Wyrok z 20 czerwca 2013, sygn. IV U 290/13

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 czerwca 2013r.

Sąd Okręgowy we Włocławku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Regina Duda- Marciszewska

Protokolant: sekr. sądowy Marlena Budzyńska

po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013r. we Włocławku na rozprawie

sprawy E. Z.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

o emeryturę

na skutek odwołania E. Z.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.

z dnia 27 lutego 2013 roku znak: (...)

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje wnioskodawczyni E. Z. prawo do emerytury od dnia 10 marca 2013 roku.

UZASADNIENIE

W dniu 18 marca 2013 roku wnioskodawczyni E. Z.wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.z dnia 27 lutego 2013 roku znak: (...), odmawiającej jej przyznania emerytury.

W uzasadnieniu odwołania wnioskodawczyni wskazała, iż przepracowała w warunkach szczególnych 16 lat i 3 miesiące, a nie jak błędnie uznał organ rentowy 14 lat, 6miesięcy i 27 dni. Dodała, że pracowała w warunkach szczególnych także w okresie od 08.09.1993r. do 10.06.1995r. jako odlewnik wyrobów ceramicznych.

Organ rentowy podtrzymał całkowicie zaskarżoną decyzję i wniósł o oddalenie odwołania.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. w odpowiedzi na odwołanie podniósł, że wnioskodawczyni na dzień O1.01.1999 r. udowodniła 23 lata, 6 miesięcy i 29 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 14 lat, 6 miesięcy i 27 dni pracy w warunkach szczególnych, wobec wymaganych 15 lat. Do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych ZUS nie uwzględnił okresu od 27.09.1993r. do 10.06.1995r. w Fabryce (...) we W. na stanowisku odlewnika wyrobów ceramicznych z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni nie przedłożyła świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a w ,,zwykłym” świadectwie pracy brak jest odpowiedniej adnotacji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni E. Z.urodziła się (...).

Dowód: wniosek w aktach emerytalnych organu rentowego nr (...) 975/13 k.-1-2.

W okresie od 27.09.1993r. do 10.06.1995r. E. Z. była zatrudniona w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace przy produkcji wyrobów ceramicznych na stanowisku odlewnika wyrobów ceramicznych.

Dowód: zeznania wnioskodawczyni E. Z. na płycie z nagrania zapisu cyfrowego z przebiegu rozprawy z dnia 14 maja 2013 roku w formacie obrazu i dźwięku (k.-20) 00:01:31-00:05:02, zeznania świadka B. K. na płycie z nagrania zapisu cyfrowego z przebiegu rozprawy z dnia 20 czerwca 2013 roku w formacie obrazu i dźwięku (k.-33) 00:02:57-00:08:30, zeznania świadka D. M. na płycie z nagrania zapisu cyfrowego z przebiegu rozprawy z dnia 20 czerwca 2013 roku w formacie obrazu i dźwięku (k.-33) 00:11:01-00:15:09, świadectwo pracy z dnia 10.06.1995r. w aktach osobowych wnioskodawczyni dot. jej zatrudnienia w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W., pismo z dnia 17.05.1995r. w aktach osobowych wnioskodawczyni dot. jej zatrudnienia w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W., oświadczenia w aktach osobowych wnioskodawczyni dot. jej zatrudnienia w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W., aneks do umowy o pracę w aktach osobowych wnioskodawczyni dot. jej zatrudnienia w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W., umowy o pracę w aktach osobowych wnioskodawczyni dot. jej zatrudnienia w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W., skierowanie w aktach osobowych wnioskodawczyni dot. jej zatrudnienia w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W..

W dniu 18 lutego 2013 roku E. Z. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z wnioskiem o przyznanie emerytury.

Dowód: wniosek w aktach emerytalnych organu rentowego nr (...) 975/13 k.-1-2.

W trakcie toczącego się postępowania emerytalnego organ rentowy uznał, że E. Z. na dzień 01.01.1999r. udowodniła 23 lata, 6 miesięcy i 29 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 14 lat, 6 miesięcy i 27 dni pracy w warunkach szczególnych.

