Wyrok z 31 stycznia 2017, sygn. XII C 236/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 stycznia 2017 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach XII Wydział Cywilny

w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa (...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego z siedzibą w G.

przeciwko J. K., E. K.

o zapłatę

1.  utrzymuje w mocy nakaz zapłaty z 5 sierpnia 2016 roku wydany w sprawie XII Nc 113/16;

2.  odstępuje od obciążania pozwanych kosztami postępowania w sprawie.

SSO Ewa Dawczak – Schaefer

XIIC 236/16

UZASADNIENIE

Powód (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny z siedzibą w G. wniósł o nakazanie solidarnie pozwanym E. K. i J. K. zapłaty na rzecz powoda kwoty 611 462 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztow zastępstwa procesowego wg norm przepisanych - poprzez wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i doręczenie powodowi nakazu zapłaty zaopatrzonego w klauzulę wykonalności niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się. W razie wniesienia przez pozwanego zarzutów powód wniósł utrzymanie nakazu zapłaty w mocy i nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności.

Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, iż pozwani zawarli z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. -działającego pod marką (...) mowę o kredyt hipoteczny, który został zabezpieczony hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 840 000 zł. Wypłata kredytu nastąpiła zgodnie z postanowieniami łączącej strony umowy. Pozwani nie zaspokoili wszystkich należności wynikających z powyższej umowy. W związku z rozwiązaniem umowy wobec opóźnienia pozwanych roszczenie wynikające z w/w umowy stało się wymagalne dnia 21.07.2010 roku. Po wystawieniu bankowego tytułu egzekucyjnego, któremu Sąd Rejonowy nadał klauzulę wykonalności Bank dokonał przelewu na rzecz powoda przysługującej mu od pozwanych wierzytelności. W ramach cesji wierzytelności powód nabył roszczenia w łącznej kwocie 967 514,08 zł, o czym pozwani zostali poinformowani pisemnymi zawiadomieniami wzywającym również do dobrowolnej spłaty należności - bezskutecznie. Powód dochodzi kwoty 611 461,76 zł z tytułu hipoteki umownej kaucyjnej stanowiącej zabezpieczenie niespłaconego przez pozwanych do dnia złożenia pozwu kapitału, wynikającego z umowy nr (...) z dnia 15.11.2005 r.

W dniu 5.08.2016r. Sąd wydał nakaz zapłaty z postępowaniu nakazowym (k.102), w którym w całości uwzględnił roszczenie powoda. Zasądził kwotę 18.461 zł na którą złożyły się opłata od pozwu w postępowaniu nakazowym – 7.644 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości zgodnej z par. 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. – 1080 zł, opłata od pełnomocnictwa 17 zł.

Pozwani E. i J. K. wnieśli zarzuty od nakazu zapłaty, domagając się uchylenie zaskarżonego nakazu „aby w pełni zostały zabezpieczone interesy i bezpieczeństwo pozwanych” wskazując na nieważność zobowiązania i niewłaściwość występowania nowego właściciela jako powoda w sprawie. Pozwani zarzucili, iż powód niewłaściwie oznaczył dochodzoną kwotę główną, bowiem nie ujął już spłaconych sum oraz zabiegów kursowych. Nadto ani Bank, ani powód nie zaproponowali pozwanym mediacji czy zapisu na sąd polubowny mimo ich trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Podnieśli również, że wezwania kierowane do nich są nieczytelne i niewłaściwie wysyłane.

Sad postanowieniem z dnia 14.10.2016r. (k.128) uwzględniając wniosek pozwanych zwolnił ich od kosztów sądowych w zakresie opłaty stosunkowej od zarzutów od nakazu zapłaty.

W toku postępowania Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwani E. i J. K. w dniu 15.11.2005 r. roku zawarli z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. działającego pod marką (...) umowę nr (...) o kredyt hipoteczny (umowa nr (...) z dnia 15.11.2005 wraz z załącznikami k.148-157).

