Wyrok - I SA/Kr 68/26 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 20 marca 2026
Teza
Oddalono skargę. odpowiedzialność podatkowa osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Klimek Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.) WSA Borys Marasek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (w trybie uproszczonym) w dniu 20 marca 2026 r. sprawy ze skargi: G.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 grudnia 2025 r. nr: 1201-IEW-3.4261.62.2025.3 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności podatkowych skargę oddaOddalono skargę. odpowiedzialność podatkowa osób trzecich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Klimek Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.) WSA Borys Marasek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym (w trybie uproszczonym) w dniu 20 marca 2026 r. sprawy ze skargi: G.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 grudnia 2025 r. nr: 1201-IEW-3.4261.62.2025.3 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie należności podatkowych skargę odda
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna podatkowa
Kwota główna
128.683,12 zł · kwota żądania
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
organ podatkowy
podatek dochodowy od osób fizycznych
kontrola administracyjna
Role w sprawie
organ podatkowy
Data orzeczenia
20 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Borys Marasek
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 10 grudnia 2025 r. znak 1201-IEW-3.4261.62.2025.3 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Krowodrza (dalej: Naczelnik) z 8 października 2025r. nr 1208-SEW.4261.180.2025, odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia G.J. (dalej: Skarżący) zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-4R) za kwiecień 2023 r. oraz okres od czerwca 2023 r. do grudnia 2024 r.Rozstrzygnięcia te zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.Skarżący przez kilkanaście lat prowadził działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu sieci żłobków i klubów dziecięcych na terenie województwa śląskiego i małopolskiego. Zatrudniał kilkudziesięciu pracowników. W sierpniu 2025 roku zawiesił działalność gospodarczą.Wnioskiem z 7 października 2025 r. Skarżący zwrócił się do Naczelnika o umorzenie zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, z uwagi na zaistnienie zarówno ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego, uzasadniających zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.Na dzień złożenia wniosku Skarżący posiadał zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych od wypłaconych pracownikom wynagrodzeń (PIT-4R) za kwiecień 2023 r. oraz okres od czerwca 2023 r. do grudnia 2024 r. w łącznej kwocie 128.683,12 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 30.867,00 zł oraz w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2024 do kwietnia 2024 r. w łącznej kwocie 10.328,67 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 2.186,00 zł.Naczelnik postanowieniem z 8 października 2025 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącego, dotyczącego udzielenia ulgi w spłacie należności podatkowych w formie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-4R) za kwiecień 2023 r. oraz okres od czerwca 2023 r. do grudnia 2024 r. Odrębnymi decyzjami nastąpiło załatwienie wniosku Skarżącego w zakresie umorzenie zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług oraz wniosku o umorzenie odsetek, odroczenia lub rozłożenia na raty należności.Po rozpoznaniu zażalenia w niniejszej sprawie, Dyrektor utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.Powołując się na art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm. - dalej: "O.p.") wskazał, że przed przystąpieniem do ustalenia, czy w danej sprawie występują przesłanki do zastosowania instytucji umorzenia, organ podatkowy zobowiązany jest do ustalenia, czy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę będącą stroną lub czy z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.W niniejszej sprawie wniosek Skarżącego dotyczył umorzenia zaległości podatkowych m.in. w podatku dochodowym od osób fizycznych od wypłaconych pracownikom wynagrodzeń (PIT-4R), a podatek ten Skarżący zobowiązany był zapłacić, jako płatnik. Na podstawie art. 31 - 38 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.) płatnik jest obowiązany do obliczania i pobierania od podatnika (zatrudnionego pracownika) podatku i wpłacenia go w