Wyrok z 14 lipca 2016, sygn. III Ca 517/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 lipca 2016 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:

Przewodniczący – Sędzia SO Danuta Pacześniowska (spr.)

Sędziowie SO Arkadia Wyraz - Wieczorek

SO Anna Hajda

Protokolant Justyna Chojecka

po rozpoznaniu 14 lipca 2016r. w Gliwicach na rozprawie sprawy

z powództwa H. F.

przeciwko Towarzystwu (...) Spółce Akcyjnej w W.

o zapłatę

na skutek apelacji powódki

od wyroku Sądu Rejonowego w Raciborzu

z 18 grudnia 2015 r., sygn. akt I C 778/14

1.  zmienia zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym o tyle, że odsetki ustawowe od 2.000 zł (dwóch tysięcy złotych) zasądza od 18 maja 2012 roku do 31 grudnia 2015 roku i dalsze odsetki za opóźnienie począwszy od 1 stycznia 2016 roku;

2.  zasądza od pozwanej na rzecz powódki 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Anna Hajda SSO Danuta Pacześniowska SSO Arkadia Wyraz - Wieczorek

UZASADNIENIE

Powódka domagała się od pozwanej 6.500 zł z ustawowymi odsetkami od 18 maja 2012r. tytułem zadośćuczynienia oraz kosztów procesu. Uzasadniając swoje żądanie wskazała, że w następstwie wypadku komunikacyjnego, do którego doszło 19 października 2011r. doznała ogólnych potłuczeń ciała z urazem głowy, złamania kości śródstopia oraz rany ręki. Po wypadku przeszła długotrwałą rehabilitację, a do dnia dzisiejszego odczuwa skutki zdarzenia. Wskazała, ze pozwana uznała swoją odpowiedzialność za zdarzenie i po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego wypłaciła jej 3.500 zł tytułem zadośćuczynienia W ocenie powódki kwota ta nie kompensowała doznanej przez nią krzywdy.

Pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Przyznała, że ponosi odpowiedzialność za skutki zdarzenia. Zarzuciła, że powódka nie dowiodła wysokości roszczenia. Zakwestionowała również termin początkowy żądanych odsetek podnosząc, ze w dacie wskazanej w pozwie, tj. 18 maja 2012r. roszczenie nie było jeszcze wymagalne. Wskazała, ze odsetki winny być naliczane od daty wyrokowania.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.000 zł z ustawowymi odsetkami od prawomocności wyroku. W pozostałym zakresie powództwo oddalił. Nadto ustalił, że powódka ponosi koszty procesu w 69%, a pozwana w 31%, przy czym ich szczegółowe wyliczenie pozostawił referendarzowi sądowemu. Koszty należne na rzecz Skarbu Państwa nakazał pobrać po prawomocności wyroku.

Rozstrzygnięcie zapadło przy ustaleniu, że 19 października 2011r. doszło do wypadku komunikacyjnego z udziałem powódki. Sprawca zdarzenia był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej u pozwanej. Bezpośrednio po zdarzeniu powódka została przetransportowana do Szpitala (...) w R., gdzie rozpoznano u niej ranę szarpaną okolicy łokcia prawego wielkości 2cm x 2cm. Ranę opatrzono, podano anatoksynę przeciwtężcową oraz wykonano opatrunek z grassolinu. Dodatkowo zalecono kontrolę w poradni ortopedycznej. W dniu 28 października 2011r. wykonano u powódki RTG, które wykazało złamanie IV kości śródstopia lewego bez przemieszczenia.

Sąd ustalił także, że po wypadku powódka odczuwała silny ból. W celu jego zmniejszenia zażywała leki przeciwbólowe. Rany smarowała przepisanymi maściami chłodzącymi. Korzystała z pomocy synów. W okresie od 14 do 27 lutego 2012r. uczęszczała na zabiegi rehabilitacyjne. Rana na ręce otwierała się i ropiała. Przez okres około 2 – 3 miesięcy odczuwała lęk przed jazdą samochodem.