Dowód: raport ustalenia uprawnień do świadczenia w aktach emerytalnych organu rentowego nr (...) 975/13 k.-19, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 27 lutego 2013 roku znak: ENMS/20/056030605 w aktach emerytalnych organu rentowego nr (...) 975/13 k.-20.

Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.z dnia 27 lutego 2013 roku znak: (...) E. Z.odmówiono przyznania emerytury na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.) i ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 roku Nr 153, poz. 1227). W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskodawczyni na dzień O1.01.1999 r. udowodniła 23 lata, 6 miesięcy i 29 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 14 lat, 6 miesięcy i 27 dni pracy w warunkach szczególnych, wobec wymaganych 15 lat.

Dowód: decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.z dnia 27 lutego 2013 roku znak: (...)w aktach emerytalnych organu rentowego nr (...)975/13 k.-20.

E. Z. jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego – wniosła o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Dowód: wniosek w aktach emerytalnych organu rentowego nr (...) 975/13 k.-1-2.

Sąd zważył, co następuje:

Powyżej ustalony stan faktyczny Sąd oparł na materiale dowodowym zgromadzonym w trakcie trwania postępowania i ujawnionym na rozprawie, przede wszystkim w postaci dokumentów zebranych w aktach emerytalnych organu rentowego nr (...) 975/13 oraz w aktach osobowych dot. zatrudnienia wnioskodawczyni w Fabryce (...) Sp. z o.o. we W.. Przedmiotowy materiał Sąd uznał za rzetelny i wiarygodny. Strony bowiem w trakcie postępowania nie kwestionowały jego prawdziwości, a jedynie odmiennie go interpretowały oraz wyprowadzały z niego odmienne konkluzje o charakterze tak faktycznym jak i jurydycznym. Tym samym należy skonstatować, iż brak jest przesłanek by odmówić dokumentom zgromadzonym w aktach emerytalnych organu rentowego nr (...) 975/13 oraz w aktach osobowych dot. zatrudnienia wnioskodawczyni w Fabryce (...) Sp. z o.o. we W. przymiotu wiarygodności. W konsekwencji przedmiotowy materiał dowodowy pozwolił dokonać w znacznym zakresie rekonstrukcji stanu faktycznego w niniejszej sprawie.

Dokonując oceny pracy wnioskodawczyni w Fabryce (...) Sp. z o.o. we W. Sąd meriti przeprowadził rozbudowane postępowanie dowodowe celem ustalenia rzeczywistego charakteru pracy wnioskodawczyni w spornym czasokresie. W tym kontekście trzeba zauważyć, iż poprzez zeznania świadków B. K. i D. M. zostało bezsprzecznie wykazane, że w okresie od 27.09.1993r. do 10.06.1995r. E. Z. była zatrudniona w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace przy produkcji wyrobów ceramicznych na stanowisku odlewnika wyrobów ceramicznych. Świadkowie opisali zakres czynności jakie wnioskodawczyni świadczyła na rzecz ówczesnego pracodawcy. Podkreślenia wymaga, iż pomimo upływu czasu świadkowie zeznawali w sposób dość szczegółowy, obrazując podniesione okoliczności w sposób logiczny i pozbawiony jakichkolwiek wewnętrznych sprzeczności. W konsekwencji Sąd Okręgowy nadał przymiot wiarygodności zeznaniom wzmiankowanych świadków.

W świetle poczynionych powyżej ustaleń Sąd Okręgowy nadał również przymiot wiarygodności zeznaniom wnioskodawczyni albowiem są one skorelowane z ustalonym w sprawie stanem faktycznym. W szczególności znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków oraz dokumentach zebranych w aktach osobowych dot. zatrudnienia wnioskodawczyni w Fabryce (...) Sp. z o.o. we W.. Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, iż akta pracownicze wnioskodawczyni prowadzone były z należytą starannością, świadczy o tym kompletność zachowanych dokumentów jak i skrupulatność w ich wypełnianiu.