ustawowym terminie właściwemu organowi podatkowemu. Oznacza to, że Skarżący pełnił jedynie funkcję pośrednika w przekazaniu pobranego podatku.W ocenie Dyrektora w zaistniałej sytuacji niemożliwe było zatem załatwienie sprawy dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-4R), gdyż nie ma podstawy prawnej do merytorycznego rozpatrzenia wniosku Skarżącego w żądanym zakresie. Dyrektor uznał, że Naczelnik działając w oparciu o przepis art. 165a O.p. zobligowany był odmówić wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, a wydane postanowienie jest zgodne z przepisem prawa podatkowego.Odnosząc się do podniesionych zarzutów art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 O.p. Dyrektor wskazał, że przepisy te mają zastosowanie do postępowania podatkowego, którego wszczęcia w tym przypadku odmówiono.Skarżący w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze, zarzucił naruszenie prawa procesowego i materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to;1/ art. 165a § 1 O.p., polegające na odmowie wszczęcia postępowania pomimo braku obiektywnej i bezwzględnej przeszkody prawnej, podczas gdy wniosek dotyczył istniejącej zaległości podatkowej i pochodził od podmiotu posiadającego przymiot strony;2/ art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 67c § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię zawężającą, prowadzącą do nieuprawnionego przyjęcia, że płatnik jest całkowicie pozbawiony możliwości ubiegania się o umorzenie zaległości, mimo że przepis ten nie zawiera wyraźnego zakazu wszczęcia postępowania w tym zakresie.3/ art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 O.p. przez zaniechanie wszczęcia postępowania i niedokonanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych, co pozbawiło Skarżącego prawa do rzetelnego, indywidualnego rozpoznania sprawy.4/ art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez zastosowanie wykładni nadmiernie formalistycznej, sprzecznej z zasadą demokratycznego państwa prawnego, zasadą zaufania obywatela do państwa oraz zasadą legalizmu rozumianą jako obowiązek działania organów w granicach i na podstawie prawa, a nie w drodze domniemanych wyłączeń kompetencyjnych.W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora i zasądzenie kosztów postepowania.Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.Skarga jest niezasadna.Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. - dalej: p.p.s.a.).Spór w sprawie sprowadza się do oceny legalności rozstrzygnięcia organów podatkowych odmawiających Skarżącemu jako płatnikowi wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych z wynagrodzeń pracowników (PIT-4R) za kwiecień 2023 r. oraz za okres od czerwca 2023 r. do grudnia 2024 r.Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 165a § 1 O.p., w myśl którego, gdy żądanie o wszczęcie postępowania podatkowego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.Pojęcie postępowanie nie może być wszczęte "z jakichkolwiek innych przyczyn" należy odnosić do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis, którego wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. Są to w szczególności przypadki braku w przepisach podstaw do rozpatrzenia żądania określonej treści w trybie postępowania podatkowego; gdy toczące się w danej sprawie postępowanie podatkowe nie może się zakończyć wydaniem w sprawie decyzji. Taka właśnie sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.Zgodnie z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.W rozpoznanej sprawie zaległości podatkowe Skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych związane są z niewykonaniem przez niego obowiązków płatnika, nie zaś podatnika.Stosownie więc do treści art. 67c § 1 O.p. przepisy art. 67a § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów. Zatem obowiązujący przepis art. 67c § 1 O.p. nie przyznaje organom podatkowym prawa umorzenia zaległości podatkowych ciążących na płatniku (czyli zastosowania ulgi z art. 67a § 1 pkt 3 O.p.), a właśnie taki status posiada w rozpoznanej sprawie Skarżący, tj. osoby fizycznej obowiązanej na podstawie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 8 O.p. do obliczenia i pobrania od podatnika podatku (czyli zatrudnionych przez Skarżącego w określonym czasie pracowników) i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. wszystkie organy władzy publicznej (w tym i organy podatkowe) działają na podstawie i w granicach prawa (zasada legalizmu działania władz). Organy podatkowe nie mogą