Postanowienie - II FZ 40/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 czerwca 2025
Teza
Oddalono zażalenie. podatek dochodowy. Dnia 25 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 66/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w KatowicaOddalono zażalenie. podatek dochodowy. Dnia 25 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 66/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowica
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Kwota główna
31 558 103,00 zł · zaległość podatkowa z decyzji
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
25 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Aleksandra Wrzesińska- Nowacka
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 7 kwietnia 2025 r., sygn. I SA/Gl 66/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako "skarżąca", "strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 18 listopada 2024 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu niepobranego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od odsetek w maju 2015 r. i określenie wysokości należności z tytułu niepobranego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych, odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek spółka wskazała, że zaskarżoną decyzją określono jej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych wynosząca 31 558 103,00 zł, która to kwota zostanie (najprawdopodobniej) powiększona o istotną kwotę odsetek od zaległości podatkowej, która może wynieść nawet ponad 28 000 000,00 zł. Skarżąca nie zgadzając się z oceną prawną wyrażoną w decyzji wniosła na nią skargę, akcentując podniesienie zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego, określonego przez spółkę mianem "Hipotetycznego Zobowiązania/Zaległości". Spółka podniosła, że obowiązek zapłaty spornej "Hipotetycznej Zaległości" wraz z odsetkami w kwocie wynoszącej prawie 60 000 000,00 zł, spowoduje nie tylko utratę płynności finansowej, i uniemożliwi dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, ale przede wszystkim - doprowadzi do upadłości skarżącej. Mając również na uwadze rozmiar oraz aktualną pasywną działalność gospodarczą skarżącej, kwota zobowiązania znacznie przekracza jej możliwości majątkowe i płatnicze, w związku z czym natychmiastowe wykonanie decyzji naraża skarżącą na realne niebezpieczeństwo poniesienia szkody i trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty płynności finansowej.Skarżąca m.in. wskazała, że osiągnęła w 2023 r. zysk netto wynoszący 8 990 935,57 zł, przy czym był "zysk czysto bilansowy a nie realny", bowiem wynikał z bilansowych różnic kursowych powstałych w wyniku przeprowadzenia wyceny pożyczek w walucie obcej, które skarżąca otrzymała od udziałowca. Spółka podniosła, że w wprawdzie w 2023 r. wystąpił zysk, lecz w poprzednich latach skarżąca wykazywała stratę: w 2022 r. - strata netto: (-) 14 778 684,87 zł, w 2021 r. strata netto: (-) 12 867 016,20 zł, w 2020 r., strata brutto/netto: (-) 6 376 465,69 zł. Wnioskodawczyni podkreśliła, że kapitał własny od lat ma wartość ujemną. Deklaracja CIT-8 za 2023 r. potwierdza trudną kondycję finansową skarżącej. Wskaźnik osiągniętych przychodów Stan rachunku bankowego spółki wynosił (-) 743,27 zł. Skarżąca wskazała na rosnącą wartość wskaźnika ogólnego zadłużenia (obliczany jako stosunek zobowiązań ogółem do aktywów ogółem), który w latach od 2020 do 2023 wykazywał wartość od 57,36 do 60,25. Stan taki znamionuje trudności w terminowym regulowaniu zobowiązań bieżących. Skarżąca nie dysponuje również na chwilę obecną żadnymi znaczącymi środkami trwałymi mogącymi stanowić ewentualne realne a zarazem natychmiastowe źródło finansowania zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji. Po zmianach jakie zaszły w marcu 2007 r. (tj. sprzedaży nieruchomości) skarżąca zajmuje się wyłącznie działalnością finansową polegającą głównie na udzielaniu pożyczek oraz czynnościach z tym związanych, w tym zarządzaniu, windykowaniu i obsługiwaniu wierzytelności.Zdaniem sądu pierwszej instancji analiza wyjaśnień i złożonej dokumentacji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że finansowanie działalności spółki odbywa się dzięki udziałowcowi, który jest głównym wierzycielem spółki. Potwierdzają to wyjaśnienia wnioskodawczyni. Wykonanie decyzji nie będzie w tej sytuacji wiązać się z istotną zmianą w praktyce gospodarczej spółki. Długotrwałość i poziom zadłużenia wobec udziałowca wskazuje, że w jej funkcjonowanie strukturalnie wpisane jest występowanie zjawiska istotnego obciążenia kapitału własnego. Zobowiązania pieniężne w kolejnych latach przekraczają wartość majątku spółki, a spółka kontynuuje działalność. Jednostka egzystuje przy chronicznym znacznym zadłużeniu przerastającym kapitał własny, czemu towarzyszy niewielki w stosunku do aktywów zysk