Obecnie powódka cierpi na bóle odcinka szyjnego kręgosłupa, bóle ucha i szczęki z prawej strony. Odczuwa również, przy dłuższym chodzeniu i zmianach pogody, bóle lewej nogi. Odczuwa również ból przy jeździe rowerem, dlatego porusza się nim jedynie na krótkich odcinkach (poprzednio przejeżdżała nawet 30 km). Aktualnie nie pracuje. Pozostaje na utrzymaniu syna. Opiekuje się niepełnosprawnym bratem.

W oparciu o treść opinii biegłego Sąd Rejonowy ustalił, że na skutek wypadku z 19 października 2011r. powódka doznała urazu prawego łokcia (rana szarpana) oraz lewej stopy (złamanie IV kości śródstopia bez przemieszczenia). Obecnie urazy te zostały wyleczone bez istotnych następstw i nie rokują pogorszenia w najbliższej przyszłości. Jedynym trwałym następstwem powypadkowym jest blizna prawego łokcia o wymiarach 5cm x 3 cm z przebarwieniami. Zespół bólowy i obrzęki lewej stopy tylko częściowo są związane z wyleczonym złamaniem kości śródstopia. Trwały powypadkowy uszczerbek na zdrowiu wyniósł u powódki 4% (blizna – 1%, złamanie kości śródstopia – 3%).

Powódka cierpi obecnie na zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego i szyjnego po przebytych wielopoziomowych dyskopatiach z okresowym (przewlekłym) zespołem bólowym odcinka szyjnego kręgosłupa na tle zmian zwyrodnieniowo – wytwórczych i dyskretnymi neurologicznymi objawami ubytkowymi. Nadto u powódki stwierdzono płaskostopie poprzeczne i paluchy koślawe II/III z modzelami stóp (większe po lewej). Zmiany te mają charakter samoistnych schorzeń i nie pozostają w związku przyczynowo – skutkowym z wypadkiem, do którego doszło 19 października 2011r.

Sąd ustalił nadto, że 16 kwietnia 2014r. powódka zgłosiła szkodę pozwanej, która po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego wypłaciła jej zadośćuczynienie w wysokości 3.500 zł.

Przyjmując powyższe ustalenia za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy uznał roszczenie powódki jest częściowo uzasadnione. Ustalając wysokość należnego poszkodowanej zadośćuczynienia Sąd oparł się na dyspozycji art. 445 § 1 kc i po uwzględnieniu rozmiaru doznanych obrażeń ustalonych w oparciu o opinię biegłego sądowego oraz intensywności, nasilenia cierpień oraz braku negatywnych rokowań na przyszłość zasądził na jej rzecz dodatkowe 2.000 zł. W ocenie Sądu pierwszej instancji tak ustalona wysokość zadośćuczynienia (łącznie 5.500 zł), jest adekwatna do intensywności bólu i cierpienia, których doznała powódka w związku z wypadkiem. W ocenie Sądu tak ustalone zadośćuczynienie stanowi ekonomicznie odczuwalną wartość i w pełni kompensuje doznaną przez powódkę krzywdę. Jednocześnie Sąd oddalił dalej idące żądanie mając na uwadze, że pogorszenie stanu zdrowia powódki, na które się powoływała, a wynikające ze zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa lędźwiowego i szyjnego oraz zespołu bólowego odcinka szyjnego kręgosłupa, nie pozostaje w związku przyczynowym z wypadkiem, do którego doszło 19 października 2011r. O odsetkach orzeczono w oparciu o art. 481 kc zasądzając je od prawomocności wyroku. Sąd wskazał, że zasądzenie roszczenia odsetkowego zgodnie z żądaniem pozwu doprowadziłoby do nieuzasadnionego zwielokrotnienia zasądzonej od pozwanej kwoty, która przekroczyłaby rozmiar doznanej przez powódkę krzywdy. Szczegółowe rozliczenie kosztów procesu Sąd pozostawił referendarzowi na mocy art. 108 § 1 kpc.

