Wyrok - III FSK 320/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 marca 2026
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Egzekucyjne postępowanie, egzekucja świadczeń pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia WSA (del.) Marta Waksmundzka-Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "S. sp. z o.o." z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 760/23 w sprawie ze skargi "S. sp. z o.o." z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium OdOddalono skargę kasacyjną. Egzekucyjne postępowanie, egzekucja świadczeń pieniężnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia WSA (del.) Marta Waksmundzka-Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "S. sp. z o.o." z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 760/23 w sprawie ze skargi "S. sp. z o.o." z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Od
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
19 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Bogusław Woźniak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.Zaskarżonym wyrokiem z 17 października 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 760/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę S. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: spółka, skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 22 marca 2023 r., nr SKO.FE/41.4/19/2023/5187 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną i odmowy wstrzymania realizacji środka egzekucyjnego.Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).2. Skarga kasacyjna.Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 98 § 2 i art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a.), przez uznanie, że czynność egzekucyjna nie została dokonana z naruszeniem ustawy, mimo przystąpienia do zajęcia ruchomości i doręczenia zobowiązanemu protokołu zajęcia, bez doręczenia dwóch tytułów wykonawczych będących postawą wszczęcia egzekucji.Powołując się na powyższą podstawę kasacyjną autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, o rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego, poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto oświadczył, że zrzeka się rozprawy.Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.Zarządzeniem z 3 lutego 2026 r. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Skarga kasacyjna jest niezasadna.Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1 pkt 1 i w związku z art. 98 § 2 i art. 32 u.p.e.a., przez uznanie, że czynność egzekucyjna nie została dokonana z naruszeniem ustawy, mimo przystąpienia do zajęcia ruchomości i doręczenia zobowiązanemu protokołu zajęcia, bez doręczenia dwóch tytułów wykonawczych będących podstawą wszczęcia egzekucji.Zgodnie z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy. Należy wyjaśnić, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy może polegać na podjęciu przez organ egzekucyjny czynności niedopuszczalnej przez ustawę, jak i podjęciu czynności, która co prawda jest dopuszczalna, ale sposób jej podjęcia narusza przepisy ustawy.W kontekście niniejszej sprawy wyjaśnienia wymaga, że stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym, a jeśli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym - w dniu wystawienia przezeń tytułu wykonawczego (art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.).Z kolei wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą zaistnienia jednego z wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a. zdarzeń, tj. (1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego albo: (2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego; (3) podpisania protokołu zajęcia ruchomości przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny, jeżeli to podpisanie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego; (4) wpisu w księdze wieczystej o wszczęciu egzekucji z nieruchomości lub złożenia wniosku o wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości do zbioru dokumentów, jeżeli ten wpis lub to złożenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego - jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Decyduje tu reguła wyprzedzenia - która z czynności została dokonana wcześniej. Jak wskazał NSA w wyroku z 16 stycznia 2013 r., II FSK 1043/11, przepis art. 26 § 5 u.p.e.a. stwarza alternatywę rozłączną i oznacza, że spełnienie jednego tylko warunku prowadzi do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.Doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego nie ma zatem znaczenia dla wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego nie w każdym przypadku powoduje też wszczęcie egzekucji. Wszczęcie egzekucji jest też skuteczne w dacie podpisania protokołu zajęcia ruchomości przez pracownika obsługującego organ egzekucyjny, jeżeli poprzedza doręczenie zobowiązanemu (podatnikowi) odpisu tytułu wykonawczego. Jak wskazano powyżej, przepis art. 26 § 5 u.p.e.a. różnicuje datę wszczęcia egzekucji w zależności od tego, czy wcześniej podpisano protokół zajęcia ruchomości, czy też doręczono odpis tytułu wykonawczego. Stąd dokonane wcześniej zajęcie ruchomości uczynione przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego jest dokonywane w ramach egzekucji administracyjnej.Nie oznacza to, że organ egzekucyjny jest zwolniony z doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Sąd zgadza się ze stwierdzeniem, że wszczęcie egzekucji zawsze wymaga doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. O ile doręczono zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego - dokonane wcześniej zajęcie ruchomości uczynione zostało w ramach egzekucji administracyjnej.Zgodnie ze wskazanym w skardze kasacyjnej art. 32 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. W przypadku egzekucji z ruchomości, stosownie do art. 98 § 2 u.p.e.a., zobowiązanemu doręcza się odpis protokołu zajęcia, a także odpis tytułu wykonawczego, jeżeli uprzednio nie został on zobowiązanemu doręczony.W kontrolowanej sprawie zajęcie ruchomości S. [...] zostało dokonane protokołem zajęcia i odbioru ruchomości z 14 grudnia 2022 r. W tej dacie nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej (art. 26b § 5 pkt 3 u.p.e.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia ww. przepisów w kontekście dochowania obowiązku doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze z 13 grudnia 2022 r. zostały nadane na adres spółki wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego, które zostały następnie odebrane 27 grudnia 2022 r. Przyjęcie innego stanowiska, o konieczności doręczenia tychże tytułów przy dokonaniu zajęcia, mimo wysłania ich do zobowiązanego, prowadziłoby do niedopuszczalnego wniosku o konieczności dwukrotnego doręczania tytułów wykonawczych.W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.sędzia del. WSA Marta Waksmundzka-Karasińska sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Bogusław Woźniak., oddalił skargę kasacyjną.sędzia del. WSA Marta Waksmundzka-Karasińska sędzia NSA Jacek Pruszyński sędzia NSA Bogusław Woźniak