Postanowienie - I OZ 141/26 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 22 kwietnia 2026
Teza
Oddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Rozgraniczenia nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. i Z.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 444/25, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M.K. i Z.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 8 maja 2025 r., nr SKO.Oddalono zażalenie. Wstrzymanie wykonania aktu, Rozgraniczenia nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. i Z.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 444/25, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M.K. i Z.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 8 maja 2025 r., nr SKO.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
22 kwietnia 2026
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Krzysztof Sobieralski
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 444/25, po rozpoznaniu wniosku M.K. i Z.K., zwanych dalej "skarżącymi", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, zwanego dalej "Kolegium", z dnia 8 maja 2025 r., nr SKO.4213.16.2025, w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, które względem skarżących zostały ustalone solidarnie na kwotę 4243,50 zł.W uzasadnieniu Sąd I instancji, powołując się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej jako "P.p.s.a.", wskazał, że skarżący w złożonym wniosku nie wykazali należycie, że wykonanie zaskarżonego postanowienia mogłoby doprowadzić do ziszczenia się jednej z przesłanek wyszczególnionych w wyżej wskazanym przepisie. Podniesiono, że skarżący wskazali jedynie ogólnikowo, że są w trudnej sytuacji materialnej, a konieczność uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego doprowadzi do nieodwracalnych skutków finansowych. Tak przedstawioną argumentację Sąd I instancji ocenił jako zbyt lakoniczną.Pomimo braku dokładnego zobrazowania przez skarżących ich sytuacji finansowej i materialnej, okoliczności te Sąd I instancji ustalił samodzielnie na podstawie akt postępowania w przedmiocie przyznania skarżącym prawa pomocy (sygn. II SPP/76/25). Sąd I instancji wskazał, że z dokumentów znajdujących się w aktach powyższej sprawy wynika, że skarżący posiadają dom o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, a ich dochody uzyskiwane z umów o pracę oraz dzierżawy wynoszą 7771,85 zł miesięcznie i przekraczają wysokość ich wydatków i zobowiązań, które wynoszą średnio 6480,71 zł miesięcznie.W konsekwencji poczynionych ustaleń Sąd I instancji uznał, że sytuacja majątkowa skarżących nie jest wystarczająca do uznania, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia jest konieczne z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z opisanej sytuacji finansowej strony skarżącej nie wynika, by konieczność uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego mogła skutkować niemożnością zaspokojenia ich podstawowych potrzeb życiowych. Podkreślono, że miesięczne dochody skarżących przekraczają deklarowane przez nich wydatki o niemal 1300 zł, co pozwala na gromadzenie oszczędności. Zwrócono uwagę, że skarżący mają możliwość ubiegania się o rozłożenie przypadających na nich kosztów postępowania rozgraniczeniowego na raty. Zwrócono również uwagę, że nałożony na skarżących postanowieniem Kolegium z dnia 8 maja 2025 r. obowiązek uiszczenia należności pieniężnych nie jest nieodwracalny. Sąd I instancji uznał, że sytuacja życiowa skarżących, nie pozwala na uznanie, by konieczność uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego mogła doprowadzić do wyrządzenia po ich stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu:1. Naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie wykazali realnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy:• wykonanie postanowienia prowadziłoby do istotnego zachwiania równowagi finansowej gospodarstwa domowego skarżących,• obciążenie ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego jest rażąco nieproporcjonalne i de facto stanowi nieuzasadnioną sankcję finansową za postępowanie wszczęte z inicjatywy osoby trzeciej,• obowiązek zapłaty ponad 4 tys. zł w sytuacji, gdy miesięczny dochód skarżących z pracy i dzierżawy jest minimalny, a ich zobowiązania kredytowe znaczące - stanowi realne ryzyko naruszenia ich podstawowej stabilności ekonomicznej.2. Naruszenie art. 7, 8 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), powoływanej dalej jako "K.p.a.", przez pominięcie istotnych okoliczności ustalonych w sprawie prawa pomocy, które:• potwierdzają niski poziom dochodów skarżących,• wskazują na realne ryzyko trudnych do odwrócenia skutków w razie egzekucji należności,• pozostają w sprzeczności z tezą Sądu I instancji, że sytuacja materialna skarżących "pozwala na odkładanie oszczędności".3. Naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a poprzez niewłaściwe utożsamienie "trudnych do odwrócenia skutków" wyłącznie ze szczególnymi sytuacjami wyjątkowymi (np. zagrożenie życia i zdrowia, utrata unikalnych przedmiotów), podczas gdy:• orzecznictwo NSA wskazuje, że trudne do odwrócenia skutki obejmują także długotrwałe i dotkliwe pogorszenie sytuacji majątkowej,• a wyegzekwowane należności pieniężne, choć zwrotne formalnie, powodują istotne, długotrwałe konsekwencje ekonomiczne, których nie da się naprawić natychmiastowym zwrotem.4. Naruszenie zasady pogłębiania zaufania (art. 8 K.p.a.) poprzez pominięcie okoliczności, że skarżący nie byli stroną inicjującą postępowanie rozgraniczeniowe, nie prowadzili żadnego sporu i nie kwestionowali granicy - co czyni nałożenie na nich kosztów rażąco niesprawiedliwym.W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej obowiązku uiszczenia przez skarżących kosztów postępowania rozgraniczeniowego – do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego.W uzasadnieniu zażalenia skarżący przedstawili argumentację na poparcie podniesionych zarzutów.