Postanowienie - I OZ 103/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 marca 2025
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Koszty postępowania, Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. S. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 195/24 w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości postanaUchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Koszty postępowania, Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. S. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 4 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 195/24 w sprawie ze skargi K. S. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości postana
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
27 marca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jolanta Rudnicka
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok w części i w tym zakresie przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 6 grudnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 195/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi K.S. (dalej również: "skarżący", "strona", "wnoszący zażalenie") na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości: 1. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. przyznał K.S. od Prezydenta m.st. Warszawy sumę pieniężną w wysokości 1.000 (tysiąc) złotych; 3. umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 4. zasądził od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz K.S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach WSA wskazał, że obejmują one: "(...) 100 zł wpisu od skargi, a także koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł..." – o czym orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze. zm., dalej: "ppsa") – w pkt 4 sentencji wyroku.Zażalenie na powyższe postanowienie, zawarte w pkt 4 wyroku, wniósł skarżący, podnosząc naruszenie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa "(w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych" - Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm., dalej: "rozporządzenie") – poprzez brak zasądzenia zwrotu całości kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a w szczególności: kosztów postępowania zażaleniowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OZ 413/24.W środku zaskarżenia zauważono, że postanowieniem WSA w Warszawie z 14 marca 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 147/23 (dalej: "postanowienie z 14 marca 2024 r."), umorzono postępowanie w sprawie. Następnie, wskutek zażalenia skarżącego z 15 kwietnia 2024 r., przeprowadzone zostało postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. akt I OZ 413/24), zakończone uchyleniem postanowienia z 14 marca 2024 r. i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Podkreślono, że Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) stwierdził, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia przez NSA. Wyjaśnił, że art. 203 i 204 ppsa, regulujące kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji. Sąd kasacyjny wskazał również, że kwestia zwrotu kosztów postępowania będzie również rozstrzygana przy ponownym orzekaniu przez Sąd I instancji w przedmiocie wniosku skarżącego o zwrot kosztów postępowania sądowego.Wnoszący zażalenie podniósł, że zgodnie z utrwalonym i aprobowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie i w doktrynie, oprócz zwrotu kosztów uprzedniego postępowania zażaleniowego, w sytuacji reprezentowania strony przez profesjonalnego pełnomocnika w obu instancjach, stawki wynagrodzenia odnoszą się do każdej z instancji oddzielnie. Jeżeli zaś orzeczenie sądu administracyjnego pierwszej instancji zostało uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie. Konkretyzując zarzut skarżący podał, że kwestionowane postanowienie nie obejmuje: "a) kosztów postępowania zażaleniowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 sierpnia 2024 r. (I OZ 413/24): - 100 zł tytułem opłaty od zażalenia, - 240 zł tytułem kosztów zastępstwa w postępowaniu zażaleniowym przez radcę prawnego co najmniej według minimalnej stawki, b) kosztów jednego z dwóch postępowań przed sądem I instancji: - 480 zł tytułem kosztów zastępstwa przed sądem I instancji przez radcę prawnego co najmniej według minimalnej stawki." Ponadto wskazał, że "(...) minimalna wartość zasądzonych do zwrotu kosztów postępowania powinna wynosić co najmniej 1400 zł, tj. jako obejmująca (ponad kwotę 580 zł już objętą skarżonym postanowieniem) także dalszą kwotę 820 zł złożoną z: - 100 zł tytułem opłaty od zażalenia, - 240 zł tytułem kosztów zastępstwa przez radcę prawnego (co najmniej według stawki minimalnej) w postępowaniu zażaleniowym (zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 sierpnia 2024 r., I OZ 413/24), - 480 zł tytułem kosztów zastępstwa przez radcę prawnego (co najmniej według stawki minimalnej) w drugim z dwóch postępowań przed sądem I instancji."Mając powyższe na uwadze wniesiono o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie jest zasadne.Zgodnie z art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.Stosownie do treści art. 200 ppsa, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, o czym stanowi art. 205 § 2 ppsa. Art. 194 § 1 pkt 9 ppsa pozwala zaś na poddanie ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowości rozstrzygnięcia zasądzonych kosztów, poprzez wniesienie zażalenia na postanowienie orzekające o zwrocie kosztów, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej.W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że tak w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w literaturze przyjmuje się, że koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - o czym jasno stanowi art. 200 ppsa. Powyższe oznacza, że - stosownie do art. 209 ppsa – koszty postępowania powinny zostać zasądzone w orzeczeniu kończącym postępowanie (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 209, postanowienia NSA z: 8 kwietnia 2015 r., sygn. I OZ 291/15; 23 sierpnia 2019, sygn. II OZ 713/19; 1 października 2021 r., sygn. III OZ 717/21; 28 maja 2024 r., sygn. II OZ 211/24 oraz uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).W analizowanej sprawie Sąd Wojewódzki, orzekając na podstawie art. 200 ppsa, do kosztów postępowania niezbędnych dla celowego dochodzenia praw przez K.S. zaliczył jedynie: kwotę 100 zł uiszczoną przez skarżącego tytułem wpisu od skargi oraz kwotę 480 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego.Sąd I instancji nie odniósł się natomiast w żaden sposób do kwestii kosztów postępowania zażaleniowego.Odnotowania również wymaga fakt, że skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na bezczynność, reprezentowany był przez ustanowionego z wyboru, profesjonalnego pełnomocnika procesowego - radcę prawnego, który podejmował na jego rzecz określone czynności m.in.: sporządził i wniósł skargę oraz zażalenie na postanowienie z 14 marca 2024 r.W tej sytuacji podstawę prawną zasądzenia przez Sąd I instancji zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego stanowią przepisy art. 200 i art. 205 § 2 ppsa i właściwe regulacje aktu wykonawczego, określającego stawkę wynagrodzenia radców prawnych.Trafnie w tej sytuacji skarżący zwrócił uwagę na pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pkt 4 wyroku z 6 grudnia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wa 195/24, kwestii zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, które to Sąd I instancji uwzględni ponownie rozpoznając sprawę. Będzie miał przy tym na względzie uwagi poczynione powyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny, obejmując rozstrzygnięciem zarówno zwrot kosztów postępowania zażaleniowego w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia NSA z 14 marca 2024 r., sygn. akt I OZ 413/24, jak również kosztów postępowania zażaleniowego w tej sprawie - które nie mogą być uwzględnione z powodu braku podstaw prawnych do orzekania przez Sąd kasacyjny o zwrocie kosztów tego typu pomiędzy stronami. WSA zobowiązany również będzie do rozważenia zasadności zasądzenia kwoty "(...) 480 zł tytułem kosztów zastępstwa przez radcę prawnego (co najmniej stawki minimalnej) w drugim z dwóch postępowań przed sądem I instancji."W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniesione zażalenie za zasadne i - na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa - uchylił zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie 4 wyroku, przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. - uchylił zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie 4 wyroku, przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.