Wyrok - I OSK 573/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 czerwca 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Dnia 25 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz J.K. i G.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 354/23 w sprawie ze skargi Miasta StołecznegoOddalono skargę kasacyjną. Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności. Dnia 25 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz J.K. i G.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 354/23 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
uczestnik
Data orzeczenia
25 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Wesołowska
Podstawa prawna
art. 200
kpc
art. 199
kpc
art. 107
kpa
art. 112
kpa
art. 105
kpa
art. 80
kpa
art. 174
ppsa
art. 58
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (13)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 września 2023 r. I SA/Wa 354/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi Miasta Stołecznego Warszawy (Miasto) na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (Kolegium) z [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej uchylił zaskarżone orzeczenie (pkt 1 wyroku) i zasądził od Kolegium na rzecz Miasta kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Kolegium zaskarżyło wyrok Sądu Wojewódzkiego skargą kasacyjną w całości zarzucając mu :I. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest :a) art. 58 § 1 pkt 1) oraz § 4 w zw. z art. 2 i art. 3 § 2 pkt 1)-9) i ust 3 ppsa oraz art. 79 ust. 3 i art. 80 ust 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023r., poz. 344, dalej jako: "ugn") skutkujące nieważnością postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 1) ppsa, poprzez uznanie, iż sprawa ze skargi Miasta na orzeczenie Kolegium z [...] września 2020 r. sygn. [...] umarzające postępowanie z wniosku J.K. i G.K. przeciwko Miastu Stołecznemu Warszawie o uznanie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości gruntowej położonej w Warszawie przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], związanego z lokalem nr [...] (dalej jako: "Nieruchomość"), była nieuzasadniona (dalej jako: "Orzeczenie"), należy do właściwości sądu administracyjnego jako sprawa sądowoadministracyjna, pomimo braku spełnienia przesłanki z art. 58 § 4 ppsa, co skutkowało błędnym przyjęciem dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej oraz wydaniem wyroku, pomimo istnienia przesłanek do odrzucenia skargi;b) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw. z art. 153 i art. 141 § 4 ppsa poprzez nakazanie Kolegium ponownego wydania orzeczenia, w sytuacji, gdy w świetle przepisów ugn oraz ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r" poz. 270, dalej jako "Ustawa zmieniająca") nie istnieją podstawy prawne do wydania przez Kolegium merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku użytkownika wieczystego przeciwko Miastu o uznanie bezskuteczności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego Nieruchomości wobec niezakończenia postępowania aktualizacyjnego przed dniem wejścia w życie przepisów Ustawy zmieniającej;c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa w zw. z art. 7 i 77 § 1 oraz art 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej jako: "Kpa") poprzez wadliwe zarzucenie Kolegium naruszenia zasady prawidłowego zebrania materiału dowodowego na skutek pominięcia okoliczności, że nie zostały wykazane wszystkie przesłanki umorzenia postępowania w trybie art. 4 ust. 2 Ustawy zmieniającej (w postaci nieuwzględnienia, czy wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r.), podczas gdy wobec treści art. 4 ust. 1 w zw. z ust. 2 Ustawy zmieniającej i ustalenia, że postępowanie aktualizacyjne nie zostało zakończone do dnia 13 lutego, brak było przesłanek do przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a postępowanie przed Kolegium podlegało umorzeniu w trybie art. 4 ust. 2 Ustawy zmieniającej;d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 107 § 1 pkt 7 Kpa poprzez wadliwe zarzucenie, iż Kolegium nieprawidłowo pouczyło stronę skarżącą o środku zaskarżenia od Orzeczenia w postaci sprzeciwu do sądu powszechnego mimo wydania orzeczenia formalnego o umorzeniu postępowania, podczas gdy spełnienie przesłanek z art. 4 ust. 2 Ustawy zmieniającej, wobec treści pozostałych przepisów tej ustawy, jak również przepisów ugn oraz przepisów ppsa, nie modyfikuje trybu zaskarżenia orzeczenia i dalszego trybu postępowania przed sądem cywilnym zgodnie z art. 80 ust. 1 ugn;II, Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w przepisie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj.:a) art. 