Postanowienie - I OSK 1775/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 23 września 2025
Teza
Zawieszono postępowanie. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 1233/23 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium OdwoławczegZawieszono postępowanie. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 1233/23 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczeg
Data orzeczenia
23 września 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Piotr Niczyporuk
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Zawieszono postępowanie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 1233/23 w sprawie ze skargi K. B. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy (dalej: "Kolegium") z 14 sierpnia 2023 r. nr SKO-4111/1145/2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K. z 18 lipca 2023 r. nr ŚP.5231.41.2023.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie:1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:a) art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a") poprzez zaniechanie przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów NSA w sytuacji, gdy Sąd I instancji nakazując w przedmiotowej sprawie stosowanie dotychczasowej, korzystnej dla Skarżącej wykładni art. 17 ust. 1a u.ś.r. de facto odstąpił od stanowiska zajętego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2022 r., sygn. akt I OPS 2/22, w której przesądzono, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu jest uwarunkowane legitymowaniem się przez rodziców niepełnosprawnego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 17 ust. 1a pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej: "u.ś.r.") poprzez zastosowanie normy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i uwzględnienie skargi na skutek błędnego przyjęcia, że prawidłowo interpretowany przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. znajduje zastosowanie do sytuacji Skarżącej, która wcześniej była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego w ten sposób, że nie pozbawia jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad bratem w sytuacji, gdy żyje matka osoby wymagającej opieki, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co jest przesłanką uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji, gdy skarga strony jako niezasadna podlegała oddaleniu stosownie do normy art. 151 p.p.s.a.;c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. z zw. z art. 7a i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez niezasadne stwierdzenie, iż organ nie wyjaśnił z jakich powodów nastąpiła zmiana dotychczasowej praktyki orzeczniczej, gdy nie zmienił się stan prawny ani nie zaistniały żadne nowe okoliczności faktyczne, a także nie rozstrzygnął wątpliwości prawnych na korzyść strony, podczas gdy w uzasadnieniu decyzji wskazano na występujące wcześniej rozbieżności interpretacyjne art. 17 ust. 1 pkt 4 w związku z ww. uchwałą, w której przesądzono, że przyznanie prawa doświadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu jest uwarunkowane legitymowaniem się przez rodziców niepełnosprawnego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zatem w sprawie nie występowały żadne wątpliwości prawne, przy czym naruszenie wskazanego przepisu postępowania przez Sąd I instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu stosownie do normy art. 151 p.p.s.a.;2. przepisów prawa materialnego, tj.: art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że prawidłowe zastosowanie dyrektyw interpretacyjnych w powiązaniu z konstytucyjnymi zasadami wspierającej roli państwa wobec rodziny (art. 71 Konstytucji RP) oraz osób niepełnosprawnych (art. 69 Konstytucji RP) prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że nie wyłącza on prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki ma inne osoby spokrewnione z nią w pierwszym stopniu i osoby te nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli opiekun wcześniej był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy przepis ten, mając na uwadze ww. uchwałę, powinien być wykładany w taki sposób, iż nielegitymowanie się przez te osoby orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uniemożliwia otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego przez inną osobę niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 17 ust. 1a pkt 1 u.ś.r. (w tym przypadku siostrę osoby wymagającej opieki), niezależnie od tego, że złożony wniosek był "kontynuacyjnym", co w konsekwencji doprowadziło do nieuprawnionego uchylenia decyzji Kolegium z 14 sierpnia 2023 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z 18 lipca 2023 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. pod zarzutem naruszenia przez Kolegium prawa materialnego.Wobec powyższego Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosło o zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekło się przeprowadzenia rozprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.Podstawa do zawieszenia wskazana w tym przepisie zachodzi w niniejszej sprawie. Składowi orzekającemu wiadomym jest z urzędu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 22 listopada 2024 r., sygn. akt: II SA/Po 460/24, przedstawił składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne "Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm, dalej: "u.ś.r."), stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, w sytuacji, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale zachodzą w stosunku do niego przesłanki uzasadniające przyznanie mu dodatku pielęgnacyjnego lub zasiłku pielęgnacyjnego, wskazujące, iż z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia?". Powyższe zagadnienie prawne zostało zarejestrowane pod sygn. akt: I OPS 2/24.Ponadto pod sygn. akt: I OPS 1/25 zarejestrowane jest zagadnienie prawne przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt: I OSK 903/23, składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615, zm. poz. 1265 – dalej: "u.ś.r.") stanowi wyłącznie legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacji, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r.) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie może sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia, zwłaszcza gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki ukończył 75 lat (art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.ś.r.)?".W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, udzielenie odpowiedzi na wyżej wskazane pytania prawne będzie miało istotne znaczenie również dla rozpoznania przedmiotowej skargi kasacyjnej.W tej sytuacji rozstrzygnięcie przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego ww. pytań prawnych będzie miało niewątpliwie znaczenie dla rozstrzygnięcia, które zapadnie w niniejszej sprawie.Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu podjęcia rozstrzygnięć w sprawach o sygn. akt: I OPS 2/24 i I OPS 1/25.., postanowił z urzędu zawiesić postępowanie sądowe do czasu podjęcia rozstrzygnięć w sprawach o sygn. akt: I OPS 2/24 i I OPS 1/25.