Antycypując dalsze rozważania o charakterze merytorycznym należy w tym miejscu wskazać, iż spór pomiędzy stronami sprowadzał się do tego, czy wnioskodawczyni może wykazać się okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych.

Wnioskodawczyni w trakcie procesu wywodziła, że była zatrudniony przez okres ponad 15 lat w szczególnych warunkach pracując w Fabryce (...) Sp. z o.o. we W.. Na poparcie swego stanowiska wnosił o przesłuchanie wskazanych wyżej świadków.

Pozwany organ rentowy z kolei, wywodził w toku procesu, że wnioskodawczyni nie należy się wcześniejsza emerytura, o której mowa w art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z dnia 26 sierpnia 2009 roku Dz. U. Nr 153, poz. 1227) oraz w zw. z § 4 ust.1 pkt 1 i 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).

Zgodnie z powołanymi przepisami ubezpieczonej kobiecie urodzonej po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku 55 lat, jeżeli na dzień 1 stycznia 1999 roku wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów w wymiarze co najmniej 15 lat oraz osiągnęła okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 20 lat, a także nie przystąpiła do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa

Pozwany organ rentowy stanął na stanowisku, iż przy uwzględnieniu powyższych przepisów wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do emerytury.

Zdaniem Sądu Okręgowego ostatecznie na uwzględnienie zasługuje stanowisko prezentowane w toku procesu przez wnioskodawczynię.

Mając na uwadze treść odwołania niniejszą sprawę prowadzono pod kątem spełniania przez wnioskodawcę uprawnień do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych.

Na wstępie należy wskazać, iż jakkolwiek zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze okresy pracy w szczególnych warunkach, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy, to jednak nie jest to jedyna i niepodważalna droga do wykazania zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Zgodnie bowiem z § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. z 1983 r., Nr 10, poz.49) okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków lub dokumentacją osobową, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy. Zeznania świadków przedstawia osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia.

W ocenie Sądu wnioskodawczyni wykazała, iż w ramach swojego zatrudnienia przez okres ponad 15-stu lat pracowała w szczególnych warunkach (a trzeba w tym kontekście pamiętać, iż to wnioskodawczyni winna udowodnić przedmiotową okoliczność, albowiem to na niej w tym zakresie spoczywał ciężar dowodu tak w postępowaniu przed organem rentowym jak i w niniejszym postępowaniu jurysdykcyjnym). Niniejszą okoliczność Sąd I Instancji wywiódł z dokumentów zebranych w aktach osobowych wnioskodawczyni dot. jej zatrudnienia w Fabryce (...) Sp. z o.o. we W., zeznań wnioskodawczyni i powołanych powyżej świadków, z których jednoznacznie wynika, że w okresie od 27.09.1993r. do 10.06.1995r. E. Z. była zatrudniona w Fabryce (...) Spółka z o.o. we W., gdzie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywała prace przy produkcji wyrobów ceramicznych na stanowisku odlewnika wyrobów ceramicznych. Stanowisko to zostało uznane za stanowisko, na którym wykonywana jest praca w warunkach szczególnych na mocy wykazu A, dział V, poz. 11, pkt 7 – załącznika nr 1 do zarządzenia nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 roku w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dziennik Urzędowy Ministerstwa Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 3 sierpnia 1987 roku, nr 4), a charakter pracy jest tożsamy ze wskazanym w wykazie A, dziale V, poz. 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).

W tym miejscu trzeba podkreślić, iż jedynie okresy wykonywania zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy wypełniają weryfikowalne kryterium uznania pracy o cechach znacznej szkodliwości dla zdrowia lub znacznego stopnia uciążliwości, lub wymagającej wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Taki sam warunek odnosi się do wymagania stałego wykonywania takich prac, co oznacza, że krótsze dobowo (nie w pełnym wymiarze obowiązującego czasu pracy na danym stanowisku) lub periodyczne, a nie stałe świadczenie pracy wyklucza dopuszczalność uznania pracy za świadczoną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wskutek niespełnienia warunku stałej znacznej szkodliwości dla zdrowia lub stałego znacznego stopnia uciążliwości wykonywanego zatrudnienia ( vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008 roku, II UK 133/08).