(...) S.A. (do 17.13.2013 roku funkcjonujący jako (...) Bank S.A.) prowadzi działalność bankową w oparciu o ustawę z dnia 29.08.1997 roku - Prawo bankowe, do 25.11.2013 roku posługując się w obrocie gospodarczym również marką detaliczną (...), która została w ww. dacie zastąpiona ujednoliconą dla wszystkich klientów marką (...) (odpis pełny z KRS z dnia 02.09.2015 r. k.38-54)

Wierzytelności kredytodawcy w postaci kredytu, odsetek kapitałowych, prowizji oraz innych kosztów i należności przysługujących wierzycielowi hipotecznemu na podstawie opisanej umowy zabezpieczone zostały hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 840 000 zł wpisaną na pierwszym miejscu na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr KW (...) przez Sąd Rejonowy w T. V Wydział Ksiąg Wieczystych (odpis zupełny księgi wieczystej, stan na dzień 15.07.2016 r. k.13-20).

Wypłata kredytu nastąpiła zgodnie z postanowieniami łączącej strony umowy, a pozwani nie zaspokoili wszystkich należności wynikających z powyższego stosunku prawnego. Kredytodawca wypowiedział pozwanym umowę wobec opóźnienia w spłacie kredytu i roszczenie stało się wymagalne dnia 21.07.2010 roku (wezwania do zapłaty -pisma z dnia 25.06.2010 i 28.06.2010 k.28-37), a w dniu 09.05.2011 r. wystawił bankowy tytuł egzekucyjny nr r., który postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. (...) sygn. akt: (...), został zaopatrzony w klauzulę wykonalności ( bte nr (...) z dnia 09.05.2011 r. wraz z postanowieniem z dnia 06.06.2011 r. sygn. akt: (...)/11 k.21-25).

W dniu 15 grudnia 2015 r. kredytodawca dokonał przelewu na rzecz (...) 1 Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny z siedzibą w G. przysługującej mu od pozwanych i figurującej w księgach rachunkowych wierzyciela pierwotnego wierzytelności zabezpieczonych hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 840 000,00 zł na nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w T. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr (...) (umowa sprzedaży wierzytelności z dnia 15.12.2015r. wraz z załącznikiem k. 54-73). Kwota wskazana w dokumentacji wierzyciela pierwotnego jest tożsama ze wskazaną w treści załącznika do umowy cesji z dnia 05.02.2005 r.

W ramach cesji wierzytelności powód, należycie reprezentowany ( k.88-96) nabył roszczenia wynikające ze wskazanego wyżej stosunku prawnego w łącznej kwocie 967 514,08 zł, na które w dacie cesji składały się kwota 611 461,76 zł - tytułem należności głównej, tj. tytułem niespłaconego przez pozwanych do dnia złożenia pozwu kapitału wynikającego z w/w umowy oraz kwota 354 652.32 zł - tytułem odsetek, naliczonych od dnia cesji wedle stawki ustawowej określonej przy zastosowaniu treści art. 481 k.c.

W księdze wieczystej Sąd Rejonowy w T. V Wydział Ksiąg Wieczystych dokonał zmiany wierzyciela hipotecznego z wierzyciela pierwotnego na cesjonariusza postanowieniem z dnia 29.02.2016 r. poprzez wpisanie w miejsce wierzyciela pierwotnego (...) Bank Spółka Akcyjna Oddział Bankowości Detalicznej ( (...)) (...) Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny z siedzibą w G..

O cesji wierzytelności pozwani zostali poinformowani pisemnym zawiadomieniem z dnia 08 stycznia 2016 roku oraz z dnia 19 maja 2016 r. wzywającym również do dobrowolnej spłaty należności (wezwanie do zapłaty wraz z zawiadomieniem o cesji. k.74-87) na adres ujawniony w treści umowy, a następnie na tożsamy ze wskazanym w zarzutach od nakazu zapłaty. Podejmowane przez powoda próby polubownego odzyskania należnej mu od pozwanych kwoty okazały się one bezskuteczne.

Obecnie toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w T. w sprawie(...) na podstawie wniosku wierzyciela pierwotnego w celu zbycia nieruchomości obciążonej hipoteką na rzecz powoda, zawieszone postanowieniem z dnia 11.02.2016r. (wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego z dnia z dnia 08 lipca 201 1 r., zajęcie wierzytelności z dnia 03.11.2016 r., zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości i wezwania do zapłaty z dnia 15.07.2011 r. oraz 23.09.2014 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 11.02.2016 r. k. 26-27, 158-164)

Powyższe ustalono w oparciu o wskazane wyżej dowody z dokumentów, które wzajemnie się uzupełniają i których pozwani nie poważyli w żaden sposób.

