Wyrok - I SA/Wa 220/24 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - z dnia 12 września 2024
Teza
Oddalono skargę. Pomoc społeczna, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 listopada 2023 r. nr KO A/5484/Op/23 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A. S. (dalej jako "skarżący"), reprezentowanego przez adOddalono skargę. Pomoc społeczna, Zasiłki celowe i okresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 listopada 2023 r. nr KO A/5484/Op/23 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi A. S. (dalej jako "skarżący"), reprezentowanego przez ad
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
12 września 2024
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Przewodniczący
Anna Milicka-Stojek.Łukasz Trochym
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Przedmiotem skargi A. S. (dalej jako "skarżący"), reprezentowanego przez adwokata, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej także jako "Kolegium") z 15 listopada 2023 r. znak: KOA/5484/Op/23, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Grodziska Mazowieckiego z 13 września 2023 r. nr OPS/8121/1455/2023, którą odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup odzieży w miesiącu październiku 2023 r.Zaznaczenia jednocześnie wymaga, że znaczna część ustalonego stanu faktycznego zaistniała w sprawach skarżącego zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie o sygn. akt I SA/Wa 203/24, I SA/Wa 204/24 orazI SA/Wa 221/24 – tym samym Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu ustalenia stanu faktycznego w treści uzasadnień wymienionych spraw powołuje równieżw niniejszym uzasadnieniu.Skarżący wystąpił do Burmistrza Grodziska Mazowieckiego, poprzez złożeniew dniu 31 sierpnia 2023 r. wniosku m.in. o przyznanie zasiłku celowego na miesiąc październik 2023 r. z przeznaczeniem na zakup odzieży.Decyzją z 13 września 2023 r. nr OPS/8121/1455/2023 Burmistrz Grodziska Mazowieckiego odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup odzieży w miesiącu październiku 2023 r. Uzasadniając decyzję organ wskazał, uwzględniając ustalenia przeprowadzonego ze skarżącym wywiadu środowiskowego z 12 września 2023 r., następujące okoliczności:1. Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą (w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901, powoływanej dalej jako "ustawa o pomocy społecznej");2. Skarżący zamieszkuje w mieszkaniu, wobec którego prawo własności przysługiwało matce skarżącego;3. Skarżący jest osobą zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w Grodzisku Mazowieckim od 8 grudnia 2019 r. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku;4. Skarżący nie jest osobą niepełnosprawną;5. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu przyznanego zasiłku okresowego.Uwzględniając powyższe ustalenia, wysokość dotychczas udzielonych skarżącemu świadczeń pomocowych, średniej wysokości udzielonych świadczeń pomocowych pozostałym świadczeniobiorcom organu pomocowego oraz okoliczność wydania przez organ pomocowy uprzednio decyzji nr OPS/8121/1317/23 z 13 sierpnia 2023 r., którą przyznano skarżącemu zasiłek celowy na zakup odzieży – Burmistrz Grodziska Mazowieckiego wydał stosowne rozstrzygnięcie.Odwołanie od wskazanej powyżej decyzji Burmistrza Grodziska Mazowieckiegoz 13 września 2023 r. wniósł skarżący.Decyzją z 15 listopada 2023 r. znak: KOA/5485/Op/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało decyzję Burmistrza Grodziska Mazowieckiego z 13 września 2023 r. nr OPS/8121/1455/2023. Kolegium powtórzyło ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, jednocześnie podkreślając wysokość uzyskiwanej przez skarżącego pomocy finansowej (odpowiednio: 1721,98 zł w sierpniu 2023 r. oraz 1798,58 zł we wrześniu 2023 r.) oraz spełnianie przez skarżącego ustawowego kryterium dochodowego. Dalej powołując przepisy prawa mające zastosowaniew sprawie, zwłaszcza art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, organ odwoławczy wyjaśnił dlaczego uznaje rozstrzygnięcie Burmistrza Grodziska Mazowieckiego za prawidłowe.Pismem wniesionym 28 grudnia 2023 r. skarżący złożył skargę na powołaną wyżej decyzję Kolegium z 15 listopada 2023 r. Dla uzasadnienia jej wniesienia skarżący powołał szereg naruszeń zaistniałych w jego ocenie w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Podniesione przez skarżącego zarzuty odnoszą się głównie do nieuzasadnionej odmowy przyznania świadczenia pieniężnego, wadliwego uzasadnienia tej decyzji oraz niedopuszczenia skarżącego do uczestnictwaw postępowaniu administracyjnym.W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone treścią zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ ten wniósł o rozpoznanie sprawy pod nieobecność jego reprezentanta.Pismem z 16 maja 2024 r. pełnomocnik skarżącego przedstawił stanowisko precyzujące zarzuty swojego mocodawcy, w szczególności odnoszące się do nienależytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji – która w ocenie pełnomocnika skarżącego została wydana na podstawie niewłaściwie zebranego materiału dowodowego. Wobec przedstawionych zarzutów, następnie w dalszej treści pisma uzasadnionych, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz rozważenie uchylenia decyzji ją poprzedzającej.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosowniedo przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, powoływanej dalejjako "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznaniaw trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dniod zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.Przechodząc do kontroli zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazania wymaga że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, o czym stanowi art. 151 p.p.s.a.Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Kolegium z 15 listopada 2023 r. znak: KOA/5484/Op/23, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Grodziska Mazowieckiego z 13 września 2023 r. nr OPS/8121/1455/2023, którą odmówiono przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup odzieży w miesiącu październiku 2023 r.Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja, znajdują podstawęw przepisach ustawy o pomocy społecznej. Stanowiąc w art. 2 ust. 1 ustawa o pomocy społecznej definiuje pomoc społeczną jako instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zaś rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. O powyższym stanowią kolejne ustępy (odpowiednio 1, 3 i 4) artykułu 3 tej ustawy, aby w kolejnym artykule podkreślić, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy o pomocy społecznej).Co do zasady prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, o czym stanowi art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że skarżący jako osoba samotnie gospodarująca, przy dochodzie wynoszącym 600 zł, niewątpliwie spełnia określone tym przepisem kryteria przyznania mu świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. Odmowa nastąpiła z odrębnych przyczyn.Zarysowując ogólne zadania w zakresie udzielania pomocy społecznej, wskazać należy na konkretny rodzaj świadczenia z pomocy społecznej, o który wnioskowałw kontrolowanym postępowaniu skarżący – zasiłek celowy. Stosownie zatem do art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, jako którą ust. 2 tego artykułu wymienia m.in. odzież.Przy tym podkreślić należy, że pomoc przyznawana w ramach pomocy społecznej zależy od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej oraz od liczby osób ubiegających się o pomoc. Ubiegający się o pomoc w pierwszej kolejności winni rozwiązywać swoje problemy życiowe we własnym zakresie. Pomoc społeczna pełni jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości osób uprawnionych. Zwłaszcza wówczas, gdy dotyczy ona świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, którego cel jest tożsamy z celem uprzednio zaspokojonym. Wniosek skarżącego inicjujący kontrolowane postępowanie administracyjne dotyczył celu jakim jest zakup odzieży w miesiącu październiku 2023 r. Natomiast co istotne, decyzją Burmistrza Grodziska Mazowieckiego nr OPS/8121/1317/23 z 13 sierpnia 2023 r. skarżącemu przyznano zasiłek celowy na zakup odzieży w miesiącu wrześniu 2023 r.Sąd zwraca uwagę, że pomoc społeczna nie może być traktowana przez jej beneficjentów jako źródło stałego utrzymania, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji, a nie jej "utrwalanie" poprzez przyzwyczajanie do stałej pomocy, która w dłuższej perspektywie może się okazać czynnikiem demotywującym w kontekście wyjścia z sytuacji niedostatku, uniemożliwiając tym samym realizację celu pomocy społecznej jakim jest przede wszystkim zapobieganie tego rodzaju trudnym sytuacjom. Przyznanie wsparciaz pomocy społecznej, szczególnie w formie pieniężnej, jest bowiem uzasadnione gdyw realiach konkretnego przypadku okaże się, że pomoc zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb wnioskodawcy, czyli zaspokojenia potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, aktualnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka, umożliwiających mu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Dopiero po dokładnym ustaleniu, że występuje zgłoszona potrzebao szczególnym charakterze, która nie może być zaspokojona, w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków, organ może ją przyznać (ale nie musi).Wbrew stanowisku skarżącego oraz jego pełnomocnika, organy obu instancjiw sposób nie budzący wątpliwości ustaliły okoliczności przemawiające za odmową przyznania zasiłku celowego stanowiącego przedmiot kontrolowanego postępowania administracyjnego. Ustalone okoliczności faktyczne, dotyczące skarżącego, organy porównały z okolicznościami faktycznymi dotyczącymi pozostałych świadczeniobiorców z tytułu pomocy społecznej organu pomocowego. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2762/16 wskazał, że "Nie jest rzeczą sądu administracyjnego kontrola dysponowania środkami przez organy pomocy społecznej, w sytuacji, gdy strona nie w pełni jest usatysfakcjonowana wartością przyznanych jej świadczeń. Sąd administracyjny nie ma prawnych instrumentów, by prowadzić społeczno - ekonomiczną analizę sposobu dystrybucji przez organ pomocy społecznej środków, którymi organ ten dysponuje". Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela, jednocześnie zaznaczając że organy obu instancji wskazały jakiej wysokości świadczenia pieniężne udzielane są skarżącemu oraz pozostałym świadczeniobiorcom. Dlatego też zarzuty pełnomocnika skarżącego zawarte w piśmie z 16 maja 2024 r. należy uznać za chybione.Ustalenie okoliczności faktycznych, następnie zastosowanie prawidłowej podstawy prawnej powinno znaleźć odbicie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu kończącej sprawę decyzji. Uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie organy są obowiązane do przestrzegania zasad wynikających z treści art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, powoływanej dalej także jako "k.p.a."), na mocy którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.Przeprowadzona w niniejszym postępowaniu kontrola zaskarżonej decyzji doprowadziła do stwierdzenia, że na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej. Rozstrzygnięcie zaś zostało uzasadnione w sposób wystarczający do przeprowadzenia jego kontroli. Ponadto organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, co również znalazło wytłumaczenie w zaskarżonym rozstrzygnięciu, w sposób wymagany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego.Wyjaśnienia przy tym wymaga, że skarżący choć znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, nie jest pozbawiony jakiejkolwiek pomocy. Otrzymuje bowiem regularnie zasiłek okresowy oraz w różnych okresach zasiłki celowe z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości kosztów o jakich stanowi art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Sam skarżący w trakcie wywiadu środowiskowego przyznał, że utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń z pomocy społecznej, jednocześnie pozostając długotrwale bezrobotnym. Pod wywiadem środowiskowym z 12 września 2023 r. skarżący złożył własnoręcznie podpisane oświadczenie o zapoznaniu się z jego treścią.Uwzględniając wyżej wskazane okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjnyw Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.., orzekł jak w sentencji wyroku.