W tym kontekście należy pamiętać, iż jedynie praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymieniona w wykazie A stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (co zostało wykazane) oraz na stanowisku wymienionym w odpowiednim zarządzeniu resortowym (co także zostało wykazane) może być uznana za pracę w warunkach szczególnych. Trzeba w tym miejscu nadto podnieść, iż przepisy regulujące materię ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujących; oznacza to, iż w sytuacjach w nich określonych muszą być one stosowane przez organ rentowy w sposób ścisły. Niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2006 roku, I UK 138/06).

Trzeba nadto zauważyć, iż w postępowaniu przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być udowadniane wszelkim środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. z 1983 r., Nr 10, poz.49) dotyczą wyłącznie postępowania przed organem rentowym ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1996 roku, II URN 3/95, opubl.: OSNIAPiUS, 1996 rok, Nr 16, poz. 239; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2008 roku, II UK 259/07, Legalis).

Niejako na marginesie można wskazać, iż zgodnie z aprobowanym przez Sąd meriti stanowiskiem Sądu Najwyższego zaprezentowanym w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 roku (sygn. akt I UK 351/04, publ. OSNP 2006/5-6/90), określanie dla celów emerytalnych stanowisk pracy jako "pracy wykonywanej w szczególnych warunkach" w rozumieniu wykazów stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.) nie należy do kompetencji pracodawcy (czy też przechowawcy jego dokumentów). Należy także dodać, iż z treści cytowanego wyżej § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy (czy też przechowawcy jego dokumentów) w przedmiocie wykazania, na podstawie posiadanej dokumentacji, okresów pracy w szczególnych warunkach, miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach nie jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 244 § 1 i 2 kpc, gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej. Tylko dokumenty wystawione przez te organy stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Natomiast omawiane świadectwo traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniu art. 245 kpc, który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Dokument taki podlega kontroli zarówno co do prawdziwości wskazanych w nim faktów, jak i co do prawidłowości wskazanej podstawy prawnej. Z uwagi na powyższe Sąd meriti prowadził postępowanie dowodowe, mające na celu weryfikację dokumentów zebranych w aktach osobowych wnioskodawczyni dot. jej zatrudnienia w Fabryce (...) Sp. z o.o. we W., czego implikacją było sprecyzowanie, za pomocą zeznań wnioskodawczyni i świadków, charakteru pracy wnioskodawczyni wykonywanej w okresie od 27.09.1993r. do 10.06.1995r.

Przedstawiona wyżej argumentacja prowadzi do wniosku, iż E. Z. spełniła wszystkie niezbędne warunki do przyznania mu wcześniejszej emerytury, o której mowa w art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z dnia 26 sierpnia 2009 roku Dz. U. Nr 153, poz. 1227) oraz w zw. z § 4 ust.1 pkt 1 i 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.) – w tym wymagany staż 15 lat pracy w warunkach szczególnych.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd meriti, na podstawie przepisu art. 477 ¹⁴ § 2 kpc, orzekł jak w sentencji uzasadnianego wyroku, tj. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyni E. Z. prawo do emerytury od dnia 10 marca 2013 roku (tj. dnia ukończenia przez wnioskodawczynię 55 lat, vide art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), zaliczając do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych okres pracy od dnia 27 września 1993 roku do dnia 10 czerwca 1995 roku (oprócz okresów zaliczonych przez organ rentowy). Orzeczono jak wyżej na podstawie art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z dnia 26 sierpnia 2009 roku Dz. U. Nr 153, poz. 1227) oraz w zw. z § 4 ust.1 pkt 1 i 3 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).