Sąd zważył co następuje:

Żądanie powoda zasługuje w całości na uwzględnienie znajdując oparcie w treści art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w związku z zawarciem przez pozwanych umowy nr (...) o kredyt hipoteczny. Wierzytelności w postaci kredytu, odsetek kapitałowych, prowizji oraz innych kosztów i należności przysługujące wierzycielowi hipotecznemu na podstawie opisanej umowy zabezpieczone zostały hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 840 000 zł wpisaną na pierwszym miejscu na nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta o nr KW (...) przez Sąd Rejonowy w T. V Wydział Ksiąg Wieczystych.

Należy wskazać, że celem hipoteki jest zabezpieczenie wierzytelności przez wzmocnienie sytuacji prawnej wierzyciela, co do zaspokojenia. Hipoteka obciążająca nieruchomość należącą do dłużnika osobistego uniemożliwia dłużnikowi uniknięcia odpowiedzialności za dług wobec wierzyciela hipotecznego przez jej wyzbycie się. Hipoteka jest podstawową formą prawną rzeczowego zabezpieczenia wierzytelności pieniężnych. Jest ograniczonym prawem rzeczowym na nieruchomości, związanym z oznaczoną wierzytelnością i służącym do jej zabezpieczenia. Przez ustanowienie hipoteki powstaje odpowiedzialność rzeczowa, polegająca na tym, że wierzyciel może dochodzić zaspokojenia swojej wierzytelności z przedmiotu zabezpieczenia w wysokości jego wartości, ponieważ do tej wysokości ogranicza się odpowiedzialność dłużnika hipotecznego (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie I ACa 116/13).

Przedmiotem łączącego strony stosunku prawnego z jednej strony jest zobowiązanie wierzyciela pierwotnego do udzielenia kredytu hipotecznego, z drugiej zobowiązania pozwanych do jego zwrotu w kwocie i terminie przewidzianym w harmonogramie stanowiącym załącznik do opisanej umowy (art. 720 k.c.). Wierzyciel zgodnie z art. 359 k.c., art. 481 i 482 k.c. ma prawo domagać się od udzielonej pożyczki odsetek zgodnie z zawartą umową. Pozwani tego nie kwestionowali w swoich zarzutach tych okoliczności , podobnie jak tego, że wypłata kredytu nastąpiła zgodnie z postanowieniami łączącej strony umowy. Bezsporne jest także, że pozwani nie zaspokoili wszystkich należności wynikających z łączącego ich stosunku prawnego.

Poza przyznanymi okolicznościami, pozwani zarzucają nieważność zobowiązania opierając się na zarzutach częściowej spłaty zadłużenia, braku woli polubownego załatwienia sporu, braku doręczenia wypowiedzenia umowy oraz przedsądowych wezwań do zapłaty, braku legitymacji czynnej powoda nie precyzując jakie ich wpłaty nie zostały uwzględnione przez cedenta przy cesji wierzytelności. Wskazali także iż powód ustalając wysokość zadłużenia objętego żądaniem pozwu nie wziął pod uwagę „zabiegów kursowych” nie precyzując zupełnie tego zarzutu.

Jak już wskazano, na podstawie umowy nr (...) z dnia 15.11.2005 wierzyciel pierwotny udzielił pozwanym kredytu w kwocie 560 000 zł.

Wobec braku spłaty udzielonego kredytu w przewidzianym w umowie terminie roszczenie z umowy kredytu stało się wymagalne dnia 21.07.2010 roku w związku z rozwiązaniem umowy wobec opóźnienia pozwanych, czego pozwani nie kwestionowali. Zbywca wierzytelności odnotował w treści swoich ksiąg rachunkowych zadłużenie na koncie pozwanych i w oparciu o dane ujawnione w treści tychże ksiąg rachunkowych wystawił w dniu 09.05.2011 r. bankowy tytuł egzekucyjny nr (...), który został zaopatrzony w klauzulę wykonalności i ma walor dokumentu urzędowego. Na kwotę 627 949,71 zł wskazaną w treści bte składały się - kwota 612 984,76 zł tytułem należności głównej (kwota kapitału i odsetek umownych wymagalnych na dzień postawienia kredytu w stan wymagalności), kwota 2 664,94 zł tytułem odsetek umownych i kwota 12 300 zł tytułem odsetek karnych. W oparciu o ten tytuł wykonawczy wierzyciel pierwotny wszczął i prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikom. W treści dokumentacji z postępowania egzekucyjnego prowadzonego w okresie od lipca 2011 r do lutego 2016 r. (i zawieszonego) jako egzekwowaną należność wskazano główną kwotę 627 949,71 zł., a pozwani nie wskazali, by zakwestionowali zasadności wydania tytułu egzekucyjnego, bądź faktu wypowiedzenia umowy lub wysokość dochodzonej należności.