4 ust 1 i 2 Ustawy zmieniającej, poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż umorzenie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o uznanie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za nieuzasadnione wymaga spełnienia przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 Ustawy zmieniającej, podczas gdy prawidłowa wykładnia treści art. 4 ust. 2 w zw. z ust. 1 Ustawy zmieniającej prowadzi do wniosku, iż spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 Ustawy zmieniającej skutkuje ustaleniem z mocy prawa rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją, zaś postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o uznanie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za nieuzasadnioną lub uzasadnioną w innej wysokości - niezakończone do dnia 13 lutego 2019 r. - podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe, niezależnie od spełnienia przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 Ustawy zmieniającej;b) art. 4 ust 2 Ustawy zmieniającej oraz art 80 ust 1 i ust. 3 ugn, poprzez wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż pomimo ustawowego obowiązku wydania przez Kolegium orzeczenia o umorzeniu postępowania, co skutkowało przeniesieniem sporu na grunt postępowania przed sądem cywilnym, Kolegium winno przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w przedmiocie ustalenia, czy wypowiedzenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego Nieruchomości zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r. i zależnie od jego wyników wydać prawidłowe orzeczenie w sprawie, podczas gdy już samo stwierdzenie braku zakończenia postępowania aktualizacyjnego do dnia 13 lutego 2019 r. stanowiło samoistną przesłankę wydania orzeczenia o umorzeniu postępowania;Wskazując na powyższe okoliczności Kolegium wniosło o:- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i odrzucenie skargi Miasta na Orzeczenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg. norm przepisanych,ewentualnie,- uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi Miasta na Orzeczenie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg. norm przepisanych.Uczestnicy, J.K. i G.K. zaskarżyli punkt 1 wyroku zarzucając mu :1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej : "ppsa") naruszenie prawa materialnego - art. 80 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( dalej: "ugn") poprzez jego niezastosowanie, a tym samym naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 ppsa poprzez rozpoznanie skargi od nieistniejącego orzeczenia Kolegium z [...] września 2020 r. w sprawie [...], które utraciło moc wskutek wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego,2. na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa naruszenie prawa materialnego - art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów ( Dz. U. z 2019r. poz. 270) poprzez błędną wykładnię tego przepisu podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że spełnienie przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 1 cyt. ustawy skutkuje ustaleniem z mocy prawa rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości obowiązującej przed aktualizacją opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania gruntu, co skutkuje umorzeniem niezakończonych do dnia 13 lutego 2019r. postępowań z wniosków o uznanie aktualizacji opłaty rocznej za nieuzasadnioną,3. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uchylenie skutków przewidzianych w art. 80 ust. 3 ugn na podstawie art. 112 K.p.a.,4. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa zarzucam naruszenie przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 85 i art. 86 ppsa i merytoryczne rozpoznanie skargi bez rozpoznania złożonego wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia,5. na podstawie art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 4 ppsa w związku z art. 200 § 14 Kodeksu postępowania cywilnego ( dalej "Kpc" ) oraz art. 199 § 1 pkt 1 Kpc poprzez uznanie, że sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, co reguluje art. 200 § 14 Kpc, chociaż sąd powszechny odrzucił pozew na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 Kpc, a zatem nie zaszła przesłanka przewidziana w art. 58 § 4 ppsa i należało odrzucić skargę w oparciu o art. 58 § 1 ppsa.Wskazując na powyższe zarzuty Uczestnicy wnieśli o:6. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i odrzucenie skargi Miasta na orzeczenie Kolegium z [...] września 2020 r. w sprawie [...] z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz skarżącego J.K. lub7. zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 i oddalenie skargi Miasta na orzeczenie Kolegium z [...] września 2020r. w sprawie [...] z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości na rzecz skarżącego J.K.W odpowiedziach na skargi kasacyjne Miasto wniosło o ich oddalenie i zasądzenie od skarżących kasacyjnie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pismem z 11 czerwca 2025 r. Kolegium cofnęło skargę kasacyjną.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.Wyjaśniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 1 wyroku wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Przepis ten stosownie do treści art. 193 p.p.s.a. znajduje zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.Skoro w piśmie z 11 czerwca 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie cofnęło w całości skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.Wniosek Miasta o zasądzenie od Kolegium zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego został oddalony bowiem w sytuacji umorzenia postępowania kasacyjnego na skutek cofnięcia skargi kasacyjnej brak jest podstaw do rozstrzygania o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 i 204 p.p.s.a. Przepisy te bowiem uzależniają ich zasądzenie między stronami od wyniku postępowania. W przypadku umorzenia postępowania kasacyjnego zastosowanie znajduje zatem ogólna reguła ponoszenia przez strony kosztów postępowania wyrażona w art. 199 p.p.s.a., w świetle której strony ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. jako przepisy szczególne nie znajdują w tym przypadku zastosowania. Stąd Sąd nie miał podstaw aby zasądzić na rzecz Miasta od Kolegium zwrot kosztów postępowania z tytułu wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną.Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej Uczestników Sąd kasacyjny wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał już skargę kasacyjną wniesioną przez Uczestnika J.K. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w analogicznej, pod względem faktycznym i prawnym sprawie i w której podniesione zostały m.in. zarzuty tożsame z zarzutami objętymi punktem 1, 4 i 5 obecnie rozpoznawanej skargi kasacyjnej (wyrok z 17 czerwca 2025 r. I OSK 3050/23). W konsekwencji, podzielając w pełni stanowisko przedstawione w powyższym wyroku, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje za zasadne odwołanie się w tym zakresie do argumentacji przedstawionej w wyroku z 17 czerwca 2025 r.Odnosząc się w pierwszej kolejności do najdalej idących zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących dopuszczalności rozpoznania przez Sąd I instancji skargi Miasta na orzeczenie Kolegium z [...] września 2020 r., nr [...] zauważyć należy, że przedmiotem sporu nie jest zasadność aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, a jedynie dopuszczalność rozstrzygnięcia tego sporu ze względu na materialnoprawną regulację zawartą w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270, dalej "ustawa zmieniająca"). Dopiero bowiem rozstrzygnięcie, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 4 ust. 2 powołanej ustawy zmieniającej i umorzenia postępowania w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, otworzy drogę do wydania przez Kolegium orzeczenia na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej jako: "u.g.n.") a następczo do ewentualnego zgłoszenia sprzeciwu i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu. Przepis art. 80 ust. 1 u.g.n. i uregulowania zawarte w ustawie zmieniającej nie przewidują, aby od orzeczenia wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 powołanej ustawy zmieniającej służył sprzeciw do sądu powszechnego. Sprzeciw taki służy jedynie od orzeczeń, o których mowa w art. 79 ust. 3 u.g.n. Również w uchwale siedmiu sędziów z 17 grudnia 2018 r., sygn. akt I OPS 2/18, Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że w toku postępowania przed kolegium w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, na skutek odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a., dochodzi do wydania rozstrzygnięć związanych z prowadzonym postępowaniem, które co do zasady nie mogą podlegać kontroli sądu powszechnego, dla którego zastrzeżona jest kognicja jedynie w kwestii cywilnej, związanej ze sporem o wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste.Pojęcie "orzeczenia", od którego zgodnie z art. 80 ust. 1 u.g.n. możliwe jest wniesienie sprzeciwu, ogranicza się zatem do orzeczenia wydanego na podstawie art. 79 ust. 3 u.g.n. o oddaleniu wniosku użytkownika wieczystego lub ustaleniu nowej wysokości opłaty. Nie mieszczą się w nim natomiast inne rozstrzygnięcia wydawane przez kolegium w toku postępowania prowadzonego z odpowiednim