Postanowienie - III OZ 87/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 19 marca 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2026 r. sygn. akt III SAB/Gd 520/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora sądowego Adama Osika w sprawie ze skargi M.J. na bezczynność Kancelarii Radców Prawnych [...] Spółki partnerskiej z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia iOddalono zażalenie. Wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2026 r. sygn. akt III SAB/Gd 520/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora sądowego Adama Osika w sprawie ze skargi M.J. na bezczynność Kancelarii Radców Prawnych [...] Spółki partnerskiej z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia i
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
wnioskodawca
uczestnik
Data orzeczenia
19 marca 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
M.J. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Kancelarii Radców Prawnych [...] Spółki partnerskiej z siedzibą w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.Pismem z 13 grudnia 2025 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie od orzekania w postępowaniu asesora sądowego WSA Adama Osika w trybie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) dalej: "p.p.s.a", powołując się na wyrok TSUE z 1 grudnia 2023 r. w sprawie C-718/24, w którym uznano, że osoba powołana z udziałem nielegalnie powołanej KRS nie jest bezstronnym i niezwisłym sądem legalnie ustanowionym ustawą – a w konsekwencji skład ten nie stanowi "sądu" w rozumieniu TFUE oraz art. 47 KPP i art. 6 EKPC – albowiem stoi temu na przeszkodzie zasada ab initio semper nullum.23 grudnia 2025 r. asesor sądowy WSA Adam Osik złożył oświadczenie, że mając na uwadze treść art. 22 § 2 p.p.s.a. w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Ponadto asesor sądowy oświadczył, że nie zachodzą również przesłanki wyłączenia od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy, przewidziane w art. 18 p.p.s.a.Postanowieniem z 14 stycznia 2026 r., III SAB/Gd 520/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek. W uzasadnieniu wskazał, że niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności sędziego/asesora bez odniesienia ich do konkretnej sprawy, a wniosek przedstawiony przez skarżącego był poparty jedynie tak rozbudowaną argumentacją.Na powyższe postanowienie skarżący wywiódł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku o wyłączenie. Skarżący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania oraz o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu zakończenia postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-521/21.Skarżący wnioskował także o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy w związku z wyrokiem TSUE z 4 września 2025 r., C-225/25:"1. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w uznaniu za skuteczne i zgodne z prawem każdego orzeczenia wydanego w składzie w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekają cym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu Art. 47 Karty praw podstawowych Unii i to bez względu na rodzaj lub umiejscowienie sądu w systemie krajowym sądów państwa członkowskiego2. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w przyjęciu iż orzeczenie wydane w składzie w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu Art. 47 Karty praw podstawowych Unii jest orzeczeniem Sądu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a wiec prowadzi to obowiązku uznania przez każdy Sąd państwa członkowskiego Unii Europejskiej, że orzeczenie takie nie podlega wykonaniu w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek zakresie na terytorium Unii Europejskiej, gdy taka konsekwencja jest niezbędna i nieodzowna dla zagwarantowania pierwszeństwa prawa Unii."Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego (asesora) na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis art. 19 p.p.s.a., w odróżnieniu od przepisu art. 18 tej ustawy, zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego (asesora) z mocy samej ustawy, a zatem bezwzględne wyłączenie sędziego (asesora), reguluje kwestię wyłączenia sędziego z przyczyn innych niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., dotyczy więc względnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora).Zaznaczyć należy, że instytucja wyłączenia sędziego (asesora), tak z mocy prawa (art. 18 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.), stanowi istotną gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sędziego (asesora), który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami lub ich przedstawicielami oraz nie miał wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą. Sąd rozpoznając wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a. ocenia czy jest oparty na podstawach wskazujących istnienie stosunku osobistego pomiędzy sędzią (asesorem) a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, a sytuacja ta jest tego rodzaju, że może wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora).Jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a. składając wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) należy uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego (asesora) zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia przez niego postępowania. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora).Dokonując oceny, czy w konkretnej sprawie wystąpiła przyczyna uzasadniająca wyłączenie sędziego (asesora), należy mieć na względzie dwoisty charakter bezstronności sędziowskiej. Z jednej strony jest ona niezbywalną cechą władzy sądowniczej, a z drugiej - indywidualną cechą sędziego, konieczną kwalifikacją do pełnienia tej funkcji (por. wyrok TK z 26 czerwca 2006 r., SK 55/05). Istotą pierwszego z tych wymiarów bezstronności, tzw. bezstronności obiektywnej, jest nie tylko to, by sędzia (asesor) orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego (asesora) odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego (asesora) służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności (por. wyrok TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02). Drugi wymiar bezstronności, tzw. bezstronność subiektywna, polega na tym, że sędzia (asesor) musi mieć jeszcze dodatkowo wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania któregokolwiek z uczestników postępowania. (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 19)Wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego (asesora), stosownie do treści art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być nadto poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Z oświadczenia złożonego w niniejszej sprawie przez asesora WSA Adama Osika wynika, że nie zachodzą w stosunku do niego żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Gdańsku prawidłowo oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie asesora WSA Adama Osika od rozpoznania sprawy. Skarżący nie powołał się bowiem we wniosku na żadną ustawową przesłankę wyłączenia sędziego (asesora). Argumenty skarżącego przedstawione w zażaleniu dotyczą w decydującym zakresie sposobu ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa. Skarżący prezentuje pogląd, że osoba powołana na stanowisko sędziego przez tzw. "nową KRS" nie jest sędzią w świetle prawa. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja ta nie mogła odnieść oczekiwanego przez skarżącego rezultatu w postaci wyłączenia asesora. Skarżący, zasadniczo zmierza do rozszerzenia bezwzględnych przesłanek wyłączenia sędziego (asesora) o przesłankę nieznaną ustawie, co należy uznać za niedopuszczalne.Jedyną przesłanką wyłączenia sędziego (asesora) na wniosek, przewidzianą w art. 19 p.p.s.a., jest zaistnienie okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego (asesora). Celem tego przepisu jest wyłączenie sędziego (asesora), który w konkretnych okolicznościach sprawy, uprawdopodobnionych przez wnioskodawcę, nie gwarantowałby bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., II FZ 593/10). O potrzebie wyłączenia sędziego (asesora) od rozpoznania sprawy nie może więc decydować samo subiektywne odczucie strony co do jego stronniczości, czy też, kwestionowany przez skarżącego sposób ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa.W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania asesora, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłaby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora. Brak wskazania wątpliwości odnoszących się do bezstronności asesora w danej sprawie sądowoadministracyjnej powoduje, że wniosek o wyłączenie asesora na tak sformułowanej podstawie jest bezzasadny.Z tych też przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania do czasu zakończenia wskazanych przez skarżącego postępowań przed TSUE. W rozpatrywanej sprawie zarzucana wadliwość procesu powołania, nie prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziowskiej. Skarżący nie wyjaśnił, w jaki sposób kwestia ta mogłyby znaleźć przełożenie na bezstronność asesora. Z tego samego powodu nie zaistniały także podstawy do zadania zaproponowanych przez skarżącego pytań w trybie postępowania prejudycjalnego.Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.