Wierzyciel pierwotny ma prawo zbyć już skonkretyzowane roszczenie – szczegółowo opisaną wierzytelność, w oparciu o art. 509 k.c. bez zgody dłużników, wystarcza jedynie zawiadomienie ich przez zbywcę o transakcji.

W dniu 15 grudnia 2015 r. wierzyciel pierwotny dokonał przelewu na rzecz (...) 1 Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny z siedzibą w G. przysługującej mu od pozwanych wierzytelności zabezpieczonych hipoteką umowną kaucyjnymi do kwoty 840 000,00 zł na nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w T. V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczysta o nr (...). Przy zawieraniu umowy strony były należycie reprezentowane. Zbycie wierzytelności nastąpiło zgodnie z przytoczonym art. 509 k.c., bez zgody dłużników i w ocenie Sądu nie sprzeciwiało się ustawie, ani właściwości zobowiązania. Brak też było zastrzeżenia umownego wyłączającego taką możliwość. Nabyta wierzytelność została opisana w załączniku w sposób jednoznacznie identyfikujący pozwanych i ich zobowiązanie. Dane ujęte w zestawieniu przelewanych wierzytelności zawierają oznaczenia zobowiązania stanowiącego jej źródło. Przekazane dokumenty pozwalają na drobiazgowe określenie źródła roszczenia, ale również jego wysokości.

W ramach opisanej cesji wierzytelności powód nabył roszczenia wynikające ze wskazanego stosunku prawnego w łącznej kwocie 967 514,08 zł, a w niniejszym postępowaniu powód dochodzi kwoty 611 461,76 zł z tytułu hipoteki umownej kaucyjnej stanowiącej zabezpieczenie niespłaconego przez pozwanych do dnia złożenia pozwu kapitału wynikającego z umowy nr (...) z dnia 15.11.2005 r. , przy czym cena za zakupioną wierzytelność nie ma zaś znaczenia.

W wyniku cesji stosownie do treści art. 79 ustawy z dnia 06.07.1982 r. o księdze wieczystej i hipotece (Dz.U.2016.790), dokonano zmiany wierzyciela hipotecznego z wierzyciela pierwotnego na Cesjonariusza - powoda.

W ocenie Sądu powód posiadał legitymację czynną do wystąpienia z roszczeniem, uzasadnił jego wysokość, zaś zarzuty pozwanych o nieujęcie spłacanych regularnie wierzycielowi pierwotnemu rat nie zostały w żaden sposób przez nich uzasadnione. Pozwani nie tylko nie wykazali, by po cesji wierzytelności przekazywali wierzycielowi pierwotnemu jakieś kwoty, w jakiej wysokości, chociaż to na nich ciąży obowiązek dowodowy w tym zakresie, ale także podnosząc zarzut tzw. „zabiegów kursowych” nie wskazali na czym nieprawidłowe działanie Banku polegało. Art. 232 k.p.c. nakłada na strony obowiązek wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, zaś art. 6 k.c. wskazuje, ze ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powód przedstawił Sądowi dokumenty dotyczące sprawy, zaś pozwani swoich zarzutów nie tylko nie udowodnili, ale nawet nie doprecyzowali.

Biorąc powyższe pod rozwagę, orzekając w granicach zarzutów i zgłoszonych wniosków dowodowych Sąd uznał że argumenty podnoszone przez pozwanych w zakresie braku legitymacji powoda do występowania w sprawie i niewłaściwie oznaczonej wysokości roszczenia nie zasługują na uwzględnienie.

Nie zasługują na uwzględnienie także podniesione przez pozwanych zarzuty : braku woli polubownego załatwienia sporu i niedoręczenie wypowiedzenia umowy oraz przedsądowych wezwań do zapłaty.

Jak wynika z dowodów doręczenia korespondencji pozwanym wierzyciel pierwotny – Bank oraz powód kierował do obojga pozwanych korespondencję listami poleconymi na adres wskazany przez nich, tożsamy z adresem, na jaki kierowana była korespondencja przez komornika w toczącym się przeciwko nim postępowaniu egzekucyjnym i w zarzutach od nakazu zapłaty. Na etapie przedsądowego dochodzenia wierzytelności korespondencja miała na celu zakończenie postępowania w drodze porozumienia, lecz pozwani pozostawali bierni wobec tych prób kontaktu. Pozwani zakwestionowali odbiór korespondencji przez „niezidentyfikowaną” M. w dniu 9.03.2011r. Osoba ta odebrała korespondencję pod adresem wskazanym przez pozwanych w umowie kredytowej.

