Postanowienie - I OW 6/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 marca 2026
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Zasiłki stałe643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (ar. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. K. o przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego, okresowego oraz celowego naWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Zasiłki stałe643 Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (ar. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta B. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Prezydentem Miasta K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D. K. o przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego, okresowego oraz celowego na
Data orzeczenia
19 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
PISMEM Z 8 STYCZNIA 2026 R. DYREKTOR OŚRODKA POMOCY SPOŁECZNEJ W BOLESŁAWCU, DZIAŁAJĄCY W IMIENIU PREZYDENTA MIASTA B. (DALEJ: WNIOSKODAWCA), ZŁOŻYŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO WNIOSEK O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ Z PREZYDENTEM MIASTA K. W PRZEDMIOCIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPOZNANIA WNIOSKU D.K. O PRZYZNANIE POMOCY SPOŁECZNEJ W POSTACI ZASIŁKU STAŁEGO, OKRESOWEGO ORAZ CELOWEGO NA ZAKUP ODZIEŻY, OBUWIA I ŚRODKÓW CZYSTOŚCI.W uzasadnieniu wniosku wskazano, że z samej instytucji pomocy społecznej wynika, że pomoc ta powinna być udzielana w miejscu pobytu osoby wymagającej opieki. Pobyt zainteresowanego w K. wykazuje cechy pobytu stałego, nie jest pobytem doraźnym. Zainteresowany w K. posiada skrzynkę pocztową i jest pod stałą opieką lekarza pierwszego kontaktu, natomiast w B. zainteresowany nie przebywa co najmniej od 2008 roku.Ustosunkowując się do ww. wniosku, Prezydent Miasta K., zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazał że organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Prezydent Miasta B. z uwagi na okoliczność ostatniego zameldowania zainteresowanego na obszarze tego miasta jak i z uwagi na treść art. 101 ust. 2 u.p.s.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.Sprawa w której zaistniał spór o właściwość należy do spraw z zakresu pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214, dalej: u.p.s.) reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Art. 101 ust. 2a u.p.s. przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu.W przedmiotowej sprawie należy ustalić, czy zainteresowany jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20).Z akt sprawy wynika, że zainteresowany od 2008 roku przebywa w miejscach niemieszkalnych na terenie K. Obecnie przebywa w murowanej altanie działkowej bez dostępu do wody, gazu i ogrzewania. W tej sytuacji nie sposób uznać, że zamieszkuje on w lokalu mieszkalnym, bowiem za taki lokal nie można uznać altany działkowej.Z akt sprawy wynika ponadto, że ostatnim miejscem zameldowania jest B. Tym samym nie budzi wątpliwości, że zainteresowany jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s., a zatem zastosowanie w sprawie znajduje art. 101 ust. 2 u.p.s., na podstawie którego za organ właściwy w sprawie uznać należy Prezydenta Miasta B.Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.