zastosowaniem przepisów k.p.a., wskazanych w art. 79 ust. 7 u.g.n. O tym, czy rozstrzygnięcia te podlegają kontroli sądu administracyjnego, rozstrzyga ich charakter prawny i przepisy p.p.s.a.Wydane w niniejszej sprawie orzeczenie Kolegium na podstawie art. 4 ustawy zmieniającej nie jest orzeczeniem w sprawie określonej w art. 79 ust. 3 u.g.n., nie rozstrzyga bowiem sprawy co do istoty i niezależnie od zastosowanej przez Uczestników terminologii, jest procesowo decyzją o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Decyzja ta, wydana z odpowiednim zastosowaniem przepisów k.p.a. w ramach administracyjnego etapu postępowania, jest więc decyzją administracyjną w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., dlatego służy na nią skarga do sądu administracyjnego.Należy ponadto wskazać, że w wyniku sprzeciwu sąd powszechny nie bada poprawności orzeczenia kolegium. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 3 u.g.n. z chwilą wniesienia sprzeciwu powołane orzeczenie traci moc. Sąd powszechny, w razie bezzasadności umorzenia postępowania przez kolegium, nie mógłby zatem doprowadzić do uchylenia tego orzeczenia i w konsekwencji sprawa nie mogłaby powrócić na etap postępowania przed kolegium. W efekcie, gdyby przyjąć, że od orzeczenia o umorzeniu postępowania wydanego na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego, to w sytuacji uznania przez sąd, że nie zachodzą przeszkody do jej merytorycznego rozpoznania i przesłanki do umorzenia, o których mowa w art. 4 ust. 1 powołanej ustawy zmieniającej, wydanie rozstrzygnięcia przez sąd powszechny nastąpiłoby z pominięciem administracyjnego etapu postępowania. Tymczasem model przewidziany w ustawie o gospodarce nieruchomościami jest dwuetapowy, sprawa podlega bowiem merytorycznemu rozpoznaniu na dwóch etapach przez różne organy (por. m.in. wyroki NSA z 20 listopada 2023 r. o sygn. akt I OSK 412/23, I OSK 622/23, I OSK 632/23 oraz z dnia 5 czerwca 2025 r. o sygn. akt I OSK 1954/23 – wszystkie dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).Nie można zatem podzielić stanowiska Uczestników, że Sąd Wojewódzki rozpoznał skargę od orzeczenia, które na skutek sprzeciwu utraciło moc. Sąd Wojewódzki rozpoznał skargę od decyzji administracyjnej, która podlegała jego kontroli. Co istotne, sami Uczestnicy postępowania dostrzegli, że w świetle art. 79 ust. 3 u.g.n. Kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty i zgodnie z art. 80 ust. 1 u.g.n. tylko od takiego orzeczenia przysługuje sprzeciw do Sądu powszechnego. Rację mają również Uczestnicy wskazując, że przepis art. 112 k.p.a. nie przewiduje możliwości zastosowania w sprawie art. 80 ust. 3 u.g.n. Z tego też właśnie względu uznać należało, że zaskarżone przez Miasto orzeczenie było decyzją o umorzeniu postępowania, od której nie przysługuje sprzeciw do sądu powszechnego.Błędnie natomiast Uczestnicy odczytują przywołanie przez Sąd Wojewódzki art. 112 k.p.a. Sąd Wojewódzki nie przywołał powyższego przepisu celem wykazania, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 80 ust. 3 k.p.a. a jedynie celem wyjaśnienia, że w świetle tego przepisu błędne pouczenie co do przysługującego środka odwoławczego nie może wywołać dla strony negatywnych skutków prawnych,W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 80 ust. 3 u.g.n. w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie mógł być uznany za zasadny. Skoro zaskarżone do Sądu Wojewódzkiego orzeczenie Kolegium stanowiło decyzję o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. to wniesienie od niej sprzeciwu, o którym mowa w art. 80 ust. 1 u.g.n. nie mogło skutkować utratą mocy tego orzeczenia na podstawie art. 80 ust. 3 u.g.n. Nadto zauważyć trzeba, iż wskazany przez Uczestnika przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. dotyczy kognicji sądów administracyjnych w zakresie skarg na postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnych, a nie na decyzje ( art. 3 § 2 pk 1 p.p.s.a.), do których zliczyć orzeczenie Kolegium, a zatem zarzut ten został dodatkowo błędnie sformułowany. Niezasadny był również zarzut objęty punktem 3 petitum skargi kasacyjnej w którym Uczestnik zarzucił Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 80 ust. 3 i art. 112 k.p.a.Niezasadny jest także zarzut dotyczący art. 58 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 200 § 14 Kodeksu postępowania cywilnego ( dalej "K.p.c." ) oraz art. 199 § 1 pkt 1 K.p.c.Zgodnie z art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Z kolei w świetle art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak wskazano wyżej sąd administracyjny był właściwy w sprawie ze skargi na