Wyrok z 21 marca 2013, sygn. VII U 1726/12

WYROK

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21.03.2013 r.

Sąd Okręgowy / Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Świdnicy

Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący-Sędzia : SSO Maria Makara

Protokolant :st. sekretarz sądowy Monika Klęczar

przy udziale - - -

po rozpoznaniu w dniu 21.03.2013 r. w Świdnicy

sprawy P. B.

przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) we W.

o ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego

na skutek odwołania P. B.

od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

z dnia 31.10.2012 r. Nr (...)

zmienia zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 31 października 2012 roku znak: (...) w ten sposób, że wnioskodawca P. B.nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 01 stycznia 2012 roku do 23 stycznia 2012 roku.

Sygn. akt VIIU 1726/12

UZASADNIENIE

Wnioskodawca P. B. odwołał się od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) we W. z dnia 31.10.2012 r., w której stwierdzono podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w stosunku do P. B. od dnia 01.01.2012 r. do 23.01.2012 r.

W uzasadnieniu swego odwołania wnioskodawca podał, że wniosek do KRUS został na nim wymuszony przez ZUS za pośrednictwem Urzędu pracy, który groził mu wezwaniem do zwrotu pobranych zasiłków dla bezrobotnych oraz odmową przyznania świadczenia przedemerytalnego. Ponadto wnioskodawca stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest dotknięta błędem polegającym na przyjęciu w dacie decyzji 31.10.2012 r. posiadania przez niego gruntów rolnych mimo wiedzy o datach zawarcia umów i ich rejestracji. Wnioskodawca twierdzi, iż nigdy dotychczas osobiście nie prowadził żadnej działalności rolniczej. Od lat młodzieńczych nieprzerwanie do 31.12.2011 r. był pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, ubezpieczonym w ZUS-ie i to samo dotyczy jego małżonki aktywnej zawodowo. Areały gruntów rolnych nabytych aktami notarialnymi od rolników i gminy od chwili zakupu do chwili obecnej są w posiadaniu i użytkowaniu dwóch dzierżawców, którzy są rolnikami. Jedynie grunty przekazane aktem darowizny przez teściową w dniu 28.02.2003 r. pozostają we władaniu wnioskodawcy i jego żony w ilości 2,4687 ha fizycznych, tj. 0,92 ha przeliczeniowych. Wnioskodawca nigdy z zona nie występował o dopłaty unijne.

Strona pozwana – Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział (...) we W. wskazała, że zaskarżona decyzja z dnia 31.10.2012 r. została wydana na podstawie art. 36 ust 1 pkt 1 oraz art. 7 ust 1 i 16 ust 1 ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, zgodnie z którym ubezpieczeniu społecznemu rolników podlega obowiązkowo rolnik zamieszkujący i prowadzący na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także małżonek rolnika stale pracujący w tym gospodarstwie, jeżeli nie podlegają innemu ubezpieczaniu społecznemu i nie maja ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie maja ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym objęcie ubezpieczeniem społecznym powoda nastąpiło w związku ze złożeniem w dniu 04.10.2012 r., zgłoszeniem do ubezpieczenia. Zdaniem strony pozwanej, na powyższą okoliczność powód przedłożył akt notarialny i nakazy płatnicze potwierdzające, że jest współwłaścicielem gruntów rolniczych o powierzchni 4,41 ha fizyczne, tj. 2,56 ha przeliczeniowe. Na grunty o powierzchni 1,95 ha fizyczne powód zawarł umowy dzierżawy, które obowiązują od dnia ich rejestracji w Starostwie Powiatowym w K. czyli od dnia 03.10.2012 r.

Zgodnie z dyspozycją zawarta w art. 38 ust 1 w/w ustawy przy ustaleniu podlegania ubezpieczeniu domniemywa się, że właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawa takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach.