Jeżeli pozwani pod adresem wskazanym przez Bank na wezwaniu już nie mieszkali, to ich obciążał obowiązek poinformowania kredytodawcy o zmianie adresu. Pozwani nie wykazali, by do 9.03.2011r. takiej informacji Bankowie udzielili, a zatem Bank był uprawniony do kierowania korespondencji na adres z umowy łączącej strony. Okoliczność, że korespondencję odebrała osoba przebywająca pod tym adresem nie stoi w sprzeczności z § 24 Umowy kredytowej (k.156) odwołującej się do art. 138 i 139 k.p.c., który stanowi, że (§ 1) jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo sądowe dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - administracji domu, dozorcy domu lub sołtysowi, jeżeli osoby te nie są przeciwnikami adresata w sprawie i podjęły się oddania mu pisma, a w razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany w artykułach poprzedzających, pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego (..) należy (art. 139§ 1 k.p.c.) złożyć w placówce pocztowej tego operatora, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej ze wskazaniem gdzie i kiedy pismo pozostawiono, oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od dnia umieszczenia zawiadomienia. W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu, czynność zawiadomienia należy powtórzyć.

Reasumując, pozwani nie wykazali, by zachodziły okoliczności przez nich wskazane, uzasadniające oddalenie powództwa i faktycznie zwalniające pozwanych od obowiązku spłaty zaciągniętego kredytu, zabezpieczonego hipoteką. Nie wykazali, by zobowiązanie wynikające z umowy kredytowej i cesji tej umowy było nieważne.

Sąd nie znalazł także podstaw by uznać z urzędu, że czynność prawna, na której skutki powołują się powodowie była dotknięta nieważnością. Problemy finansowe pozwanych nie mogą zwalniać ich od obowiązku wynikającego z zawartej umowy tj spłaty całego zobowiązania.

Z tych względów należało utrzymać w mocy w całości nakaz zapłaty wydany w trybie nakazowym. Utrzymanie w całości nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, na podstawie art. 496 k.p.c. nie skutkuje potrzebą szczegółowego wyjaśniania podstawy prawnej zawartego w tym nakazie rozstrzygnięcia o kosztach procesu, gdyż rozstrzygnięcie to oparte jest zawsze na art. 98 k.p.c. (por. wyrok SA w Gdańsku z 2015-10-15, V ACa 404/15).

Natomiast biorąc pod uwagę sytuację życiową i majątkową pozwanych, szczegółowo opisaną przez nich w oświadczeniach majątkowych Sąd na mocy art.102 k.p.c. odstąpił od obciążania ich kosztami postępowania w sprawie, powstałych po wniesieniu przez nich zarzutów od nakazu zapłaty. Zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Ustalenie, czy w danych okolicznościach zachodzą ”wypadki szczególnie uzasadnione”, ustawodawca pozostawia swobodnej ocenie sądu, która następuje niezależnie od przyznanego zwolnienia od kosztów sądowych (por. wyr. SN z 22.11.2006 r., sygn. akt V CSK 292/06). W odniesieniu do zasady słuszności w art. 102 k.p.c. określone zostały przesłanki, których zaistnienie warunkuje możliwość obciążenia strony przegrywającej jedynie częścią kosztów. i obejmują one wystąpienie w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych, które powodują, że zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w części, byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zalicza się do tych ”wypadków” okoliczności związane z przebiegiem postępowania, jak charakter dochodzonego roszczenia, jego znaczenie dla strony, oraz warunki leżące poza procesem, a to sytuacja majątkowa i życiowa stron (por. post. SN z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt I CZ 183/12). Wobec pozwanych toczy się szereg postępowań egzekucyjnych z nieruchomości, oboje pozostają bez pracy, a zasiłek otrzymywany przez pozwanego z Urzędu Pracy wynosi 851,63 zł. Z tych przyczyn Sąd odstąpił od obciążania pozwanych kosztami procesu ponad wynikającymi z utrzymanego w mocy nakazu zapłaty.

SSO E.Dawczak-Schaefer