opisanej wyżej orzeczenie Kolegium. Nie zachodziła zatem okoliczność wskazana w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skoro zatem sąd administracyjny był właściwy w sprawie, to w konsekwencji nie miała miejsca sytuacja opisana w art. 58 § 4 p.p.s.a. Rolą unormowania zawartego w art. 58 § 4 p.p.s.a. jest zapobieganie negatywnym sporom o właściwość między sądami administracyjnymi i sądami powszechnymi, a więc dotyczy sytuacji gdy zarówno sąd powszechny jak i administracyjny uważają się za niewłaściwe w danej sprawie.Sąd kasacyjny dostrzega, że w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki odwołał się do unormowania wskazanego w art. 58 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. a właściwość sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy wywiódł z braku drogi sądowej przed sądem powszechnym. Tym też faktem uzasadniał brak utraty mocy obowiązującej zaskarżonego orzeczenia. Jednak powyższe uchybienie Sądu Wojewódzkiego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.Uczestnicy zarzucili także naruszenie art. 85 i art. 86 p.p.s.a. i merytoryczne rozpoznanie skargi bez rozpoznania złożonego wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia.Niewątpliwie Miasto składając skargę na orzeczenie Kolegium wniosło o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten nie został rozpoznany przed wydaniem wyroku przez Sąd I instancji. Trzeba jednak odnotować, iż Sąd ten w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, powołując się na regulację art. 112 k.p.a., dlaczego przyjął skargę do rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że w zaskarżonym orzeczeniu Kolegium błędnie pouczyło o możliwości wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego. Powyższa okoliczność słusznie została wzięta pod uwagę przez Sąd I instancji.Stosownie do treści art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. W doktrynie prezentowany jest pogląd, że konsekwencje obowiązywania art. 112 k.p.a. powinny być takie, że w przypadku wniesienia spóźnionego odwołania, które wpłynęło z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, organ obowiązany będzie je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 112, wyd. 19, 2024). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że skutki prawne błędnego pouczenia o środkach zaskarżenia powinny być jednolite zarówno na drodze postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowego. Odmienna wykładnia prowadzi do zbędnego formalizmu i przedłużania postępowania, albowiem sąd administracyjny w sytuacji złożenia wniosku o przywrócenie terminu z powodu błędnego pouczenia obowiązany jest przywrócić go stronie. Zgodnie z tym poglądem skutkiem prawnym ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, w sytuacji zastosowania się przez skarżącego do trybu zaskarżenia błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrzenia go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu ( por. postanowienie NSA z 26 października 2017r. o sygn. akt II OZ 1206/17 i z 17 października 2023 r. o sygn. akt III OZ 476/23 - dostępne na: https://orzeczenia.nsa.gov.pl).Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z 7 grudnia 2022r. o sygn. XXVII Cz 1346/22 Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił zażalenie Miasta na postanowienie Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa w Warszawie odrzucającego jego sprzeciw od orzeczenia Kolegium. Miasto wniosło skargę do Sądu Wojewódzkiego 18 stycznia 2023 r. wskazując w uzasadnieniu skargi, że postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie zostało mu doręczone za pośrednictwem portalu informacyjnego 11 stycznia 2023 r. (wskazanie w skardze daty 2022 r. uznać należy za oczywistą omyłkę pisarską). W konsekwencji Sąd Wojewódzki uznał, że skarga została wniesiona niezwłocznie po doręczeniu postanowienia sądu powszechnego.Sąd kasacyjny wskazuje w tym miejscu, że w skardze kasacyjnej nie zostały podniesione żadne zarzuty pozwalające na zakwestionowanie ustaleń Sądu Wojewódzkiego co do niezwłocznego, po doręczeniu postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie, wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W tej sytuacji rozpoznanie skargi przez Sąd I instancji, bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w świetle art. 112 k.p.a. nie może zostać uznane za naruszenie przepisów art. 85 i 86 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A tylko takie uchybienie przepisom postępowania może stanowić podstawę wzruszenia wyroku Sądu I instancji – art. 174 pkt 2 p.p.s.a.Niezasadny był również zarzut objęty punktem 2 petitum skargi kasacyjnej, to jest zarzut naruszenia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej poprzez jego błędną wykładnię.W ocenie Uczestników, spełnienie przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej skutkuje z ustaleniem z mocy prawa rocznej opłaty przekształceniowej w wysokości obowiązującej przed aktualizacją opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntów, co skutkuje umorzeniem niezakońconych d dnia 13 lutego 2019 r. postępowań z wniosków o uznanie aktualizacji opłaty rocznej za niezasadną.Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanął na stanowisku, że w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej mowa jest o tym, że skutkiem wypowiedzenia dokonanego po 5 października 2018 r. w stosunku nie do wszystkich współużytkowników wieczystych przed dniem 1 stycznia 2019 r. jest pozostawienie dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. W takiej sytuacji postępowanie umarza się. Ustawodawca przesądzając o warunkach uzasadniających umorzenie jasno skonkretyzował ww. warunki. Sąd pierwszej instancji przywołał również i podzielił stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2023 r. sygn. akt I OSK 239/23 w którym jednoznacznie wskazano, że: "Użyty w ust. 2 art. 4 Ustawy zmieniającej zwrot "postępowania, o których mowa w ust. 1" odnieść należy nie do wszystkich postępowań w sprawie aktualizacji opłaty rocznej wszczętych po dniu 5 października 2018 r., a jedynie do tych, w których nie doszło do skutecznego doręczenia wypowiedzenia tej opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. (datą z jaką następuje przekształcenie w prawo własności dotychczas istniejącego prawa użytkowania wieczystego gruntów, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r.). Za takim rozumieniem tego przepisu przemawia nie tylko wykładnia literalna, ale również wykładnia systemowa.".Sąd kasacyjny wyjaśnia, że wykładnia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy zmieniającej przedstawiona przez Sąd Wojewódzki zbieżna jest z wykładnią prezentowaną jednolicie przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki z 11 maja 2023 r. I OSK 963/22, 20 września 2023 r. I OSK 633/23, 20 listopada 2023 r. I OSK 626/23, I OSK 604/23, I OSK 622/23, I OSK 721/23, I OSK 555/23, I OSK 583/23, I OSK 671/23, I OSK 634/23, I OSK 624/23, I OSK 693/23, I OSK 92/23, IO SK 2108/22, I OSK 1980/22, I OSK 263/23, I OSK 2264/22, I OSK 2237/22, I OSK 240/23, z 27 listopada 2023 r. I OSK 178/23, I OSK 1986/22, I OSK 2262/22, I OSK 2247/23, z lutego 2024 r. I OSK 2447/23, I OSK 2462/23, 5 czerwca 2025 r. I OSK 1871/23, I OSK 1872/13, I OSK 1870/23, I OSK 2036/23).Tytułem uzupełnienia stanowiska Sądu Wojewódzkiego wskazać należy jedynie, że w art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów ( w brzmieniu na datę wydania zaskarżonego orzeczenia wynikającym z Dz. U. z 2020 r., poz. 139 ze zm.) ustawodawca odwołuje się do obowiązku poniesienia przez nowego właściciela gruntu na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłaty w wysokości równej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Pojęcie "obowiązywałaby" użyte w cytowanym przepisie oznacza w istocie opłatę z tytułu użytkowania wieczystego w wysokości należnej od 1 stycznia 2019 r., gdyby nie doszło do przekształcenia z tym dniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z dnia 1 stycznia 2019 r. spowodowało bowiem bezprzedmiotowość opłaty z tytułu użytkowania wieczystego wobec nieruchomości objętych przekształceniem prawa na podstawie powołanej ustawy przekształceniowej, skoro od wskazanego dnia nie istnieje już prawo, za które opłata była pobierana. Wskazane sformułowanie "obowiązywałaby" oznacza zatem, że wysokość opłaty za przekształcenie ma być równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która byłaby opłatą należną z dniem 1 stycznia 2019 r., gdyby nie doszło do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Omawiane pojęcie należy więc odnieść do hipotetycznej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, należnej począwszy od dnia 1 stycznia 2019 r. Chodzi zatem o wysokość opłaty z tytułu użytkowania wieczystego należnej w tym dniu do uiszczenia z uwzględnieniem tych norm prawnych, które kształtują wysokość opłaty należnej, np. w wyniku skutecznie dokonanej aktualizacji (por. art. 78 ust. 1 i 4 oraz art. 79 ust. 4, 5 i 8 u.g.n. oraz art. 21 ust. 1 i 5 ustawy przekształceniowej), a nie tylko o opłatę formalnie obowiązującą na 1 stycznia 2019 r. bez uwzględnienia ewentualnej aktualizacji (zob. I OSK 412/23; por. odpowiednio E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2023, s. 578-616).Rację miał zatem Sąd Wojewódzki wskazując, że w tym