Z przedstawionych przez powoda zaświadczeń wynika, że D. Z. użytkował dzierżawione grunty o pow. 0,23 ha fiz w latach 2009-2012, a K. P. użytkował dzierżawione grunty o pow.1,6 ha fiz. W latach 2004-2011. W 2012 r. w użytkowaniu powoda pozostawało gospodarstwo rolne o pow. 4,06 ha fiz., tj. 2,35 ha - związku z czym zaskarżoną decyzją organ rentowy w sposób prawidłowy stwierdził podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w stosunku do powoda.

Sąd ustalił, co następuje:

Wnioskodawca P. B. w trakcie całej aktywności zawodowej podlegał pracowniczemu ubezpieczeniu w ZUS i stamtąd pobierał świadczenia: zasiłek chorobowy, a od 24.01.2012 r. jest zarejestrowany jako bezrobotny i okresowo z tego tytułu przysługiwał mu zasiłek dla bezrobotnych. W dniu 06.08.2012 r. złożył wniosek o świadczenie przedemerytalne. Żona wnioskodawcy również w trakcie całej aktywności zawodowej pracowała w oparciu o umowę o pracę i z tego tytułu miała odprowadzane składki do ZUS.

W dniach 16.10.2007 r., 12.12.2008 r., 09.02.2012 r. wnioskodawca nabył areały gruntów rolnych na podstawie aktów notarialnych od rolników i gminy na współwłasność z żona M..

Wnioskodawca w okresie od 01.01.2012 r. do 23.01.2012 r. nie prowadził działalności rolniczej na posiadanych gruntach ponieważ na podstawie umowy dzierżawy gruntów rolnych zostały one wydzierżawione od chwili zakupu do chwili obecnej. Grunty te są w posiadaniu i użytkowaniu dwóch dzierżawców pierwotnych właścicieli, tj. K. P. i D. Z., którzy są rolnikami, należą do KRUS i opłacają składki na ubezpieczenie społeczne rolników oraz pobierają dopłaty unijne. Pan D. Z. użytkuje dzierżawione grunty o powierzchni 0,23 ha fizycznych od 2009 r., a Pan K. P. użytkuje dzierżawione grunty o powierzchni 1,6 ha fizycznych od 2004 r. Dzierżawy te były i są nieodpłatne z uwagi na niską jakość użytkowanych gruntów, są to w zasadzie łąki, na których dzierżawcy wypasają bydło i koszą trawę. Wnioskodawca tylko raz od Pana D. Z. otrzymał za dzierżawę 50 kg ziemniaków.

Wnioskodawca z żoną jest w posiadaniu gruntów przekazanych aktem darowizny przez teściową w dniu 28.02.2008 r. w ilości 2,4697 ha fizycznych, tj. 0,92 ha przeliczeniowych, na których stoi ich dom. Przez cały okres aktywności zawodowej małżonkowie nie uprawiali nic na gospodarstwie rolnym i nie hodowali żadnych zwierząt.

Zaskarżoną decyzją Prezesa Kasy z dnia 31.10.2012 r. stwierdzono podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników w stosunku do wnioskodawcy P. B. od dnia 01.01.2012 r. do 23.01.2012 r.

dowód: akta KRUS dotyczące wnioskodawcy, zeznania wnioskodawcy e-protokół k. 27, zaświadczenia k. 4- 6 akt sprawy

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego procesu było ustalenie, czy wnioskodawca w okresie od 01.01.2012 r. do 23.01.2012 r. powinien zostać objęty ubezpieczeniem społecznym rolników.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rentowy wskazał, iż złożone przez wnioskodawcę akty notarialne i nakazy płatnicze potwierdzają, że wnioskodawca jest współwłaścicielem gruntów rolnych o powierzchni 4,41 ha fizycznych, tj. 2,56 przeliczeniowych, natomiast na grunty o powierzchni 1,95 ha fizycznych wnioskodawca zawarł umowy dzierżawy, które obowiązują od dnia ich rejestracji w Starostwie Powiatowym w K., czyli od dnia 03.10.2012 r.