z działalności operacyjnej. Sąd wskazał ponadto, że spółka we wniosku nie skonkretyzowała w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji opiewającej na zobowiązanie podatkowe na bardzo wysoką kwotę, wpłynie na prowadzoną przez nią działalność. Jednocześnie należy mieć na względzie, że wynikające z zaskarżonej decyzji zobowiązanie ma charakter pieniężny, co znacząco ułatwia kompensatę szkody w razie gdyby okazało się, iż wykonane zobowiązanie nie spoczywało na skarżącej.W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 kwietnia 2025 r. strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 163 § 2 p.p.s.a. poprzez odmowę wstrzymania wykonania decyzji w sytuacji, w której jej wykonanie wiąże się z wyrządzeniem skarżącej znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków w postaci doprowadzenia do upadłości lub do likwidacji skarżącej i w konsekwencji ustania jej bytu prawnego.W zażaleniu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, alternatywnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie sądu meriti odpowiada prawu, ponieważ prawidłowo stwierdzono w nim, że strona skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. np. postanowienia NSA: z 30.04.2010 r., II FZ 110/10; z 26.09.2013 r., II FZ 718/13).W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" – wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (zob. postanowienia NSA: z 4.07.2012 r., II FZ 456/12; z 26.02.2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14.04.2015 r., II FZ 207/15; z 22.07.2015 r., II FZ 497/15). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodzić należało się z sądem pierwszej instancji, że strona nie wykazała, że zastosowanie wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania stronie tego rodzaju ochrony. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, opierając się na przedłożonej przez stronę dokumentacji, przedstawił logiczną argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Okoliczności przedstawione przez skarżącą spółkę nie mogą stanowić wystarczającego uzasadnienia dla uwzględnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w sytuacji, gdy zobowiązania finansowe spółki w kolejnych latach przekraczają wartość majątku spółki, a spółka nie zaprzestaje działalności, egzystując przy stałym znacznym zadłużeniu przerastającym kapitał własny. Jak wskazał sąd meriti, funkcjonowanie i działalność spółki odbywa się dzięki udziałowcowi, tj. A., będącemu jednocześnie głównym wierzycielem skarżącej, a więc wykonanie decyzji nie będzie wiązać się z istotną zmianą w praktyce gospodarczej spółki.Argumentacja strony nawiązująca do przyznanego spółce prawa pomocy w postaci zwolnienia od obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 25 000,00 złotych nie mogła odnieść oczekiwanego przez spółkę rezultatu, gdyż w postępowaniu tym nie stwierdzono, że spółka nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W omawianym postanowieniu z 4 lutego 2025 r. o sygn. akt I SPP/Gl 349/24, Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach stwierdził, że wniosek spółki nie mógł zostać uwzględniony w całości, uzasadniając, że spółka będzie w stanie partycypować w rzeczonych kosztach w sposób ustalony w części dyspozytywnej tego rozstrzygnięcia. Należy zatem zauważyć, że również na etapie postępowania dotyczącego prawa pomocy stwierdzono, że spółka jest w stanie ponieść ciężar finansowy związany z zainicjowanym postępowaniem sądowym, chociażby poprzez dokapitalizowanie spółki przez wspomnianego wyżej udziałowca, który – jak wynika z dokumentacji przedłożonej przez spółkę – udzielał skarżącej tego typu wsparcia finansowego do kwoty 123 144 362,13 zł. Nadmienić także należy, że spółka, pomimo deklaracji o braku bieżących środków w kasie, uiściła ww. kwotę 25 000,00 zł tytułem wpisu od skargi.Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podniesione w zażaleniu również z tego względu, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając tę sprawę nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia sądu pierwszej instancji.W odniesieniu do argumentacji strony należy także podkreślić, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty danego podatku jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne, gdyż prowadzą do zmniejszenia majątku podatnika, instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Strona nie uprawdopodobniła, że takie właśnie skutki jej grożą. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego wygrania przez stronę sporu z organami podatkowymi, uiszczone a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania.Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie strony z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 kwietnia 2025 r. jest prawidłowe.Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.