Apelację od powyższego wyroku wywiodła powódka w części oddalającej powództwo w zakresie odsetek za okres od 18 maja 2012r. do 18 grudnia 2015r. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 455 kc oraz art. 481 § 1 kc polegające na nieprawidłowym ustaleniu chwili wymagalności roszczenia i przyjęciu, że jest to moment prawomocności wyroku, w sytuacji gdy datą wymagalności jest data wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia. W oparciu o tak podniesione zarzuty domagała się zmiany zaskarżonego orzeczenia i zasądzenia od pozwanej kwoty 2.000 zł z ustawowymi odsetkami od 18 maja 2012r. Nadto wnosiła o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powódki odniosła skutek.

Podkreślenia wymaga, iż ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia są prawidłowe i w pełni znajdują potwierdzenie w zgromadzonych dowodach. Zostały one poddane wnikliwej ocenie, zgodnej z wypływającymi z treści art. 233 kpc dyrektywami. Z tych to przyczyn Sąd Okręgowy podzielił je i przyjął za własne. W sposób prawidłowy przytoczono również przepisy prawa.

Zgodnie z treścią art. 481 § 1 kc, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W sytuacji, gdy termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania (art. 455 kc).

W orzecznictwie i doktrynie wielokrotnie podkreślano, że zobowiązane dłużnika do naprawienia szkody spowodowanej czynem niedozwolonym jest świadczeniem bezterminowym. W takiej sytuacji dłużnik powinien spełnić świadczenie niezwłocznie po wezwaniu go przez wierzyciela do wykonania. Znaczenie takiego wezwania wierzyciela polega na tym, że z tą chwilą na dłużniku zaczyna ciążyć obowiązek niezwłocznego spełnienia świadczenia, a nie spełniając go w tym okresie, popada w opóźnienie, które uprawnia wierzyciela do żądania odsetek za czas opóźnienia. Pogląd taki wyraził Sad Najwyższy w wyrokach z 28 czerwca 2005r. w sprawie I CK 7/05 (LEX nr 153254) i z dnia 22 lutego 2007r. w sprawie I CSK 433/06 (LEX nr 274209). O ile zatem wezwanie pozwanego do zapłaty nastąpiło w okresie, w którym – w związku z umiarkowanym poziomem inflacji – odsetki za opóźnienie utraciły swoją waloryzacyjną funkcję, odsetki od zadośćuczynienia należne są od daty wynikającej z wezwania do zapłaty (art. 455 kc).

Powódka, domagając się zasądzenia odsetek od chwili wezwania dłużnika do zapłaty, obowiązana była wykazać, że wezwała go do spełnienia świadczenia, a to z uwagi na obowiązek wynikający z art. 232 zd. 1 kpc, zgodnie z którym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w toku postępowania likwidacyjnego powódka w piśmie z 16 kwietnia 2012r. opisała przebieg zdarzenia a następnie wskazała, że „należy jej się odszkodowanie w kwocie 15.000 zł za ból, cierpienie, uraz psychiczny, a także dalsze leczenie ręki, na rehabilitację, za ubrania, buty i torebkę”. Oświadczenie to złożone przy zgłaszaniu szkody uznać należy za swoiste wezwanie do dobrowolnego spełnienia na jej rzecz dochodzonego świadczenia. Powódka określiła zarówno wysokość kwoty jakiej się domaga, jak i wskazała z jakiego tytułu żąda spełnienia świadczenia. W konsekwencji należało przyjąć, że zobowiązanie ubezpieczyciela na skutek oświadczenia złożonego przez powódkę przekształciło się w zobowiązanie terminowe, co uzasadniało zasądzenie odsetek z datą wcześniejszą.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 386 § 1 kpc, zmieniono zaskarżony wyrok w sposób wskazany w sentencji. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono po myśli art. 98 kpc w zw. z art. 108 § 1 kpc. Złożyło się na nie wynagrodzenie pełnomocnika powódki - 180 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 2 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz. U. z 2015r., poz. 1804).

SSO Anna Hajda SSO Danuta Pacześniowska SSO Arkadia Wyraz - Wieczorek