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania.Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (m.in. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II GZ 40/25, źródło CBOSA).Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności (m.in. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OZ 736/24, źródło CBOSA). Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 606/24; z dnia 18 grudnia 2024, sygn. akt II OZ 736/24; z dnia 10 września 2025 r., I OZ 538/25 – źródło CBOSA).Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację przedstawioną przez Sąd I instancji w zakresie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, a oceny tej nie zmienia argumentacja przedstawiona w zażaleniu.Mając na względzie podnoszone w zażaleniu twierdzenia wskazać należy, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. musi odnosić się do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. m.in. postanowienia NSA: z dnia 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19 – źródło CBOSA).W rozpatrywanej sprawie skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnili, że nieudzielenie ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po stronie skarżących trudnych do odwrócenia skutków.Wbrew twierdzeniom skarżących w sprawie nie ma podstaw do uznania, że wykonanie postanowienia Kolegium z dnia 8 maja 2025 r. pociąga za sobą dla skarżących zagrożenie poniesienia znacznej szkody. Zarówno sformułowany wniosek o zastosowanie ochrony prawnej uregulowanej w art. 61 § 3 P.p.s.a., jak i konstrukcja samej skargi, nie dają podstaw do wywiedzenia, że skarżący, zobowiązani do wykonania obowiązku nałożonego na nich zaskarżonym postanowieniem, poniosą znaczną szkodę.Wobec lakonicznego przedstawienia przez skarżących ich sytuacji majątkowej Sąd I instancji w sposób prawidłowy podjął się jej ustalenia na podstawie akt postępowania prowadzonego wobec skarżących w przedmiocie prawa pomocy (sygn. akt II SPP/Bd 76/25). Ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego winna bowiem być dokonana w oparciu o dokumentację zebraną w aktach sprawy. Przedmiotowa dokumentacja nie wskazuje natomiast, by obciążenie skarżących kwotą 4243,50 zł powodowało poniesienie przez nich znacznej szkody w wyniku wykonania zaskarżonego postanowienia. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej w przedmiocie prawa pomocy wynika, że skarżący dysponują zapleczem majątkowym i finansowym pozwalającym na uczynienie zadość nałożonemu na nich na mocy postanowienia Kolegium obowiązkowi. Uzyskiwane przez nich dochody z umów o pracę oraz dzierżawy wynoszą 7771,85 zł miesięcznie. Dochód ten przekracza wysokość ich wydatków i zobowiązań miesięcznych, które skarżący zadeklarowali na kwotę 6480,71 zł, z których część ponoszona jest jednorazowo w ciągu roku. Wśród zadeklarowanych wydatków znajdują się także wydatki okazjonalne, nie ponoszone na stałe utrzymanie (remont i naprawy). Skarżący dysponują zatem rezerwą pieniężną, która sukcesywnie akumulowana pozwala na spłatę nałożonych na nich kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W konsekwencji skarżący nie uprawdopodobnili, że przy uzyskiwaniu dochodów na wyżej przedstawionym poziomie obciążenie ich kosztami postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 4243,50 zł groziłoby utratą środków utrzymania, którą można byłoby utożsamiać ze znaczną szkodą w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a.W sprawie nie można również mówić o zaistnieniu przesłanki trudnych do odwrócenia skutków wyszczególnionej we wskazanym powyżej przepisie. Wskazać bowiem należy, że wykonanie obowiązku o charakterze finansowym jest co do zasady odwracalne. Przypomnieć przy tym należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie ma za zadania chronić przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, które bezpośrednio związane są z jej wykonaniem oraz tymi, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Sama potencjalna możliwość wystąpienia trudności finansowych u skarżących nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie konieczne i zasadne jest zastosowanie instytucji tymczasowej ochrony, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący w żaden sposób nie uwiarygodnili swoich twierdzeń. Konieczność ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w każdym przypadku, niezależnie od zamożności strony, łączy się z obniżeniem dochodu, a nawet ewentualnymi trudnościami w sferze majątkowej. Nie oznacza to jednak automatycznie wystąpienia przesłanek wyrażonych w art. 61 § 3 P.p.s.a.W konsekwencji przedstawionych powyżej wywodów zarzuty sformułowane przez wnoszących zażalenie w punkcie 1 punktor 1 i 3 oraz punktach 2 i 3 zażalenia należało uznać za bezzasadne.Jako bezzasadne należało również ocenić zarzuty skarżących sformułowane w punkcie 1 punktorze 2 oraz w punkcie 4 zażalenia, albowiem odnosiły się one do prawidłowości wydania postanowienia z dnia 8 maja 2025 r. przez Kolegium. Rozstrzygając wniosek o wstrzymanie sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, albowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt I OZ 355/25). Sąd dokonuje jedynie oceny argumentów strony przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu w kontekście przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a.Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.., orzekł jak w sentencji postanowienia.