Jest w sprawie okolicznością niesporną, że ubezpieczony jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 4,41 ha fizycznych, 2,56 ha przeliczeniowych, przy czym w odwołaniu wnioskodawca podniósł, że areały gruntów nabytych aktami notarialnymi od rolników i gminy od chwili zakupu do chwili obecnej są w posiadaniu dzierżawców, którzy grunty te użytkują bezpłatne, bowiem są to w zasadzie łąki, na których dzierżawcy wypasają bydło i koszą trawę, a wnioskodawca w związku z posiadaniem tych gruntów nigdy nie prowadził i nie prowadzi działalności w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej.

Zdaniem Sądu, przyczyną błędnej oceny sytuacji faktycznej i prawnej w zaskarżonej decyzji KRUS jest przyjęcie przez organ rentowy, że przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, posiadanie (własność, współwłasność) gospodarstwa rolnego znaczy to samo, co prowadzenie gospodarstwa rolnego. Źródłem takiego błędnego założenia, jak się wydaje, jest przywiązanie niewłaściwego znaczenia do domniemań prawnych wynikających z art. 38 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, że przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników domniemywa się, że - między innymi - właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach. Podkreślić jednak należy, że po pierwsze, przesłanki te - co już wyżej wskazywano - nie dotyczą własności gospodarstwa rolnego, ale zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Z kolei, co to jest działalność rolnicza określa - na zasadzie definicji ustawowej - bezpośrednio art. 6 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, że jest to działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym produkcji ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej, rybnej i leśnej.

W kontekście tego przepisu Sąd na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, tj. zaświadczeń Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zaświadczenia ZUS, postanowienia Powiatowego Urzędu Pracy w K. oraz jego zeznań ustalił, że ubezpieczeni tak w spornym okresie objętym zaskarżoną decyzją, tj. od 01.01.2012 r. do 23.01.2012 r., jak i w latach poprzednich, nie prowadził działalności rolniczej, skoro był pracownikiem zatrudnionym w oparciu o umowę o pracę i z tego tytułu został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych ZUS, pracował do stycznia 2012 r., a następnie został mu przyznany zasiłek dla bezrobotnych, a w dniu 06.08.2012 r. złożył wniosek do ZUS o świadczenie przedemerytalne. Ponadto, jak wynika z zeznań wnioskodawcy, zakupione przez niego grunty nie są dobrej jakości, w zasadzie są to łąki, na których byli właściciele jako dzierżawcy wypasają bydło i koszą trawę, zatem trudno przyjął aby wnioskodawca na tak niskiej gatunkowo glebie rozpoczął uprawę roślinną.

Po drugie, na tle art. 38 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, trzeba mieć na uwadze, że ustanowiona w tym przepisie zasada domniemania prawnego nie może być traktowana jako element definiujący prowadzenie działalności rolniczej. Definicja taka - co wyżej podniesiono - została sformułowana gdzie indziej. Nie jest to więc formuła zrównująca, na potrzeby ustalania prawa do ubezpieczenia społecznego rolników, sytuację własności gospodarstwa rolnego z sytuacją prowadzenia działalności rolniczej, a jedynie z pierwszej z tych sytuacji wynika ustawowe domniemanie, że zachodzi druga z nich.

W konkluzji przedstawionej oceny Sąd Okręgowy podziela stanowiska Sądu Najwyższego wyrażone w wielu uchwałach, że własność lub posiadanie gospodarstwa rolnego, w obecnym stanie prawnym, pozostaje w zasadzie poza sferą stosunku ubezpieczenia społecznego rolników w sensie bezpośrednich przesłanek tego stosunku oraz że właściciele gospodarstw rolnych mogą dowodzić, że nie prowadzą działalności rolniczej. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce bowiem wnioskodawca, będąc bezsprzecznie właścicielem gruntów rolnych o powierzchni 2,35 ha przeliczeniowych, faktycznie nie prowadził na nich działalności rolniczej - przez którą, ustawodawca rozumie działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej (art. 6 pkt 3, ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników).

Z powyższych względów uznając zasadność odwołania Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podlega zmianie w myśl art. 477 ¹⁴ §2 k.p.c., w ten sposób, że wnioskodawca P. B. nie podlega ubezpieczaniu społecznemu rolników w okresie od 01.01.2012 r. do 23.01.2012 r.