 ustawy. Zasadnie również stwierdził Sąd wojewódzki, że: "(...) w istocie uprawnienie do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie istniało po stronie Skarżącego w momencie złożenia wniosku w marcu 2020 r., ponieważ Skarżący nie sprawował wówczas faktycznej opieki nad córką, o czym nie poinformował organu pomocowego, wprowadzając go świadomie w błąd co do istotnych dla sprawy okoliczności. Przyznanie wnioskowanego świadczenia nastąpiło zatem z winy Skarżącego."Reasumując Sąd kasacyjny uznał, że twierdzenia i wnioski zawarte w skardze kasacyjnej nie posiadają waloru trafności, w związku z czym nie mogły one stać u podstaw uchylenia kwestionowanego wyroku Sądu I instancji.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu i – na podstawie art. 184 ppsa – oddalił skargę kasacyjną.Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine ppsa. – oddalił skargę kasacyjną.Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z art. 193 in fine ppsa.