kontekście art. 4 ustawy zmieniającej nie pozostawia żadnych wątpliwości co do rozumienia jego treści normatywnej. Z bowiem tego przepisu wynika, że opłata za przekształcenie jest równa wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste bez uwzględnienia jej aktualizacji, jeżeli aktualizacja ta została wszczęta nawet po 5 października 2018 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy przekształceniowej, ale nie zostały jednak skutecznie doręczone wypowiedzenia dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste wszystkim użytkownikom wieczystym danej nieruchomości, czyli aktualizacja ta nie została skutecznie wszczęta wobec wszystkich zobowiązanych użytkowników wieczystych danej nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r., tj. przed dniem zaistnienia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z mocy samego prawa. Skuteczność wszczęcia procedury aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wobec wszystkich zobowiązanych, która to opłata ma obowiązywać w zaktualizowanej wysokości od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym dokonano takiej aktualizacji, zależy bowiem od skutecznego doręczenia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty wszystkim użytkownikom wieczystym danej nieruchomości przed 1 stycznia roku, w którym ma obowiązywać opłata roczna w wysokości zaktualizowanej, co wynika z art. 78 ust. 1 i 4 oraz art. 79 ust. 4, 5 i 8 u.g.n. oraz z art. 21 ust. 1 i 5 ustawy przekształceniowej (zob. np. I OSK 657/23; por. J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Warszawa 2023, s. 320-322, s. 333).Z omawianego art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej wynika zatem, że w sprawach, w których nie doszło do skutecznego wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przed 1 stycznia 2019 r. wszystkim zobowiązanym, wysokość opłaty za przekształcenie ma być równa wysokości dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste bez uwzględnienia jej aktualizacji ze względu na bezprzedmiotowość tej aktualizacji po 1 stycznia 2019 r.Z tego względu w art. 4 ust. 2 ustawy z 2019 r. ustawodawca wskazał, że: "Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, umarza się.", aby w ten sposób, tj. umorzeniem, zakończyć te wszystkie postępowania aktualizacyjne, i tylko te, które stały się bezprzedmiotowe ze względu na ustalenie w art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej, że nawet przy podjętej po 5 października 2018 r. aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, ale nieskutecznym jej wszczęciu przed 1 stycznia 2019 r. wobec wszystkich zobowiązanych (tj. nieskutecznym wypowiedzeniu dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszystkim użytkownikom wieczystym danej nieruchomości) opłata roczna w zaktualizowanej wysokości nie miałaby już żadnego znaczenia, skoro za podstawę do ustalenia opłaty za przekształcenie należy w takiej sytuacji przyjąć wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste przed jej aktualizacją i sama opłata za użytkowanie wieczyste po aktualizacji nie byłaby już należna ze względu na odpadnięcie podstawy do jej uiszczenia, tj. wygaśnięcie użytkowania wieczystego wskutek jego przekształcenia w prawo własności (zob. I OSK 2462/23).Omawiany art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej nie dotyczy zatem postępowań aktualizacyjnych, w których właściwy organ, reprezentujący publicznego właściciela nieruchomości, skutecznie wszczął postępowanie aktualizacyjne przed 1 stycznia 2019 r. przez doręczenie wszystkim użytkownikom wieczystym danej nieruchomości wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. W takim wypadku nie stosuje się normy wynikającej z art. 4 ust. 1 ustawy z 2019 r. o ustaleniu opłaty za przekształcenie w wysokości równej opłacie rocznej za użytkowanie wieczyste przed aktualizacją. Wysokość opłaty za przekształcenie, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy przekształceniowej jest wtedy równa wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia, tj. 1 stycznia 2019 r., a więc w wysokości uwzględniającej aktualizację, zgodnie z art. 78 ust. 1 i 4 oraz art. 79 ust. 4, 5 i 8 u.g.n. (zob. I OSK 694/23).Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.W niniejszej sprawie pełnomocnicy skarżących kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekli się rozprawy, a strony przeciwne w ustawowym terminie nie zawnioskowały o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.W punkcie 4 wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zasądził solidarnie od Uczestników postępowania na rzecz Miasta kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a..