zatem działać dowolnie, mogą jedynie podejmować takie czynności, na które wyraźnie zezwala ustawa podatkowa. W sferze podatkowej obowiązuje zatem konstytucyjna zasada, że organy podatkowe mogą działać jedynie wtedy, gdy na to pozwala ustawa. W prawie podatkowym jako dziale prawa publicznego nie obowiązuje zasada prawa prywatnego, że jeżeli coś nie jest zakazane, to jest dozwolone (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 882/11; powoływane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów organy podatkowe nie miały żadnych podstaw prawnych do orzekania merytorycznie w zakresie wniosku Skarżącego jako płatnika, trafnie orzekając o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia wnioskowanej zaległości.Podsumowując, Sąd stwierdza, że powołany przez Dyrektora przepis art. 67c § 1 O.p. oznacza, iż należności obciążające płatników i inkasentów mogą być jedynie rozkładane na raty, ewentualnie organ może odroczyć termin ich płatności i tylko takiej ulgi może domagać się Skarżący. W konsekwencji, wniosek Skarżącego o umorzenie przedmiotowych zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych nie mógł zostać rozpoznany merytorycznie przez organy podatkowe. Brak uprawnienia organu podatkowego do działania w żądanym przez Skarżącego zakresie uzasadniał odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p.Jedocześnie Sąd nadmienia, że powyżej zaprezentowane stanowisko wyrażone zostało w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 października 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 312/24.Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 165a § 1 O.p., stwierdzić należy, że w związku z wcześniej zaprezentowanym stanowiskiem, istniały obiektywne i bezwzględne przeszkody w postaci braku właściwości organów podatkowych do merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącego. Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 15 O.p., organy podatkowe zobowiązane są do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej. W związku z tym w razie stwierdzenia, że żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego, nie przyznaje im kompetencji do rozpoznania wniosku strony, zobowiązane są do odmowy wszczęcia postępowania. Był to jedyny powód odmowy wszczęcia postępowania. Dlatego też podniesiony zarzut naruszenia art. 165a § 1 O.p., nie mógł zostać uwzględniony.Za niezasadny uznać należało również zarzut naruszenia art. 67a § 1 pkt 3 w zw. z art. 67c § 1 O.p. Nie można zgodzić się ze Skarżącym, że organy podatkowe dokonały zawężającej wykładni tych przepisów. Treść art. 67c § 1 O.p. jest bowiem jasna i nie wymaga skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Z wyraźnej woli ustawodawcy wynika, że nie przewidział możliwości umarzania płatnikom zaległości podatkowych, lecz jedynie ich rozkładanie na raty lub odroczenie terminu płatności.Skoro organy podatkowe uznały, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania podatkowego, nie mogły prowadzić merytorycznego postępowania, kierując się wskazanymi przez Skarżącego zasadami określonymi w art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 O.p. Ustalanie wystąpienia w sprawie "ważnego interesu" składającego wniosek o zastosowanie ulgi podatkowej, bądź "interesu publicznego", mogłoby nastąpić dopiero w toczącym się postępowaniu podatkowym. W realiach rozpatrywanej sprawy, postępowanie takie prowadzone jednak nie było. Dlatego też organy podatkowe wskazanych przez Skarżącego przepisów naruszyć nie mogły.Z powodów przedstawionych wcześniej, nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia art. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP. To właśnie zasady wynikające z tych regulacji, uniemożliwiły merytoryczne rozpoznanie wniosku Skarżącego. Nie sposób przy tym mówić o "domniemanych wyłączeniach kompetencji". Brak kompetencji organów podatkowych wynikał z jednoznacznie brzmiących przepisów prawa.Wszystkie powołane przez Skarżącego zarzuty okazały się niezasadne. Niemniej jednak Sąd, nie będąc na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., związany "granicami skargi", czyli jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, dokonał pełnej kontroli zaskarżonego postanowienia oraz postępowania zmierzającego do jego wydania. W jej wyniku nie stwierdził jakichkolwiek uchybień, które powodowałyby konieczność wyeliminowania postanowienia Dyrektora z obrotu prawnego.Z tych wszystkich powodów Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.., skargę oddalił.